'Από το λάθος εξελίσσομαι'

Όπου κι αν παίζει ο Γιάννης Καραμφίλης ξέρεις πως η παράσταση έχει ένα δυνατό και "γεροδεμένο" λόγο να αντέξει. Είναι εκείνος. Ταλαντούχος, κοπιαστικά δουλεμένος σε ερμηνείες και να θέλω να είμαι λίγος απέναντι του σε λόγια-δεν με παίρνει. Μου "δίνει σφαλιάρα" η εκάστοτε ερμηνεία του, και οφείλω να είμαι απλόχερος. Αντικειμενικά. Ύστερα έρχεται και "το περιβόλι του χαρακτήρα" του. Μια ανοιχτή αγκαλιά για όποιον τον γνωρίζει, να σε σκλαβώνει με τον πλούτο της ψυχής του. Την ήθελα χρόνια αυτή τη συνέντευξη. Το ομολογώ. Και τώρα που μπήκε η άνοιξη, είδα τα πρώτα "δώρα" ανθρώπων να ΄ρχονται. Κοπιάστε...

συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου */* φωτογραφίες | τάσος θώμογλου */* επιμέλεια | ιάκωβος καγκελίδης + αλέξανδρος κόγκας

το απόσπασμα:

Γιάννης Καραμφίλης
Γιάννης Καραμφίλης

rejected: Πού αποδίδεις την μεγάλη επιτυχία του "MAKMΠΕΘ", που είναι η θεατρική παράσταση όπου συμπράττεις;

Γ.Κ.: Σπουδαίο κείμενο. Σπουδαίος συγγραφέας. Έχει χρόνια να παιχτεί αυτό το έργο. Τελευταία εκδοχή ΜΑΚΜΠΕΘ στο Κρατικό, θαρρώ ήταν το 1982. Ο κόσμος διψάει για καλό θέαμα και κλασσικά έργα. Δεν πιστεύω ότι το κλασσικό έχει "πεθάνει" στη Θεσσαλονίκη ή ασχολείται μόνο με τους πρωταγωνιστές. Αυτό το παραμύθι με τους "πρωταγωνιστές από Αθήνα" για να δουλέψει ένα έργο στη πόλη, δεν ισχύει. Βεβαίως και καλό είναι να υπάρχουν και δημοφιλή ονόματα, αλλά μπορούν να υπάρχουν και μεγάλα έργα δίχως στήριξη ονομάτων, εφόσον από πίσω έχει πέσει σκληρή δουλειά. Είμαι περήφανος για τη παράσταση, ασχέτου πώς το βλέπει κανείς ως οπτική-θετική ή αρνητική. Δουλέψαμε πολύ. Όταν ξεκίνησαν οι πρόβες, ήδη γνωρίζαμε το κείμενο. Αυτό είναι σημαντικό και σαν Έλληνες καλλιτέχνες έπρεπε να το κάνουμε. Να είναι ήδη στη παιδεία μας, για να μπορούμε να δουλεύουμε γρηγορότερα και ευκολότερα. Η Αναστασία Ρεβή, μια εξαιρετική σκηνοθέτις, ευφάνταστη στον τρόπο δουλειάς της, που δεν τον γνωρίζαμε. Πρώτη φορά συνεργάστηκα με σκηνοθέτη από το εξωτερικό. Ο τρόπος δουλειάς που έφερε δεν υφίσταται στον τόπο μας, στην παρούσα φάση. Δουλειά, σκέψη και homework.

Για μένα, το θέμα είναι η πάλη με το κείμενο. Να μπω όσο πιο βαθιά γίνεται μέσα. Οποιοδήποτε κι αν είναι το έργο.

rejected: Τι σε γοητεύει περισσότερο στο κείμενο του Σαίξπηρ;

Γ.Κ.: Η ίντριγκα για μένα πάντα είναι η δουλειά μου. Δεν θα σου μιλήσω για στοιχεία του κειμένου. Για μένα, το θέμα είναι η πάλη με το κείμενο. Να μπω όσο πιο βαθιά γίνεται μέσα. Οποιοδήποτε κι αν είναι το έργο. Η δουλειά. Η πρόβα.

Γιάννης Καραμφίλης
Γιάννης Καραμφίλης

rejected: Σταματά το άγχος και η ερμηνεία είναι "έτοιμη", με το που γίνει η πρεμιέρα;

Γ.Κ.: Δεν σταματά το έργο, στην πρεμιέρα. Δουλειά και εξέλιξη. Δεν γίνεται αλλιώς. Σε έχω κουράσει με τη λέξη "δουλειά", αλλά την πιστεύω πολύ, Ο μύθος ότι έχει ο ηθοποιός άγχος στην πρεμιέρα, ή "του κόπηκαν τα πόδια", μου είναι ακατανόητος. "Πώς θα αποδώσω το ρόλο -τρέμουν τα χέρια μου"...ώπα! Είναι θέμα δουλειάς. Δούλεψες πολύ; Ίσα-ίσα έχεις την προσμονή αυτό να το εξωτερικεύσεις.

