To μεγαλείο της απλότητας

Η Άννα Μάσχα έχει την ομορφιά της σιωπηρά σημαντικής. Σεμνή, ξεκάθαρη και ειλικρινής. Μια όαση χαρακτήρα στον καλλιτεχνικό χώρο . Μια σπουδαία ηθοποιός που οι ερμηνείες της, χαρακτηρίζουν παραστάσεις. Δεν μιλάει συχνά, γι' αυτό και η χαρά είναι μεγάλη στο rejected...

συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου */* επιμέλεια | τάσος θώμογλου + ιάκωβος καγκελίδης
Άννα Μάσχα

rejected: Φέτος θα πρωταγωνιστήσεις ξανά στην παράσταση "Οιδίνους", μαζί με τον Λάζαρο Γεωργακόπουλο, στο θέατρο ΣΦΕΝΔΟΝΗ, που την σκηνοθέτησε κιόλας. Πώς είναι να συμπρωταγωνιστείς με εκείνον;

Α.Μ.: Τον Λάζαρο Γεωργακόπουλο, τον γνωρίζω πολλά χρόνια, από την εποχή του θεάτρου ΑΜΟΡΕ. Τότε, που εκείνος ήταν νέος και σταρ-υπέροχος ηθοποιός- και εγώ ξεκΙνούσα. Μου αρέσει πολύ που είμαι στο ίδιο σανίδι με τον Λάζαρο. Πόσο μάλλον που σκηνοθετεί. Μου αρέσει η οπτική του πάνω στο θέατρο. Μου αρέσουν οι ιδέες και η κατεύθυνσή του. Ο "Οιδίνους" είναι ένα δύσκολο και ψυχοφθόρο έργο.

rejected: Τα δύσκολα, Άννα, όσο περνάνε τα χρόνια δεν είναι που σε εξιτάρουν περισσότερο;

Α.Μ.: Σαφώς! Εκεί που έχεις δυσκολία καλλιτεχνικά, εκεί υπάρχει και "ζουμί". Εκεί μπορείς να προχωρήσεις και να δημιουργήσεις. Αλλά και ακόμα τα εύκολα-τι είναι εύκολο; Το δίωρο πάνω στην σκηνή δεν είναι ποτέ εύκολο. Εύκολος είναι, ας πούμε, ένας ρόλος που ανήκει σε μια κατηγορία θεάτρου, που ένας ηθοποιός την έχει δουλέψει αρκετά. Κάποιοι ηθοποιοί, για παράδειγμα, έχουν κάνει περισσότερο ρεαλισμό. Κάποιοι έχουν εξελιχθεί στο devised. Αυτή είναι μια ευκολία, σε κάποιον που εξάσκησε μια κατηγορία θεάτρου πολλά χρόνια. Αλλά, όσο εύκολο και αν είναι κάτι, αυτή η ώρα που πρέπει να περάσει πάνω στη σκηνή, ενώπιον κοινού, είναι δύσκολη. Ποτέ δεν είναι εύκολη.

Άπνοια δεν έχω ζήσει. Από "αεράκι" και πάνω. Γιατί και η άπνοια είναι μια στάση στην πορεία του ανέμου. Αυτό δεν το έζησα.

rejected: Έπειτα, τον φετινό χειμώνα, θα είσαι στο Εθνικό Θέατρο, πρωταγωνιστώντας στην παράσταση "Ένας Άνεμος" του Κωνσταντίνου Ρήγου. Ο δικός σου "άνεμος" τι περιέχει καλλιτεχνικά σε όλα αυτά τα χρόνια πορείας;

Α.Μ.: Ο "άνεμος" που φύσηξε στα μαλλιά μου είναι κλιμακωτός... από απαλό αεράκι έως και μεγάλους κυκλώνες. Άπνοια πάντως, δεν έχω ζήσει. Από "αεράκι" και πάνω. Γιατί και η άπνοια είναι μια στάση στην πορεία του ανέμου. Αυτό δεν το έζησα. Οπότε, μάλλον είμαι τυχερή. Μωρέ, εγώ όταν λέω "άνεμος" μου έρχονται άλλα πράγματα στο νου κι όχι το θέατρο. Εκτός από τις εικόνες των νησιών της νεότητας, έχω προσωπικές στιγμές με τον άνεμο. Όταν ήμουν νεότερη, 20 χρονών, σκεφτόμουν ότι ο αγέρας είναι το καλύτερό μου. Θεωρούσα ότι άνεμος ίσον δημιουργία. Το θεωρούσα το καλύτερο στοιχείο μου. Όταν σκεφτόμουν έτσι, σε έξαψη, εγρήγορση και ένιωθα εξιταρισμένη, μέσα μου πίστευα ότι κάτι θα συμβεί... μέσα μου φύσαγε άνεμος. Μου έρχεται στο μυαλό και εκείνη η πλαστική μπλε σακούλα που φύσαγε, στο "American Beauty". Θυμάσαι αυτή την ταινία;

