Ένας Rock Ιππότης

Βαθιά σκεπτόμενος καλλιτέχνης. Σοβαρότητα, υπευθυνότητα, μέτρο, ευθύνη. Παράλληλα ευαίσθητος, σταράτος και συνειδητοποιημένος. Ο Αιμίλιος Χειλάκης δεν διαβρώθηκε στον χρόνο. Κι ούτε κινδυνεύει στο απώτερο μέλλον. Απέφυγε λούμπες, προσπέρασε περιφερειακά παγίδες και ακλόνητος στα πιστεύω του, παραμένει στεντόρεια δυναμικός. Σε θέατρο και ζωή...

συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου */* επιμέλεια | τάσος θώμογλου + ιάκωβος καγκελίδης
Αιμίλιος Χειλάκης

rejected: Γιατί επιλέξατε αυτό το καλοκαίρι να συμμετάσχετε στην "Λυσιστράτη" του Αριστοφάνη, σε σκηνοθεσία του Μιχαήλ Μαρμαρινού, από το ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ;

Α.Χ.: Η ερώτησή σας εμπεριέχει και τους τρεις λόγους απάντησης. Το έργο του Αριστοφάνη "Λυσιστράτη" που αγαπώ και ήθελα να ασχοληθώ, η εκ νέου συνεργασία μου με τον Μιχαήλ Μαρμαρινό, που ήξερα ότι θα διαβάσει διαφορετικά το κείμενο του Αριστοφάνη, όπως επίσης ότι είναι το ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ που σου παρέχει κάποιες εντός και εκτός εισαγωγικών, ασφαλείς συνθήκες για να γίνει μια μεγάλη παραγωγή, ήταν οι λόγοι. Και το καταχάρηκα.

rejected: Τι πρεσβεύει η "Λυσιστράτη"  το 2016;

Α.Χ.: Δεν ανεβαίνουν έργα επειδή ψάχνουμε κάτι για το τώρα. Δεν καιροσκοπούμε. Δεν είναι αυτός ο λόγος. Ο Μιχαήλ, όντως, δεν καιροσκοπεί. Δεν θα ανεβάσει ένα έργο για να μιλήσει για το μνημόνιο ή για τα Capital Controls, ή ακόμη-ακόμη, για τις τηλεοπτικές άδειες. Όχι! Ο Μιχαήλ είναι ένας άνθρωπος που αναγιγνώσκει τα έργα εις βάθος. Αντιλαμβάνεται το βαθύ της ποίησης, αλλά και το μεγάλο σήμα που εκπέμπει σαν φάρος μέσα στους αιώνες. Η "Λυσιστράτη" δεν είναι μόνο ένα ιντριγκαδόρικο έργο που δίνει γέλιο μόνο, επειδή μια γυναίκα αρνείται να δοθεί σεξουαλικά σε έναν άντρα. Ο λόγος που γίνεται αυτή η αποχή από την σεξουαλική πράξη είναι για να σταματήσει ο πόλεμος.

Αιμίλιος Χειλάκης

rejected: Ναι. Η "Λυσιστράτη" θέλει να σταματήσει ο πόλεμος. Σήμερα, αρκεί ένα θηλυκό μυαλό να σταματήσει έναν πόλεμο;

