'Ο "Βόυτσεκ" είναι το σφάλμα του συστήματος'

Από τους πιο ταλαντούχους ηθοποιούς που διαθέτει η Θεσσαλονίκη. Δεν ασχολείται με "δημόσιες σχέσεις". Δεν κομπάζει ότι παράγει Τέχνη. Αλλά με στοχοπροσήλωση και κόπο συνεχούς δουλειάς, σπαρταρά κυτταρικά πάνω στο σανίδι. Αυτός είναι ο Χρίστος Στυλιανού. Ο Κύπριος, που γεννήθηκε στη Ρωσία και αγάπησε τη Θεσσαλονίκη όσο λίγοι. Ο καλλιτέχνης που δεν ασχολείται με τα γύρω-γύρω, μα κάθε βράδυ, στο σανίδι, μελετά να χτυπά η καρδιά και να μαγνητίζει το βλέμμα, στα βαθιά κι ουσιαστικά της θεατρικής μέθεξης.

Share:

συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου */* φωτογραφίες | τάσος θώμογλου */* επιμέλεια | ιάκωβος καγκελίδης + αλέξανδρος κόγκας
Χρίστος Στυλιανού
Χρίστος Στυλιανού

rejected: Ποιες πτυχές του χαρακτήρα του "Βόυτσεκ" που ερμηνεύεις, ξεχωρίζεις;

Χ.Σ.: Ο ήρωάς μου είναι βασανισμένος άνθρωπος. Αρετή και κατάρα, για έναν χαρακτήρα που παίρνει τα πάντα στα σοβαρά. Τα λόγια των ανθρώπων, ό,τι βλέπει και παρατηρεί ο ίδιος στα φυσικά φαινόμενα, διακατέχονται από μια βαθιά σοβαρότητα στην αντίληψη της σκέψης του. Τα εξηγεί με ένα δικό του τρόπο. Τα αποκωδικοποιεί τοις μετρητοίς. Παίρνοντας τη ζωή στα σοβαρά, αυτό-εν τέλει-του κάνει κακό. Δεν μπορεί να διαχωρίσει στο νου του διάφορα πράγματα. Όταν ο άλλος του μιλά για ηθική, και ταυτόχρονα παρατηρεί πως εκείνος είναι ανήθικος-ο ίδιος-ναι, ο ίδιος- που ψελλίζει τον κανόνα της ηθικής-δεν μπορεί να το αντιληφθεί. Ζει μέσα σε ένα εσωτερικό ψυχικό διχασμό. Επιτείνει το πρόβλημα που έχει, καταλήγοντας σε ακραίες συμπεριφορές. Οδηγείται σε παραισθήσεις. Όλοι λένε στον Βόυτσεκ τι να κάνει και εκείνος το πράττει, συνειδητοποιώντας ότι πρέπει να ζήσει. Έχει ανάγκη τα λεφτά. Κύριο χαρακτηριστικό του έργου είναι η ανέχεια. Για τη φτώχεια που βιώνει είναι διατεθειμένος να κάνει τα πάντα. Γίνεται πειραματόζωο, κουρέας, υπηρέτης του λοχαγού του. Όλα για τα λεφτά. Θα ανεχθεί σιωπηλά τη προδοσία της Μαρίας. Θα κάνει τα πάντα για να επιζήσει.

rejected: Πρόκειται για τον θρήνο ενός κατακερματισμένου ατόμου, που δεν έχει τίποτα να περιμένει...

Χ.Σ.: "Μη με λησμόνει. Η φιλία μόνο έμεινε", είναι φράση που ακούγεται κάποια στιγμή στο έργο. Αλλά έπειτα και η φιλία χάνεται. Όλα χαμένα είναι, όντως... σαν εκείνο το ρητό που λέει πως "μόνοι μας ερχόμαστε, μόνοι μας φεύγουμε". Ο "Βόυτσεκ" ζει σε μια τεράστια μοναξιά που δεν μπορεί -κιόλας-να την επικοινωνήσει. Δεν είναι αυτοπαθής ήρωας... ούτε κάποιος ρομαντικός. Έχει πρόβλημα να επικοινωνήσει την ανάγκη του. Να δεθεί πραγματικά με τον άλλον. Παίρνει τα πράγματα στα σοβαρά και παρεξηγεί πολύ εύκολα καταστάσεις. Τίποτα δεν είναι όπως φαίνεται. Υπάρχουν πολλές ερμηνείες-"αναγνώσεις" σε καταστάσεις. Μπορεί να έγιναν αλλιώς, δίχως να συνειδητοποιούμε αυτή τη διαφορετικότητα.

