Kυρία και Εργάτρια Θεάτρου 

Χορτασμένος άνθρωπος. Γεμάτη θέατρο. Πενήντα χρόνια θέατρο. Και μέσα σε αυτά, τριάντα χρόνια θέατρο της οδού Κεφαλληνίας.  Γυναίκα όλη θέατρο. Κι ολόκληρη ζωή. Η ακριβοθώρητη  Μπέττυ Αρβανίτη σε μια από τις σπάνιες συνεντεύξεις της. Στο rejected...

συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου */* επιμέλεια | τάσος θώμογλου + ιάκωβος καγκελίδης
Μπέττυ Αρβανίτη

rejected: Ανήκετε στις ηθοποιούς που κάνουν σπανιότατα έως και καθόλου...περιοδεία τους θερινούς μήνες. Αλήθεια, τι σας έχει δώσει αυτό το καλοκαίρι, μέσα από την εμπειρία της παράστασης του Εθνικού Θεάτρου, με την "Αντιγόνη" που σκηνοθέτησε ο Στάθης Λιβαθινός;

Μ.Α.: Ήταν ένα σημαντικό καλοκαίρι, γιατί όντως είναι κάτι που δεν έχω κάνει. Ειδικά περιοδεία με αρχαία τραγωδία δεν έχω κάνει ποτέ στη ζωή μου. Έχει τρομερό ενδιαφέρον. Η Ελλάδα είναι πανέμορφη όπως και τα θέατρα όπου  παίξαμε. Πραγματικά, μαγικοί χώροι. Αυτό ήταν συγκινητικό για μένα.  Επίσης, η ανταπόκριση του κόσμου είναι αξιοσήμαντη. Άνθρωποι της περιφέρειας που εισπράττουν το θέατρο με ένα βαθύ τρόπο. Ομολογώ πως από αυτό το τελευταίο, είμαι εντυπωσιασμένη. 

rejected: Αγνή η αποδοχή του κόσμου της επαρχίας. Το κοινό της Αθήνας, τα τελευταία χρόνια, μήπως έρχεται να παρακολουθήσει ένα έργο "με σηκωμένο φρύδι" λόγω της υπερπληθώρας παραστάσεων που έχει δει και έχει να επιλέξει; 

Μ.Α.: Αισθάνομαι, σαν να υπάρχει μια παραπάνω ευαισθησία στην επαρχία. Κάτι ενδιαφέρον. Δεν υποτιμώ καθόλου το αθηναϊκό κοινό, απλά το έχω συνηθίσει. Ενώ αυτή η περιοδεία και η επαφή και με ένα άλλο κοινό, ήταν έκπληξη για μένα. 

Μπέττυ Αρβανίτη
Μπέττυ Αρβανίτη

rejected: Τα φετινά σας γενέθλια σας βρήκαν να παίζετε βράδυ στο αρχαίο θέατρο του Δίον....

Μ.Α.: Ήταν μια καταπληκτική βραδιά. Ο χώρος, η ενέργεια, ο θίασος είναι συγκινητικός. Γιόρτασα πολύ ωραία με όλους τους ηθοποιούς τα γενέθλιά μου.  Και στο Δίον και στη Καβάλα, αλλά και σε άλλους χώρους  ήταν υπέροχες βραδιές...αδημονώ κι απόψε στη Θεσσαλονίκη. Ήταν ένα κουραστικό καλοκαίρι για μένα, μα αυτές οι χαρές σου αναπληρώνουν την κούραση. Σε ανταμείβουν. 

rejected: Το θέατρο της οδού Κεφαλληνίας σας "εγκλώβισε" τους χειμώνες, με αποτέλεσμα να ξεκουράζεστε τα καλοκαίρια και να μην καταπιάνεστε με αυτά τα αρχαία κείμενα...