Άννα Μάσχα

rejected: Πρώτη φορά συνεργάζεσαι με τον Κωνσταντίνο Ρήγο;

Α.Μ.: Σε θέση σκηνοθέτη-ηθοποιού, πρώτη φορά. Αλλά δουλέψαμε μαζί, καλοκαίρι του 1996 στην "Ελένη" σε σκηνοθεσία του Χουβαρδά, που έκανε χορογραφίες ο Κωνσταντίνος, σε μουσική του Κουμεντάκη. Ήταν η πρώτη φορά που τον γνώρισα.

rejected: Και μετά, θα συνεχίσεις με τον "Θερισμό" του Δημήτρη Δημητριάδη, σε σκηνοθεσία του Δημήτρη Τάρλοου. Τι σε ιντριγκάρει σε αυτό το κείμενο;

Α.Μ.: Είναι πολύ ωραίο έργο του Δημητριάδη. Δεν έχει παιχτεί. Είναι γραμμένο το 2012-13. Μπαίνει στο στόχαστρο η οικογένεια. Μια σκληρή ματιά απέναντι στην οικογενειακή εστία.

rejected: Ο ρόλος της Τέχνης είναι να κριτικάρει την ζωή;

Α.Μ.: Όχι. Η Τέχνη αναλύει, ξεμπροστιάζει, ενίοτε σκληρά, ενίοτε με χιούμορ, αλλά όχι-η Τέχνη δεν πιστεύω ότι κριτικάρει.

Άννα Μάσχα

Δύσκολη ιστορία η εκπαίδευση

rejected: Ταυτόχρονα κάνεις μαθήματα στον ΙΑΣΜΟ της Αθήνας και θα κάνεις ενισχυτική διδασκαλία και στην Δραματική Σχολή "Βασίλης Διαμαντόπουλος" της Θεσσαλονίκης. Όπως κάνεις και στο Ωδείο Αθηνών, από το 2006. Ποιο είναι το μεγαλύτερο "μάθημα" που έχουν πάρει τα παιδιά;

Α.Μ.: Δεν μπορώ να διαλέξω ένα από όλα αυτά που μαθαίνω. Είναι πολλά. Καταρχήν, αναγκάζομαι να γίνω πιο ευφάνταστη. Να επιμένω πιο πολύ. Να μην το βάζω κάτω σε σχέση με τις δυσκολίες που βρίσκω με τα παιδιά. Τον σεβασμό των παιδιών... Αντιλαμβάνομαι ότι κάθε άνθρωπος είναι ξεχωριστός και έχει τον δικό του τρόπο να αντιμετωπίζει τα πράγματα. Δυστυχώς, δεν είμαι από τους δασκάλους που μπορούν να επιβάλλουν την ομοιομορφία. Την σκληρή, ατσάλινη πειθαρχία, ότι όλοι τώρα κάνουμε αυτό-όχι. Προσπαθώ να βρίσκω το κλειδί του καθενός. Κι αυτό με κάνει να είμαι πιο επίμονη και πιο πρακτική. Και ξέρεις, Γιώργο.... δεν είμαι καλή και στα δύο, ως άνθρωπος. Δεν είμαι ούτε επίμονος άνθρωπος, ούτε πρακτικός... Οπότε, η Σχολή μου κάνει μεγάλο καλό! Το μάθημα μου κάνει μεγάλο καλό. Και στις παραστάσεις που ετοιμάζω, με βλέπω, πολλές φορές να μπαίνω στην ίδια φάση με τα παιδιά. Να ροκανίζω το χρόνο, να τεμπελιάζω, όλα αυτά που κάνουν τα παιδιά και εγώ τους λέω ότι "δεν πρέπει"! (γέλια)... Η διδασκαλία σε ξεζουμίζει. Χρειάζεται να κάνεις και off, για να ξαναγεμίσεις ζουμιά και να μεταγγίσεις, πάλι... Δεν είναι εύκολο να είσαι διδάσκων...Το βλέπω και με το παιδί στο σχολείο. Δύσκολη ιστορία η εκπαίδευση.

rejected: Οι σπουδαστές της Σχολής δεν είναι εξαιρετικά απαιτητικοί από τους καθηγητές τους; Έχοντας την ορμή να ξεκινήσουν στο θέατρο, έχουν την διάθεση να κριτικάρουν τους πάντες και τα πάντα!

