Σκαλίζοντας την αλήθεια...

"Το μεγαλύτερο δώρο που μου έδωσε το θέατρο είναι η σχέση με τον κόσμο. Μια σχέση με ειλικρίνεια που δεν έχει μέσα της μόδα και υστερία. Έχει μια βαθιά συμπόρευση. Ωριμάζω μαζί με τον κόσμο και αυτό μου αρέσει. Λένε ότι είναι λαϊκίστικη η επαφή με το κοινό, αλλά δεν το καταλαβαίνω. Έχω ισότιμη επαφή με τον κόσμο. Δεν χαϊδεύω αυτιά. Προχωράει ο ένας τον άλλον. Κάνουμε καλό ο ένας στον άλλον.Από όταν το κοινό μπει σε παράσταση, εγώ διορθώνομαι. Ο τελευταίος σκηνοθέτης μας είναι το κοινό, όπως λέει και ο Σταμάτης Φασουλής". Η Ελένη Ράντου, για μια ακόμη φορά, αναμετριέται στα ίσια, με την αλήθεια της...

συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου */* επιμέλεια | ιάκωβος καγκελίδης + τάσος θώμογλου
Ελένη Ράντου

Χρειαζόμαστε ένα "ντους ειλικρίνειας" γύρω από ό,τι μας συμβαίνει.

rejected: "Για μια ανάσα", η παράσταση που επιτυχημένα παρουσιάζεις αυτόν τον χειμώνα στο θέατρο ΔΙΑΝΑ της Αθήνας. Γιατί επέλεξες, αυτόν τον χειμώνα, αυτό το έργο;

Ε.Ρ.: Είναι ένα έργο που λέει τα πράγματα με το όνομά τους. Είναι ένα κείμενο που βάζει το μαχαίρι στο κόκκαλο. Χρειαζόμαστε ένα "ντους ειλικρίνειας" γύρω από ό,τι μας συμβαίνει. Δοκίμασα κάτι νέο. Πρόκειται για κάτι που ξεχωρίζει στο εξωτερικό και είναι πάντα ένα προκλητικό στοίχημα να το ανεβάσεις στην Ελλάδα.

rejected: Τι σε τυράννησε κατά της διάρκεια που διασκεύαζες το έργο;

Ε.Ρ.: Δεν με τυράννησε τόσο, όσο με οδήγησε σε στιγμές μεγάλης απόλαυσης. Γιατί έχει μια γραφή που είναι απροσδόκητη. Μια γραφή που δεν έχω ξανασυναντήσει. Οπότε, ήταν απόλαυση να μεταφράζεις και να διασκευάζεις αυτό το κείμενο.

 
Ελένη Ράντου

   

rejected: Ποια είναι τα κοινά σημεία σου με την "Άννα" που υποδύεσαι;  

 

Ε.Ρ.: Κοινά σημεία έχει κάθε άνθρωπος που στοιχειωδώς βιώνει καταστάσεις σαν αυτές που ζούμε τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα. Καταστάσεις που ξεκινάνε από την οικονομική αμηχανία απέναντι στα πράγματα, όμως ολοκληρώνονται με πολλά ερωτήματα, τύπου ηθικών, κοινωνικών και υπαρξιακών διλημμάτων. Ένιωσα ότι αυτή η ηρωίδα κάνει σκέψεις που κι εγώ τις έχω κάνει. 

rejected: Τι σε "πονάει" περισσότερο στην "Άννα";

Ε.Ρ.: Η "Άννα" κάνει ένα ταξίδι επιβίωσης. Μέσα από το μυαλό της, σαν κάθε γυναίκα, περνάνε όλες αυτές οι σκέψεις που η ίδια κάνει. Για τον φίλο της, την προοπτική της. Σε μια φράση της αναρωτιέται "πώς μπορεί κανείς να ζει, χωρίς να ξέρει τι θα του συμβεί αύριο". Κι εγώ έχω αναρωτηθεί πώς προγραμματίζω την ζωή μου, δίχως να ξέρω τι θα μου συμβεί την επόμενη μέρα. 