Όλοι κρινόμαστε. Κρίνουμε τον εαυτό μας. Δεν σταματώ την αυτοκριτική μου.

rejected: Δεν έχεις μια "πρεμούρα" όταν μετά τις πρόβες, εισέρχεται ο "ξένος παράγοντας" εντός αίθουσας, που είναι το κοινό;

Γ.Κ.: Όλοι κρινόμαστε. Κρίνουμε τον εαυτό μας. Δεν σταματώ την αυτοκριτική μου. Είναι συνειδησιακό το παιχνίδι της δουλειάς μου. Αν η συνείδηση μου λέει, ότι δούλεψα σωστά και πολύ, ενώ έχω κάνει ό,τι έπρεπε κι ο άλλος δεν το δει -είναι θεμιτό. Επίσης, το καλοπροαίρετο με ενδιαφέρει. Η αρνητική κριτική θεατή ή ειδήμονα θέλω να είναι καλοπροαίρετη. Με τρόπο που θα με κάνει να ψαχτώ. Να διορθωθώ, αν ισχύει. Μου αρέσει να ακούω τα αρνητικά μου. Θέλω να μου πεις "Γιάννη, δεν το έκανες καλά. Καλός είσαι, αλλά μέχρι εκεί". Το επιζητώ κιόλας, μπορώ να σου πω. Να ακούσω κάτι που είναι κακεντρεχές, δίχως αιτιολόγηση, δεν λέει κάτι ούτε σε κριτή, ούτε σε θιγόμενο. Τζάμπα κόπος για θύτη και για θύμα.

Γιάννης Καραμφίλης
Γιάννης Καραμφίλης

Από το λάθος εξελίσσομαι. Από το σωστό, μόνο ο κίνδυνος της μανιέρας καιροφυλαχτεί.

rejected: Ο Έλληνας ηθοποιός χαρακτηρίζεται από μια "ωραιοπάθεια" και δεν θέλει να ακούσει κάτι άσχημο για το πώς παίζει... Λειτουργεί το "θέλω να μου λέτε τα καλά μου".

Γ.Κ.: Μέσα από το αρνητικό θα υπάρξει εξέλιξη. Από ό,τι δεν βαδίζει σωστά, θα μάθω. Από την ανεπάρκειά μου σε κάτι. Από το λάθος εξελίσσομαι. Από το σωστό, μόνο ο κίνδυνος της μανιέρας καιροφυλαχτεί. Θέλει πολλή προσοχή και το καλό και η συνήθειά του. Η μανιέρα φέρει το αδιέξοδο. Με το λάθος υπάρχει αναγκαστικά η σκέψη. Στροφάρεις. Τι έγινε; Τι φταίει; Αυτό έχει να κάνει και με το χαρακτήρα σου. Θέλεις να σκεφτείς και να στροφάρεις;

rejected: Ψάχνοντας τόσο στη λεπτομέρεια, η κούραση δεν θα σε κάνει και να επαναπαυθείς, σε βάθος χρόνου;

Γ.Κ.: Εμένα χρόνο με το χρόνο, μου φαίνεται και πιο γλυκό. Ωριμάζει η εξέλιξη μέσα σου. Η εμπειρία ξέρεις πως θα σε πάει παραπέρα. Γίνεσαι ήρεμος μαζί της. Καθησυχάζεις νεότερους συναδέλφους με την εμπειρία. Η πειθαρχία παίζει τρομερά μεγάλο ρόλο. Ακόμη και στη καθημερινότητά του, ένας ηθοποιός οφείλει να είναι προσεκτικός. Διατροφή, ξενύχτι. Θέλει πάντα το μέτρο και το όριο. Θέλοντας και μη, είμαστε αθλητές.

Γιάννης Καραμφίλης
Γιάννης Καραμφίλης

rejected: Το θέατρο είναι ένας πόλεμος με τα "σκοτάδια" σου;

Γ.Κ.: Κάθε ρόλος είναι μια πρόκληση. Και μία ανέλκυση ενός νέου "εγώ" σου. Κάτι καινούργιο βγαίνει στην επιφάνειά σου. Ίσως είναι μοναχά ένα ψήγμα. Αλλά υπάρχει. Βγαίνει σαν ψηφίδα που δεν την είχες πριν. Δεν γνώριζες καν ότι είναι μέσα σου.

rejected: Δεν έχει πόνο όλο αυτό;

Γ.Κ.: Έχει προσπάθεια, δυσκολία, και ψάξιμο προς τα μέσα. Πάνω στην αναζήτηση και θα πονέσεις και θα ενθουσιαστείς. Θα περιεργαστείς και θα σου έρθουν και άλλες αναρωτήσεις. Δεν σταματά. Είναι διαρκής αναζήτηση όλο. Ρόλος και εξέλιξη του χαρακτήρα σου. Ψυχοθεραπεία είναι η Τέχνη μας.