Μ.Α.: Τα καλοκαίρια καθόμουν και έκανα διακοπές. Καθότι και η προετοιμασία της επόμενης χρονιάς έπρεπε να γίνει για το θέατρο της Οδού Κεφαλληνίας και η ανάγκη να γεμίσω τις μπαταρίες μου ήταν επιτακτική. 

rejected: Μετανιώνετε που δεν υπήρξαν κάποιες ..."Αντιγόνες" και άλλοι αρχετυπικοί ρόλοι καλοκαιριού στην πορεία σας;

Μ.Α.: Εξαρτάται. Αυτά τα πράγματα δεν είναι ανεξάρτητα συνθηκών. Τουλάχιστον για μένα. Αν η πρόταση για τον Τειρεσία δεν ερχόταν από τον Στάθη Λιβαθινό, δεν ξέρω αν θα ενέδιδα. Για μένα δεν έχει σημασία το τι παίζεις, αλλά το με ποιους το παίζεις. Πρωταρχικό ρόλο για μένα πάντα έπαιζαν σκηνοθέτης και συνάδελφοι. Στην προκειμένη περίπτωση, ο ένας είναι καλύτερος από τον άλλον. Είμαι κατενθουσιασμένη με τους συναδέλφους, νεότερους και παλαιότερους. Πιστεύω ότι η μίξη νέων με παλαιότερους έχει μεγάλο ενδιαφέρον. 

Μπέττυ Αρβανίτη
Μπέττυ Αρβανίτη

Είναι ατέλειωτα τα αρχαία κείμενα. Αστείρευτες οι οπτικές τους

rejected: Και πάντα το επιδιώκετε, χρόνια και χρόνια. Τα τελευταία τριάντα χρόνια, υπάρχουν, πολλές θεατρικές "Αντιγόνες";

Μ.Α.: Είναι πολλές! Παράχθηκαν πολλές "Αντιγόνες" και πολλές οπτικές αυτής. Αυτά τα σπουδαία έργα θα παίζονται για πάντα, με πολλές οπτικές. Κι αυτό δεν είναι κακό. Είναι ατέλειωτα τα αρχαία κείμενα. Αστείρευτες οι οπτικές τους. Δεν υπάρχουν πάντα οι πλήρεις απαντήσεις. Αυτά τα έργα αφήνουν πάντα κάτι ανοιχτό. Που προβληματίζει, προχωρά και φωτίζει χιλιάδες πράγματα...γι αυτό και είναι κλασσικά.  

rejected: Υπάρχουν όρια στον τρόπο που θα ανέβει ένα αρχαίο κείμενο;

Μ.Α.: Κάθε πείραμα δεν έχει όρια. Κάτι μπορεί να έχει μια οπτική και να πραγματώνεται εφόσον πείθει. Εφόσον έχει να προσφέρει. Δεν απαγορεύεται τίποτα. Θες να κάνεις κάτι παραπάνω στο έργο; Κάντο, φτάνει να έχει λόγο ύπαρξης. Να μην κάνεις το πείραμα, για το πείραμα. Αν έχει λόγο ύπαρξης, τότε δεν έχει όρια. Μπορεί κάποιος τότε να δοκιμάσει τα πάντα. Και έχουν δοκιμαστεί τα πάντα. Εδώ που τα λέμε, μερικές φορές, σκέφτομαι αν δει κανείς τι γίνεται και έξω από την Ελλάδα, έχουν δοκιμαστεί πολλές και πειραματικές εκδοχές. Αλλά δεν μπορώ να ξέρω, ποιες θα μείνουν και θα καθορίσουν το επόμενο βήμα, για το κάτι παραπέρα. Οτιδήποτε, άλλωστε, κάνουμε οφείλει να αφορά και το σημερινό κοινό. Μόνο έτσι έχει σημασία. Είμαστε ηθοποιοί του σήμερα, με σκηνοθέτες του σήμερα κι έχουμε απέναντί μας θεατές του σήμερα. Δεν μπορούμε να λειτουργούμε μουσειακά. Δεν έχει νόημα. Το θέατρο οφείλει να εξελίσσεται και να προπορεύεται κιόλας, της ζωής. Υπάρχει ένα πάρε-δώσε με τον θεατή. Αλλιώς, δεν υπάρχει θέατρο. Θέατρο δίχως θεατή δεν υπάρχει. Αν αντιμετωπίσεις ένα κείμενο μουσειακά, επίσης δεν επιτυγχάνεται τίποτα. Το θέατρο είναι το εδώ και τώρα. Τι να κάνουμε...