Ελένη Ράντου

rejected: Ποιο είναι το δικό σου "Χάρτεν-Χάρτεν"; 

 

Ε.Ρ.: "Χάρτεν-Χάρτεν" είναι ένα μέρος που η ηρωίδα βρίσκεται εγκλωβισμένη. Φαίνεται να είναι ένα υπαρκτό και ανύπαρκτο μέρος μαζί. Στην έρευνα που έκανα, ανακάλυψα πως είναι ένας κρατήρας στην σκοτεινή μεριά του φεγγαριού. Μου κίνησε τρομερά την περιέργεια που η συγγραφέας έψαξε ένα τόσο ιδιαίτερο μέρος για να ονομάσει την κατάσταση που βιώνουμε. "Χάρτεν-Χάρτεν" είναι ο χώρος ανασφάλειάς μου. Και μάλιστα αυτός ο κρατήρας δεν έχει έντονα σημάδια διάβρωσης ούτε επικαλύψεις από άλλους κρατήρες. Το ότι είναι στην σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού κι ότι βιώνουμε σε πολιτιστικό, κοινωνικό και ανθρώπινο επίπεδο, ακριβώς αυτή την σκοτεινιά... με συγκινεί. Η ζωή μας κάνει κύκλους, με σκοτεινές και φωτεινές στιγμές. Το έργο διαθέτει ένα ύπουλο χιούμορ και έναν κανιβαλισμό πάνω στον τρόπο που ο αιώνας επιβιώνει στις καταστάσεις. 

Ελένη Ράντου
Ελένη Ράντου

Ζούμε μια αγωνία να βρούμε μια αρμονική σχέση με το χρήμα, με την αγορά.

rejected: Ζούμε την εποχή του κυνισμού, που όλα γίνονται -όπως στο έργο- για 45 ευρώ, σκιαχτικά;  

 

Ε.Ρ.: Ζούμε μια αγωνία να βρούμε μια αρμονική σχέση με το χρήμα, με την αγορά. Ξυπνάμε από έναν λήθαργο που νομίζαμε ότι το χρήμα έρχεται στην ζωή μας, για να μας την κάνει καλύτερη, να μας την ευνοήσει. Συνειδητοποιούμε, ξυπνώντας από αυτό το λήθαργο, πως ο τρόπος που το διαχειριζόμαστε το οικονομικό, δεν είναι για να μας ανάγει, αλλά για να μας ταπεινώσει. 

rejected: Σε δύσκολη εποχή για το θέατρο, εσείς πάτε εξαιρετικά... ίσως γιατί λειτουργήσατε αφυπνιστικά;

Ε.Ρ.: Είναι ένα έργο που δεν μοιάζει με άλλο. Έχει τελείως προσωπικό χαρακτήρα. Δεν ακουμπά σε καμία σεναριακή συνταγή, παγκοσμίως. Δημιουργεί μια δυναμική. Είναι ένα σκοτσέζικο ντους που δεν σε αφήνει αδιάφορο. Μπορεί να σε θυμώσει, μπορεί να μην σου γίνει ευχάριστο. Είναι ένα ταξίδι σαν survivor. Το έργο ξεκινά και μπορείς τα πάντα να περιμένεις. Και για μένα, κάθε βράδυ που αυτό το έργο το υπηρετώ, είναι ένα ταξίδι που δεν ξέρω πού θα με βγάλει. Έχει στοιχεία που επιβραβεύει ο θεατής, με έναν τρόπο. 

Ελένη Ράντου

Όταν διαπραγματεύεσαι την ίδια σου την αναπνοή, φοβάσαι

rejected: Τι σε φοβίζει και θες να σηκώσεις το χέρι σου και να κρατηθείς από το διπλανό αγαπημένο σου πρόσωπο; 

 

Ε.Ρ.: Η αίσθηση της ανάσας. Όταν ζούμε εποχές που αναλύουμε το γεγονός ότι ανασαίνουμε. Όταν διαπραγματεύεσαι την ίδια σου την αναπνοή, φοβάσαι. Αναρωτιέμαι... άραγε, αναπνέω; Τι θα γίνει αν ακόμα και η ανάσα μου δεν είναι δεδομένη;

rejected: Βαθιά ανάσα τι σου δίνει;

 

