R

e

j

e

c

t

e

d

I

n

t

e

r

v

i

e

w

image

Γιάννης Κακλέας | Interview

'Όποτε ζητάμε την ελευθερία μας, η βία είναι παρούσα'

Μεγάλη ιστορία, η σκηνοθεσία στο ελληνικό θέατρο με τη δική του υπογραφή. 120 θεατρικά έργα τα οποία οραματίστηκε και έφερε εις πέρας στο σανίδι. Μια εσωτερική πάλη να αναδείξει τη σκληρή αλήθεια και τη προσωπική του ματιά σε κάθε κείμενο. Ο Γιάννης Κακλέας με ό,τι κι αν καταπιάστηκε άφησε πάντα την σφραγίδα του ηχηρή. Αισθητή να την παίρνεις στο σπίτι σου μετά την παράσταση -κάποιες φορές να την κουβαλάς και χρόνια μέσα στην καρδιά σου. Κάτι τέτοιο "μας βρήκε" θαρρώ και τούτη τη φορά, στο "Κουρδιστό Πορτοκάλι". Αφορμή για να συζητήσουμε στο rejected για πολλά...

συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου / επιμέλεια | ιάκωβος καγκελίδης + αλέξανδρος κόγκας
Γιάννης Κακλέας rejected: Παράταση στην παράταση, το "Κουρδιστό Πορτοκάλι" στη Θεσσαλονίκη, με τις τελευταίες τρεις παραστάσεις αυτό το Σαββατοκύριακο, στο θέατρο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟΝ. Τελικά, το δύσκολο -όπως λένε- και νεανικό κοινό της πόλης, την αγκάλιασε αυτήν την παράσταση. Ό,τι αξίξει είναι να μπαίνει και νέος κόσμος στο ελληνικό θέατρο;

Γ.Κ.: Σαφώς και έχει σημασία να βλέπει το νεανικό κοινό θέατρο. Αλλά το θέμα είναι τι ακριβώς προσφέρεις στο νεανικό κοινό. Αν θέματα που αγγίζεις και ο τρόπος που το κάνεις έχουν μια σύγχρονη αντίληψη έτσι ώστε να επικοινωνούν με το κοινό. Το "Κουρδιστό Πορτοκάλι" θαρρώ τα έχει και τα δύο. Ένα έργο που μιλά για την καταπίεση στο "πρέπει" και το "θέλω". Ένα έργο σκηνοθετημένο με όλα τα σύγχρονα μέσα και πάνω από όλα με το σώμα του ηθοποιού, σε πρώτη αίσθηση πάνω στη σκηνή. Συμφωνώ και χαίρομαι που αρέσει στο νεανικό κοινό της Θεσσαλονίκης, το "Κουρδιστό Πορτοκάλι". Θα ανησυχούσα για το αντίθετο.

"Θα καταστραφούν τα σώματα. Θα καταστραφεί η επιθυμία. Δεν θα υπάρχουν πια κοινωνίες με ανθρώπινο πρόσωπο... "

rejected: Τελικά, τι σας έκανε να θέλετε να επιστρέψετε σε αυτό το έργο;

Γ.Κ.: Πρώτα από όλα, είναι ένα συγκλονιστικό μυθιστόρημα. Μια προφητική κατασκευή από τον συγγραφέα που αγγίζει την εφιαλτική πρόβλεψη του τι θα συμβεί αν δεν προσέξουμε καλά, τι μας συμβαίνει. Βέβαια, όλα τα μεγάλα κείμενα έχουν μια προφητική προειδοποίηση... Φίλοι, προσέξτε! Το όλο πράγμα πάει να στεγνώσει. Πάει να γίνει φασιστικό. Μέλλεται να γίνει ολοκληρωτικό. Θα καταστραφούν τα σώματα. Θα καταστραφεί η επιθυμία. Δεν θα υπάρχουν πια κοινωνίες με ανθρώπινο πρόσωπο... Είναι μεγάλο θέμα το "Κουρδιστό Πορτοκάλι". Η σύγκρουση της επιστήμης, της θρησκείας, της κοινωνίας και της πολιτικής, με σώμα το νέο άνθρωπο, με ενδιαφέρει πολύ. Όπως και η κατασκευή του όλου πράγματος. Αυτό με έκανε να θέλω να ξαναδοκιμάσω τούτη τη παράσταση με έναν άλλο θίασο.

rejected: Τι σας παίδεψε στις πρόβες, σε αυτή τη δεύτερη φορά που ασχοληθήκατε με το "Κουρδιστό Πορτοκάλι";

