Μάγια και Βότανα Γυναίκας

"Στο θέατρο οφείλω ότι άνοιξα ως άνθρωπος. Αποδέχτηκα ότι η ζωή και οι άνθρωποι έχουν πάρα πολλά πρόσωπα. Αυτό το οφείλω στο θέατρο. Η ζωή είναι κάτι αναπάντεχο. Δεν υπάρχει κάτι αντικειμενικό σε αυτή. Ο άνθρωπος είναι ένα πολυπρισματικό oν που ποτέ δεν θα μπορέσουμε να πιάσουμε στα χέρια μας. Ποτέ δεν θα μπορέσουμε να το αποκωδικοποιήσουμε. Αυτό με έκανε πιο ανεκτική με τον εαυτό μου και τους άλλους. Δεν είναι και λίγα τελικά, όσα μου έμαθε το θέατρο."...Η Ελένη Κοκκίδου, ένα παγερό βράδυ, έριξε φως στο μέσα της, να το ανακαλύψουμε...

συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου */* επιμέλεια | ιάκωβος καγκελίδης + τάσος θώμογλου
Ελένη Κοκκίδου

rejected: Την "Φαύστα" του Μποστ, παρουσιάζετε φέτος, στο θέατρο ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ της Αθήνας. Ό,τι γράφτηκε το 1963, ισχύει και για την Ελλάδα του 2017;

Ε.Κ.: Αναμφίβολα! Νομίζω πως ό,τι έγραψε ο Μποστ θα ισχύει και για την Ελλάδα του 2057. Ο Μποστ είναι κλασσικός. Είναι ένας άνθρωπος που κάνει οξεία κριτική στην ελληνική πραγματικότητα, με την ιδιότητα του γελοιογράφου. Άλλωστε, ποια είναι η δουλειά του γελοιογράφου; Να μας δείχνει τα χάλια μας και εμείς να γελάμε με αυτά. Ως Έλληνες παραμείναμε στα ίδια χάλια και δεν καλυτερεύουμε. Οπότε, αυτό ισχύει πάντα. Κάποιες παθογένειες της φυλής, όπως η προσήλωση στον αρχαίο πολιτισμό-ενώ το σπίτι μας χάνεται-εμείς κολλάμε στο παρελθόν. Δεν έχουμε επίγνωση της ταυτότητάς μας. Χρυσώνουμε το χάπι στην κατάρρευση που ζούμε και την βλέπουμε απλά να συμβαίνει... είναι διαχρονικά στοιχεία! Οι θεατές γελούν σαν παιδιά. Πώς είναι όταν βλέπεις τον εαυτό σου, σε έναν παραμορφωτικό καθρέφτη; Και ξαφνικά μεγαλώνουν αυτιά, μάτια, μύτη; Αυτό είναι ο Μποστ. Καθαρτήριο, παιδικό γέλιο.

rejected: Την παράσταση σκηνοθετεί η Μάρθα Φριντζήλα. Γιατί επιλέξατε εκείνη, στο "τιμόνι" της σκηνοθεσίας;

Ε.Κ.: H Μάρθα Φριντζήλα έχει φρέσκια ματιά στα πράγματα. Είναι ακομπλεξάριστη, είναι ελεύθερη, είναι γυναίκα. Την σέβομαι και την εκτιμώ ως καλλιτέχνη. Μιλάμε την ίδια γλώσσα. Είχα την δυνατότητα να επιλέξω κι έτσι η παράσταση είναι ένα σύνολο "συγγενών". Κι αν σε κάποιους δεν αρέσει η παράσταση, είναι και αυτό μέσα στο παιχνίδι. Η αυθεντικότητα ενός πράγματος που γίνεται σε συνθήκες καλής επικοινωνίες, είναι το ζητούμενό μου.

