Πίσω από τα φώτα

Ραντεβού στα παρασκήνια. Πίσω από τα σκηνικά της παράστασης "Ψύλλοι στα αυτιά". Κουβέντα πίσω από τους εκτυφλωτικούς προβολείς. Δίχως τους βαρύγδουπους τίτλους και μακριά από τις επίσημες καρέκλες. Μια συνομιλία στον πληθυντικό, που εμπεριέχει μόνο Γιάννη...

συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου */* φωτογραφίες | τάσος θώμογλου */* επιμέλεια | ιάκωβος καγκελίδης
Γιάννης Αναστασάκης
Γιάννης Αναστασάκης

Παραμένω το ίδιο ρομαντικός, όπως και πριν

rejected: 26 Αυγούστου 2015 ξεκίνησαν όλα στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, από την θέση του Καλλιτεχνικού Διευθυντή. Πέρασαν 15 μήνες και κάτι ψιλά... Πόσο άλλαξε ο Γιάννης;

Γ.Α.: Στα βασικά, δεν νομίζω ότι έχω αλλάξει. Όταν είσαι 52 χρονών, δεν αλλάζουν οι ιδέες σου, ούτε για τη ζωή, ούτε για την Τέχνη. Βρέθηκα με μεγάλες ευθύνες και αισθάνθηκα υποχρέωσή μου να ανταποκριθώ. Από την άλλη, ξαναβρέθηκα στην πόλη μου-πατρίδα-αλλά χωρίς την οικογένειά μου. "Ξαναείμαι εργένης" αυτό το διάστημα, με γυναίκα και κόρη στην Αθήνα. Έπρεπε να δουλέψω πάρα πολύ για να ξαναβρεί το θέατρο τον βηματισμό του. Και ακόμα στο δρόμο είμαστε, αλλά κάτι έχει γίνει. Νομίζω ότι τελικά τα ίδια λάθη κάνω πάλι. Απλώς, προσέχω περισσότερο, για να κάνω λιγότερα, διότι τα λάθη μου μπορεί να τα χρεωθεί μεγαλύτερο κομμάτι του κόσμου. Είναι παραπάνω από 300 άνθρωποι στο θέατρο. Είναι και το κοινό που θέλω να το σκέφτομαι σαν δικούς μας ανθρώπους. Προσέχω, να είμαι λιγότερο παρορμητικός. Μια απόφαση την σκέφτομαι δύο και τρεις φορές, ακούω τις γνώμες των άλλων. Σε πολλά θέματα ξέρουν καλύτερα τι είναι πιο σωστό να γίνει σε ένα Κρατικό Θέατρο. Ως άνθρωπος δεν άλλαξα. Παραμένω πεισματικά αισιόδοξος, παρά τη δυσκολία που υπάρχει γύρω μας και στο θέατρο. Δεν ξέρω αν μπορώ να το λέω εγώ... παραμένω το ίδιο ρομαντικός, όπως και πριν. Μερικά πράγματα μπορούν να συμβούν και ας είναι μικρά, όμως πάντα, ακόμα, μου δίνουν χαρά.


rejected: Χαίρεστε το γεγονός ότι δουλεύετε για έναν φορέα που το 1986 έως το 1989 υπήρξατε φοιτητής στους ίδιους χώρους.

Γ.Α.: Τότε ήμουν άφθαρτος γιατί δεν ήξερα τι θα συναντήσω μπροστά μου. Το 1989 τελειώνω την σχολή, πάω φαντάρος και κατεβαίνω Αθήνα να καταλάβω αν με νοιάζει ακόμα αυτή "η ιστορία" του θεάτρου. Αν μπορώ να ασχοληθώ και να δώσω κάτι από την ζωή μου στο θέατρο. Τώρα πια, έχω σιγουρευτεί πόσο πολύ με ενδιαφέρει το θέατρο.