Γ.Κ.: Η συμπύκνωση νοημάτων. Ότι έπρεπε να μεταφέρουμε μέσα από μια κινησιολογία τα νοήματα και την εμπειρία. Γιατί στο έργο παίζονται ιδιαιτέρως ακραίες σκηνές, όπως ο βιασμός, ο φόνος, το βασανιστήριο. Όλα αυτά έπρεπε να δοθούν με ακριβή τρόπο. Επιπλέον, θα σημείωνα την επιδίωξη της χορογραφικής ακρίβειας που ήθελα να έχει η παράσταση. Είναι ένας ωρολογιακός μηχανισμός που δεν πρέπει να χάσει χιούμορ και σκληρότητα.

Γιάννης Κακλέας

"Το θέμα είναι να χρησιμοποιούμε την ελευθερία μας για να φτιάχνουμε έναν καλύτερο κόσμο."

rejected: Έχουμε μπερδέψει στις μέρες μας την έννοια της προσωπικής ελευθερίας. Στο όνομα της ατομικής ελευθερίας καταπατάμε του διπλανού.

Γ.Κ.: Αυτό πάντα συνέβαινε. Είναι θέμα κοινωνιών. Εμένα με απασχολεί περισσότερο, αν μας δίνεται το περιθώριο να εκφράσουμε την απόλυτη ελευθερία μας, μέσα σε πλαίσια που μπορούν να αλλάξουν το κόσμο. Το θέμα δεν είναι να αισθανόμαστε εμείς ελεύθεροι. Το θέμα είναι να χρησιμοποιούμε την ελευθερία μας για να φτιάχνουμε έναν καλύτερο κόσμο. Πιο ελεύθερο, όπως εμείς θα θέλαμε. Βέβαια, η έννοια της ελευθερίας είναι πάντα συνυφασμένη και ιστορικά, με την έννοια της βίας. Η αναζήτηση της ελευθερίας ενός κράτους που καταπιέζεται από ένα άλλο, δημιουργεί αυτόματα την έννοια του πολέμου. Κάθε φορά που ζητάμε την ελευθερία μας, η βία είναι παρούσα, διότι υπάρχουν δυνάμεις που δεν μας επιτρέπουν να την αποκτήσουμε. Είτε είναι προσωπική ελευθερία, είτε κοινωνική.

rejected: Οι ετερόκλητες θεατρικές επιλογές συνεργασιών, δεν έχουν ένα τίμημα; Το να πατάς με το ένα πόδι σε μία "βάρκα", και με το άλλο σε ένα άλλο είδους ανέβασμα έργου-"βάρκας";

Γ.Κ.: Εγώ πατάω και με τα δυο μου πόδια και στις δύο βάρκες! (γέλια) Πηδάω από τη μια βάρκα στην άλλη, και με τα δύο πόδια. Δεν το καταλαβαίνω αυτό το "ετερόκλητες επιλογές".

Οι "επιταγές" συνεργασιών-χώρων-θιάσων δεν είναι διαφορετικές; Στο πού απευθύνεται μια παράσταση....

Ως ένα βαθμό, διότι δεν είμαι και "χαμαιλέων" σκηνοθέτης. Δεν "χάνομαι" ως ταυτότητα μέσα στα έργα. Η δική μου προσπάθεια σε κάθε παράσταση που κάνω, είτε παίζεται στην Επίδαυρο, είτε είναι στο Pantheon, είτε είναι ένα μιούζικαλ όπως το "Nine", ή ένα σκοτεινό έργο όπως ο "Ματωμένος Γάμος', είναι να υπάρχει ταυτότητα και άποψη με τους συντελεστές που συνεργάζομαι. Στη κάθε σκηνή που παίζεται. Όλα αυτά ανήκουν στην τεχνική και την πείρα που κάποιος έχει αποκτήσει. Έχω κάνει περίπου 120 σκηνοθεσίες. Νομίζω και το προσπαθώ πάντα, η ματιά που βλέπω τα έργα να είναι αυστηρώς προσωπική.

