Ο κύριος

Και όταν τον ρώτησα, στα 51 του χρόνια, γιατί κάνει θέατρο, μου απάντησε..."Η απάντηση δεν είναι ευχάριστη και είναι και συνηθισμένη και μπανάλ. Κάνω θέατρο για να ξεχάσω το θάνατο. Κάνω κάτι, για να τον ξεχνάω και να μην τρελαθώ. Κάνω θέατρο, γιατί και δεν ξέρω κάτι άλλο, καλό να κάνω"... Ο Δημήτρης Τάρλοου στο rejected..

συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου */* φωτογραφίες | βάσια αναγνωστοπούλου */* επιμέλεια | ιάκωβος καγκελίδης + τάσος θώμογλου

rejected: Τι λαχταράτε περισσότερο να συμβεί φέτος, στο θέατρο ΠΟΡΕΙΑ;

Δ.Τ.: Δεν αλλάζει κάτι ως προς τους στόχους, φέτος. Αυτό που θα ήθελα να αλλάξει, προς το καλύτερο, είναι να υπάρξει μεγαλύτερη διείσδυση και επαφή με το κοινό. Με την έννοια, να αρχίσει να συμμετέχει το κοινό σε αυτό που κάνουμε. Λίγο πριν συναντηθούμε στο γραφείο, έξω από το θέατρο συνάντησα έναν άγνωστό μου άνθρωπο, που με πλησίασε λέγοντάς μου, πως είναι ένας σταθερός θεατρόφιλος του ΠΟΡΕΙΑ. Κι ότι χαίρεται να συμμετέχει στα δρώμενα του θεάτρου, ως θεατής και ταυτόχρονα αισθάνεται μέλος του θεάτρου μας. Αυτό είναι το πιο σημαντικό. Γιατί αν θέλω να ξανοιχτούμε σε μεγαλύτερα projects ή να ταξιδέψουμε στο εξωτερικό, εκπροσωπώντας το ελληνικό θέατρο, πρέπει να έχουμε από πίσω μας, μια βάση κοινού που μας στηρίζει. Ο στόχος φέτος, είναι αυτός. Πέρα από το να μας επισκεφτεί η έμπνευση, που δεν είναι κάτι καθόλου αυτονόητο.

rejected: Έχετε για τέταρτη χρονιά, απόψε πρεμιέρα, με τη "Μεγάλη Χίμαιρα", με την οποία τη νέα χρονιά θα ξεκινήσετε πανελλαδική περιοδεία και θα βγείτε με αυτή τη παράσταση, και στο εξωτερικό. Ένα χρόνο πριν τα εικοσάχρονα γενέθλια του θεάτρου ΠΟΡΕΙΑ, τι είναι τελικά, αυτό που αισθάνεστε πως περισσότερο λειτούργησε στη "Μεγάλη Χίμαιρα";

Δ.Τ.: Όταν η "Χίμαιρα" πρωτοπαρουσιάστηκε στο Φεστιβάλ Αθηνών, πριν τέσσερα χρόνια, ένιωσα μια βαθιά αμηχανία. Ήταν μια παράσταση που ένιωσα να περνάει κάτω στο κοινό, αλλά παράλληλα διαπίστωσα μια αμηχανία των επαγγελματιών του χώρου, κριτικών και δημοσιογράφων, όσο αφορά τη μορφή της παράστασης και τον τρόπο αφήγησης. Όσο περνούσε ο καιρός καταλάβαινα πως αυτό που φτιάξαμε είχε ένα νόημα. Μην νομίζετε ότι η παράσταση παραμένει ίδια. Μέσα στον χρόνο, μια παράσταση εξελίσσεται. Το είπε και ο Γιάννος Περλέγκας..."το να δίνεις χρόνο στον εαυτό σου. Να εξελίσσεται ένα θέαμα μέσα στο βάθος του χρόνου, με αλλαγές εσωτερικές ή καστ, έχει μεγάλο ενδιαφέρον". Δεν υπάρχουν μαγικές συνταγές για μια παράσταση να γίνει επιτυχία. Το μυθιστόρημα είναι μεγάλης αποδοχής, ναι. Είναι αγαπημένο βιβλίο πολλών Ελλήνων, ναι. Μπορεί κάποιος να πει πως είχε μια πρωτότυπη ζωντάνια η αφήγηση... χίλια πράγματα μπορεί κανείς να πει. Όμως, αν η παράσταση στο τέλος δεν αγγίζει τους θεατές, δεν θα πάει καλά. Είναι τόσο απλό. Τα επιμέρους συστατικά σε μια ποδοσφαιρική ομάδα να είναι ιδανικά... καλός προπονητής, καλοί παίκτες, καλό υλικό, επιθυμία να πετύχεις το στόχο κι όμως πάντα μπορεί κάτι να μην πάει καλά. Υπάρχει ένα μαγικό άγγιγμα, που εν μέρει είναι της μοίρας, εν μέρει είναι του ίδιου του Καραγάτση, που από ψηλά θέλει ή δεν θέλει. Εν μέρει είναι του σκηνοθέτη. Αλλά, όλα μαζί πρέπει να συγκροτήσουν κάτι. Αυτό το κάτι, προφανώς, συγκροτήθηκε. Αλλά το πώς ακριβώς, δεν μπορώ να σας απαντήσω...