Α.Μ.: Ναι. Και στα δικά μου χρόνια, έτσι κάναμε. Κριτικάραμε τους πάντες στο θέατρο! Είναι μια φάση που δεν έχεις γνωρίσει την πραγματικότητα. Τι σημαίνει δουλεύω έξω μόνος μου. Είναι ένα θράσος, αυτή η -επί παντός επιστητού- άποψη. Ωστόσο, δεν σημαίνει ότι τα παιδιά είναι απαιτητικά. Οι περισσότεροι είναι "λουφαδόροι" και "τεμπέληδες" στην πραγματικότητα. Οπότε, δεν είναι στην ουσία απαιτητικά τα παιδιά από τους καθηγητές.

Άννα Μάσχα

Το πιο στενάχωρο είναι η οικονομική εκμετάλλευση των ηθοποιών

rejected: Τι σε στεναχωρεί στο ελληνικό θέατρο;

Α.Μ.: Ποιοτικά και καλλιτεχνικά, όλα λειτουργούν καλώς. Το πιο στενάχωρο είναι η οικονομική εκμετάλλευση των ηθοποιών. Στα περισσότερα θέατρα, εκτός κρατικών θεάτρων και επιχειρηματιών μετρημένων στα δάχτυλα του ενός χεριού, οι πρόβες είναι απλήρωτες και είναι δεδομένο. Αυτονόητο. Περιμένουμε να έρθει ο κόσμος στο θέατρο, να... φέρει λεφτά. Η Τέχνη πάντα ήταν ένα ρίσκο. Δεν είναι δουλειά γραφείου, δεν είναι με έναν μισθό δουλειά... αλλά, αυτό το κάνει, και όσο μεγαλώνουμε, να τα βρίσκουμε σκούρα. Πολύ σκούρα! Όλοι οι ηθοποιοί της γενιάς μου τα έχουν βρει σκούρα. Με στεναχωρεί και για τα νέα παιδιά... Έχουν ορμή, αλλά είναι εξαντλημένα παιδιά... είναι 22 χρονών και έχουν την εξουθένωση της μη προοπτικής. Έχουν κλείσει οι δρόμοι. Δεν υπάρχει ούτε η ουτοπική προοπτική. Αλλά και η ιεραρχία στην ζωή... παλιώνεις και όταν ωριμάζεις, θέλεις να αμείβεσαι καλύτερα-ε, αυτά καταργήθηκαν! Πέσαμε στην θάλασσα και κολυμπάμε. Δεν σκεφτόμαστε πώς και γιατί συνέβη αυτό, ούτε πού θα μας βγάλει. Κολυμπάμε!

Άννα Μάσχα

Σε τι θάλασσα μαθαίνεις στα παιδιά σου να κάνουν μπάνιο; Στα βραχάκια που είναι δύσκολα; Ή στην αμμουδιά; Αν μάθουν στα βραχάκια, θα κολυμπάνε σαν δελφίνια παντού

rejected: Θα πας σε λίγο να πάρεις το παιδί από το σχολείο. Είναι μικρό για να καταλάβει πως δεν υπάρχει διάθεση προοπτικής τα επόμενα χρόνια. Εσένα δεν σε πονάει αυτό, ως γονιό; Πώς το "οχυρώνεις";

Α.Μ.: Μέχρι και βιβλία έχουν γραφτεί γι' αυτό..."πώς να μιλήσω στο παιδί μου για την κρίση"... Καταρχήν, μαθαίνεις στο παιδί σου να ζει με λίγα. Ότι το πορτοφόλι του μπαμπά και της μαμάς δεν είναι ανεξάντλητο. Έχει όρια και μάλιστα πολύ στενά. Διότι ζούμε και σε μια καταναλωτική κοινωνία, όπου το παιδί βομβαρδίζεται με πράγματα. Παιχνίδια, παιχνίδια, παιχνίδια.... Όλα αυτά πρέπει να τα αγοράσεις! Η μαμά και ο μπαμπάς πρέπει να έχουν ένα τσουβάλι λεφτά! Οι επιθυμίες των παιδιών εκφράζονται εντελώς και κατευθείαν, σε ένα παιχνίδι που στοιχίζει 18,99 ευρώ. Το "θέλω" του παιδιού είναι εντελώς συγκεκριμένο. "Θέλω αυτό για να είμαι ευτυχισμένο". Το δικό μου παιδί είναι σε μια ηλικία, που ακόμα ευτυχεί και με το τίποτα, στις πρώτες τάξεις του δημοτικού. Επειδή είναι μικρά παιδιά και επειδή τώρα οι συνθήκες διαμορφώνονται, όταν ο γιος μου θα είναι σε ηλικία πανεπιστημίου, ίσως να έχουν αλλάξει αρκετά τα πράγματα.. Αυτό που το Πανεπιστήμιο στις μέρες μου ήταν κάτι φοβερό, κι έπειτα έγινε πολύ εύκολο... σαν παράδειγμα ελπίδας, πάρτο αντίστροφα.... δεν μπορεί να έχει αλλάξει κάτι σε κάποια χρόνια; Όλα αλλάζουν στις μέρες μας και θα αλλάξουν κι άλλο. Οπότε δεν είμαι αισιόδοξη ή απαισιόδοξη. Αισθάνομαι ότι ζούμε ένα ισχυρό ρεύμα αλλαγής. Και ότι τα τωρινά παιδιά, επειδή θα μεγαλώσουν με αυτές τις δυσκολίες, θα είναι αλλιώς εξοπλισμένα. Σε τι θάλασσα μαθαίνεις στα παιδιά σου να κάνουν μπάνιο; Στα βραχάκια που είναι δύσκολα; Ή στην αμμουδιά; Αν μάθουν στα βραχάκια, θα κολυμπάνε σαν δελφίνια παντού.