Χρίστος Στυλιανού

rejected: Ο "Βόυτσεκ" είναι μια δυστυχία του συστήματος,; Και κάπως έτσι, γίνεται ήρωας απίστευτα σημερινός;

Χ.Σ.: Είναι βαθιά δυστυχής, διότι αποτελεί το σφάλμα του συστήματος. Όλοι μας μάθαμε και ζούμε με τους προσωπικούς μας συμβιβασμούς. Οφείλουμε να προσπαθούμε να παραμείνουμε ζωντανοί, ενεργοί, να κάνουμε αυτό που θέλουμε. Εν προκειμένω, καθένας βρίσκει το δικό του μονοπάτι. Κάθε ήρωας. Αποδέχεται τη ζωή των φτωχών και συμφωνεί σε αυτό, με τη "Μαρία". Θα εκπορνευτώ, θα γίνω κάτι άλλο; Θα το κάνω και καρτερικά θα το βιώνω. Ο ίδιος όμως, παραμένει σε διαρκή εσωτερική σύγκρουση. Ό,τι πιστεύει και ζει, τον κάνει βαθιά δυστυχή. Για να ζήσει εξαρτάται απόλυτα από το μισθό του. Αν κάνει μια μισή λάθος κίνηση, ξέρει ότι μπορεί να τα χάσει όλα. Στο πίσω μέρος του μυαλού του δε, γνωρίζει πως από τον ίδιο εξαρτώνται πολλά. Αν δεν είναι απόλυτα σημερινό αυτό, τότε τι;....

Η πλειοψηφία των ανθρώπων δεν ζει μια μέρα όπως θα ήθελε...

rejected: Ο "Βόυτσεκ" είναι ο καθρέφτης του σημερινού Έλληνα; Που δεν ζει, αλλά βιοπορίζεται; Που φοβάται το μισό βήμα μπρος;

Χ.Σ.: Ο "Βόυτσεκ" είναι όλα αυτά που είπες. Και είναι όντως, ο σημερινός Έλληνας. Δυστυχώς, "ο άλλος του είπε τι να κάνει, κι αυτός το έκανε αμέσως" λέει η "Μαρία" κάποια στιγμή στο έργο. Ο "Βόυτσεκ" είναι ένας άνθρωπος που κάνει ό,τι του πουν. Η πλειοψηφία των ανθρώπων δεν ζει μια μέρα όπως θα ήθελε... τι να λέμε, για την ευτυχία ή μια σχετική ικανοποίηση;... Στις μέρες μας, δεν υπάρχει η πληρότητα των "θέλω" μας. Αν κάτσεις, να αναλογισθείς το τι συμβαίνει ολόγυρά μας, πικραίνεσαι βαθιά. Υπάρχουν άνθρωποι που δεν έχουν δουλειά. Ή και κάποιοι άνθρωποι που θα πάνε στη δουλειά που δεν τους αρέσει. Δεν θα πληρώνονται καλά... πάντα-πάντα υπάρχει ένα κενό μέσα μας, που δεν καλύπτεται. Ζοφερές καταστάσεις ζούμε, όπως στην εποχή του "Βόυτσεκ".

Χρίστος Στυλιανού

rejected: Όπως ξυρίζει ο ήρωάς σου τον λοχαγό του, αισθάνεσαι πως σήμερα ο άνθρωπος "ξυρίζοντας" τον κάθε προσωπικό "λοχαγό" του, είναι διατεθειμένος να του κάνει μια μικρή, αμυδρή πληγή στο "ξύρισμα";

Χ.Σ.: Είναι κρίμα που η εξαίρεση είναι διατεθειμένη να αντισταθεί. Να τρίξει τα δόντια. Να υψώσει ανάστημα. Ο κανόνας υποδεικνύει το "θα σκύψω το κεφάλι και θα βρω τον τρόπο να κάνω ό,τι μου ζητηθεί, για να ζήσω". Η εξαίρεση είναι επικίνδυνη. Βάζει σε κλωστή τις όποιες συνθήκες. Η εξαίρεση, όσο εμπεριέχει μια μικρή επιτυχία, πάντα πιο έντονα καιροφυλαχτεί η αποτυχία της όποιας κίνησής της. Οι εποχές μας δεν σηκώνουν εύκολα την αποτυχία. Άρα και ο περισσότερος κόσμος ακολουθεί τον ασφαλή δρόμο. Αυτό δεν είναι επιλήψιμο. Η ζυγαριά δεν είναι δίκαιη.

rejected: Διαπραγματευόμαστε και την αξιοπρέπειά μας;

Χ.Σ.: Διαπραγματευόμαστε απολύτως την αξιοπρέπειά μας. Κάποια πράγματα στο έργο δεν φτάνουν νωρίς στην έκρηξη, ακριβώς διότι υπάρχει μια αξιοπρέπεια μπας και καταφέρει κάτι. Αλλά, στο τέλος κι αυτή καταλύεται.