Γιάννης Καραμφίλης
Γιάννης Καραμφίλης

rejected: Ο δικός σου ήρωας στο ΜΑΚΜΠΕΘ, ο "Μπάνκο" έχει πίστη στους ανθρώπους και του γυρνά μπούμερανγκ....

Γ.Κ.: Ο "Μπάνκο" που ερμηνεύω έχει τα gats πολεμιστή και άγιου ανθρώπου, που έφυγε πριν την ώρα του. Ο "Μπάνκο" είναι με αγνές και φιλικές προθέσεις ήρωας.

Οι συνθήκες κάνουν τον άνθρωπο από όπου κι αν προέρχεται. Δεν παίζει κάποιο ρόλο το από πού.

rejected: Η πίστη στη φιλία και τα ιδανικά, όπως τα έχει ο ήρωάς σου στο μυαλό, ο Έλληνας τα έχει αντίστοιχα;

Γ.Κ.: Δεν μπορώ να μιλήσω με "ράτσες", με καταβάλλουν διεθνιστικά στοιχεία. Οι συνθήκες κάνουν τον άνθρωπο από όπου κι αν προέρχεται. Δεν παίζει κάποιο ρόλο το από πού. Τώρα βρισκόμαστε σε μια δύσκολη θέση. Η ιστορία γυρνάει. Κάνει κύκλους. Σε 15-50 χρόνια θα αλλάξει το όλον. Τα συναισθήματα, οι ανθρώπινες συμπεριφορές και οι καταστάσεις μένουν. Αυτές κάνουν έναν άνθρωπο.

Γιάννης Καραμφίλης
Γιάννης Καραμφίλης

...έχω κάνει και άλλες δουλειές στη ζωή μου και αυτό με βοήθησε στην Τέχνη μου, όσο δεν φαντάζεσαι

rejected: Ο άνθρωπος ζει στις αυταπάτες του; Πόνταρε στα πτυχία, κι όχι στην πνευματική του παιδεία και καλλιέργεια και τώρα "τα λούζεται";

Γ.Κ.: Είχαμε ένα θέμα στην ελληνική οικογένεια. Έπρεπε το παιδί οπωσδήποτε να σπουδάσει. Η αμορφωσιά των περασμένων δεκαετιών στους γονείς, ώθησε να σπουδάσουν τα παιδιά και να είναι αυτό μάστιγα του πρέπει. Έτσι βλέπεις έναν επιστήμονα με master στο χέρι, να σερβίρει καφέδες. Όπως και ο ηθοποιός, που πάντα υπάρχει ο κίνδυνος να πιάσει το δίσκο σε ένα μπαρ. Μιλάς Γιώργο, με έναν άνθρωπο που έχει κάνει και άλλες δουλειές στη ζωή του και τον βοήθησε στην Τέχνη του, όσο δεν φαντάζεσαι. Το διάβασμα σε όλα βοηθά και η παρατήρηση. Από το να διαβάσεις ένα απλό μυθιστόρημα, μέχρι τι να σου πω.... να πάρεις το ποδήλατό σου, να κάνεις βόλτα και να μελετάς τους ανθρώπους γύρω σου.

Γιάννης Καραμφίλης
Γιάννης Καραμφίλης

Με χαροποιεί η κατάσταση όπως εξελίσσεται. Υπάρχει οργασμός καταστάσεων και δημιουργικότητας στο Κρατικό

rejected: Στο Κ.Θ.Β.Ε. τι σε χαροποιεί και τι θέλεις να εξελιχθεί και περισσότερο;