 
Ελένη Κοκκίδου

 

Ασφάλεια σου παρέχουν μόνο οι άλλοι. Οι συνεργάτες. Η καλή επικοινωνία

 

rejected: Είστε 32 χρόνια στο θεατρικό σανίδι. Πότε αισθάνεστε πιο ασφαλής, πάνω στο σανίδι;

 

Ε.Κ.: Ασφάλεια σου παρέχουν μόνο οι άλλοι. Οι συνεργάτες. Η καλή επικοινωνία. Μόνο τότε είσαι ασφαλής πάνω στο σανίδι. Οι επιλογές μου είναι πάντα οι άνθρωποι. Δεν είναι τα έργα και οι ρόλοι. Δεν έριξα νερό στο κρασί μου. Ήμουν τυχερή, γιατί και εκείνοι-οι άλλοι, ήθελαν μαζί μου να συνεργαστούν. Μπορεί εγώ να θέλω κι ο άλλος όχι!

rejected: Το νερό στο κρασί που δεν έριξες, δεν είναι ένα τίμημα που θα πληρώσεις;

Ε.Κ.: Δεν πληρώνεις τίμημα. Όταν κάτι γίνεται με ανοιχτή καρδιά επιλογής, είναι μια καθοδήγηση άνευ "πληρωμής". Για μένα, το θέατρο είναι μια σπουδή στον άνθρωπο. Βρήκα τα άτομα που θα με βοηθήσουν να το σπουδάσω. Δεν πήγα σε ανθρώπους που θα ήθελαν κάτι έτοιμο ή που ήδη θα το είχαν έτοιμο στο μυαλό τους. Βρήκα τους ανθρώπους που ψάχνονται, ψάχνουν, βρίσκουν, χάνουν, ξαναβρίσκουν. Αυτούς ήθελα. Δεν με ενδιέφερε να γίνω αμέσως γνωστή. Δεν ήθελα τα εξώφυλλα των περιοδικών. Δεν ήταν ο πρωταρχικός μου αυτός στόχος. Αν για κάποιον, τίμημα είναι το ότι δεν έβγαλα λεφτά και αναγκαζόμουν-κάποια στιγμή-και να τραγουδάω τα βράδια, για να τα βγάζω πέρα, σε θέατρα που δούλεψα και δεν ήταν εμπορικά-ούτε αυτό ήταν τίμημα. Για άλλους, ίσως, θα ήταν...

Το θέατρο είναι μια ιστορία που κουβαλάς μέσα σου και μαζί σου

 

rejected: Ξεκινήσατε από την Ψυχολογία που σπουδάσατε, ενώ υπήρξατε και ξεναγός. Κι αυτά δεν είναι άσκηση ψυχής; Μια ξενάγηση σε κόσμο δεν είναι μια μικρή παράσταση που δίνατε;

Ε.Κ.: Βέβαια! Εξαρτάται πώς το κάνει κάποιος. Εγώ ξεναγούσα σε αρχαιολογικούς χώρους κι έδινα μια μικρή παράσταση. Αλλά το θέατρο είναι μια ιστορία που κουβαλάς μέσα σου και μαζί σου. Μια βαλίτσα άνθρωποι που σε καθόρισαν πάνω σε μελέτη και συνεργασίες. Η σχολή μου έδωσε μια πρώτη "μυρωδιά" στο θέατρο. Ήμουν τυχερή που γνώρισα τον Βασίλη Παπαβασιλείου στα πρώτα μου βήματα. Ο Παπαβασιλείου είναι ένας δάσκαλος για το πώς πρέπει να ζει κανείς, μαζί με την Τέχνη του. Για το πώς πρέπει να μεγαλώνει, να εξελίσσεται μέσα στη δουλειά. Να φτιάχνει σιγά-σιγά, μια προσωπικότητα που αυτή έχει ενδιαφέρον πάνω στην σκηνή. Έπειτα γνώρισα τον Λευτέρη Βογιατζή. Ο Λευτέρης Βογιατζής είναι ένας άνθρωπος που "συναντώ πάντα" όταν παίζω. Έψαχνε την αλήθεια του να είσαι. Να μην ταυτίζεσαι, να μην καμώνεσαι έναν ρόλο. Να είσαι αυτό που παίζεις. Να μην χρησιμοποιείς τις ευκολίες σου. Να προσπαθήσεις να ξεχειλώσεις τα όριά σου. Να ανακαλύψεις καινούργια μονοπάτια που δεν είχες φανταστεί. Να ακούσεις την φωνή σου, με τρόπο που δεν την ξανάκουσες ποτέ άλλοτε. Αυτό ήταν το ζητούμενο του Λευτέρη Βογιατζή. Δεν αρκούνταν στο αυτονόητο που μπορούσες να δώσεις. Έτσι, πήρα τα μαθήματά μου. Έβαλα ψηλά τον πήχη και αποφάσισα να πιάσω το άπιαστο. Ο Λευτέρης Βογιατζής ήταν ένας άνθρωπος που κοιτούσε ψηλά. Οτιδήποτε κοιτάει ψηλά, είναι ζωή. Όταν συναντήσεις κάποιον που κοιτάει ψηλά είναι δώρο ζωής. Σε αναγκάζει να κοιτάτε παρέα ψηλά. Ειδικά όταν είσαι νέος.