Χρίστος Στυλιανού
Χρίστος Στυλιανού

rejected: Η οικονομική αξιοπρέπεια και για τους εργαζόμενους καλλιτέχνες του Κ.Θ.Β.Ε. βρίσκεται σε κρίση...

Χ.Σ.: Πώς να οργανώσει κάποιος τη ζωή του, όταν είναι 3-4 ενίοτε και 5 μήνες πίσω, απλήρωτος στο μισθό του; Συνεπακόλουθα, έρχεται η έκπτωση σε όλα.

rejected: Σα να μη καταλαβαίνει η Πολιτεία την αξιοπρέπεια της πάλης του Έλληνα ηθοποιού που βρίσκεται στο δυναμικό αυτού του κρατικού θεσμού;

Χ.Σ.: Ομολογώ πως η κατάσταση είναι ελαφρώς διαφορετική, προς το καλύτερο. Έγιναν βήματα, για να μην είμαι και μηδενιστής! Αλλά είναι δύσκολο, σε μια τέτοια ιδιαίτερη δουλειά, να έρχεται κανείς στο θέατρο, να ανεβαίνει στη σκηνή, να έχει ισορροπημένη ψυχολογία και να τα καταφέρνει.

Ο κόσμος έχει ανάγκη το θέατρο και το στηρίζει

rejected: Αισθάνεσαι ότι το κοινό αντιλαμβάνεται το πρόβλημα του Κ.Θ.Β.Ε;

Χ.Σ.: Πιστεύω πως ναι. Τους τελευταίους μήνες, από τον Οκτώβρη κι έπειτα, οι παραστάσεις πάνε καλά. Ο κόσμος έχει ανάγκη το θέατρο και το στηρίζει. Για δύο μήνες πληρωνόμασταν -σε έναντι, όχι σε μισθοδοσία- μόνο από τις εισπράξεις του θεάτρου. Ο κόσμος τονώνει και καταλαβαίνει ό,τι μας συμβαίνει.

Χρίστος Στυλιανού
Χρίστος Στυλιανού

Δυσκολεύτηκα να κατανοήσω το πώς ο "Βόυτσεκ" μπορεί να κρύβει τη γνώμη του

rejected: Τι σε δυσκόλεψε περισσότερο στον Βόυτσεκ;

Χ.Σ.: Δυσκολεύτηκα να κατανοήσω το πώς ο "Βόυτσεκ" μπορεί να κρύβει τη γνώμη του. Επειδή ανήκω στους ανθρώπους που εκφράζονται αρκετά ανοιχτά, με τον ήρωά μου παιδεύτηκα να καταλάβω το γιατί είναι τόσο κλειστός. Δεν θέλει να λέει τη γνώμη του. Διότι, διαφορετικά, όλο αυτό θα του στοιχίσει. Όλες τις διεργασίες που συμβαίνουν σε έναν άνθρωπο προκειμένου να αποφασίσει να κάνει το οτιδήποτε, εκείνος επιλέγει να τις κάνει κεκαλυμμένα. Είναι και στρατιώτης, οπότε, γνωρίζει πως -ούτως ή άλλως- η παραμικρή έκφραση της γνώμης του θα του στοιχίσει. Πρακτικά, σημαίνει μια ερμηνεία με παγωμένη έκφραση. "Δυο μάτια" που ποτέ δεν καταλαβαίνεις τι λένε. Επίσης, αυτό σημαίνει μια ταραγμένη ψυχή.

Χρίστος Στυλιανού
Χρίστος Στυλιανού

rejected: Τι εκτίμησες στη συνεργασία σου με τον σκηνοθέτη της παράστασης, Σταύρο Τσακίρη;

Χ.Σ.: Την επιμονή του στην εις βάθος μελέτη του έργου, προκειμένου να αποκαλυφθούν τα πολλαπλά του νοήματα. Η καθαρή του ματιά πάνω στο έργο. Το τι εξυπηρετεί ο κάθε χαρακτήρας. Το πώς ουσιαστικά χτίζεται σε μια παράσταση, σε διάλογο η μια σκηνή με την άλλη, κι αυτό με κύριο αποδέκτη το θεατή. Αυτό ήταν μέγα μάθημα για μένα. Το πώς πρέπει να κινείσαι για να ξεκαθαρίζεις το τοπίο για τον θεατή -όχι για σένα. Κι η αγάπη του Σταύρου Τσακίρη για το συγκεκριμένο έργο. Το έχει μελετήσει σε κάθε του λεπτομέρεια. Είναι ανατριχιαστικά διαβασμένος και βουτηγμένος μέσα στο κείμενο του "Βόυτσεκ".

