Κυνηγώντας την ουσία

"Tempus Verum - Εν Αθήναις", ο θεατρικός χώρος που έφτιαξε και με τα χέρια του, ο Δημήτρης Λάλος και λειτουργεί επιτυχημένα, από τον πρώτο μήνα. Γήινος και "φευγάτος". Γοητευτικά αληθινός. Μετέφρασε και σκηνοθέτησε την "Αρρώστια της Νιότης" του Μπρούκνερ. Ο Δημήτρης Λάλος, ανοιχτά φιλικός, όσο ποτέ άλλοτε...

συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου */* επιμέλεια | τάσος θώμογλου + ιάκωβος καγκελίδης
Δημήτρης Λάλος

rejected: Πώς είναι να "χτίζεις" το δεύτερό σου σπίτι, το θέατρο που ουσιαστικά είναι και πρώτο;

Δ.Λ.: Έλα, ντε! (γέλια) Όταν είσαι σε μια διαδικασία να κάνεις κάτι, δεν το πολυκαταλαβαίνεις. Είσαι απορροφημένος πολλές φορές στις τεχνικές λεπτομέρειες, που κάποια στιγμή, θέλεις να πάρεις χρόνο, "να βγεις απέξω" να το δεις. Όταν συμβαίνει αυτό, όπως πολλές φορές στην ζωή, είναι μαγικό. Αλλά μέχρι να συμβεί, είσαι στις λεπτομέρειες. Παραμένεις και "τρέχεις". Οπότε, μόνο ως τρέξιμο, μάλλον μου φαίνεται. (γέλια)

rejected: Όνειρό σου δεν ήταν, να φτιάξεις έναν θεατρικό "πυρήνα", να εκφράζεσαι καλλιτεχνικά και να δίνεις "βήμα" και σε άλλους;

Δ.Λ.: Δεν θα στο πω τόσο ρομαντικά και μεγαλεπίβολα. Πιο πολύ θα έλεγα ότι αυτή η ανάγκη υπήρχε πάντα. Η ανάγκη να υπάρχει ένα μέρος, που είναι μια στέγη, έχεις ένα κλειδί, μπορείς να μπεις μέσα, να κάτσεις λίγο παραπάνω να δουλέψεις. Δεν σε κυνηγάει κάποιος.

Σκοπός είναι να μπαίνει ο κόσμος στην αίθουσα, για να συνεχίσουμε και εμείς να υπάρχουμε

rejected: Και ποιο είναι το στοίχημά σου, σε σχέση με το κοινό;

Δ.Λ.: Καταρχάς, το θέατρο να μπορέσει να εκπληρώσει τον σκοπό του. Ένα έργο τέχνης, όπως ένας πίνακας, ένα γλυπτό, ένα θεατρικό έργο, είναι ένα αντικείμενο που έχει την δυνατότητα να φέρει δύο υποκείμενα να επικοινωνήσουν. Ο στόχος είναι να μπορέσει το έργο Τέχνης, που είναι μια θεατρική παράσταση να φέρει κοντά τα δύο υποκείμενα: τον θεατή και τον καλλιτέχνη. Σκοπός είναι να μπαίνει ο κόσμος στην αίθουσα, για να συνεχίσουμε και εμείς να υπάρχουμε.

Δημήτρης Λάλος

rejected: Και ο θεατής να "κουβαλήσει" την παράσταση στο σπίτι του; Να μην τελειώσουν όλα στην υπόκλιση;

Δ.Λ.: Για μένα, μια καλή παράσταση δεν είναι αυτή που -ίσως-έχει πολύ μεγάλο χειροκρότημα ή λαμπερά ονόματα και όλα αυτά που θεωρούνται καλά για ένα ορθό ανέβασμα έργου. Για μένα, καλή παράσταση είναι αυτή που κατάφερε στον θεατή, την επόμενη μέρα, εκεί που περπατάει και κάνει κάποια δουλειά, να περάσει κάποια στιγμή από το μυαλό του. Όταν, ό,τι είδε και καταχωρήθηκε ως μνήμη στο χθες, γίνεται στιγμή στο δικό του πραγματικό τώρα. Θέατρο που- ύπουλα και κλεφτά- μπήκε στη ζωή του. Όταν διαβάσω ένα ποίημα ή δω μια ταινία, καταλαβαίνω την επόμενη μέρα, αν έκανε μέσα μου κάτι καλό. Καλή παράσταση είναι αυτή που έρχεται και ξανάρχεται στο νου, με ζωντάνια και έγνοια για το πώς θα κινηθείς στην καθημερινότητα σου. Στο δικό σου σύμπαν. Μια θεατρική εμπειρία, δεν πρέπει να είναι πάντα "ευχάριστη". Μερικές φορές, κάποια πράγματα είναι πιο δύσκολα και δύσβατα για έναν θεατή. Νομίζω, οφείλει να υπάρχει και αυτό.