Α.Χ.: Έχω συμμετάσχει και στη "Λυσιστράτη" του 1993, με τον Θύμιο Καρακατσάνη. Πάντα λοιπόν, τίθεται μία ερώτηση. Κατά πόσο μία γυναίκα μπορεί να σταματήσει τον πόλεμο. Πρέπει λίγο να αρχίσουμε να καταλαβαίνουμε, γιατί μας έχει βοηθήσει ο διαφωτισμός, εδώ και 400 χρόνια, ότι ο διαχωρισμός, ο εμφύλιος και ο ένφυλος, δεν μας βοηθάνε να κατανοήσουμε κάποια πράγματα. Πρέπει να μιλάμε για τον άνθρωπο. Βεβαίως, η "Λυσιστράτη" είναι μια γυναίκα που, εν καιρώ πολέμου, και στο χρυσό αιώνα της Αθήνας, που η γυναίκα στη βαθμίδα της αθηναϊκής δημοκρατίας ήταν λίγο πιο κοντά στον δούλο, αναλαμβάνει να έχει τα λεφτά της Αθήνας και όλο τον πλούτο που διαθέτει η ζωογόνος δύναμη της σεξουαλικής πράξης. Αυτή, λοιπόν, ξαφνικά λέει "εγώ αυτά τα κρατάω στο χέρι μου ή και στα πόδια μου". Ας το πούμε έτσι για να είμαστε πιο Αριστοφανικοί. Έχει να κάνει όμως με έναν άνθρωπο που έχει μεγάλη ανάγκη να σταματήσει ο πόλεμος. Η αποχή από την σεξουαλική πράξη, πέραν του ότι για τον πρώτο καιρό δίνει μια αφόρητη κατάσταση μη λίμπιντο και σεξουαλικότητας, ουσιαστικά δεν θα γεννήσει καινούργιους στρατιώτες. Με έναν τρόπο, η αποχή από το σεξ είναι σαν να λέει "να σταματήσουμε τη διαιώνιση του είδους, γιατί ούτως ή άλλως εσείς τρώγεστε μεταξύ σας". Είναι τόσο απλό, αλλά και τόσο βαθύ το μήνυμα του Αριστοφάνη.

rejected: Δεν κάνεις έρωτα, δεν έχεις παιδιά, δεν κάνεις πλέον πόλεμο.

Α.Χ.: Ακριβώς, όπως το λες, Γιώργο! Ο μόνος τρόπος για να λάβουν τέλος οι πόλεμοι είναι να σταματήσουν να γεννιούνται άνθρωποι; Ε...ας γίνει κάτι τέτοιο! Η ανάγνωση που προσφέρεται ήδη μέσα από τον ποιητή Αριστοφάνη είναι εξαίρετη. Ο Αριστοφάνης δεν είναι ατακαδόρος κωμικός γραφιάς, αλλά ποιητής. Η ανάγνωση που έκανε τόσο ο Μιχαήλ Μαρμάρινός, όσο και τα μέλη του θιάσου, είναι πιο πικρή και βαθιά. Δεν έχει να κάνει με φύλα. Δεν έχει να κάνει με μια γυναίκα. Δεν έχει να κάνει με αυτό που θυμόσοφα λέει ο λαός, ότι "το αιδοίο σέρνει καράβι". Δεν είναι τίποτα από αυτά. Είναι η επιφάνεια τους. Η επιφάνεια τους προσφέρει ένα γρήγορο γέλιο. Το βάθος τους φέρνει τον κλαυσίγελο. Ούτως ή άλλως, η παράστασή μας -κι εδώ διαφοροποιείται το δικό μας ανέβασμα- συνήθως η "Λυσιστράτη" τελειώνει με ένα μεγάλο βακχικό γλέντι για την επίτευξη της ειρήνης. Στη δική μας παράσταση, όπως εύστοχα είπε ένα θεατής, είναι σαν να είναι ένα μπλουζ που ξέρεις ότι το κορίτσι που έχεις πάρει αγκαλιά να χορέψεις, μπορεί και να μην το έχεις σήμερα το βράδυ. Έχει μια πίκρα το τέλος μας. Που είναι και η πραγματικότητα. Η πολυπόθητη ειρήνη ποτέ δεν επετεύχθη.

Αιμίλιος Χειλάκης
Αιμίλιος Χειλάκης

Γυμνό σώμα δίχως λόγο, είναι ηδονοβλεπτικό και είναι πορνογράφημα

rejected: Ο Αριστοφάνης μιλάει και για την γύμνια του ανθρώπου. Τελικά, φτάσαμε το γυμνό σώμα να το θεωρούμε κακό;