Ελένη Κοκκίδου

rejected: Τον Λευτέρη Βογιατζή δεν τον γνωρίσατε νέα...

 

Ε.Κ.: Όχι. Τον γνώρισα όταν ήμουν ήδη 40 χρονών. Αλλά και πάλι "νέα" ήμουν τότε. Εννοώ, ότι εγώ ήθελα να είμαι "νέα". Στα 50 μου χρόνια δήλωσα στον εαυτό μου την ανάγκη μου να παρατήσω την δουλειά μου στην Ελλάδα και να πάω στο εξωτερικό για κάποια σεμινάρια. Να δω άλλους τρόπους υποκριτικής, άλλες σχολές, γιατί ένιωσα ότι έκλεισε οριστικά ένας κύκλος και για να ανοίξει ο επόμενος έπρεπε να ξεκινήσω πάλι από το μηδέν. Από το άλφα. Ήταν ανάγκη μου-κανένας δεν μπορούσε να μου το εμφυσήσει αυτό. Απλώς, ο συνεργάτης όταν λειτουργεί σαν καθρέφτης είναι ότ,ι καλύτερο σε δώρο που μπορεί να υπάρξει. Ο Λευτέρης Βογιατζής μου λειτούργησε σαν καθρέφτης. Συνειδητοποίησα ότι είμαι έτσι. Κι όταν συνειδητά το ξέρεις, είναι βοηθητικό για σένα. Έτσι, ποτέ δεν θα φοβηθείς. Όταν φτάσεις στο τέλος και θες να ανοίξεις καινούργια πορεία, όταν θα μηδενίσεις δηλαδή, δεν θα τρομάξεις. Θα ξέρεις ότι γι' αυτό είσαι φτιαγμένος. Έτσι είσαι φτιαγμένος. Κι αυτό σου δίνει μεγάλη χαρά. Διότι ξεκινάς πάλι από την αρχή.

rejected: Σε αυτή την φάση της επανεκκίνησης δεν βρίσκεστε;

Ε.Κ.: Ναι. Πέρυσι δεν δούλεψα στο θέατρο. Γιατί ένιωθα πως έπρεπε να ανασυνταχτώ. Να δω τι θέλω και προς τα πού να πάω. Μετά από μια περίοδο αργίας, αγρανάπαυσης, πήρα την πρωτοβουλία να βρω έναν παραγωγό, τον κ.Τάγαρη, να ανεβάσουμε την "Φαύστα" που αγαπώ πολύ και τελικά είμαι ευτυχισμένη που το έκανα.

Το θέατρο είναι διαρκής αγώνας. Τελειώνει η παράσταση, σε χειροκροτούν, πας στο καμαρίνι, αλλά για την επόμενη μέρα δεν ξέρεις τίποτα

 

rejected: Η πληρότητα έρχεται μετά από κόπο;

Ε.Κ.: Πληρότητα δεν υπάρχει. Απλώς, κάποια στιγμή, η κατσαρόλα γεμίζει ατμούς, πρέπει να βγάλεις το καπάκι, να φύγουνε και μετά ξανά να προσπαθήσεις. Υπάρχει μια στιγμιαία ολοκλήρωση που καταρρίπτεται κιόλας την επόμενη στιγμή. Κι αλίμονο, αν δεν καταρριφθεί. Οτιδήποτε δεν εξελίσσεται, πεθαίνει. Είναι σαν το καρκίνο που κάνει μετάσταση, γιατί αν δεν κινηθεί θα πεθάνει. Το θέατρο είναι διαρκής αγώνας. Τελειώνει η παράσταση, σε χειροκροτούν, πας στο καμαρίνι, αλλά για την επόμενη μέρα δεν ξέρεις τίποτα. Η επόμενη μέρα στο θέατρο είναι κάτι άλλο, είναι "φτου κι απ΄ την αρχή". Αυτό άλλωστε είναι η ζωή γενικότερα και η Τέχνη ειδικότερα... ένας διαρκής αγώνας.