Γ.Κ.: Με χαροποιεί η κατάσταση όπως εξελίσσεται. Υπάρχει οργασμός καταστάσεων και δημιουργικότητας, από έργα, δράσεις, συνεργασίες, την Κυριακή θα έρθει ο Κώστας Γαβράς να κάνει διάλεξη, ταξίδια στην Ειδομένη, ΑΝΑΣΚΑΦΕΣ κι ένα φιλανθρωπικό έργο (συσσίτια, φάρμακα) που με συγκινεί. Ο Γιάννης Αναστασάκης (καλλιτεχνικός διευθυντής του Κ.Θ.Β.Ε.) πέρα του ότι έχουμε συνεργαστεί στο παρελθόν και υπάρχει καλλιτεχνική συμπάθεια είναι ένας άνθρωπος που βλέπει μπροστά. Και η Μαρία Τσιμά μαζί του (αναπληρώτρια καλλιτεχνική διευθύντρια), διότι είναι αρωγοί ανθρώπινων, βαθιά καλλιτεχνικών δράσεων. Το κομμάτι που θέλω να εξελιχθεί είναι να συνεχιστεί η πνευματική εξέλιξη των ηθοποιών του δυναμικού του Οργανισμού. Να υπάρχουν σεμινάρια στους ηθοποιούς. Να καλούν ανθρώπους, ακόμη και από το εξωτερικό, που να δίνουν ερείσματα στον ηθοποιό "να ανεβαίνει" και ακόμα παραπάνω. Να ανεβαίνει το "παιχτικό του level".

Γιάννης Καραμφίλης
Γιάννης Καραμφίλης

rejected: Όταν τελειώνει η παράσταση πόσο ικανοποιημένος είσαι;

Γ.Κ.: Συνειδησιακό είναι πάλι, Γιώργο. Παίζω με τη συνείδησή μου. Κάθε παράσταση είναι διαφορετική για μένα. Άλλοτε μου αρέσω, άλλοτε όχι. Έχω πολύ σκληρή αυτοκριτική. Δεν νομίζω ότι... να σου πω.. .είναι λίγες οι φορές που είπα "ουάου". Δεν έχει να κάνει με σαρδάμ. Αλλά μια φράση, μια τόση δα, μου τριβελίζει το νου. Κάτι που έχασα για ένα δευτερόλεπτο. Ένα χιλιοστό του εκατομμυρίου μπορεί να με "τρελάνει". Γι' αυτό και δεν με απασχολεί η καλόβολη εξωγενής κριτική. Ήδη κάνω την κριτική μου. Άμα δεν μου αρέσει κάτι -πες ότι είμαι και εγωιστής- θα με βάλω κάτω και θα αρχίσω να ψάχνομαι για το καλύτερο.

Γιάννης Καραμφίλης
Γιάννης Καραμφίλης

INFO Παράστασης

Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος

«ΜΑΚΜΠΕΘ» του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ
Θέατρο Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών
Έναρξη: 15/1/2016

Με την υποστήριξη του British Council

Συντελεστές
Μετάφραση: Δημήτρης Δημητριάδης
Σκηνοθεσία: Αναστασία Ρεβή
Σκηνικά-κοστούμια: Μάιρα Βαζαίου
Μουσική: ''Δαιμονία Νύμφη'' [Εύη Στεργίου, Σπύρος Γιασαφάκης]
Video Art-φωτισμοί: Γιάννης Κατσαρής
Βοηθός σκηνοθέτη, σκηνογράφου, ενδυματολόγου: Εύα Κωνσταντινίδου
Β’ Βοηθός ενδυματολόγου: Αλέξανδρος Τωμαδάκης
Βοηθός Video Art: Jean Wong
Οργάνωση παραγωγής: Αθανασία Ανδρώνη

Παίζουν με αλφαβητική σειρά: Μάνος Γαλανής (Λέννοξ, Δολοφόνος), Γιάννης Γκρέζιος (Ρος), Βασίλης Ισσόπουλος (Μάλκομ, Δολοφόνος), Κωνσταντίνος Καβακιώτης (Μακμπέθ), Νίκος Καπέλιος (Μακντάφ), Άννα-Μαρία Κεφάλα (Μάγισσα, Κυρία του παλατιού), Γιάννης Καραμφίλης (Μπάνκο), Μαρία-Ελισάβετ Κοτίνη (Μάγισσα, Κυρία του παλατιού), Κωνσταντίνος Λιάρoς (Ντοναλμπέιν, Δολοφόνος, Κέθνες), Αντώνης Μιχαλόπουλος (Λοχίας, Φλίανς, Σερβιτόρος, Μέντεθ, Αγγελιοφόρος), Μαριάννα Πουρέγκα (Μάγισσα, Κυρία του παλατιού), Εύη Σαρμή (Λαίδη Μακντάφ, Εκάτη, Σέιτον), Βασίλης Σπυρόπουλος (Βασιλιάς Ντάνκαν), Πολυξένη Σπυροπούλου (Λαίδη Μακμπέθ), Γιάννης Χαρίσης (Θυρωρός, Γέροντας γιατρός), Μαρία Χριστοφίδου (Μάγισσα, Κυρία των τιμών). Συμμετέχει επίσης ο Αλέξανδρος Τωμαδάκης

συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου
φωτογραφίες | τάσος θώμογλου
επιμέλεια | αλέξανδρος κόγκας + ιάκωβος καγκελίδης