Α.Χ.: Το γυμνό σώμα επί σκηνής δηλώνει κάτι, άρα είναι ένα κοστούμι. Γυμνό σώμα δίχως λόγο, είναι ηδονοβλεπτικό και είναι πορνογράφημα. Σε ένα έργο που μιλάμε για το κάλος και το πώς το κάλος θα γίνει όπλο για να σταματήσει ο πόλεμος, είναι ένα "όπλο", σαν θεατρικό κοστούμι. Δεν είναι τίποτα άλλο. Δεν θέλουμε να ιντριγκάρουμε κάποιον στο μυαλό. Δεν ιντριγκάρουμε στην πονηράδα του. Δεν μας ενδιαφέρει να ξυπνήσουμε έναν συντηρητικό. Αυτό θα ήταν πάρα πολύ φτηνό. Το έργο μιλά, ούτως ή άλλως, για την βαθιά ανάγκη του ανθρώπου να συνευρεθεί. Δεν μιλάει για την ηδονή. Μιλάει για την ψυχή του σώματος. Να αγγιχτεί. Το να υπάρχει γυμνό σώμα επί σκηνής και δη γυναικείο, είναι το απόλυτο μέρος του έργου. Στη Παράβαση, ο ίδιος ο ποιητής ζητάει από τις γυναίκες να γδυθούνε. Το ντύσιμο των κοριτσιών έχει να κάνει με εμφανή σημεία των γεννητικών τους οργάνων.

Αιμίλιος Χειλάκης

Το θέατρο είναι μια πράξη που αναδεικνύει την 'πολιτεία' σου

rejected: "Ταρτούφος" για δεύτερη χρονιά στην Αθήνα, τούτο το χειμώνα στο θέατρο ΤΖΕΝΗ ΚΑΡΕΖΗ. Τελικά, κ.Χειλάκη, έχετε αποφασίσει εδώ και πολλά χρόνια να αρθρώνετε το θεατρικό σας λόγο, στο κέντρο της πόλης, με έργα όχι εύκολα και συνένωση δυνάμεων. Μόνο έτσι πας μπροστά σαν καλλιτέχνης. Στο κέντρο της μεγαλούπολης, με έργα μη αναμενόμενα και συναντήσεις καλλιτεχνών... Αυτό που έχεις να πεις και εκφράζει εσένα, να αφορά τους πολλούς, με διάθεση ομαδικότητας, και δίχως εύπεπτο θεατρικό κείμενο. Το εύκολο δεν είναι ο δημοφιλής Χειλάκης, να κάνει έργα αναμενόμενα, να γεμίζει ταμείο και πλατεία θεάτρου;

Α.Χ.: Το θέατρο είναι μια πράξη που αναδεικνύει την 'πολιτεία' σου. Το πώς εσύ φαντάζεσαι τον κόσμο σου, και εσύ σε ποιον κόσμο είσαι. Η δική μου 'πολιτεία' έχει να κάνει με συνεργασία, με σεβασμό σε ανθρώπους που εκτιμώ και σε μεγάλη ανάγκη να δουλέψω μαζί τους. Τι πιο ευάγωγο, από τα μεγάλα κλασσικά έργα; Ένας φίλος Ιταλός, που του έδειξα τον "Ταρτούφο" παίζοντας και σκηνοθετώντας, μου είπε πως είναι η Ευρώπη σήμερα. Μια παράσταση που δημιουργεί ερωτηματικά μέσα μας, που δεν έχουν τέλος και καλό είναι να τα αναλογισθούμε. Στον καιρό της κρίσης πρέπει να αναρωτηθούμε. Να εξερευνήσουμε το μέσα μας και το γύρω. Ο "Ταρτούφος" είναι μια παράσταση που γεννά ερωτήσεις. Και χάρηκα που ένας Ιταλός είδε κάτι που εγώ ήθελα να δώσω. Το κατάλαβε ένας άνθρωπος που είναι Ευρωπαίος πολίτης. Ποια είναι η Ευρώπη σήμερα και γιατί έχει φτάσει να είναι έτσι. Ένα προσοδοφόρο έδαφος είναι η ανάγνωση αυτού του έργου. Ο "Ταρτούφος" έχει ήδη και μια πάρα πολύ μεγάλη ιστορία για τον συγγραφέα του, τον Μολιέρο. Ο "Ταρτούφος" είναι ένα έργο που βασάνισε τον Μολιέρο πέντε χρόνια με απαγορεύσεις. Η εξουσία πήγε να αφορίσει τον Μολιέρο. Ο βασιλιάς δεν τον άφηνε να παίξει το έργο. Ήταν μια πολύ μεγάλη στιγμή στην παγκόσμια δραματολογία ο "Ταρτούφος". Έτσι λοιπόν, εγώ αγαπώντας αυτό το έργο, γι' αυτά που έχει να πει για μένα, θέλω να τα δηλώσω στην θεατρική σκηνή και να ειπωθούν στους συμπολίτες μου. Και κάποιοι ακούνε. Το καλό είναι όταν έχεις μαζί σου, τον Άλκη Κούρκουλο, τη Ράνια Οικονομίδου, την Αθηνά Μαξίμου, και άλλους συνεργάτες, ξέρεις πως όχι μόνο θα πολλαπλασιαστεί το κοινό που θα έρθει να ακούσει τη γνώμη σου επί σκηνής, αλλά σίγουρα η γνώμη σου θα ακουστεί πιο καθαρά, γιατί αυτοί οι άνθρωποι είναι πάρα πολύ δυνατοί επαγγελματίες.