Ελένη Κοκκίδου
Ελένη Κοκκίδου

Δεν είναι τυχαίο ότι το θέατρο λειτουργεί σαν έξοδος κινδύνου.

rejected: Στα δύσκολα που ζούμε, ο κόσμος βρίσκει διέξοδο στο θέατρο; 

 

Ε.Κ.: Ναι. Δεν είναι τυχαίο ότι το θέατρο λειτουργεί σαν έξοδος κινδύνου. Φέτος, όμως, είναι μια δύσκολη χρονιά για το θέατρο. Θεωρώ ότι οι άνθρωποι έχουν γίνει "τελατίνι". Η πραγματικότητα τους έχει ξεπεράσει. Οι άνθρωποι, πλέον, δεν μπορούν να οργιστούν. Είτε είναι άνεργοι, είτε δουλεύουν, έχουν-δεν έχουν οικογένεια. Νιώθω ότι πλέον, δεν μπορείς ούτε να θυμώσεις με την πραγματικότητα. Δεν υπάρχει "χάρις". Η πραγματικότητα είναι άχαρη. Λες και είμαστε σε χειμερία νάρκη. Ο κόσμος έχασε την όρεξη του -ζει μια συλλογική κατάθλιψη. Στις μέρες μας, θέλει ένα σθένος να βγεις από το σπίτι σου και να πεις θα πάω στο θέατρο. Δεν είναι πια αυτονόητο.

rejected: Ταυτόχρονα, είστε η παρέα στο κόσμο στο σπίτι με το "Μην αρχίζεις την μουρμούρα". Είναι εύκολο να διατηρείς ψηλά τον πήχη, στα χρόνια που περνάνε, με ένα ρόλο στην τηλεόραση για τόσα χρόνια και να μην υποπέσεις στην μανιέρα;

Ε.Κ.: Είναι κωμωδία και πρόκειται για ένα πρόσωπο που έπλασα, με άκρως συμβολικό τρόπο. Έχει μια καθαρή μορφή. Είναι αναγνωρίσιμη η "Βούλα", στον τρόπο που λειτουργεί και υπάρχει. Στην κωμωδία οφείλεις να βρεις μια τέτοια όψη. Το ίδιο έκαναν και ο Αυλωνίτης, η Βασιλειάδου και πολλοί ακόμη ηθοποιοί της κωμωδίας. Η μανιέρα στον κωμικό ηθοποιό υπάρχει. Εγώ δεν είμαι κωμική ηθοποιός, είμαι ηθοποιός. Ο ρόλος μου στην "Μουρμούρα" έχει σαφές περίγραμμα. Δεν με πάει πίσω το ότι επαναλαμβάνεται για τέταρτη χρονιά, διότι υπάρχει μία "μεταμφίεση". Εννοώ, ότι παίζω στην τηλεόραση, δίχως να είμαι η Ελένη που είμαι στην καθημερινότητά μου, ούτε αυτή του θεάτρου. Είμαι μια "τρίτη" Ελένη Κοκκίδου. Που την βρίσκω με το που πατήσω το πόδι μου στο στούντιο, και την αφήνω φεύγοντας από ΄κει. Δεν παίζω τον εαυτό μου. Πάω φοράω το "ρούχο" της "Βούλας", και το βγάζω μετά από ώρες.