Μπέττυ Αρβανίτη

Δεν επιλέγω τον δύσκολο δρόμο. Αυτόν ξέρω. Είναι μονόδρομος.

rejected: Επιλέξατε στα πενήντα χρόνια πορείας σας, έως σήμερα, τον δύσκολο δρόμο στο θέατρο. Όχι τον εύκολο δρόμο. Υπήρξαν στιγμές που μετανιώσατε; Που πληρώθηκε το τίμημα του δύσκολου δρόμου αδρά;

Μ.Α.: Δεν μετάνιωσα ποτέ. Όχι, βέβαια. Ποτέ. Τον δύσκολο δρόμο ήθελα. Αυτό με αφορά. Αλλιώς βαριέμαι. Είναι δύσκολος δρόμος, μα τον προτιμώ. Αλλιώς να καθόμουν σπίτι μου. Δεν με αφορά κάτι, που δεν με προκαλεί. Τα τετριμμένα και "γνωστά" ποτέ δεν με αφορούσαν. Δεν με ιντρίγκαραν. Το θεωρώ αυτονόητο. Δεν επιλέγω τον δύσκολο δρόμο. Αυτόν ξέρω. Είναι μονόδρομος. 

rejected: Ο ηθοποιός γίνεται ο ρόλος ή ουσιαστικά κουβαλάει χαρακτηριστικά του εαυτού του στο σανίδι;

Μ.Α.: Ο ρόλος δεν είναι ερήμην του ανθρώπου. Με τα δικά μας υλικά φτιάχνουμε ρόλο. Δεν παίρνουμε ξένα! Ό,τι κουβαλάς και είσαι, είναι ό,τι χτίσεις. Ο ρόλος είναι ο καταλύτης που μπαίνει μέσα σου, για να κάνει άλλες χημικές ενώσεις που θα παράξουν το ρόλο. 

rejected: Έχετε κάνει τρεις γάμους σε μια γεμάτη ζωή (με τον Κώστα Σταμάτη, τον Φαίδωνα Γεωργίτση και τον "συνταξιδευτή" στην θεατρική εταιρεία ΠΡΑΞΗ, και τωρινό σύντροφό της, Βασίλη Πουλαντζά). Τελικά, οι σχέσεις κάνουν τον κύκλο τους και δεν διαρκούν μια αιωνιότητα...

Μ.Α.: Εξαρτάται...Δεν εξηγούνται τα πάντα. Άλλες σχέσεις έχουν μια τεράστια διάρκεια, άλλες ολοκληρώνονται νωρίτερα. 

Μπέττυ Αρβανίτη

Αυτόν τον χρόνο έχουμε για ζωή. Δεν πρέπει να τον χαραμίζουμε σε κάτι που δεν μας αφορά. 

rejected: Μάλλον, σε οτιδήποτε δεν βάζατε νερό στο κρασί σας, σε θέατρο και ζωή;

Μ.Α.: Θέατρο και ζωή είναι λιγάκι το ίδιο. Αλλά, νερό στο κρασί μου στη ζωή μου, έβαλα κάποιες φορές. Προσπαθώ να κάνω αυτό που πραγματικά με νοιάζει. Τούτο το χρονικό διάστημα ζωής που μας έχει προσφερθεί, οφείλουμε να το υπηρετήσουμε ή να το περάσουμε, όπως εμείς νομίζουμε. Αλλιώς είναι μεγάλο λάθος, να μην κάνεις αυτό που θέλεις και αυτό που νιώθεις. Αυτό τον χρόνο έχουμε. Δεν πρέπει να τον χαραμίζουμε σε πράγματα που δεν μας αφορούν. Έτσι δεν είναι;...Πάντως, οδυνηρές παραχωρήσεις προσπαθώ να μην κάνω! Μόνο πολύ ελαφρές... (γέλια)

rejected: Έχοντας το θέατρο της Οδού Κεφαλληνίας, οι υποχρεώσεις της τυπικής Ελληνίδας μάνας, απέναντι στον Αλέξη (ο Αλέξης Σταμάτης, συγγραφέας, γιος της Μπέτυς Αρβανίτη) ήταν εύκολες;