Γιάννης Κακλέας

"Δεν υπάρχει κράτος που να φροντίζει την Τέχνη, που προστατεύει τους καλλιτέχνες που αναλαμβάνουν κάτι τέτοιο. "

rejected: Την εμπειρία ενός ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. εκ νέου ή ενός κρατικού θεσμού, από τη θέση του καλλιτεχνικού διευθυντή, θα θέλατε να τη δοκιμάσετε;

Γ.Κ.: Πλέον, δεν υπάρχουν ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ.! Και κανείς δεν μιλάει γι' αυτό. Κι αν υπάρχουν είναι υποβαθμισμένα, σε τέτοιο βαθμό που λυπάται κάποιος τη κατάντια ενός χρήσιμου θεσμού. Σε ό,τι αφορά τα Κρατικά Θέατρα, θα μπορούσα να μιλήσω και να συμφωνήσω σε κάτι, αν ο πρώτος όρος της φράσης σας υπήρχε...α ν υπήρχε "κρατικό".... Εδώ, δεν υπάρχει κράτος, για να υπάρχει ένας κρατικός θεσμός. Δεν υπάρχει κράτος που να φροντίζει την Τέχνη, που προστατεύει τους καλλιτέχνες που αναλαμβάνουν κάτι τέτοιο. Ένα αφερέγγυο κράτος στις οικονομικές συναλλαγές είναι σε αυτούς τους οργανισμούς. Αν αποφασίσει να σοβαρευτεί η έννοια Πολιτεία, τότε μπορεί κι εμείς οι σοβαροί καλλιτέχνες να μπούμε στο παιχνίδι της διεύθυνσης και διοίκησης αυτών των πραγμάτων. Αλλιώς σε πετάνε σε ένα λάκκο λεόντων και εσύ τρώγεσαι με τους ανθρώπους, ενώ αυτοί κοιτάνε αλλού. Εγώ τέτοια πράγματα, ούτε καν σκέφτομαι να τα αναλάβω... ούτε καν να τα συστήσω στους φίλους μου!

Γιάννης Κακλέας

rejected: Με τι πλήττετε στο ελληνικό θέατρο, παρακολουθώντας παραστάσεις;

Γ.Κ.: Πλήττω με την ατεχνία των σκηνοθεσιών, όπου κι όταν υπάρχει. Η έλλειψη ρυθμού και η μηδενική προσωπική ματιά με κάνει να πλήττω. Ο τρόπος που αντιμετωπίζουν κάποιοι καλλιτέχνες τα θέματά τους, όταν αυτά τα αγγίζουν με τρέχουσας αισθητικής αντίληψης τρόπο και πολύ δηθενιά. Η δική μου αναζήτηση, όταν κάνω παράσταση είναι η σκληρή αλήθεια κι ο τεχνικός πυρήνας των πραγμάτων. Όταν δεν το βλέπω αυτό, η πλήξη γίνεται φίλη μου.

Γιάννης Κακλέας

rejected: Το "Κουρδιστό Πορτοκάλι" είναι ένα κοντράρισμα στην αστική ηθική. Μπαίνει η πολιτική βία πιο έντονη από τη σωματική-νεανική βία. Κάνω λάθος;

Γ.Κ.: Όχι, δεν κάνετε λάθος. Δεν είναι τυχαίο πως η παράστασή μας κλείνει με ένα μονόλογο του "Άλεξ", που είναι του Ρεμπώ. Αναφέρεται στη κυνικότητα που μας ζητείται για να μπορέσουμε πια να υπάρξουμε. Η διαπίστωση ότι ζούμε σε ένα σκληρό κόσμο. "Είμαι ακόμα στην αρχή, μα θα συνηθίσω, γιατί τώρα πια (τελείως ειρωνικά το λέει) θεραπεύτηκα". Αυτή είναι η όλη γραμμή της παράστασης. Η ταινία του Κιούμπρικ επικεντρώθηκε στο στυλιστικό θέμα της νεανικής βίας. Η δική μας παράσταση είναι πολιτική. Κάνει μια έντονη κριτική σε αυτό που υποτίθεται πως η αστική δημοκρατία έχτισε με κόπο. Δηλαδή τους θεσμούς. Την επιστήμη, την αστυνομία, τη πολιτεία και τη θρησκευτική αρχή. Το έργο όλα αυτά τα υπονομεύει. Αποκαλύπτει τη κοινωνική απάτη που υπάρχει πίσω από αυτά, που έχουν στόχο καταπίεσης ανθρώπινου δυναμικού και μυαλού που είναι ιδιαιτέρως σημαντικό θέμα.

Γιάννης Κακλέας

rejected: Το καλοκαίρι υπογράφετε τη σκηνοθεσία στο "Συρανό" που θα περιοδεύσει σε όλη την Ελλάδα, με τον Βασίλη Χαραλαμπόπουλο στο ομώνυμο ρόλο και την Δήμητρα Ματσούκα στο ρόλο της "Ρωξάνης".