Η επιτυχία είναι το επόμενο βήμα της αποτυχίας, ή το προηγούμενο

rejected: Η λέξη επιτυχία, τι ορισμό έχει για σένα;

Δ.Λ.: Επιτυχία, βάσει ετυμολογίας λέξεως, είναι η επίτευξη της τύχης. Η επιτυχία είναι και θέμα τύχης. Πολλές φορές, ένας καλλιτέχνης γίνεται γνωστός μέσα από μια επιτυχία, η πορεία του όμως, είναι πολύ μεγαλύτερη, στα χρόνια. Μπορεί να έχει κάνει πολλές "αποτυχίες". Η επιτυχία είναι το επόμενο βήμα της αποτυχίας, ή το προηγούμενο. Η επιτυχία είναι παροδική. Έρχεται και φεύγει. Η επιτυχία μόνιμα δεν "στέκεται" πάνω σου. Και δεν πρέπει να χτίζουμε την προσωπικότητά μας, ή την ύπαρξή μας γύρω από την επιτυχία. Διότι, είναι ασταθές πράγμα η επιτυχία. Επιτυχία είναι η πορεία μας. Η πορεία που έρχεται μέσα από τα καλά και τα κακά που πράττουμε. Νομίζω, αυτό έχει κατ' επέκταση, εφαρμογή σε όλα τα πράγματα, στην ζωή. Όχι μόνο στο θέατρο. Στο θέατρο και τις παραστάσεις μας, η ζωή είναι αυτή που πρωταγωνιστεί. Περισσότερο από το θέατρο.

Δημήτρης Λάλος

rejected: Ζωή και θέατρο δεν είναι αλληλένδετα; Δεν μπερδεύονται, κάποια στιγμή, μέσα σου;

Δ.Λ.: Στην δική μου περίπτωση, όπως το αντιλαμβάνομαι, όχι. Θέλω να φέρνω τη ζωή μέσα στο θέατρο. Αλλά, δεν φέρνω το θέατρο μέσα στην ζωή. Εμπνέομαι από την ζωή για να την βάλω στο θέατρο. Αλλά, δεν παίρνω τις ιδιότητες του θεάτρου, να τις εφαρμόσω στην ζωή μου. Διότι μετά, νομίζω, χάνεις την αθωότητα. Ένας άνθρωπος στην Τέχνη της υποκριτικής-για παράδειγμα- γνωρίζει την γλώσσα του σώματος. Αν αρχίσεις να την χρησιμοποιείς στην καθημερινή σου ζωή, χάνεται, το αυθόρμητο.

Μια νιότη είναι άρρωστη, όταν δεν έχει στόχο

rejected: Πόσο άρρωστη είναι η νιότη μας;

Δ.Λ.: Η σημερινή γενιά είναι τόσο άρρωστη, όσο την έκανε η πολιτεία μας. Μια νιότη είναι άρρωστη, όταν δεν έχει στόχο. Από μόνη της, η νιότη έχει τα φόντα να είναι τα πάντα. Η νιότη είναι αυτό που όλοι ονειρεύονται. Ιδίως, όταν παρέλθουν τα χρόνια. Μια νιότη είναι άρρωστη, όταν δεν έχει επιλογές. Η πολιτεία οδήγησε τις νέες γενιές σε φραγμό επιλογών. Σε αδιέξοδα, δίχως προσωπικό στόχο.

Δημήτρης Λάλος

rejected: Η προσωπική μας ημιμάθεια, πόσο φταίει;

