R

e

j

e

c

t

e

d

I

n

t

e

r

v

i

e

w

image

Γεωργία Μαυραγάνη | Interview

'Το θέατρο είναι ο τρόπος μου να αντέχω'

Ήθελα να τη γνωρίσω "από πρώτο χέρι".

Χρόνια ακούω και παρακολουθώ δικές της παραστάσεις. Τη διάβαζα. Τη μελετούσα. Και να, που ήρθε το πλήρωμα του χρόνου και στη Mονή Λαζαριστών, στο μικρό θέατρο του Κ.Θ.Β.Ε, για λίγες παραστάσεις έρχεται η ιστορία του καπνού. Η μικρογραφία της Ελλάδας μας...

συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου / φωτογραφίες | ευτυχία βλάχου / επιμέλεια | ιάκωβος καγκελίδης + τάσος θώμογλου
Γεωργία Μαυραγάνη  rejected: Τελικά, το θέμα της παράστασης "Από πρώτο χέρι" δεν είναι τόσο τα καπνά, όσο η εργασία. Ο μόχθος. Ό,τι σημαίνει αυτό για το σώμα, το μυαλό και την πόλη.

Γ.Μ.: Με αφορμή τα καπνά που έχουν χαρακτηρίσει πολλές πόλεις της Ελλάδας, σαν το Αγρίνιο ή τη Θεσσαλονίκη, ξεκινήσαμε να κάνουμε αυτήν την παράσταση. Πήραμε συνεντεύξεις από ανθρώπους που δούλευαν στα χλωρά καπνά ή υπήρξαν καπνεργάτες στα πολύ γνωστά εργοστάσια παραγωγής τσιγάρου, όπως ήταν ο "Παπαστράτος". Παράλληλα, κάναμε μια έρευνα για το καπνεργατικό κίνημα. Πρώτα οι πρόσφυγες ασχολήθηκαν με τα καπνά. Οι επιδοτήσεις οδηγούν σταδιακά στη διακοπή καλλιέργειας καπνού στην Ελλάδα. Όλο αυτό το υλικό φτιάχνει μια παράσταση. Το βασικό θέμα αυτής, εν τέλει, είναι η εργασία. Καθορίζει τη ζωή των ανθρώπων. Κι ό,τι αυτό συνεπάγεται... τον τεράστιο κόπο που έχει μια δουλειά για να αποδώσει τα προς το ζην, αλλά ταυτόχρονα όλα όσα συνδέονται με αυτή. Χαρές, ελπίδες, απογοητεύσεις, πολιτικές διεκδικήσεις, ό,τι χάνεις, ότι κερδίζεις, όλη η ζωή παράλληλα γίνεται παράσταση. Με χιούμορ, δίχως νοσταλγία και αφορά πραγματικά το σήμερα. Ο καπνός ήταν μια δυνατή μονοκαλλιέργεια που άρχισε να φθίνει. Μοιάζει πολύ με την ιστορία της Ελλάδας, τούτη τη στιγμή. Χρήματα που "πετάχτηκαν" από το παράθυρο... αλλάζει η ποικιλία του καπνού-μπαίνουν τα virginia, που τοποθετούνται από μετανάστες. Ξαφνικά, ένα θέμα έχει πολλά περισσότερα θέματα εντός του, από όσα μπορούμε να φανταστούμε.

rejected: Ένα ποιητικό ντοκιμαντέρ.... και με το ΠΑΣΟΚ εντός του, όπου έδωσε το "άνοιγμα" με τις επιχορηγήσεις για τοποθέτηση virginia, σε μεγαλύτερες εκτάσεις χωραφιών. Είναι τα καπνά. Που είναι η δουλειά των γυναικών, είναι η ζωή τους, συνεπακόλουθα είναι μια μικρογραφία Ελλάδας.