Ε.Ρ.: Βαθιά ανάσα μου δίνει η ουσιαστική επικοινωνία. Η επικοινωνία έχει γίνει δύσκολη με τους γύρω μας. Λες και υπάρχει μια δυσανεξία ανθρώπου προς τον συνάνθρωπό του. Χαίρομαι τις οάσεις επικοινωνίας. Ακόμα και παίζοντας αυτό το έργο, δεν αισθάνομαι ότι μπορώ να επικοινωνήσω με όλους όσους το παρακολουθούν. Όταν επικοινωνώ με όσους γίνεται, παίρνω βαθιά ανάσα. Είμαστε σε εποχές που ο καθένας μας κρύβεται πολύ από την αλήθεια του. Την ψάχνει κιόλας την αλήθεια του. Δεν είναι καθαρό το τί είναι αληθινό. Υπάρχει έλλειψη εμπιστοσύνης και συσσωρευμένη ματαίωση που χάσαμε την σχέση με την αλήθεια. Δεν πιστεύουμε πως κάποιος μας λέει αλήθεια. Δεν θέλω να χαϊδεύω αυτιά. Θέλω αλήθεια. Έχω ζωτική σχέση με την αλήθεια. Θέλω να λέω αλήθεια και να ακούω αλήθεια, από θέση ανασφάλειας. Από θέση ασφάλειας, όλα γίνονται εύκολα...στην ανασφάλεια όλα γίνονται ζόρικα. Εκεί το θες το ψέμα. Το "πέσμου ένα ψέμα να αποκοιμηθώ", όλοι το έχουμε ανάγκη. Γι' αυτό και στο θέατρο ΔΙΑΝΑ θέλω να βάζω το μαχαίρι στο κόκκαλο. Δεν ακούγεται ευχάριστο, όμως παρέχει μια ωραία λύτρωση, στο τέλος.   

Ελένη Ράντου

rejected: Μετά, πώς είσαι στο καμαρίνι;

 

Ε.Ρ.: Περιμένω κάθε βράδυ την λύτρωση. Προσωπικά, νιώθω δύο ώρες "θυμωμένης" υποκριτικής που μου έχει κάνει τόσο καλό και φεύγω από το καμαρίνι, λες και είμαι πέντε κιλά πιο αδύνατη. 

rejected: Ο καλλιτέχνης οφείλει να είναι ανασφαλής;

 

Ε.Ρ.: Ο καλλιτέχνης δεν γίνεται να μην είναι ανασφαλής. Η ανασφάλεια του γίνεται και γόνιμη. Αν είναι ασφαλής, δεν κάνει πράγματα.  

Έχει και τα θετικά της η ανασφάλεια. Σε ανανεώνει.

rejected: Και η φθορά της μόνιμης ανασφάλειας, εσένα, δεν σου έγινε μετά από τόσα χρόνια, ψυχοφθόρο;

 

Ε.Ρ.: Πάντα είναι ψυχοφθόρο. Απλώς, είναι και ζωή. Είναι και διεκδίκηση. Είναι ό,τι νιώθεις κάθε φορά, ξαναγίνεσαι 20 χρονών. Έχει και τα θετικά της η ανασφάλεια. Σε ανανεώνει. Κατεβάζεις αδρεναλίνη. Λες, θα μπω σε ένα καινούργιο παιχνίδι-δεν θα πάω στα σίγουρα, στα βαλτωμένα. Κάθε στοίχημα έχει θετικά και αρνητικά. Στέκομαι στα θετικά. Η ανασφάλεια με κινητοποιεί. Λες και αποφασίζω κάθε χρόνο σε ποια πανεπιστημιακή σχολή θα δώσω εξετάσεις... είναι ωραία στοιχήματα. Γίνεσαι έφηβος και σωματικά και ψυχικά. Όσο και να σε καταρρακώνει η διαδικασία, στο ταμείο τα συν είναι πιο πολλά, από τα πλην, ρισκάροντας.    

Ελένη Ράντου

rejected: Το μεγαλύτερο συν, στην φετινή συνεργασία με τον Σταμάτη Φασουλή, που σε σκηνοθετεί ξανά;

 

Ε.Ρ.: Παγιώνεται μια πολύ ωραία σχέση εκτίμησης και κατανόησης. Είμαι ευγνώμων γι' αυτή τη σχέση. Το εννοώ. Δεν γλύφω, ούτε εξωραίζω κάτι. Είναι μια σχέση με τον Σταμάτη Φασουλή που έχει πολύ αλήθεια. Και μου αρέσει. Τολμάμε να πούμε αλήθειες. Δεν είναι λίγο αυτό...  