Δ.Λ.: Πάντα ημιμαθείς είμαστε και παραμένουμε. Υπήρξε κανείς ολομαθής; Ποτέ δεν είσαι ολομαθής. Πάντα είμαστε ημιμαθείς, μέχρι να πεθάνουμε. Δεν μπορείς να κατηγορήσεις μια ύπαρξη που έτσι υφίσταται. Δεν μπορούμε όλα να τα ξέρουμε. Το θέμα είναι πως υπάρχει η πληροφορία, η γνώση και η σοφία. Πολλές φορές, αυτά είναι αλληλεξαρτούμενα. Πολλές φορές, το ένα είναι σε μεγαλύτερο βαθμό, το άλλο όχι. Θέλει ένα μέτρο, με την έννοια του Αριστοτέλη. Θέλει μια αμεσότητα και όχι τα άκρα, ώστε να υπάρξει μια ισορροπία. Είναι άλλο μια πληροφορία (την έχουμε στο second μέσω internet) και άλλο η γνώση. Μπορεί ο άλλος να έχει γνώση-να συνδυάσει αυτές τις πληροφορίες και να δημιουργεί κάτι με αυτά. Κι υπάρχει και η σοφία, που μπορεί να την συναντήσεις ακόμα και σε ένα χωράφι, σε έναν άνθρωπο που σκάβει τη γη, που δεν έχει πολλές γνώσεις, ούτε πολλές "πληροφορίες".

Όταν δεν έχουμε τα κατάλληλα πρότυπα χάνουμε την αίσθηση και δεν ξέρουμε πια τι είναι καλό για εμάς

rejected: Η υπερπληροφόρηση δεν μας οδηγεί και σε έντονα στοιχεία παραπληροφόρησης;

Δ.Λ.: Σαφέστατα. Και όταν δεν έχεις στόχους, όπως οι ήρωες στην "Αρρώστια της Νιότης", που είναι και σημερινά παιδιά, δεν ξέρουμε τι ακριβώς θέλουνε και πάντα φταίνε οι άλλοι. Η ευδαιμονία είναι ο στόχος όλων των ανθρώπων. Όλα έχουν να κάνουν με την ευδαιμονία. Φιλόσοφοι κατέθεσαν τον σκοπό του ανθρώπου, από αρχαιοτάτων χρόνων, κι αυτός αφορά την απόλυτη ευδαιμονία. Ακόμα και όταν κρυώνεις και θέλεις να ζεσταθείς, έχει να κάνει με το να είσαι καλά. Όταν δεν έχουμε τα κατάλληλα πρότυπα χάνουμε την αίσθηση και δεν ξέρουμε πια τι είναι καλό για εμάς. Με τι τρόπο διεκδικούμε αυτή την ευδαιμονία.

Δημήτρης Λάλος

rejected: Κάπου εκεί-από λάθος-λειτουργούν και τα άκρα; Ο ναζισμός που φέρει την ανθρώπινη βία;

Δ.Λ.: Η βία είναι μέσα στην ζωή του ανθρώπου, όπως και η πραότητα. Όλα μέσα στη ζωή είναι. Απλά, κάτι είναι περισσότερο γοητευτικό από κάτι άλλο, κι έτσι πηγαίνεις προς αυτό. Αλλά, το γοητευτικό μπορεί να είναι και καταστροφικό. Εκεί οφείλεις να βάλεις μέσα σου μια ισορροπία. Ανάμεσα στην αυτοκαταστροφή και την γοητεία. Δεν είναι εύκολη η ζωή...

Όλο το παιχνίδι στο θέατρο "παίζεται" στην εμπιστοσύνη

rejected: Γιατί σκηνοθέτησες το "Αποχαιρετιστήριο Δείπνο", θεατρική παράσταση με τον Λάκη Λαζόπουλο;

Δ.Λ.: Το "Αποχαιρετιστήριο Δείπνο" είναι για μένα ένα στοίχημα να εφαρμόσω πράγματα που γνωρίζω, που είναι αυτονόητο να εφαρμόζω με "παιδιά" μου, νέους ηθοποιούς. Το να εφαρμόσω την ίδια μέθοδο, σε ηθοποιούς που έχουν ήδη κάνει μια πορεία και έχουν κατασταλάξει σε κάποια θέματα και να δω πως αυτό μπορεί να λειτουργήσει και σε ένα κεντρικότατο θέατρο, όπως το ΓΚΛΟΡΙΑ. Ήταν φοβερή εμπειρία να δουλεύω με τον Λάκη Λαζόπουλο, τον Λευτέρη Ελευθερίου και την Μαρία Λεκάκη. Να βλέπω σε αυτούς που προέρχονται από μία άλλη σχολή, έναν άλλο κόσμο, ότι όταν υπάρχει εμπιστοσύνη, υπάρχει και το σωστό αποτέλεσμα. Όλο το παιχνίδι στο θέατρο "παίζεται" στην εμπιστοσύνη. Η εμπιστοσύνη είναι ένα από τα μεγαλύτερα εργαλεία στο θέατρο. Για να αρχίσεις να χτίζεις διάφορα πράγματα. Η εμπιστοσύνη είναι πολύ σημαντική, προς όλες τις κατευθύνσεις. Και όσο μειώνεται η εμπιστοσύνη, αυξάνεται η κρίση...το να κρίνεις κάποιον. Κι όσο κρίνεις, τόσο μειώνεται η εμπιστοσύνη... είναι αντιστρόφως ανάλογα.