Γ.Μ.: Όπως ακριβώς το λέτε. Νέοι άνθρωποι που δούλεψαν στα καπνά μου είπαν "όταν περάσαμε στις πανελλήνιες ήταν η ώρα που αρμαθιάζαμε. Το ακούσαμε και έγινε όλο το πανηγύρι μέσα στο χωριό". Δεν γίνεται να μη σε συγκινήσει όλο αυτό. Όλοι, λίγο-πολύ έχουμε ζήσει τέτοιες καταστάσεις. Όλα αυτά μου έφεραν στο νου τον Σίσυφο και το μύθο του, που έγραψε ο Καμύ. Η πέτρα που ο Σίσυφος σηκώνει και έπειτα κατεβαίνει να την ξανανεβάσει...

"Ακόμη και αναβλητικά λειτουργούμε με τον καπνό. Σα να παίρνεις δωρεάν χρόνο"

rejected: Ο καπνός, το τσιγάρο είναι η βαθιά μας αναπνοή; Η παύση μας στο χρόνο, πριν κάνουμε κάτι πράξη;

Γ.Μ.: Ναι. Ισχύει. Εκεί κατατρέχουμε λίγο πριν αποφασίσουμε να κάνουμε κάτι. Ακόμη και αναβλητικά λειτουργούμε με τον καπνό. "Κάτσε να κάνω ένα τσιγάρο και θα κάνουμε αυτό που είπες"... Σαν να παίρνεις δωρεάν χρόνο. Έναν ελάχιστο χρόνο πριν την απόφαση. Την πράξη. Και μάλιστα, όλο αυτό γίνεται και φέρει ως αποτέλεσμα τη στάχτη. Δεν μένει τίποτα.

Γεωργία Μαυραγάνη

rejected: Καπνίζετε από τα 16 σας χρόνια. Ζούμε μια απαγόρευση στην απόλαυση;

Γ.Μ.: Ναι. Ο καπνός είναι μια απόλαυση που δαιμονοποιείται. Ακόμη και το δωρεάν του χρόνου, που προείπαμε. Μια στιγμή στο δικαίωμα, σε μια περίεργη και δύσκολη ζωή που έχουμε, να απολαύσουμε κάτι, παίρνοντας λίγο χρόνο για εμάς, πλέον δυστυχώς, δεν σου επιτρέπεται. Θεωρείται σχεδόν κακό πράγμα. Το να κάνει κάποιος μια δωρεάν απόλαυση, δίχως κάποιο νόημα είναι δαιμονοποιημένο. Οτιδήποτε δεν έχει στόχο.

rejected: Το τσιγάρο πλέον είναι και χρονομετρημένο σε χώρους εργασίας.

Γ.Μ.: Ακριβώς... μια ανάγκη, για βαθιά αναπνοή, "με το ρολόι στο χέρι".

rejected: Λόγω της αλλαγής στον καπνό, στη δεκαετία του '90, υπήρξαν καρκίνοι από ραντίσματα;

Γ.Μ.: Ναι. Η virginia είναι μια ποικιλία που έχει επικίνδυνα φυτοφάρμακα για να καλλιεργηθεί. Κυρίως, το πρώτο κύμα Αλβανών που έρχεται στην Ελλάδα δουλεύει στα καπνά, ραντίζει, δεν υπάρχουν οδηγίες για το πώς πρέπει να τοποθετείται αυτό το φυτοφάρμακο και πως ο άνθρωπος να προστατευθεί. Με αποτέλεσμα, ρωτώντας να μαθαίνεις πως υπήρξαν ασθένειες, με στειρότητα, πολλούς καρκίνους... ακόμα και συγγενικό μου πρόσωπο, εξαιτίας αυτού, είχε πρόβλημα υγείας. Υπήρχε άγνοια. Μα θαρρώ πως ήταν και λίγο ηθελημένη άγνοια.

Γεωργία Μαυραγάνη

rejected: Πρέπει να έχετε και προσωπικές "εικόνες" από καπνά...

Οι γονείς μου έβαζαν καπνά στα παιδικά τους χρόνια. Έπειτα, έγιναν δημόσιοι υπάλληλοι, με κλασσικό τρόπο, έτσι ώστε "να γλυτώσουν" από τα καπνά. Ο αδερφός του πατέρα μου όμως ενεργά ασχολούνταν. Και έχω πολλές "εικόνες" στο μυαλό μου.