Μ.Α.: Ο Αλέξης τώρα πια είναι ένας μεγάλος άνδρας. (γέλια) Το θέατρο της Οδού Κεφαλληνίας κλείνει τριάντα χρόνια φέτος. Ευτυχώς, ο Αλέξης είναι λίγο μεγαλύτερος, οπότε δεν αποσπούσε η μία μου ανάγκη την άλλη. (γέλια)

Μπέττυ Αρβανίτη

rejected: Σε αυτά τα τριάντα χρόνια του θεάτρου της Οδού Κεφαλληνίας, θα κυκλοφορήσει ένα λεύκωμα....

Μ.Α.: Πρόκειται για ένα λεύκωμα πορείας των τόσων ετών του θεάτρου. Ήδη, έχουμε ένα ακόμα λεύκωμα της δεκαετίας, αλλά τώρα τα τριαντάχρονα είναι άκρως σημαντικά για εμάς. 

rejected: Και φέτος το χειμώνα θα βρεθείτε ξανά μαζί με τη Ρούλα Πατεράκη, στις "Τρωάδες" που θα ανεβάσετε;

Μ.Α.: Ναι, γιατί με την Ρούλα Πατεράκη ξεκινήσαμε στο θέατρο της οδού Κεφαλληνίας, πριν τριάντα χρόνια, με "Τα πικρά δάκρυα της Πέτρας Φον Καντ". Ευτυχώς τότε, είχαμε μεγάλη επιτυχία και κρατηθήκαμε και προχωρήσαμε. Ύστερα από τριάντα χρόνια, είναι συγκινητικό που ξαναβρισκόμαστε. 

rejected: Ποιος λόγος που επιλέξατε να ανεβάσετε φέτος, αυτό το έργο;

Μ.Α.: Καταρχήν, ήταν κάτι που το σκεφτόμουν πολύ καιρό. Με ενδιέφερε πάρα πολύ. Αυτή τη στιγμή, οι "Τρωάδες" αφορούν το σήμερα, περισσότερο από κάθε άλλη φορά. Κι όπως σας είπα, ακριβώς επειδή με ενδιαφέρει περισσότερο με ποιους δουλεύω, παρά τι κάνω.... οι συγκυρίες είναι τέτοιες που μας δίνουν την δυνατότητα να κάνουμε αυτή την παράσταση. Αφορά και εμένα και τη κ.Πατεράκη, κι όλους μας τους ηθοποιούς του θιάσου, αυτό το "πείραμα". 

Μπέττυ Αρβανίτη

rejected: Ποιοι θα απαρτίζουν τον θίασο των "Τρωάδων";

Μ.Α.: Θα είναι μαζί μας η Μαρία Κεχαγιόγλου, η Τζίνη Παπαδοπούλου, η Άννα Κουτσαφτίκη, ο Νίκος Αρβανίτης, ο Δημήτρης Παπανικολάου και πολλοί άλλοι.... Άνθρωποι που έχουμε κοινή οπτική. 

Ο Μίνως Βολανάκης με έχει καθορίσει 

rejected: Ο τέταρτος άνδρας της ζωής σας-επιτρέψτε μου- ήταν ο Μίνως Βολανάκης. Αυτός ήταν  "πνευματικός" γάμος. Ο Μίνως Βολανάκης σας χαρακτήρισε...