Αιμίλιος Χειλάκης

Αν βγεις να πεις την γνώμη σου γι' αυτό το έργο που έχεις αναλάβει να κάνεις, τότε θα υπάρχει κόσμος που θα θέλει να το ακούσει

rejected: Ναι. Ο.Κ. Εσείς το πράττετε. Αισθάνεστε ότι και οι υπόλοιποι κάνουν το ίδιο στο ελληνικό θέατρο; Οι συνάδελφοί σας αφουγκράζονται και θεατρικά τις ανάγκες της κοινωνίας ή μήπως ακόμη είναι κλεισμένοι σε μια γυάλα; Οι Έλληνες καλλιτέχνες είναι κοινωνοί του σήμερα και προσπαθούν να παράγουν κάτι που πρέπει να είναι πιο μπροστά; Το θέατρο δεν οφείλει να είναι λίγο πιο μπροστά από την ζωή;

Α.Χ.: Δεν οφείλει κανένας σε κανέναν. Ο σεβασμός κερδίζεται, δεν οφείλεται. Και ο καλλιτέχνης πρέπει να έχει το σεβασμό που κερδίζει από τον θεατή, όπως και ο θεατής να κερδίζει από εμάς. Το μόνο που έχεις να κάνεις είναι να βγεις να πεις τη γνώμη σου, όσο πιο καθαρά γίνεται. Αν πεις την θέση σου, θα έρθουν κάποιοι να την ακούσουν, είτε γιατί διαφωνούν είτε γιατί συμφωνούν. Αν κάνεις μια παράσταση, μόνο και μόνο γιατί θέλεις να ανεβάσεις ένα έργο και ένα ρόλο μαρκίζας να παίξεις, είναι τόσο ελάσσονας ο λόγος και ο τρόπος που κάνεις την παράσταση, που δεν θα έχει την ανταπόκριση που θέλεις. Αν βγεις να πεις την γνώμη σου γι' αυτό το έργο που έχεις αναλάβει να κάνεις, τότε θα υπάρχει κόσμος που θα θέλει να το ακούσει.

Αιμίλιος Χειλάκης

rejected: Το ανάστημα της Τέχνης, δεν θα έπρεπε να είναι κρατικός πυλώνας; Όχι τουριστικά, αλλά βαθιά καλλιτεχνική διάσταση πλεονέκτημα κράτους;

Α.Χ.: Έχεις δίκιο, αλλά χωρίς να γίνουμε μοιρολάτρες του τόπου μας, να ξέρεις ότι αυτό το πρόβλημα του τόπου μας, υπάρχει σε όλη την Ευρώπη. Η πολύ πλούσια Γερμανία έχει περικόψει τα έξοδα του πολιτισμού. Απλά είναι ακόμα πολύ πλούσια και δεν φαίνεται. Απλά σε εμάς φαίνεται. Η Τέχνη θέλει τον Μυκήνα της. Μυκήνας πέραν των ίδιων των πολιτών, δεν υπάρχει. Δεν ξέρω τι μπορούμε να κάνουμε. Εγώ με την Αθηνά Μαξίμου που έχουμε την θεατρική εταιρεία "Κιβωτός Θεαμάτων", όπως και την "Αρτίvities", προσπαθούμε να γινόμαστε οι Μυκήνες των στόχων μας. Πιστέψτε με, με ένα τρόπο που θαρρώ τα καταφέρνουμε, γιατί είναι καθαρός ο σκοπός μας.

rejected: Ο "Ταρτούφος" πότε ξεκινά στην Αθήνα;

Α.Χ.: Η πρεμιέρα μας στο θέατρο ΤΖΕΝΗ ΚΑΡΕΖΗ είναι στις 7 Οκτωβρίου.