Δημήτρης Τάρλοου

Οι ενήλικες φοβόμαστε περισσότερο την αλήθεια

rejected: Με αφορμή την "Αγριόπαπια" του Ίψεν που θα παρουσιάσετε φέτος, τέλος Νοέμβρη, η αλήθεια αντέχεται;

Δ.Τ.: Η αλήθεια, πολλές φορές, προφανώς δεν αντέχεται. Τα καλά θεατρικά έργα δεν γράφτηκαν για να δίνουν απαντήσεις. Το ερώτημα που ανοίγει αυτό το έργο, δεν είναι αν η αλήθεια είναι επιθυμητή ή όχι. Αλλά, πως έχουμε ανάγκη την αλήθεια, την δεδομένη στιγμή. Εμπιστεύομαι τα παιδιά και έτσι είπα την ιστορία του έργου στο γιο μου. Τον ρώτησα, αν έπρεπε ο πατέρας να ξέρει πως το παιδί δεν είναι δικό του κι ας θέτει σε κίνδυνο την οικογενειακή του ζωή. Δεν το σκέφτηκε, αγαπητέ. Μου είπε, αμέσως το "ναι". Έπρεπε να το ξέρει. Το ψέμα δεν αντέχεται. Του εξήγησα τη σκληρότητα των συνεπειών που ήταν καταστροφικές. Και ο γιος μου ανταπάντησε... δεν έχει σημασία. Με σόκαρε ένα εντεκάχρονο παιδί, όπως ο γιος μου, να δίνει μια τόσο εύκολη απάντηση. Αυτό με έκανε να αναρωτηθώ μήπως εγώ έχω πολλούς ενδοιασμούς; Μήπως, τελικά, ο ενδοιασμός απέναντι στην αλήθεια, είναι χαρακτηριστικό του ενήλικα; Ω, ναι... Οι ενήλικες φοβόμαστε περισσότερο την αλήθεια.


Θέλει πάντα τόλμη να προτείνεις έναν καινούργιο συγγραφέα, έναν καινούργιο ηθοποιό, έναν καινούργιο σκηνοθέτη

rejected: Στα μεγάλα ατού του θεάτρου του ΠΟΡΕΙΑ, ήταν πάντα να προτείνει σκηνοθέτες. Εσείς, φέρατε στην Ελλάδα, τον Τσέζαρις Γκραουζίνις, που για δεύτερο καλοκαίρι θριάμβευσε θεατρικά, με το "Επτά επί Θήβας", σκηνοθετώντας ένας Λιθουανός, ορθά και με τόλμη, ένα αρχαίο ελληνικό κείμενο.