Χρίστος Στυλιανού

rejected: Ανήκεις στους ηθοποιούς που αρκετές φορές σου έγινε πρόταση να κατέβεις στην Αθήνα να συνεχίσεις τη καλλιτεχνική σου πορεία. Ο αείμνηστος Ανδρέας Βουτσινάς σε παρότρυνε, ο Σταμάτης Φασουλής σου έχει κάνει πρόταση, αλλά εσύ επιλέγεις σθεναρά να ζεις με την οικογένειά σου και να κάνεις θέατρο στη Θεσσαλονίκη. Στο Κ.Θ.Β.Ε. που είναι σε μόνιμη κρίση, τα τελευταία χρόνια. Υπάρχουν στιγμές που το μετανιώνεις;

Χ.Σ.: Είμαι άνθρωπος που όταν αποφασίζω κάτι, το τιμώ με πίστη και αφοσίωση. Μετά δεν βρίσκω το λόγο να πηγαίνω πίσω και να διερωτώμαι "μπας και έκανα λάθος;". Η επιλογή που έκανα είναι συνειδητή. Και θέλω μέσα στη δουλειά μου να εξελίσσομαι. Ναι, είμαι στο Κ.Θ.Β.Ε., αλλά δεν θεωρώ ταυτόχρονα τίποτα δεδομένο και τίποτα απλά χαρισμένο. Οφείλω να προσπαθώ για το καλύτερο του εαυτού μου, πάνω στο σανίδι. Παράλληλα, αγαπώ τη Θεσσαλονίκη, τους χώρους του θεάτρου που εργάζομαι, τους ειδυλλιακούς χώρους, γύρω από αυτό... κάνω πρόβα και αν στο διάλειμμα κοιτάξω στο παράθυρο, βλέπω θάλασσα.. πού αλλού θα βρω αυτήν την ιδανική συνθήκη; Φέτος κλείνω δέκα χρόνια στο Κρατικό και αισθάνομαι τιμή που με εμπιστεύονται σθεναρά αυτή τη δεκαετία, με αρκετούς μεγάλους ρόλους και ωραίες συνεργασίες.

Χρίστος Στυλιανού

rejected: Ποιο είναι το μεγάλο πλεονέκτημα που έχει το Κ.Θ.Β.Ε;

Χ.Σ.: Ο εξαιρετικός συνδυασμός ζωής και εργασίας. Στο Κ.Θ.Β.Ε. δουλεύεις σε άψογες συνθήκες, με οργανωμένη ζωή σε μια πόλη σαν τη Θεσσαλονίκη. Μου φέρει μια ψυχική ισορροπία που έχω ανάγκη. Κατάγομαι από την Κύπρο, οπότε νιώθω οικεία στην Θεσσαλονίκη. Η Αθήνα δεν μου γεννά το ίδιο συναίσθημα, οφείλω να ομολογήσω, δίχως αυτό να σημαίνει πως δεν αποκλείω το ενδεχόμενο να μεταβώ εργαζόμενος σε αυτή.

rejected: Τι θα πρέπει επιτέλους να εξελιχθεί προς το καλύτερο στο Κ.Θ.Β.Ε;

Χ.Σ.: Τα τελευταία χρόνια μπήκε πολύς νέος κόσμος στο Κρατικό, με όρεξη για δουλειά, ευελιξία και διαθεσιμότητα σε ουσιαστικό σημείο. Δεν θα μιλήσω τοπικιστικά, αλλά πρόκειται για θεσμό Βορείου Ελλάδος, όχι μόνο της Θεσσαλονίκης. Φέτος, ξεκινά περιοδεία παιδικής παράστασης, που δεν ξανάγινε ποτέ. Πρέπει αυτό να στηριχθεί έμπρακτα. Να καταστεί σαφές ότι η Πολιτεία αναγνωρίζει το ρόλο του πολιτιστικού φορέα,. Μια ουσιαστική μέριμνα αναγνώρισης του ρόλου που φέρει το Κ.Θ.Β.Ε και μια προσπάθεια όλο αυτό να διατηρηθεί. Να πάει στο τελευταίο χωριό να παίξει θέατρο. Δεν θα φέρει κέρδη, αλλά θα φέρει θεατές, θα κερδίσει συνειδήσεις, έως και παιδικά μυαλά. Να σταματήσει ο Σαλονικιός να νιώθει πως έχει ένα "υποτιμημένο" θέατρο.