Δημήτρης Λάλος

Στην ζωή, πέρα από τον χρόνο που μας έχει δοθεί, δεν υπάρχει κάτι άλλο πραγματικό

rejected: Το μεράκι που έχεις για το θέατρο που έφτιαξες, δεν σε κάνει να χάνεις και τον ύπνο σου; Καλλιτέχνης με μαθηματικούς υπολογισμούς και λογιστικές σοφίες.... Υπερτερεί το μεράκι;

Δ.Λ.: Υπερτερεί η ζωή και το τι θέλεις να κάνεις με τον χρόνο που σου έχει δοθεί, που σου δόθηκε. Τι θέλεις να κάνεις αυτόν τον χρόνο που διαθέτεις εν ζωή; Εγώ κάπως έτσι το βλέπω. Θέλω να νιώθω την ύπαρξη. Θέλω να νιώθω αυτό που κάνω. Δεν θέλω, βλέποντας άλλους ανθρώπους, να φτάσω σε μια ηλικία και να μουρμουρίσω "πόσο ανούσια πέρασε η ζωή, σαν να μην την έζησα", όπως έγραψε ο Τσέχωφ σε έργο του. Δεν έχω σκοπό, όσο συνειδητοποιώ την ύπαρξη, την πραγματικότητα και την στιγμή, να αφήσω τον εαυτό μου, να πει κάτι τέτοιο. Θέλω να φτάσω, όπου μπορώ να φτάσω και να πω ότι... "ναι, ρε παιδί μου, τα έδωσα όλα. Δεν υπάρχει άλλο." Στην ζωή, πέρα από τον χρόνο που μας έχει δοθεί, δεν υπάρχει κάτι άλλο πραγματικό.

Δημήτρης Λάλος

rejected: Τι είναι ταλέντο; Πρώτη ύλη ή ευφυής συνεργασία με το σκηνοθέτη;

Δ.Λ.: Το ταλέντο, προέρχεται από την αρχαία λέξη τάλαντο και το βάρος που έχει κάτι. Πόση αξία έχει. Ταλέντο, όπως χρησιμοποιείται στις μέρες μας, έχει πολλές εκφάνσεις. Πέρα από την πρώτη ύλη, το ταλέντο έχει να κάνει με την ικανότητα του να συνεργάζεσαι. Πολύ.

rejected: Ταλέντο πέρα από ικανότητα συνεργασίας είναι και "καλές δημόσιες σχέσεις"; Στις μέρες μας δεν χαρακτηρίζονται "ταλαντούχοι ηθοποιοί", όσοι είναι και επικοινωνιακοί;

Δ.Λ.: Μπορεί. Δεν το ξέρω. Δεν το γνωρίζω, αν πραγματικά συμβαίνει έτσι. Εγώ πιστεύω, σε μια δουλειά που δεν είναι ταχύτητας, αλλά μαραθώνιος. Θέλει αντοχή, επιμονή. Αυτά δεν κερδίζονται με καλές δημόσιες σχέσεις και πολλαπλές "επικοινωνίες"-γνωριμίες. Το θέατρο θέλει ταπεινή, πραγματική, ουσιαστική δουλειά. Μπορεί να είναι και αλλιώς.... αλλά δεν το ξέρω. Πιστεύω στην πορεία την χρονικά μεγάλη. Ο χρόνος αποδεικνύει ποιος είναι ταλαντούχος. Διάττοντες αστέρες πάντα θα υπάρχουν. Όπως και δημόσιες σχέσεις. Ο χρόνος μετράει. Μετράει τι έκανες στην Τέχνη, όταν περάσουν δεκαπέντε χρόνια.... όχι αυτόν τον μήνα που μας τέλειωσε.

rejected: Σε ποια αυταπάτη πίστεψες;

Δ.Λ.: Πίστεψα ότι μπορώ να κάνω τα πάντα στην ζωή. Μάλλον, δεν μπορώ να κάνω τα πάντα...(γέλια)




συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου
επιμέλεια | τάσος θώμογλου + ιάκωβος καγκελίδης