Μ.Α.: Ο Μίνως Βολανάκης με έχει καθορίσει. Και ως άνθρωπος, πέρα από την καλλιτεχνική συνεργασία. Ήταν δώρο ζωής που τον γνώρισα και συνεργάστηκα μαζί του. Οι αναφορές μου είναι συχνότατα στον Μίνωα Βολανάκη. Ό,τι κι αν κάνω, σκέφτομαι τι θα έλεγε ο Μίνως γι αυτό...

Μπέττυ Αρβανίτη

rejected: Στον Βολανάκη ήταν η ελευθερία του πνεύματός του, που ήταν εντονότερη;

Μ.Α.: Ακριβώς, αυτό! Ο Μίνως είχε μια τεράστια ελευθερία πνεύματος. Έχω δουλέψει με καλούς σκηνοθέτες, με τον Στάθη Λιβαθηνό, με τον Νίκο Μαστοράκη...κι άλλοι-δεν ξέρω και εγώ πόσοι-άξιοι άνθρωποι...

rejected: Όπως και συνεργαστήκατε σε σημαντικές για το ελληνικό θέατρο, παραστάσεις στο θέατρο της οδού Κεφαλληνίας, με τον αείμνηστο Γιάννη Βόγλη...

Μ.Α.: Εννοείται! Όπως και ο Σοφοκλής Πέππας...υπέροχες συνεργασίες!

rejected: Παιδί σας το θέατρο της οδού Κεφαλληνίας...

Μ.Α.: Δεν ξέρω αν είναι παιδί μου...(γέλια)

rejected: Παιδί σας δεν είναι; Κάθε χρόνο δεν θέλει την φροντίδα σας; Όπως και κάθε βράδυ;

Μ.Α.: Ποιο χρόνο και βράδυ; Κάθε στιγμή θέλει φροντίδα! (γέλια)

Μπέττυ Αρβανίτη

rejected: Τι σας πληγώνει στο ελληνικό θέατρο;

Μ.Α.: Το κακό θέατρο με πληγώνει. Τίποτα άλλο. 

rejected: Τι είναι κακό θέατρο;

Μ.Α.: Κακό θέατρο είναι μια ψεύτικη αντίληψη αυτής της ιστορίας που λέγεται θέατρο και εξυπηρετεί όχι την ουσία, αλλά περιφερειακά πράγματα. Κακό θέατρο είναι αυτό που γίνεται για να κερδηθούν άλλα στοιχήματα κι όχι το στοίχημα του ίδιου του θεάτρου. Κακό θέατρο είναι αυτό που χρησιμοποιείς σαν όχημα για άλλους σκοπούς. Το κακό θέατρο από την άλλη, μάλλον δεν με πληγώνει, γιατί πάντα υπήρχε και πάντα θα υπάρχει. Είναι ένα φαινόμενο που δεν πρόκειται ποτέ να αλλάξει. Απλώς, δεν με αφορά. Είναι κάτι που θα ήθελα, όσο γίνεται λιγότερο, να βλέπω και να ακούω. 

Μπέττυ Αρβανίτη

Το θέατρο είναι σαν τον έρωτα. Μόνο όταν συμβαίνει, υπάρχει. 

rejected: Το θέατρο είναι μνήμη των θεατών, ενώ ο κινηματογράφος είναι μια παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές, όπως και η μικρή οθόνη. Δεν σας ενοχλεί που είστε πιο πολύ στη μνήμη των θεατών του θεάτρου;