Δ.Τ.: Ο Τσέζαρις Γκραουζίνις είναι μια θεατρική πρόταση. Είναι σημαντικό να σπέρνεις κάτι κι αυτό να ανθίζει. Εξίσου σημαντικό να δίνεις χώρο σε νέους σκηνοθέτες. Η "Μήδεια" από τη Μικρή Επίδαυρο δεν ήταν αυτονόητο ότι θα γνωρίσει εξίσου επιτυχία το φθινόπωρο. Ναι, ο Δημήτρης Καραντζάς έφτιαξε μια παράσταση με προδιαγραφές, που ακούστηκε το καλοκαίρι, αλλά θέλει τόλμη, αυτό το πράγμα να το πάρεις, να δουλέψουν άνθρωποι και να προσαρμοστεί σε ένα κλειστό χώρο και μάλιστα στα μισά του Σεπτέμβρη, με ζέστη. Θέλει πάντα τόλμη να προτείνεις έναν καινούργιο συγγραφέα, έναν καινούργιο ηθοποιό, έναν καινούργιο σκηνοθέτη. Θέλει τόλμη βασική το θέατρο. Γι' αυτό είμαστε εδώ, γι' αυτή την τόλμη στο θέατρο. Αν είναι να είμαστε εδώ προτείνοντας τα αυτονόητα ή τα αμιγώς εμπορικά, δεν έχουμε λόγο ύπαρξης. Οι εμπορικές μας επιλογές, όπως λόγου χάρη "Η Μεγάλη Χίμαιρα", κατηγορήθηκε για πρόθεση εμπορικότητας-κάτι που δεν υφίσταται. Δεν σχεδίασα αυτή την παράσταση για να κάνει τετράχρονη καριέρα. Την σχεδίασα για να παιχτεί στο Φεστιβάλ Αθηνών και δη με πολύ άγχος. Δεν φανταζόμουν το μέγεθος της εμπορικότητας, όταν την δημιουργούσα. Η δική μας εμπορικότητα, δεν έχει στόχο την εμπορικότητα, άλλα μια ευρεία αποδοχή. Του χρόνου, στα εικοσάχρονα γενέθλια του θεάτρου ΠΟΡΕΙΑ, θα ετοιμάσουμε τον "Γιούνκερμαν" με τον Στρατή Πασχάλη, που είναι μια παραγωγή που θα στηρίξει το θέατρο. Από την άλλη, "Η Λήθη" του Δημήτρη Δημητριάδη που θα παρουσιαστεί φέτος, είναι μια στοχευμένη επιλογή που δεν αφορά 30.000 θεατές. Το θέατρο οφείλει να έχει ένα σωστό ισοζύγιο, έτσι ώστε ο θεατής σε κάτι εμπορικό θα δει κάτι καλό και στο μη εμπορικό, θα παρακολουθήσει κάτι καινοτόμο.

 

rejected: Τι ορίζεται μέσα σας, επιτυχημένη θεατρική παράσταση;

Δ.Τ.: Επιτυχημένη θεατρική παράσταση για μένα, είναι αυτή που θα μου αποκαλύψει κάτι, το οποίο ήδη ήξερα. Αυτό είναι για μένα το θέατρο. Να θυμηθώ κάτι που είχα ονειρευτεί και το βλέπω πραγματοποιημένο πάνω στη σκηνή. Επιτυχημένη παράσταση είναι αυτή που θα με σοκάρει τόσο πολύ, που θα με κάνει να μην μπορώ να σηκωθώ από την καρέκλα μου. Και τα δυο τα δέχομαι εξίσου. Το θέατρο δεν είναι μόνο ένα πράγμα, αλλά και σίγουρα το θέατρο δεν είναι αυτό που θα με κάνει να κοιτάω το ρολόι μου.

Το ελληνικό θέατρο δεν είναι καλό να παίζει με έναν καλό παίχτη

rejected: Τι προμηνύει το "δελτίο καιρού", γι' αυτή τη θεατρική χρονιά;

Δ.Τ.: Για να είμαι ειλικρινής, δεν έχω διαβάσει το πανόραμα όλο το ελληνικού θεάτρου, έτσι όπως σχεδιάζεται. Η αίσθησή μου, συνολικά, είναι πως τα θέατρα παίζουν εκ του ασφαλούς. Σε χαλεπούς οικονομικά καιρούς, τα θέατρα ασφαλίζουν τα νώτα τους, για να μην υποστούν ζημιές. Ο πειραματισμός, με την όποια μορφή του, έχει πάει περίπατο. Ο πειραματισμός, αυτή τη στιγμή, κινείται στα επίπεδα των σχολικών δοκιμών. Δεν υπάρχει η ορμή που υπήρχε στο ελληνικό θέατρο παλαιότερα, με θιάσους με σοβαρές δυνάμεις μέσα, να πειραματίζονται δημιουργικά πάνω στα κείμενα. Είναι ελάχιστοι οι καλλιτέχνες που το τολμούν αυτό. Είναι ελάχιστοι οι παραγωγοί που τολμούν να τους δώσουν βήμα. Γι' αυτό και το θέατρο ΠΟΡΕΙΑ ξεχωρίζει. Για παράδειγμα, ο Δημήτρης Καραντζάς πού μπορεί να κάνει σοβαρές παραγωγές, τούτο το χειμώνα; Πλην την ΣΤΕΓΗΣ, και κάποιων μηδαμινών άλλων "πλην". Έτσι το ΠΟΡΕΙΑ, παίζει σχεδόν μόνο του. Αλλά αυτό, δεν είναι καλό. Το ελληνικό θέατρο δεν είναι καλό να παίζει με έναν καλό παίχτη. Θέλω περισσότερους σοβαρούς οργανισμούς με οικονομική δυνατότητα, και να κάνουμε δημιουργικό διάλογο. Να ανταλλάξουμε πράγματα, να μπορούμε να σκηνοθετήσουμε ο ένας στον χώρο του άλλου, να βλέπει ο ένας τις παραστάσεις του άλλου. Λείπει αυτός ο δημιουργικός διάλογος. Οι δε εκπρόσωποι του πρώην επιχορηγούμενου ελληνικού θεάτρου και μεγάλωσαν... πολλοί εξ αυτών είναι έτοιμοι να συνταξιοδοτηθούν, ή παραιτήθηκαν, ή έκλεισαν λόγω χρεών... κι έτσι το τοπίο είναι πολυκερματισμένο. Έχουμε πλέον ελάχιστη τόλμη και ικανότητα στο θέατρο να αγγίξουμε κλασσικά έργα. Δεν υπάρχει νεοελληνική θεατρική γραφή. Κράτος και ιδιώτες δεν βοηθούν και έτσι οι καλοί νέοι συγγραφείς, όπως ο Μαυριτσάκης, πασχίζουν να βρούνε στέγη.