....τον δείκτη δυσκολίας θέλω να τον ανεβάζω

rejected: Γυρνάς πίσω να κοιτάξεις την πορεία σου και να καμαρώσεις; 

 

Ε.Ρ.: Όχι, δεν κοιτάω πίσω. Με τρομάζει! Με τρομάζουν τα εύσημα, τα μεγάλα λόγια, οι κολακείες. Κάθε φορά, με ένα τρόπο κλείνω την πόρτα στο πίσω. Κρατάω πως έχει κατακτηθεί μια εκτίμηση του κόσμου. Κάθε φορά, η αγωνία μου είναι η εκτίμηση του κοινού πώς θα γίνει μεγαλύτερη. Πώς θα κολυμπήσω σε πιο δύσβατα νερά, πιο ιντριγκαδόρικα... τον δείκτη δυσκολίας θέλω να τον ανεβάζω. Οπότε, δεν θέλω να κοιτάω πίσω και να "μαλακώνω". Θέλω να κοιτάω πίσω και να λέω "αυτό απλά το κατέκτησα, πάμε παραπάνω". Έχω και άγχος να γίνομαι καλύτερη. Ξέρεις κάτι;... Ό,τι έφτιαξα στην ζωή μου που ήταν προϊόν αγωνίας, ήταν καλό. Όταν αγχώνομαι, πάει να πει ότι "γεννοβολάω". Κι όταν "γεννοβολάω" είναι καλή εποχή. Δεν το κάνω κάθε χρόνο-δεν γίνεται. Κάθε 2-3 χρόνια μπορώ. Δεν "γεννάς" κάθε χρόνο. Άλλωστε θέλει απόσταση και παρατήρηση της ζωής. Κάθετι θέλει το χρόνο του. Να ωριμάζει μέσα σου. Να είναι τα αυτιά σου έτοιμα να ακούσουν, για να μπορείς και εσύ να πεις πράγματα.   

Ελένη Ράντου
Ελένη Ράντου

rejected: Τι είναι το κοινό για σένα;

 

Ε.Ρ.: Ο καλύτερος φίλος είναι το κοινό-αν του ξηγηθείς σωστά. Δεν θα σου πει μπούρδες. Το θέατρο είναι μια κοινωνική προσφορά για τα δύσκολα. Έτσι βλέπω εγώ το θέατρο. Όχι λες και πας σε γάμο ή πάρτυ. Θέατρο είναι η συντροφιά σου στον άλλον, στις σκοτεινιές του, στις μοναξιές του, στις δυσκολίες του.    

Το θέατρο είναι η λαχτάρα του να ακούς την αλήθεια της ζωής

rejected: "Κατεβάζεις ασφάλειες" εύκολα, όταν τελειώνει η παράσταση;

 

Ε.Ρ.: Καθόλου εύκολα. Θέλω πάντα χρόνο. Πού να επανέλθει το νευρικό μου σύστημα; Θέλει ώρες... Το θέατρο είναι κανονικός μαραθώνιος. Δύσκολος καθημερινός αγώνας. Πάει πέντε το πρωί, για να πω, τώρα θα γαληνέψω και θα κοιμηθώ... Αλλά δεν τελειώνω με φρίκη. Έχω συναντήσει ήδη την άβυσσο, αλλά την έχω βγάλει από πάνω μου. Δεν θα μπορούσα να τελείωνα αλλιώς. Αν δούλευε το αλλιώς, θα ήμουν ράκος. Η παράσταση τελειώνει και υπάρχει αντίσταση-αντίδραση. Φεύγω κουρασμένη σωματικά, μα ψυχικά ηρεμότερη. Το θέατρο είναι η λαχτάρα του να ακούς την αλήθεια της ζωής. Αυτό θέλω να κάνω στο θέατρο. Να λέγεται η αλήθεια που οφείλει να ακουστεί. Ευτυχώς, υπάρχουν πολλοί σαν και μένα, που έρχονται να ακούσουν αυτές τις δικές μας αλήθειες.   

Ελένη Ράντου
Ελένη Ράντου

rejected: Ποια αλήθεια σου τελευταία τριβελίζει το νου; 

Ε.Ρ.: Λέγεται στην παράσταση από το στόμα της Ελένης Ουζουνίδου: "Αν με αγαπάς, πρέπει να με περιμένεις"... 




συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου
φωτογραφίες | Νίκος Κουστένης, Χρύσανθος Κωνσταντινίδης, Ανδρέας Σιμόπουλος
επιμέλεια | ιάκωβος καγκελίδης + τάσος θώμογλου