Γ.Κ.: Είναι ένα αγαπημένο έργο του Βασίλη Χαραλαμπόπουλου. Είναι και ένας ρόλος που απέδωσε εξαιρετικά. Αν δεν έβλεπα με αισιοδοξία τους ρόλους που θέλω να κάνει στο μέλλον, θα δήλωνα πως είναι ένας ρόλος ζωής του. Θα βγούμε σε περιοδεία σε όλη την Ελλάδα. Μαζί μας θα είναι και ο Κώστας Μπερικόπουλος, αλλά και ο Γιώργος Παπαγεωργίου. Ήταν μια μεγάλη επιτυχία στην Αθήνα. Ευελπιστώ να τύχει ιδίας ανταπόκρισης και σε όλη την Ελλάδα.

"Δημιουργούμε καταστάσεις μέσα από μια ελευθερία άσκησης"

rejected: Συνεχίζετε τη προσπάθεια με σεμινάρια-μαθήματα που κάνετε σε νέους ηθοποιούς.

Γ.Κ.: Ναι. Αυτές οι συναντήσεις είναι πολύ σημαντικές για μένα. Μένω στατικός σε αυτή την εμπειρία. Νιώθω να κάνω ένα εσωτερικό λουτρό. Οι ηθοποιοί και η σχέση που έχουμε αναπτύξει είναι εξαιρετική. Όλα αυτά ξεκινάνε και είναι ωραία, διότι δεν υπάρχει στόχος, όφελος, καμία ιδιοτέλεια-εξού και είναι δωρεάν. Δημιουργούμε καταστάσεις μέσα από μια ελευθερία άσκησης. Επειδή αυτό στις πρόβες του θεάτρου δεν είναι εύκολο με διαθέσιμο χρόνο διερεύνησης ρόλων και ανθρώπινων χαρακτήρων... εδώ υπάρχει ο χρόνος και τα παιδιά είναι διατεθειμένα να πάνε στα άκρα. Η επαφή είναι ιδιαίτερα συγκινητική και ουσιαστική.

rejected: Η ομάδα ΘΕΑΜΑ και ο "Τεχνοχώρος" σας λείπει το 2016; Γιατί εμένα μου λείπει...

Γ.Κ.: (γέλια) Και εμένα μου λείπει. Αν ευοδωθούν κάποιες σκέψεις μου, μπορεί κι αυτή η σχολή που αναφέραμε, να είναι προάγγελος τέτοιας κατεύθυνσης. Αν όλα πάνε καλά, όπως τα σκέφτομαι, μπορεί να υπάρξει μια αυτοδιαχειριζόμενη θεατρική ομάδα, σαν το "Τεχνοχώρο" και να ξαναζήσουμε ακραίες και ιδιαίτερα πειραματικές εκδοχές θεατρικών έργων, τις οποίες και εγώ νομίζω πως πλέον έχω ανάγκη...

Γιάννης Κακλέας

Το κουρδιστό πορτοκάλι
Στον κεντρικό ρόλο ο Κωνσταντίνος Ασπιώτης.

Πρωταγωνιστούν (αλφαβητικά):
Κωνσταντίνος Γιαννακόπουλος,
Στράτος Τρογκάνης,
Μένη Κωνσταντινιδου,
Γιώργος Στάμος,
Φάνης Παυλόπουλος,
Αγγελική Τρομπούκη
Βαγγέλης Χατζηνικολάου,

Σκηνοθεσία: Γιάννης Κακλέας
Μετάφραση: Θοδωρής Πετρόπουλος
Σκηνικά: Μανόλης Παντελιδάκης
Κοστούμια: Μαρία Καραπούλιου
Φωτισμοί: Χρήστος Τζιόγκας
Κινησιολογία: Αγγελική Τρομπούκη
Μουσική επιμέλεια: Γιώργος Μιχαλόπουλος
Φωτογραφίες παράστασης: Πάτροκλος Σκαφιδάς
Βίντεο: Άκης Πολύζος
Βοηθός σκηνοθέτη: Νουρμάλα Ήστυ
Βοηθοί σκηνογράφου: Ελίνα Δράκου
Παραγωγή: Παπανδρέου Α.Ε.

Σάββατο και Κυριακή στο Θέατρο Αριστοτέλειον

Δείτε περισσότερα εδώ

συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου
φωτογραφίες | τάσος θώμογλου
επιμέλεια | αλέξανδρος κόγκας + τάσος θώμογλου