"Είχαν την αίσθηση μιας δουλειάς που έπειτα θα τους αποδώσει. Πολύ διαφορετικό, από αυτό που συμβαίνει σήμερα"

rejected: Οπότε, ξέρετε από "μπούρλιασμα";

Ναι. Σαφώς! Περισσότερο βέβαια παρατηρούσα. Έμαθα πολλά, μέσα από τις συνεντεύξεις για την παράσταση. Δεν ήμουν τόσο της τεχνικής. Όσο της παρατήρησης. Είχα μέσα μου κρυφό σεβασμό για τα- ίδιας ηλικίας- ξαδέρφια μου που δούλευαν στα καπνά το καλοκαίρι, ενώ εγώ στο χωριό πήγαινα να κάνω τις διακοπές μου. Εκείνοι ήταν βουτηγμένοι στη δουλειά, αλλά χαρούμενοι γι αυτό. Διότι, ήξεραν πως δούλευαν για κάτι που θα μείνει στην οικογένειά τους. Δούλευαν για το μέλλον τους. Είχαν την αίσθηση μιας δουλειάς που έπειτα θα τους αποδώσει. Πολύ διαφορετικό, από αυτό που συμβαίνει σήμερα. Δουλεύουμε σκληρά, αλλά έχουμε ένα φόβο για το μέλλον. Δεν αισθανόμαστε ότι η δουλειά μας εγγυάται ένα ελάχιστο αντίκρισμα.

Γεωργία Μαυραγάνη

"...η φροντίδα του καπνού είναι σαν του μωρού"

rejected: Ο καπνεργάτης πράττει μια είδους Τέχνη με το σώμα του.

Ναι. Όπως και η φροντίδα του καπνού, είναι σαν του μωρού. Θέλει να τον πιάσεις μαλακά, να τον αρμαθιάσεις με τρόπο. Να τον αλλάξεις, να τον σηκώσεις ψηλά για να πάρει αέρα. Να αποξηρανθεί. Μια φοβερή φροντίδα σε αυτή τη δουλειά. Καθένας είχε ειδικό πόστο. Είναι μια δουλειά που κάνεις κάτι ειδικό. Έχεις προσωπική συμμετοχή μέσα σε αυτό.

"το θέατρο είναι μια μηχανή. Και με αυτή τη μηχανή μπορείς να μιλήσεις για πολλά πράγματα"

rejected: Στην πορεία σας στο χώρο του θεάτρου, συνεργαστήκατε με τη Βίκυ Γεωργιάδου, το Γιάννη Χουβαρδά, το Γιάννη Μόσχο, το Μιχαήλ Μαρμαρινό. Από το 2004 ξεκινάτε να σκηνοθετείτε. Από το 2004 έως σήμερα, σε τιεξελιχθήκατε;

Σε σχέση με το θέατρο, αν πω ότι έχω αρχίσει να μαθαίνω κάτι, είναι πως κάνω πραγματικότητα, αυτό που λέει κι ο Μιχαήλ Μαρμαρινός... το θέατρο είναι μια μηχανή. Και με αυτή τη μηχανή μπορείς να μιλήσεις για πολλά πράγματα. Πέρα από το να ανεβάσεις ένα κλασσικό έργο. Μπορείς να φέρεις και άλλα θέματα από σκηνής, όπως συμβαίνει στο "Από πρώτο χέρι" ή όπως έκανα στο ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ πρόσφατα με το "Γήρας". Το να μιλήσω για πράγματα που με καίνε, με αφορούν, μέσω αυτής της Τέχνης, μου δίνει μεγάλη χαρά. Και μου παρέχει τεράστια διάθεση για περαιτέρω δημιουργία. Αυτό που σας λέω, το μαθαίνω τεχνικά και μου αρέσει πολύ. Από την άλλη, αυτό που άλλαξε μέσα σε αυτά τα χρόνια προς το χειρότερο, είναι πως η Τέχνη δεν επιχορηγείται κι αυτό έχει ως αποτέλεσμα σε περισσότερη δουλειά με λιγότερο αντίκρισμα. Δεν εννοώ μόνο τα χρήματα. Αλλά, πόσο μπορούμε να αφιερωθούμε σε αυτό που κάνουμε, αν δεν κάνουμε 2 και 3 δουλειές ταυτόχρονα.