Δημήτρης Τάρλοου

rejected: Έχετε οργάνωση, που είναι βασικό σας χαρακτηριστικό, κ.Τάρλοου, όπως και του θεάτρου σας. Και έχετε με τους συνεργάτες σας, μια οικονομική αξιοπρέπεια στις συναλλαγές σας. Αυτά, δεν υπάρχουν πια, στην θεατρική Αθήνα του 2017...

Δ.Τ.: Το μαθαίνω και με λυπεί το γεγονός. Αυτό δεν είναι θέμα οικονομικής ένδειας, είναι θέμα ηθικής. Όσοι βγαίνουν και μιλάνε για εργατικά δικαιώματα και εξευτελισμούς των μισθών, καλό θα ήταν να δούνε με προσοχή και σοβαρότητα το θέμα. Υπάρχουν πολλοί λεγόμενοι "θεατρικοί παραγωγοί" που κοροϊδεύουν εμφανέστατα και δίχως καμία συνέπεια τους εργαζόμενους και δεν υφίστανται καμία κύρωση. Υπάρχουν άλλοι, που μοιράζουν αβέρτα ποσοστά και ταυτοχρόνως περνιούνται για άνθρωποι της κουλτούρας, δίνοντας ποσοστά 100 ευρώ ή τίποτα. Αυτό δεν είναι σωστό. Ή κάνουμε μία δουλειά που μπορεί να πληρώνεται ή αν δεν μπορούμε, δεν την κάνουμε. Δεν είμαστε αυτόκλητοι σωτήρες κανενός. Εμένα δεν με φώναξε κανείς, ούτε να σώσω το ελληνικό θέατρο, ούτε να αμείβω το ελληνικό θέατρο. Όταν κάνω όμως μία δουλειά, ή μπορώ να πληρώσω τους εργαζομένους ή δεν την κάνω καθόλου.

 

rejected: Είναι και θέμα οργάνωσης...

 

Δ.Τ.: Είναι και θέμα οργάνωσης, είναι και θέμα πρόθεσης. Να φωνάξω τον Μάξιμο Μουμούρη, την Αλεξάνδρα Αιδίνη ή και νεότερους ηθοποιούς και να τους πω "εσύ δεν θα αμείβεσαι"; Όχι! Χώρια την ατάκα "και τιμή σου, που είσαι σε αυτόν τον θεατρικό χώρο και συμμετέχεις". Αυτή η πάγια τακτική πολλών, για να κάνουν τη δουλειά τους, πρέπει να σταματήσει... δεν είναι η κρίση μια συνεχής δικαιολογία.

rejected: Σε ένα τόσο μεγάλο "καράβι" σαν το θέατρο ΠΟΡΕΙΑ, κοιμάστε εύκολα τα βράδια;

 

Δ.Τ.: Δεν είναι τόσο μεγάλο "καράβι" το ΠΟΡΕΙΑ -μην νομίζετε. Κοιμάμαι εύκολα, γιατί δεν έβλαψα κανέναν. Το βράδυ βλέπω όνειρα, όνειρα της παράστασης που σκηνοθετώ. Όνειρα περίεργα και βασανιστικά για την παράσταση που γίνονται χρήσιμα το πρωί. Μέσα από ένα όνειρο, καταλαβαίνω πώς μπορεί να γίνει μια σκηνή. Αλλά, να χάσω τον ύπνο μου από άγχος, όχι. Είμαι εντάξει απέναντι σε όλους και κοιμάμαι μια χαρά.





συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου
φωτογραφίες | βάσια αναγνωστοπούλου
επιμέλεια | ιάκωβος καγκελίδης + τάσος θώμογλου