Ένας αιρετικός στοχαστής

Άνθρωπος των Τεχνών και των Γραμμάτων. Βαθιά σκεπτόμενος. Καλλιτέχνης με στοχασμό. Όλα στον υπερθετικό για έναν "ταπεινό" που πάντα αναζητά το φως της έκφρασης, όσα χρόνια και αν περάσουν.

συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου */* επιμέλεια | τάσος θώμογλου + ιάκωβος καγκελίδης
Ακύλλας Καραζήσης

rejected: Από την Κυριακή, ξεκίνησαν για δεύτερη χρονιά στο θέατρο ΠΟΡΤΑ της Αθήνας, οι παραστάσεις του "Θεατροποιού" του Μπέρνχαρντ, που σκηνοθετήσατε. Τι σας συγκινεί περισσότερο σε αυτό το έργο;

A.K.: Ο Μπέρνχαρντ είναι ένας συγγραφέας που μου αρέσει πολύ. Είναι ιδιαίτερη η γραφή του και έχει ενδιαφέρον για μένα ο κυνισμός που τον διακρίνει. Ο απόλυτος τρόπος στον οποίο ζουν και μιλούν οι χαρακτήρες του έργου του. Καταρχήν, μιλούν πολύ. Οι χαρακτήρες έχουν τεράστιους μονολόγους. Μιλάνε σαν να μιλάει η ίδια η ζωή, ο κόσμος, το σύμπαν. Ένας τέτοιος χαρακτήρας είναι και ο "Μπρουσκόν", ο "θεατροποιός", που είναι βασικός χαρακτήρας του έργου. Έχει έναν μονόλογο, που είναι σαν να μιλάνε εκατό άνθρωποι. Μαλώνει με τον εαυτό του, αναιρεί αυτά που λέει, ξαναλέει τα ίδια-λέει τελείως καινούργια, αναφέρει για το ίδιο πράγμα τρεις διαφορετικές απόψεις. Έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον!

rejected: Πού κατανοείτε περισσότερο τον "Μπρουσκόν" μέσα στο παραλήρημά του;

A.K.: Τον κατανοώ στα πάντα. Με ενθουσιάζει ο κυνισμός του, η λογοδιάρροιά του. Πολλοί μεγάλοι στοχαστές και λογοτέχνες, μιλούσαν ακαταπαύστως! Έτσι έβγαινε ένας χείμαρρος ιδεών. Σα να διαβάζεις ένα τεράστιο βιβλίο που έχει μέσα εγκυκλοπαίδειες, έχει αστυνομικά και πορνογραφήματα. Έχει τα πάντα!

Στις μέρες μας, θαρρώ πως λειτουργεί περισσότερο το "βλέπω, άρα υπάρχω"

rejected: Το "Μιλώ, άρα Υπάρχω" δεν χαρακτηρίζει τον σύγχρονο άνθρωπο;

A.K.: Δεν είμαι σίγουρος, αν το "μιλώ, άρα υπάρχω" είναι σημερινό. Στις μέρες μας, θαρρώ λειτουργεί περισσότερο το "βλέπω, άρα υπάρχω". Και πέρα από το ρήμα "βλέπω", το "διαβάζω" με την ιντερνετική έννοια είναι αυτό που χαρακτηρίζει τις μέρες μας. "Βλέπω εικόνες, ακούω πληροφορίες" και το πολύ-πολύ τις αναμεταδίδω. Δε νομίζω ότι είναι το "μιλώ". Οι παλαιότεροι μιλούσαν. Δεν βλέπω ιδιαίτερη κουλτούρα λόγου στις σημερινές εποχές. Στο παρελθόν, υπήρχαν και μαέστροι του λόγου. Ευτυχώς, ένας-δυο ακόμη υπάρχουν. Όπως ο Βασίλης Παπαβασιλείου.