Χρίστος Στυλιανού

Με τον "Βόυτσεκ" επαναπροσδιόρισα την αγάπη μου για το θέατρο

rejected: Τι αναζητάς στο σανίδι, με τον "Βόυτσεκ", κάθε βράδυ;

Χ.Σ.: Με τον "Βόυτσεκ" επαναπροσδιόρισα την αγάπη μου για το θέατρο. Είναι κάποιοι ρόλοι, σαν αυτόν ή τον "Πέερ Γκυντ" που ερμήνευσα πριν δύο χρόνια, που σου ξυπνάνε πράγματα που δεν φαντάζεσαι. Είναι ρόλος-δοκιμασία. Θέτει ξανά τις συνιστώσες σε νέα βάση. Και στη ζωή μου και στη δουλειά μου. Το έργο μιλά για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, τους συμβιβασμούς και τις διαπραγματεύσεις της καθημερινότητάς μας, ακουμπά μέσα μου και με κάνει να αναρωτιέμαι πόσο διαλλακτικός είμαι στη ζωή μου. Πόσο βίαιος μπορεί να γίνω, όχι σωματικά, αλλά ψυχικά. Έρχομαι αντιμέτωπος με πτυχές του εαυτού μου που είχαν μείνει κρυμμένες... αχ... και είναι τόσο έντονα συναισθήματα, που δεν πρέπει καθόλου να φαίνονται στο πρόσωπο του "Βόυτσεκ"...

Χρίστος Στυλιανού

INFO Παράστασης

Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος
«ΒΟΫΤΣΕΚ» του Γκέοργκ Μπύχνερ
@ Bασιλικό Θέατρο
[Εναρξη: Σάββατο 30 Ιανουαρίου 2016]

Συντελεστές:
Επεξεργασία κειμένου-Σκηνοθεσία-Φωτισμοί: Σταύρος Σ. Τσακίρης
Μετάφραση: Αντώνης Γαλέος
Σκηνικά-Κοστούμια- Flash animation: Αλέξανδρος Ψυχούλης
Μουσική: Μίνως Μάτσας
Δραματoλογία-Στίχοι: Λουίζα Αρκουμανέα
Μουσική διδασκαλία: Νίκος Βουδούρης, Χρύσα Τουμανίδου
Βοηθός σκηνοθέτη: Μελίνα Αποστολίδου
Βοηθός σκηνογράφου-ενδυματολόγου: Μαρία Μυλωνά
Οργάνωση παραγωγής: Αθηνά Σαμαρτζίδου
Οδηγός σκηνής: Γιάννης Παλαμιώτης

Χρίστος Στυλιανού

Παίζουν με αλφαβητική σειρά: Νεφέλη Ανθοπούλου (Μία Κυρία), Άννα Ευθυμίου (Μαρία), Γιώργος Κολοβός (Λοχαγός), Χρίστος Νταρακτσής (Έμπορος, Στρατιώτης) Ευγενία Πανταζόγλου (Μαργκρέτ), Χρήστος Παπαδημητρίου (Αντρές) Νικόλαος Πολοζιάνης (Στρατιώτης), Τάσος Ροδοβίτης (Αρχιτυμπανιστής), Αλεξία Σαπρανίδου (Φραντσίτα), Χρίστος Στυλιανού (Βόυτσεκ), Γιάννης Τσάτσαρης (Κράχτης) Ορέστης Χαλκιάς (Καρλ), Κωνσταντίνος Χατζησάββας (Γιατρός).
Μουσική επί σκηνής παίζουν οι ηθοποιοί: Νεφέλη Ανθοπούλου (πιάνο), Γιώργος Κολοβός (κιθάρα), Νίκος Πολοζιάνης (κιθάρα), Τάσος Ροδοβίτης (ντραμς), Ορέστης Χαλκιάς (μπάσο).

Δείτε το Δελτίο Τύπου για περισσότερες πληροφορίες

Χρίστος Στυλιανού

συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου
φωτογραφίες | τάσος θώμογλου
επιμέλεια | αλέξανδρος κόγκας + ιάκωβος καγκελίδης