Γιάννης Αναστασάκης
Γιάννης Αναστασάκης

Είναι δύσκολο και το ήξερα από την αρχή που αποφάσισα να αναλάβω αυτή την θέση. Αλλά δεν είμαι μόνος

rejected: Είναι εύκολο να είσαι "καπετάνιος" σε ένα "πλοίο" που έχει πολλές "πληγές";

Γ.Α.: Είναι δύσκολο, και το ήξερα από την αρχή που αποφάσισα να αναλάβω αυτή την θέση. Δεν είμαι μόνος. Έχω την τύχη να έχω ένα διοικητικό συμβούλιο με τον Άρη Στυλιανού και τον Δημοσθένη Δώδο σταθερούς συμπορευτές, όπως και την Μαρία Τσιμά που ζήτησα εξαρχής από τον υπουργό να έρθει ως αναπληρώτρια, που είμαστε φίλοι πάνω από 30 χρόνια και μπορούμε να συνεννοηθούμε άριστα, με ικανότητες που με βοηθάνε. Οι εργαζόμενοι του θεάτρου, σε πολλά τμήματα, που παρά την κούραση από χρόνια ταλαιπωρίας, δεν έχασαν όλοι το κέφι τους. Κι όσοι το έχασαν, ίσως τώρα το ξαναβρίσκουν. Είναι ένας κόσμος στην πόλη, που θέλει να είναι κοντά στο θέατρο. Δεν αισθάνθηκα, λοιπόν, ένα εχθρικό κλίμα ή την δυσκολία ότι θα είμαι μόνος μου.

rejected: Να επανενεργοποιήσεις το μεράκι στο δυναμικό του Κρατικού Φορέα, για να έχει τελικά αυτή την επιτυχία, δεν ήταν δύσκολο;

Γ.Α.: Δεν μου φάνηκε καθόλου δύσκολο. Δεν αισθάνθηκα ότι πρέπει να κάνω παραπάνω προσπάθεια για να πείσω κάποιους ανθρώπους. Αυτά που έκανα αμέσως κάποιοι τα έβλεπαν και άλλοι σε βάθος χρόνου. Θυμάμαι μια φίλη ηθοποιό που μου είπε "σε έξι μήνες θα σου πω, αν με πείσεις, όλα αυτά που λες, ότι θα γίνουν". Περνούσα ένα τεστ. Μετά από 15 μήνες, θαρρώ, όλοι κατάλαβαν τις προθέσεις μου και το μεράκι που είναι αληθινό. Και μάλιστα, πολλοί μέσα στο θέατρο πήραν δύναμη και πρωτοβουλίες, καθένας στο πόστο του, που παλαιότερα μπορεί να έλεγαν στον εαυτό τους, "δεν έχει νόημα να το παλέψεις-άστο καλύτερα." Τελικά, το "θηρίο" των χρεών νικιέται-γιατί αυτό είναι το βασικό. Δεν είναι ότι το θέατρο δεν θέλει να πάει μπροστά. Είναι ένα βαρίδιο που το θέατρο χρεώθηκε χρήματα... δυσλειτουργίες κεφιού και μερακιού.

 
Γιάννης Αναστασάκης
Γιάννης Αναστασάκης

 

Πάνε πίσω προσωπικές συμπάθειες και αντιπάθειες. Έτσι όλοι θα βγούμε κερδισμένοι

 

rejected: Εν έτει 2016 καταφέρατε το Κ.Θ.Β.Ε. να είναι με -γεμάτα από κόσμο- θέατρα, με σοβαρό ρεπερτόριο, παράλληλες δράσεις και μια οικονομική αρμονία.

 

Γ.Α.: Ναι και πάλι είναι ένας καθημερινός αγώνας. Δεν κάνω πίσω. Πέρυσι, κάναμε μεγάλο άνοιγμα στην πόλη. Θεωρώ ότι η Τέχνη μας, συνδυάζει πολλές Τέχνες μαζί, οπότε μπορείς να συνεργαστείς και με έναν φορέα που παράγει μουσική, εικαστικά ή και ένα Πανεπιστήμιο, όπως και με έναν Δήμο που κάνει παράλληλες εκδηλώσεις. Οφείλεις να είσαι μέσα σε αυτά, να δώσεις και να συνεργαστείς. Πέρυσι κάναμε πάρα πολλά και είπαμε φέτος να κάνουμε λιγότερα. Τελικά, κάναμε τα ίδια, ίσως και περισσότερα, γιατί ανοίγεις έναν δρόμο και όλοι έχουν ανάγκη, για το κοινό καλό. Πάνε πίσω πια, προσωπικές συμπάθειες και αντιπάθειες. Έτσι όλοι θα βγούμε κερδισμένοι. Ο οικονομικός αγώνας παραμένει.