rejected: Στο θέατρο ΠΟΡΤΑ, ξανά στην επανεκκίνηση του Θωμά Μοσχόπουλου και της φετινής χρονιάς, και πάλι με τον καλλιτεχνικό "αδελφό", σας Νίκο Χατζόπουλο. Το σανίδι είναι πορεία ζωής ανθρώπων;

A.K.: Είναι πολύ βασικό. Το μισό είναι οι άνθρωποι και το άλλο μισό είναι τα έργα. Θέλεις, σαφώς, να βρίσκεσαι στο σανίδι με ανθρώπους που μιλάς την ίδια "γλώσσα". Αυτό είναι εκ των ων, ουκ άνευ. Δύσκολα δουλεύεις όταν δεν μπορείς να συνεννοηθείς καλά, θέλοντας να έχεις καλά αποτελέσματα.

Ακύλλας Καραζήσης

rejected: Φέτος, δουλεύετε στο Βερολίνο, στην Σαουμπίνε, παίζοντας στην κεντρική παραγωγή που κάνει και πανευρωπαϊκή τουρνέ, το "Empire" σε σκηνοθεσία Μίλο Ράου.

A.K.: Είναι ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον εγχείρημα, που βασίζεται πάνω στις βιογραφίες τεσσάρων ηθοποιών, από τα τέσσερα άκρα της Μεσογείου. Ένας Κούρδος από τη Συρία, ένας Σύριος από την Δαμασκό Άραβας ηθοποιός, μια Ρουμανοεβραία ηθοποιός κι εγώ από την Ελλάδα. Το έργο είναι μια ψυχανάλυση της Ευρώπης, από τα μάτια τεσσάρων ηθοποιών.

rejected: Ταυτόχρονα, ο δικός σας χειμώνας έχει και "Χασίς"!

A.K.: Τα Δευτερότριτα του Οκτώβρη και του Νοέμβρη, στο θέατρο ΘΗΣΕΙΟΝ. "Χασίς" είναι ο τίτλος του έργου που θα παίξουμε μαζί με τον Κορνήλιο Σελαμσή -υπογράφει και τη μουσική- και την Μαριλένα Ρασιδάκη. Είναι ένα μίγμα κειμένων, με ένα θέμα που δίνει διαφορετικά συναισθήματα στον κόσμο. Το "Χασίς" προκαλεί σε άλλους θυμό, σε άλλους απέχθεια, σε άλλους συμπάθεια, σε άλλους λατρεία, ακόμη και περιέργεια. Ένα αμφιλεγόμενο θέμα που έχει ενδιαφέρον για θεατρική έρευνα και ανάπτυξη.

rejected: Ο έρωτας είναι ναρκωτικό, σε μια ζωή που είναι και λίγο joint;

A.K.: Δεν ξέρω τι εννοείτε, ακριβώς! Το ναρκωτικό, το χασίς είναι διευρυντικό της συνείδησης, όπως και το LSD. Μιλάμε για παραισθησιογόνο. Ο έρωτας, με αυτή την έννοια, δεν ξέρω αν είναι διευρυντικό της συνείδησης. Στον καθένα είναι κάτι διαφορετικό. Ο έρωτας είναι άλλο θέμα και δεν έχει σχέση με παραισθησιογόνα. Το παραισθησιογόνο είναι μια εμπειρία που την κάνεις μόνος σου. 

Ακύλλας Καραζήσης

Είναι θετική η έντονα δημιουργική φάση του θεάτρου

rejected: Πού χωλαίνει το ελληνικό θέατρο;