Άννα Μάσχα

rejected: Η παράσταση τελειώνει όταν φεύγεις από το καμαρίνι;

Α.Μ.: Δυστυχώς και Ευτυχώς, κατηγορηματικά, όχι. Την κουβαλάς. Δεν κατεβαίνουν οι διακόπτες. Δεν βρήκα ποτέ τον τρόπο. Μόνο μια φορά που έκανα ένα παιδικό έργο. Δύσκολο την ώρα που το κάνεις το παιδικό έργο-χύνεις ποτάμια ιδρώτα, αλλά δεν το κουβαλάς. Όλα τα άλλα, "τα κουβαλάω"...

Κρατάω μέσα μου την ανταπόκριση

rejected: Το 1988 μπήκες στην Σχολή του Εθνικού. Στα χρόνια που πέρασαν, ποιους σταθμούς-λίγο παραπάνω-κρατάς;

Α.Μ.: Κρατάω μέσα μου την ανταπόκριση. Μετά από τον κόπο που κατέβαλες, τι έχεις φτιάξει που επηρέασε τους ανθρώπους που σε παρακολουθούσαν. Αυτό κρατάω και εκεί κρίνονται όλα.

rejected: Οι άνθρωποι που οριοθετήσαν σε Τέχνη και ζωή;

Α.Μ.: Ο Χουβαρδάς, ο Θωμάς ο Μοσχόπουλος, ο Αργύρης Ξάφης. Ολόκληρο το "Αμόρε".

rejected: Δεν περνάς έξω από το δρόμο του "Αμόρε". Δεν σε φέρνει ο δρόμος. Αλλά, τελικά η μνήμη είναι το θέατρο; Θέατρο που τώρα είναι σούπερ-μάρκετ.

Α.Μ.: Δεν υπάρχει τίποτα να το θυμίζει. Μια μέρα έτυχε να περάσω, πριν πολλά χρόνια, κάπου στο 2009. Είδα το "Αμόρε", σούπερ μάρκετ. Και πάγωσα. Έμεινα ακίνητη. Δεν ήξερα τι να αισθανθώ. Ένα κενό πάγου.

Άννα Μάσχα

rejected: Σε ποια παράσταση πήγες τελευταία και αισθάνθηκες την επιτυχία της, στην ολότητα της;

Α.Μ.: Επιτυχημένη παράσταση είναι αυτή που βρήκε το κοινό της. Αλλιώς, κάτι σε όλη την δημιουργία παρέμεινε κλειστό. Όταν ανοίξουν οι "δρόμοι", από εμάς που το κάνουμε, προς εσάς που το βλέπετε, είναι επιτυχημένη η παράσταση. Με ανοιχτές διόδους και διαύλους. Παλιά υπήρχε ο διαχωρισμός εμπορικού και ποιοτικού θεάτρου, που ήταν βλακώδης. Υπάρχει το κακό και το καλό θέατρο. Όπως έλεγε και ο Όσκαρ Ουάιλντ, "δεν υπάρχει ηθικό και ανήθικο βιβλίο. Υπάρχει καλογραμμένο και κακογραμμένο βιβλίο". Πήγα στο ΠΟΡΤΑ και είδα μια ψυχαγωγική παράσταση, το "ΠΙΑΝΩ ΠΑΠΟΥΤΣΙ ΠΑΝΩ ΣΤΟ ΠΙΑΝΟ" από τους Patari Project. Πέρασα υπέροχα! Και θέλω να το ξαναδώ και δίχως το παιδί! Που είναι παιδική παράσταση! Με ποιότητα χιούμορ. Η ψυχή μου γέμισε χαρά και με γλυκόπικρα συναισθήματα... και το σκεφτόμουν μέρες μετά! Σαν να έφαγα ζάχαρη! (γέλια) Λες και έφαγα πολλά ωραία γλυκά!

Άννα Μάσχα




συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου
επιμέλεια | τάσος θώμογλου + ιάκωβος καγκελίδης