Στο ελεύθερο θέατρο δεν θεωρώ ότι δημιουργούμε πρόβλημα. Και μάλιστα, όταν το Κρατικό πηγαίνει κάπως καλά, βοηθά να γίνονται νέες προσπάθειες

rejected: Στην οικονομική πολιτική του θεάτρου υπάρχει από την αρχή που αναλάβατε, ένα χαμηλότατο εισιτήριο. Κάθε Τετάρτη και Πέμπτη, η γενική είσοδος είναι 5 ευρώ και τις Παρασκευές το αντίτιμο του εισιτηρίου είναι 10 ευρώ. Αυτό δημιουργεί ένα πρόβλημα στο ιδιωτικό θέατρο, σε νέες ομάδες που προσπαθούν και έχουν αυτό τον οικονομικό ανταγωνισμό. Από την άλλη, ένας κρατικός φορέας οφείλει να έχει ένα χαμηλότατο εισιτήριο σε χαλεπούς καιρούς, αφού το μπορεί.

 

Γ.Α.: Το Κ.Θ.Β.Ε είναι ένα επιχορηγούμενο θέατρο από το Κράτος. Από τους πολλούς. Όταν ο πολίτης είναι άνεργος, θα του ζητήσεις χρήματα, για να έρθει θέατρο; Γι' αυτό και 7.000 άνεργοι πήγαν θέατρο, έως τώρα, δίχως να πληρώσουν. Υπάρχει και ένας κόσμος που δεν έχει τα απαραίτητα χρήματα και οφείλει να βιοποριστεί, με αποτέλεσμα το χαμηλότατο εισιτήριο, να τον βοηθά να επιλέξει να δει παράσταση από το υστέρημά του. Κάποιος πήγαινε στο θέατρο μία φορά, και τώρα πάει δύο και τρεις. Άλλος δεν πήγαινε καθόλου, και με τα 5 ευρώ, ο-για εκείνον- "απαγορευμένος χώρος" έγινε προσβάσιμος έστω και για μια στα τόσα. Ο κόσμος είχε λίγο απομακρυνθεί από το Κρατικό και ξαναήρθε σε ωραίες-θαρρώ-παραστάσεις. Δεν είναι το "βλέπω θέατρο, μόνο για να δω". Στο ελεύθερο θέατρο δεν θεωρώ ότι δημιουργούμε πρόβλημα. Και μάλιστα, όταν το Κρατικό πηγαίνει κάπως καλά, βοηθά να γίνονται νέες προσπάθειες. Άνοιξε, εκ νέου, το θέατρο "Αμαλία". Αντί να κλείσουμε θέατρα με ένα χαμηλό εισιτήριο, πήραν πρωτοβουλία ιδιωτικοί φορείς να ανοίξουν. Ο κόσμος, αν με αφορμή το Κρατικό βάλει περισσότερο το θέατρο στην καθημερινότητα του, θα δώσει και κάτι παραπάνω από την τσέπη του, και στο ελεύθερο θέατρο, για να το δει. Με πέντε ευρώ δοσμένα μια Τετάρτη στο ΚΘ.Β.Ε., θα δώσει και 8 ή 10 ευρώ να δει μια νέα ομάδα. Όσο για τα μεγάλα εμπορικά σχήματα βρίσκουν τρόπο να επιβιώσουν, με χορηγίες και κινούνται με ποσοστά όσοι δουλεύουν εκεί. Και σε αυτούς θα βγει σε καλό, γιατί μεγαλώνει το θεατρικό κοινό της πόλης. Νομίζω ότι θα βγει καλό σε όλους μας.  