Ελένη Κοκκίδου

Έτσι παίζεται η κωμωδία. Με παιδική αθωότητα.

rejected: Για να παίξεις καλή κωμωδία, τι χρειάζεται;

 

Ε.Κ.: Να είσαι αθώος. Να είσαι πιο αθώος κι από τον ρόλο σου. Ο πιο χαζός που λέμε... Έτσι παίζεται η κωμωδία. Με παιδική αθωότητα. Να ακούς κάτι, λες και θα ειπωθεί για πρώτη φορά. Η κωμωδία είναι σαν το μυαλό ενός μικρού παιδιού. "Γιατί ο ήλιος είναι κίτρινος;... Διότι, έπεσε στην κίτρινη μπογιά μέσα. Αααα, δηλαδή, αν έπεφτε μέσα στην κόκκινη μπογιά, ο ήλιος θα ήταν κόκκινος;"

Η κωμωδία είναι το παράδοξο. Αυτό που δεν περιμένεις

rejected: Αγνός κι όχι αθώος όπως στην κωμωδία, δεν οφείλεις να μπαίνεις στο θέατρο;

 

Ε.Κ.: Μόνο αγνός μπορείς να μπεις στο θέατρο. Αλλά ειδικά στην κωμωδία, πρέπει εσύ να πάθεις την έκπληξη. Πρέπει εσύ να εκπλαγείς, πριν τον θεατή. Γιατί γελάει ο θεατής; Γιατί άξαφνα ο ίδιος εκτίθεται. Στη ζωή γιατί γελάμε; Γιατί εκπλησσόμαστε. Η -από κάτω- ψυχική μας κατάσταση είναι το μεγαλύτερο αστείο. Αν πατήσεις μια μπανανόφλουδα και πέσεις στον δρόμο, γελάς κι ο ίδιος όταν πέφτεις, καθότι δεν το περίμενες. Γελάνε οι γύρω, γελάς κι εσύ την ώρα που πέφτεις. Η κωμωδία είναι το παράδοξο. Αυτό που δεν περιμένεις. Οπότε, με άλλου τύπου, αγνότητα μπαίνω σε ένα ρόλο στο θέατρο. Στο θέατρο μπαίνω ως άγραφο χαρτί. Αν μπω ως γραμμένο χαρτί, την πάτησα. Πρέπει να μπω, μην γνωρίζοντας τίποτα.  

Ελένη Κοκκίδου

rejected: Τι αισθάνεστε δυο λεπτά πριν ξεκινήσει η παράσταση, κάθε βράδυ;

 

Ε.Κ.: Έχω χαρά που ήρθε ο κόσμος να μας δει. Ο κόσμος με φέρνει στα ίσια μου. Τρακ δεν έχω. Τρακ έχω μόνο στις πρόβες. Στις πρόβες αισθάνομαι πάντα ελλιπής. Όταν ο κόσμος μπει μέσα στο θέατρο, αισθάνομαι ότι αυτό έχω και πρέπει να στο δώσω. Ξέρω ότι είναι ελλιπές, αλλά δεν κάνω πίσω. Είναι ή ταν ή επί τας, όταν μπει ο κόσμος στο θέατρο. Και μαζί με τον κόσμο, θα γίνει μια τρίτη συνθήκη. Μια παράμετρος που είναι γεγονός, και δεν νοείται να σου δημιουργεί τρακ. Είναι μια χημική ένωση που οφείλεις να ζήσεις. Άντρας και γυναίκα κάνουν παιδί. Αυτό γιατί να εμπεριέχει τρακ; Αν δεν βγει παιδί, τότε έχεις πρόβλημα. Αν αισθάνεσαι ότι βγαίνει αμήχανος και ανέτοιμος στη σκηνή. Δυο φορές το ένιωσα, σε όλα τα χρόνια στο θέατρο. Και ήταν φριχτό. Μια κόλαση. Περίμενα πότε θα τελειώσουν οι παραστάσεις, να τελειώσει αυτό το μαρτύριο.

rejected: Πονάει πολύ να βγαίνεις στην σκηνή ανέτοιμος;

 

Ε.Κ.: Πόνος βαθύς και οξύς είναι. Εκτίθεμαι. Γυμνός πάνω στη σκηνή. Άοπλος σε μάχη. Όταν δεν έχει δουλευτεί κάτι καλά-είμαι χάλια. Αλλά, ευτυχώς, όταν έχει πέσει δουλειά στις πρόβες, η χαρά μου που έρχεται ο κόσμος είναι μεγάλη. Επιτελείται ό,τι δούλευα τόσο καιρό στις πρόβες. Και το ζω με αυτό το δούναι και λαβείν με τον κόσμο. Αυτό δεν είναι μια μικρή στιγμή ευτυχίας;




συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου
επιμέλεια | ιάκωβος καγκελίδης + τάσος θώμογλου