Αιμίλιος Χειλάκης

rejected: 9 Αυγούστου φέτος παίζατε με την "Λυσιστράτη" στο Αρχαίο Θέατρο του Δίον. 9 Αυγούστου 1977 , σε διπλανή πόλη, στη Κατερίνη, γεννήθηκε και μεγάλωσε ο Κωνσταντίνος Παπαχρόνης. Ένας ηθοποιός με τον οποίο μεγάλωσα στην ίδια γειτονιά. Μια εικόνα που κρατάτε από τον φίλο σας που έφυγε γοργά από τη ζωή;

Α.Χ.: Πιάνουμε μια κουβέντα που είναι δύσκολη για μένα πάντα. Αχ, Γιώργο... να μιλήσω για τον Κωνσταντίνο; ...Ο Κωνσταντίνος ήταν ένας άνθρωπος που έφυγε νέος πριν οχτώ χρόνια. Δεν θα ήταν ούτε 40 χρονών τώρα...Έφυγε νέος και είχε πάρα πολλά να πει και να δώσει. Φαινόταν... δεν ήταν απλά ένα ταλέντο. Ήταν μια ώριμη σκέψη. Η Ενάτη του Αυγούστου είναι πάντα για μένα μια πολύ δύσκολη ημερομηνία, όπως και η νύχτα που χάθηκε. Δεν... δεν έχω να πω πολλά. Έχουμε χάσει ένα παιδί που μας έχει διαμορφώσει σκέψη και θέση. Και σε μένα και στον Κωνσταντίνο Μαρκουλάκη που είμασταν κοντινοί φίλοι. Η σκέψη του Κωνσταντίνου και ο τρόπος που υπάρχει μας έχει διαμορφώσει. Τίποτε άλλο...

Αιμίλιος Χειλάκης

Το μεγαλύτερό μου βραβείο είναι ότι οι συνεργάτες μου πληρώνονται στην ώρα τους 

rejected: Κάθε βράδυ, ανεβαίνοντας πάνω στο σανίδι, τι αναζητάτε;

Α.Χ.: Θα πω κάτι που θα ακουστεί πολύ πεζό. Αναζητώ να πω μια ιστορία, που έχω διαλέξει μαζί με συνεργάτες να πούμε. Τώρα, ας πούμε την "Λυσιστράτη". Να την πω ακριβώς όπως την έχουμε φτιάξει. Κι αυτή η ιστορία να φέρει και άλλο κόσμο, να την ακούσει στις επόμενες παραστάσεις. Γιατί λέγοντας ιστορίες, εμείς παίρνουμε το ψωμί μας. Και είναι πάρα πολύ δύσκολο -πιστέψέ με-να κρατάς δεδομένα και συνθήκες σταθερές. Κάποια στάνταρ που να θεωρείς ότι βοηθάνε να κάνεις κάτι υψηλό. Και αυτό να αφορά και το κοινό, για να μπορείς να ζήσεις. Νομίζω, ότι με τους ανθρώπους που εγώ αγαπώ και συμπλέω, έχω ένα κοινό στοιχείο. Έχουμε την ίδια ανάγκη έκφρασης. Ξέρουμε ότι λέγοντας ιστορίες όσο καλύτερα γίνεται, όσο πιο ψηλά αισθητικά γίνεται, θα μπορέσουμε να βγάλουμε τα λεφτά. Για να μπορέσουμε εμείς να ζήσουμε, να πληρώσουμε τους συνεργάτες μας, να πληρωθούν οι χώροι των ενοικίων, να πληρωθεί το ρεύμα, να πληρωθούν οι ασφαλιστικές μας εισφορές, έτσι ώστε να κάνουμε και την επόμενη παράσταση που θα μιλάει πάλι για την πολιτεία μας. Αυτό είναι το βασικότερο για μένα. Το μεγαλύτερο μου βραβείο είναι ότι οι συνεργάτες μου πληρώνονται στην ώρα τους.




συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου
επιμέλεια | τάσος θώμογλου + ιάκωβος καγκελίδης