Γιάννης Αναστασάκης
Γιάννης Αναστασάκης

Θέλω την επόμενη χρονιά, να ξαναβρεθούμε και να σου πω, πως το θέατρο δεν χρωστάει τίποτα!

rejected: Τι θέλετε να διορθωθεί, πλέον, στο Κρατικό;

 

Γ.Α.: Θέλω να συνεχίσουμε αυτή την πορεία, με παραστάσεις που θα με κάνουν χαρούμενο και περήφανο. Έχω μπροστά μου το καλοκαίρι και κάνω πλάνα για του χρόνου το χειμώνα. Ο οικονομικός βραχνάς θέλω να φύγει. Θέλω να μηδενιστεί το χρέος και το Υπουργείο Πολιτισμού, μόνο, μπορεί να με βοηθήσει σε αυτό. Και νομίζω, πως με την Λυδία Κονιόρδου υπουργό, θα το καταφέρουμε γιατί καταλαβαίνει και νοιάζεται. Θέλω την επόμενη χρονιά, να ξαναβρεθούμε και να σου πω, πως το θέατρο δεν χρωστάει τίποτα! Θέλω οι παραστάσεις μας να είναι ωραίες-μπορεί κάποια να μας ξεφύγει και να μην είναι τόσο-αλλά, δεν θέλω να χρωστάμε σε εργαζομένους ή όσους συνεργάστηκαν στο παρελθόν με τον φορέα. Υπάρχουν άνθρωποι που δούλεψαν πριν 2-3 χρόνια στο Κρατικό και δεν έχουν ακόμα εξοφληθεί. Το ΄χω έγνοια. Αυτούς τους 15 μήνες πήρα και ρίσκο με επιλογές που δεν ξέρεις, αν τελικά θα σου βγούνε. Αν θα λειτουργήσουν. Μπορεί να γινόταν μια παράσταση με καλλιτεχνικά εχέγγυα, αλλά θα ακουμπούσε τον κόσμο; ...Αν τελικά είναι κάτι καλό, αυτό είναι "Επτά επί Θήβας", ή "Μάνα Κουράγιο", ή "Τρίτο Στεφάνι"... θα έρθει ο κόσμος. Αυτό μου έδωσε ελπίδα, ότι μπορούμε έτσι να συνεχίσουμε.

 

Με χαρά, το προσπαθούμε, να ξαναγίνει το "Επτά επί Θήβας"

rejected: Το καλοκαίρι θα παρουσιαστεί το "Επτά επί Θήβας" ξανά;

 

Γ.Α.: Ναι! Με χαρά, το προσπαθούμε, να ξαναγίνει το "Επτά επί Θήβας". Είμαστε σε συνεννόηση με το Φεστιβάλ Αθηνών και τον Βαγγέλη Θεοδωρόπουλο που δίνει αγώνα να το ξαναστήσει στα πόδια του. Με το "Επτά επί Θήβας" θα ξανακάνουμε περιοδεία σε όλη την Ελλάδα, σε μέρη που αγκάλιασαν την παράσταση-με γεμάτα θέατρα- όπως και σε πόλεις που δεν πήγαμε πέρυσι. Το "Επτά επί Θήβας" θέλω να παιχτεί και στο Βασιλικό Θέατρο, γιατί οι παραστάσεις που δόθηκαν το φθινόπωρο ήταν sold out. Και έχουμε κάνει αιτήσεις, η παράσταση να ταξιδέψει και σε ξένα φεστιβάλ.

Γιάννης Αναστασάκης
Γιάννης Αναστασάκης

rejected: Για το καλοκαίρι, κάνατε το Βασιλικό Θέατρο, καλοκαιρινή "συντροφιά" στον κόσμο, έχοντάς το ανοιχτό με παράσταση τις καθημερινές ημέρες.  

 

Γ.Α.: Και θέλω να συνεχίσει. Το Βασιλικό Θέατρο λειτούργησε με επιτυχία το καλοκαίρι. Παίχτηκε παράσταση σε σκηνοθεσία του Σταμάτη Φασουλή, με πρωταγωνίστρια την Φιλαρέτη Κομνηνού και ένα μεγάλο θίασο με ηθοποιούς του Κρατικού. Και αφού έγινε, θα το επιδιώξουμε και φέτος, ώστε να καταστεί αγαπημένη καλοκαιρινή συνήθεια για το κοινό.