Γεωργία Μαυραγάνη

rejected: Έρχεστε αντιμέτωπη κάθε φορά και με προσωπικά αδιέξοδα;

Γ.Μ.: Εννοείται! Είναι δύσκολοι καιροί. Αναρωτιέμαι ανά διαστήματα, ποιο το νόημα να κάνεις κάποιος Τέχνη. Αναρωτιέμαι συνέχεια και πάντα σαν να είναι η πρώτη φορά. Καταλήγω μονίμως, στο ότι είναι ο δικός μου τρόπος για να ζω. Δεν θα ήθελα να του προσδώσω κάτι μεγαλύτερο. Αυτό συμβαίνει, αν τύχει και φτιάξεις και κάτι σημαντικό. Αλλά, για μένα, το θέατρο είναι ο τρόπος μου να αντέχω και να περνάω όμορφα τη ζωή.

Γεωργία Μαυραγάνη

"Το θέατρο είναι μια Τέχνη που δεν την κάνεις μόνος σου"

rejected: Το θέατρο είναι και μια πάλη με τις ανεπάρκειές σου;

Γ.Μ.: Το θέατρο έχει μεγάλο πόνο. Το βασικό που έρχεσαι αντιμέτωπος είναι πως πρέπει, με κάποιο τρόπο, να τα καταφέρεις. Ξεκινάς πάντα από την αποτυχία. Θέλει δουλειά για να καταφέρεις κάτι. Το θέατρο είναι μια Τέχνη πολύ πιο πάνω από μένα. Εγώ οφείλω να την ανακαλύψω και να τη βρω. Οπότε, θέλει δουλειά και ταπεινότητα. Πολλές φορές, όταν πεις "ξέρω", ταυτόχρονα "τρως τα μούτρα σου". Με αυτήν την έννοια είναι δύσκολο. Αλλά έχει κάτι άλλο, πολύ δυνατό. Το θέατρο είναι μια Τέχνη που δεν την κάνεις μόνος σου. Θαυμάζω αυτούς που μπορούν και γράφουν σε μια λευκή κόλλα. Δεν ξέρω πως καταφέρνουν ακόμα και ζωγραφίζουν.... το θέατρο όμως, είναι συλλογική διαδικασία. Αυτό είναι και το δύσκολο του θεάτρου και το πιο ωραίο του. Κάπως θα σε μετατοπίσει. Θα σε πάει κάπου, που δεν το περίμενες.

rejected: Όταν ρώτησα την Ξένια Καλογεροπούλου, ποια είναι μια πετυχημένη θεατρική παράσταση, μου έφερε παράδειγμα, μία δική σας, που είχε δει στο BIOS. Τι είναι πετυχημένη θεατρική παράσταση, για εσάς;

Γ.Μ.: Να συγκινηθεί πραγματικά ο κόσμος. Αυτό είναι για μένα, πετυχημένη θεατρική παράσταση. Και όταν λέω να συγκινηθεί, δεν εννοώ μόνο να βάλει τα κλάματα. Εννοώ το να αισθανθεί πως βλέπει κομμάτι του εαυτού του, πάνω στη σκηνή. Τώρα, αυτό πώς γίνεται, δεν το ξέρω. Αν το ήξερα, θα το έκανα συνέχεια...

Γεωργία Μαυραγάνη

Από Πρώτο Χέρι-Μια παράσταση για τα καπνά

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ
Σκηνοθεσία: Γεωργία Μαυραγάνη
Βοηθός σκηνοθέτη – σκηνικά, κοστούμια: Λίλη Κυριλή
Καλλιτεχνικός συνεργάτης : Αντώνης Μίκροβας
Φωτισμοί: Τάσος Παλαιορούτας
Φωτογράφιση : Βαγγέλης Πατσιαλός
Βίντεο παράστασης: myagrinio

Παίζουν: Κατερίνα Καραδήμα, Μαντώ Κεραμυδά, Δανάη Σπηλιώτη
Παραγωγή: Μικρό Θέατρο Αγρινίου

Δείτε περισσότερα εδώ

συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου
φωτογραφίες | ευτυχία βλάχου
επιμέλεια | ιάκωβος καγκελίδης + τάσος θώμογλου