A.K.: Το ελληνικό θέατρο, τα τελευταία 20 χρόνια, έχει κάνει άλματα και προόδους. Οι σχολές έχουν καλυτερεύσει. Οι δάσκαλοι είναι αρκετά καλύτεροι και βγάζουν καλύτερους ηθοποιούς. Οι νέες γενιές είναι καλύτερες υποκριτικά-κατά την ταπεινή μου γνώμη. Οι σκηνοθέτες έχουν ελευθερωθεί από την πιστότητα στο κείμενο και κάνουν, από λίγο έως πολύ "ό,τι τους κατέβει"-με την καλή έννοια, κι αυτό είναι πάρα πολύ καλό. Είναι θετική η έντονα δημιουργική φάση του θεάτρου. Κακό είναι που κοπήκαν οι επιχορηγήσεις και αυτό το θετικό που δημιούργησαν οι επιχορηγήσεις, έπαυσε. Δεκαέξι χρόνια έζησα σε επιχορηγούμενο θέατρο, δουλεύοντας στο ΑΜΟΡΕ, που ήταν ένα από αυτά που άλλαξε το θεατρικό τοπίο. Όχι το μόνο, φυσικά! Σήμερα δεν υπάρχει αυτό. Σήμερα δεν θα μπορούσε να υπάρξει ο Λευτέρης Βογιατζής. Σήμερα δεν γίνεται να υπάρξει αυτό που θέλει να κάνει ο Μιχαήλ Μαρμαρινός, εύκολα! Το αρνητικότερο όλων, είναι που υποταχθήκαμε στην μοίρα μας. Και δεν ακούστηκε κιχ που οι επιχορηγήσεις κόπηκαν. Η αλλαγή αυτή στο θεατρικό τοπίο, δεν θα φανεί σήμερα και αύριο. Μετά από δέκα χρόνια θα φανεί. Αν το θέατρο πέσει στην παλιά του εσωστρέφεια και μιζέρια, όπως ήταν πριν τριάντα χρόνια, θα ξέρουμε τι φταίει.

rejected: Μια σκηνοθετική απελευθέρωση, δεν φέρει και κείμενα να "καπελώνονται" από τον τρόπο που ανεβαίνουν σε παραστάσεις;

A.K.: Ναι. Έχω δει πολύ θέατρο που δεν μου αρέσει, όπως και θέατρο να μου αρέσει. Τώρα, το τι καπελώνει, ποιος κ.λ.π...Εσείς, με το χέρι στην καρδιά, δεν έχετε βαρεθεί διαβάζοντας κλασσικά έργα ή βλέποντας "κλασσικές" παραστάσεις;

Όσο βαρετή είναι η "ορθόδοξη" ανάγνωση, άλλο τόσο μπορεί να είναι και η ανορθόδοξη

rejected: Σαφέστατα! Σημασία δεν έχει τι ανεβάζεις, αλλά πώς το ανεβάζεις!

A.K.: Εδώ, συμφωνούμε! Υπάρχουν και άθλια "καπελωμένα" έργα, αλλά και όχι. Δεν υπάρχει τίποτα πιο βαρετό, από ένα ορθόδοξα διαβασμένο και ανεβασμένο κείμενο. Ο μόνος που κατάφερνε αυτό να το κάνει, με εξαιρετικά αποτελέσματα, ήταν ο Λευτέρης Βογιατζής. Ο μόνος και δεν υπάρχει ανάμεσα μας πλέον. Οι υπόλοιποι που το κάνουν ή το ισχυρίζονται ότι το κάνουν, μας οδηγούν στο... να προσέχουμε, μην μπαίνουν εκατοντάδες μύγες στο στόμα μας, από τα χασμουρητά. Όσο βαρετή είναι η "ορθόδοξη" ανάγνωση, άλλο τόσο μπορεί να είναι και η ανορθόδοξη. Το θέμα είναι να είναι καλό, ζωντανό και να "μιλάει" κάτι στον θεατή. Αλλά κι αυτό, υποκειμενικό δεν είναι; Κάτι που εμένα μου αρέσει πολύ, στον διπλανό μου να μην αρέσει καθόλου.