 

Οι "Ψύλλοι στα αυτιά", αν και γραμμένοι το 1907, θεωρώ ότι είναι φρέσκο έργο που σκορπάει γέλιο

rejected: Γιατί επιλέξατε να σκηνοθετήσετε τους "Ψύλλους στα αυτιά";  

Γ.Α.: Το ρεπερτόριο που παρέλαβα πέρυσι από την προηγούμενη διεύθυνση δεν περιείχε κωμωδία. Λειτουργώντας συναισθηματικά, πρόσθεσα την "Αγγέλα" που δεν ήταν κωμωδία, το "Ταξιδεύοντας με τον ΠΑΟΚ" με στοιχεία κωμωδίας-όχι όμως καθαρόαιμη, και "Το αγόρι με την βαλίτσα" που θίγει το προσφυγικό θέμα. Αισθάνθηκα πως φέτος μια κωμωδία την οφείλουμε στον εαυτό μας, για να αντιμετωπίσουμε τις δυσκολίες που ζούμε καθημερινά στη χώρα. Έψαξα και επέλεξα αυτό το καλογραμμένο έργο του Φεντώ, με άρτια απόδοση του Βολανάκη που ήθελα να δώσει χαρά. Οι "Ψύλλοι στα αυτιά", αν και γραμμένοι το 1907, θεωρώ ότι είναι φρέσκο έργο που σκορπάει γέλιο.

Γιάννης Αναστασάκης
Γιάννης Αναστασάκης

Πλήρης θεατράνθρωπος ο Μίνως Βολανάκης. Γνώση και γενναιοδωρία

rejected: 1996 στο Εθνικό Θέατρο, ανεβαίνει ο "Βολπόνε" σε σκηνοθεσία Μίνωα Βολανάκη, με βοηθό του εσάς.

 

Γ.Α.: Εκείνη τη χρονιά, ο Μίνως Βολανάκης είδε μια παράσταση που είχαμε κάνει με την ομάδα "Στιγμή" και μου πρότεινε να συνεργαστούμε. Ο Βολανάκης ήταν σπουδαίος άνθρωπος. Λαχταρούσε για μάθηση έως την τελευταία του στιγμή. Είχε "ανοιχτωσιά" ως άνθρωπος. Είχε διάθεση για μάθηση, με μια δεδομένη γνώση. Δεν το συναντάς συχνά αυτό. Ο Μίνως Βολανάκης αγαπούσε το διάβασμα. Είχε ματιά στο θέατρο-ασχολούνταν με την μετάφραση, συνεργαζόταν με τους σκηνογράφους-πρότεινε λειτουργικές ιδέες. Ο Βολανάκης αφιερώθηκε στο θέατρο, με σοφία. Πλήρης θεατράνθρωπος ο Μίνως. Γνώση και γενναιοδωρία. Ας με συγχωρέσουν οι εν ζωή συνάδελφοί του, σαν εκείνον -θαρρώ- κανείς άλλος. Γι' αυτό και του αφιέρωσα την παράσταση. Ελάχιστος φόρος τιμής. Για την επιλογή αυτού του έργου του Φεντώ, μέτρησε πολύ που υπάρχει αυτή η μετάφραση.  

rejected: Η Θ.Ε.Σ.Π.Ι σας λείπει; (Ο Γιάννης Αναστασάκης υπήρξε ιδρυτικό μέλος της Θεατρικής Συντροφιάς Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Θ.Ε.Σ.Π.Ι.)

Γ.Α.: Δεν νοσταλγώ εύκολα. Ωραία ήταν τότε και χαίρομαι που ακόμη υπάρχει η Θ.Ε.Σ.Π.Ι.. Το 1983 ήμουν φοιτητής Κλασσικής Φιλολογίας στα Γιάνεννα και φτιάξαμε μια θεατρική ομάδα-εκεί πρωτοασχολήθηκα με το θέατρο, πριν μπω στη Δραματική Σχολή. Και υπάρχει ακόμα!  

Γιάννης Αναστασάκης
Γιάννης Αναστασάκης

rejected: Απολαμβάνετε τη χαρά της επιτυχίας και την χαρά της ζωής, σε ισορροπημένους ρυθμούς; Χαρά, άλλωστε, ονομάζεται και η κόρη σας...