Μ.Α.: Όχι, δεν με ενοχλεί. Το θέατρο είναι θνησιγενές. Ζει και πεθαίνει μέσα σε ένα βράδυ. Το θέατρο είναι στο "εδώ και τώρα". Αυτό μόνο στους παρόντες ανθρώπους ενός έργου. Δεν μπορεί να διηγηθεί κανείς μια παράσταση. Την ροή μπορεί να την πει, αλλά τον τρόπο και το συναίσθημα δεν μπορεί. Δεν μπορεί ένας άλλος να εισπράξει την συγκίνηση μιας παράστασης, αν δεν την δει. Όσο αναλυτικά κι αν την περιγράψει. Δεν μπορεί να εισπράξει το βάθος των πραγμάτων, αν δεν συμμετέχει. Αυτό το θνησιγενές του θεάτρου είναι κάτι με το οποίο είμαι απόλυτα συμφιλιωμένη και μπορώ να πω ότι με ενδιαφέρει. Το θέατρο είναι σαν τον έρωτα. Που μόνο όταν συμβαίνει, υπάρχει. Όσο και να διηγηθείς και να πεις και να κάνεις και να δείξεις...το θέατρο είναι η στιγμή που συμβαίνουν τα πράγματα. Ο θεατής εισπράττει το θέατρο, εφόσον το βλέπει. Ο κινηματογράφος είναι μια άλλη ιστορία. Υπάρχει, μπορεί να δεις ξανά μια ταινία. Εδώ, στο θέατρο, κάθε παράσταση είναι διαφορετική, από βράδυ σε βράδυ! Το θέατρο είναι ζωνταντό πράγμα. 

rejected: Την παράσταση άλλωστε, την φτιάχνει το εκάστοτε κοινό. Η πλατεία του θεάτρου, που είναι με άλλο κοινό κάθε βράδυ. 

Μ.Α.: Απολύτως! Η σιωπή του κοινού είναι διαφορετική κάθε βράδυ, ενόσω παρακολουθεί μια παράσταση. Το κάθε κοινό έχει την παράσταση που του αξίζει. 

Μπέττυ Αρβανίτη

rejected: Το θέατρο είναι πόλεμος με τις προσωπικές σου ανασφάλειες;

Μ.Α.: Είναι και αυτό. Είναι όλα. Το υλικό του θεάτρου είμαστε εμείς. Τι σημαίνει αυτό; Το θέατρο είναι η αισθητική μας, η σκέψη μας, οι γνώσεις μας, οι εμπειρίες μας, οι ευαισθησίες μας. Ακόμη και η όψη μας. Με όλα αυτά λειτουργεί το θέατρο. Αυτά είναι τα υλικά. Επιπλέον, εκεί μέσα να βρίσκεται ο ρόλος, ο συγγραφέας που μαζί με τον σκηνοθέτη κάνουν μίξεις, σε αυτή την χημική αντίδραση.

rejected: Τελευταία ερώτηση... λίγο πριν βγείτε στη σκηνή, έχετε ακόμα τρακ;  

Μ.Α.: Ναι. Πολύ τρακ! Δεν είναι η ευθύνη της πορείας των τόσων χρόνων. Είναι τρακ. Ακόμη και σήμερα, έχω τρακ. Δεν έχω καμία σιγουριά σε σχέση με το κοινό. Κι αυτό προσπαθώ. Κάθε φορά, μηδενίζω το κοντέρ και ξεκινάω. Δεν λειτουργώ από τα τόσα χιλιόμετρα και πέρα. Πρέπει να μηδενιστεί κάθε φορά το κοντέρ. Για να ΄σαι αληθινός. Να προκύπτουν τα πράγματα. Να μην είναι έτοιμα. Αν μπορούσε κανείς να ξαφνιάσει και τον ίδιο του τον εαυτό, θα ήταν το ζητούμενο....Αυτό ζητάω κάθε βράδυ.... ένα ξάφνιασμα... μια στιγμή αρκεί... Κάθε βράδυ είναι σαν.... πώς παίζεις χαρτιά και δεν ξέρεις αν θα κερδίσεις την παρτίδα; Αστεία παρομοίωση έφερα...αλλά κάτι τέτοιο δεν είναι το θέατρο; Το θέατρο είναι το απρόβλεπτο της στιγμής. Όσο καλοδουλεμένο κι αν είναι, πάντα έχει φόρτιση στιγμής που φέρει ο χρόνος. Μπορεί να συμβούν απογοητεύσεις πάνω στη στιγμή...μπορεί και μικρά θαύματα. Το θέατρο είναι ζωντανό...  

Μπέττυ Αρβανίτη



συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου
επιμέλεια | τάσος θώμογλου + ιάκωβος καγκελίδης