Ακύλλας Καραζήσης

rejected: Ο θεατής στην υπερπληθώρα παραστάσεων της Αθήνας, προλαβαίνει να εντοπίσει και να "τιμήσει" κάτι καλό ή αποπροσανατολίζεται;

A.K.: Πάντα υπήρχε υπερπληθώρα παραστάσεων. Δεν αυξήθηκε ο αριθμός των θεάτρων τα τελευταία χρόνια. Πάντα ήταν πολλές οι παραστάσεις. Δεν το βρίσκω κακό. Ο θεατής δεν είναι καμιά πεταλούδα που πετάει ανάμεσα σε εκατό λάμπες και μπερδεύεται. Ο θεατής έχει συνήθως σχηματισμένα γούστα και ξέρει που θέλει να πάει. Κάποιος θα πάει στην "Στέγη", κάποιος άλλος στον Σταμάτη Φασουλή, άλλος στο Εθνικό, άλλος στον Μαρμαρινό, στον Τάρλοου ή στο BIOS. Ο θεατής και να πάει κάπου να δει ένα έργο που θα του "κακοπέσει"-δεν πειράζει. Εδώ, ανοίγει την τηλεόραση και βομβαρδίζεται με ένα σωρό ηλιθιότητες. Θα τον πειράξει μιάμιση ώρα να πάει να δει ανθρώπους που ζωντανά προσπαθούν να κάνουν κάτι; Αν δεν του αρέσει, ας μην ξαναπάει σε αυτούς.

rejected: Τα δελτία ειδήσεων, σε καιρό κρίσης, δεν είναι μια παραπληροφόρηση;

A.K.: Δεν παρακολουθώ δελτία ειδήσεων. Δεν ανοίγω την τηλεόραση. Ενημερώνομαι εναλλακτικά, επιλεκτικά από το Internet. Διαβάζω κάποιες εφημερίδες. Με ενδιαφέρει όλο αυτό που γίνεται παγκοσμίως μα δίχως να παρακολουθώ δελτία ειδήσεων. Κι αν παρακολουθήσω, κάποια στιγμή, θα είναι της κρατικής τηλεόρασης.

rejected: Αισθάνεστε πως το φως στο τούνελ που μπήκαμε είναι κοντά;

A.K.: Δεν έχω ιδέα. Είναι πολύ περίπλοκο. Τι είναι τούνελ; Για τον καθένα τούνελ είναι κάτι διαφορετικό. Για τον άστεγο το τούνελ είναι τελείως διαφορετικό από ό,τι για εσάς ή για μένα. Τούνελ για μένα είναι το κόψιμο των επιχορηγήσεων και αυτό δεν πρόκειται να αλλάξει με την δικιά μου γενιά εν ζωή.

Ακύλλας Καραζήσης

rejected: Τα λάθη που μας οδήγησαν στην κρίση; Δεν πρέπει να κοιτάξουμε εντός μας;

A.K.: Δεν αφορά όλους αυτό. Εγώ ως προς την οικονομική κρίση δεν έκανα κάποιο λάθος. Στο περιβάλλον μου, όλοι δουλεύαμε νοικοκυρεμένα, πληρώνω τους φόρους μου... ξαφνικά είναι σαν να λέμε να κάνουμε όλοι ψυχανάλυση. Όχι, θα κάνει ψυχανάλυση αυτός που πρέπει! Αυτός που το έχει ανάγκη. Φάρμακο θα πάρει όποιος του πρήστηκε το χέρι. Το δικό μου χέρι δεν πρήστηκε. Άλλωστε, πλέον, η κρίση απέκτησε μια κανονικότητα-κάπως υποβαθμισμένη.

rejected: Ποια ήταν η μεγαλύτερη αυταπάτη που πιστέψατε;

A.K.: Ο κομμουνισμός. Αλλά, παραμένω με έναν τρόπο, ακροαριστερός. Ο κομμουνισμός είναι η μεγαλύτερη αυταπάτη. Είμαι σίγουρος γι αυτό. Αλλά παραμένω από εκείνη την μεριά, όχι "ορθόδοξα".




συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου
επιμέλεια | τάσος θώμογλου + ιάκωβος καγκελίδης