 

Γ.Α.: Τρυπώνω στις παραστάσεις και παρακολουθώ, όσο μπορώ. Παίρνω γεύση από τη χαρά του κόσμου. Επιστρέφω στο γραφείο και συνεχίζω να σχεδιάζω. Μένω σε ένα δώμα, εδώ κοντά, και το γραφείο μου είναι λίγο πιο ευρύχωρο, με αποτέλεσμα στο δεύτερο να περνάω τις περισσότερες ώρες της μέρας. Έχω πλάκα, γιατί κάθε φορά που κατεβαίνω Αθήνα, επιστρέφω με βιβλία που έχω στην Καλλιθέα και έχω γεμίσει την γκαρσονιέρα, με πάνω από 200 θεατρικά βιβλία-αλλά θέλω και πρέπει να διαβάζω έργα. Βασικά, για να είμαι ειλικρινής, τα βιβλία τα θέλω για παρέα...

Θέλω τον Νοέμβρη του '18 να αφήσω στον επόμενο διευθυντή, ένα θέατρο δίχως χρέη. Ένα θέατρο που θα έχει ξαναβρεί την επαφή του με τον κόσμο, την πόλη, την Βόρεια Ελλάδα

rejected: Ποιος είναι ο επόμενος στόχος;

 

Γ.Α.: Θέλω να συνεχιστεί αυτή η καλή πορεία του θεάτρου. Ξέρω πως θέλει πολλή δουλειά. Επιθυμώ να γίνονται καλές και επιτυχημένες παραστάσεις. Η θητεία μου τελειώνει τον Νοέμβρη του 2018. Θέλω τον Νοέμβρη του '18 να αφήσω στον επόμενο διευθυντή, ένα θέατρο δίχως χρέη. Ένα θέατρο που θα έχει ξαναβρεί την επαφή του με τον κόσμο, την πόλη, την Βόρεια Ελλάδα. Θέλω να ταξιδεύουν οι παραστάσεις μας. Φέτος, δεν έχουμε την έννοια του "Κλιμακίου" με 1-2 παραστάσεις όπως πέρυσι. Όποτε μπορούμε-θέλω να κάνουμε περιοδείες, είτε με την "Σωτηρία με λένε", είτε με την "Ασκητική" που τώρα ετοιμάζεται ή το "Γκιακ"...ναι! Κάθε παράσταση που είναι εφικτό πρακτικά, θέλω να ταξιδεύει. Γιατί είμαστε θέατρο Βορείου Ελλάδος. Όχι μόνο Θεσσαλονίκης. Θέλω να έρχονται σκηνοθέτες-συντελεστές να συνεργάζονται μαζί μας, να ακουστούν και οι νέες φωνές της πόλης. Θέλω να έρθουν παραστάσεις από την Αθήνα, ως μετακλήσεις. Ακόμα και από το εξωτερικό. Να ανοίξουμε το βλέμμα προς τα έξω-να μας μάθουν ότι υπάρχει αυτός ο φορέας! Μα προπάντων, να στεκόμαστε οικονομικά. Η αγωνία μου είναι καθημερινή για τα έσοδά μας. Ε... αν το Νοέμβρη του '18, αυτό έχει ελαχιστοποιηθεί, θα είναι μεγάλη μου χαρά. Θα φύγω ήσυχος ότι σε αυτή την τριετία και κάτι, βοήθησα το θέατρο της πόλης που γεννήθηκα και μεγάλωσα, ότι βρήκε το βηματισμό του και προχωράει. Αν κάτι βρει το βηματισμό του, Γιώργο, και προχωρήσει, μετά πολύ δύσκολα σταματάει... Με ένα στοπ, δεν θα παύσει κάτι που πηγαίνει καλά. Θα το υποχρεώσουν όλες οι γύρω συνθήκες να εξακολουθεί να υπάρχει...

Γιάννης Αναστασάκης

Αν κάτι βρει το βηματισμό του και προχωρήσει, μετά πολύ δύσκολα σταματάει...




συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου
φωτογραφίες | τάσος θώμογλου
επιμέλεια | ιάκωβος καγκελίδης