R

e

j

e

c

t

e

d

I

n

t

e

r

v

i

e

w

image

Γιώργος Φραντζολάς

'Η βιομηχανική τέχνη τρώει τα παιδιά της και πίνει στην υγειά τους, σαρκάζοντας'

Θα μπορούσα να χαρακτηρίσω τον Γιώργο Φραντζολά μια πολυσύνθετη προσωπικότητα.

Στιχουργός, συνθέτης, συγγραφέας, μα προπάντων «εραστής» της τέχνης και του λόγου. Κατά τη διαδικασία της δημιουργίας, η ποιότητα της έκφρασης και όχι η ποσότητα είναι πιο σημαντική για τον ίδιο. «Εξάλλου και οι ποιητές που με γοητεύουν δεν έχουν γράψει πολλά», μου λέει. Η συνάντηση μας ήταν μια εμπειρία μοναδική, που αξίζει να μοιραστώ γιατί επιβεβαιώνει επιπλέον, κατά τα λεγόμενα του, κάτι που πιστεύω από πολλά χρόνια πριν: «Η επιθυμία να διορθώνουμε τους άλλους κι όχι τον εαυτό μας συνδέεται με την ταραχή».

single photo rejected: Συστήνεσαι ως δημιουργός στο κοινό με δυο προσωπικούς δίσκους. «Νύχτα από σεντέφι» το 1995, και το 1999 με το «Εδώ ξυπνούν τα όνειρα». Τι έχει μείνει στη μνήμη σου πιο έντονα μετά από είκοσι χρόνια τα οποία μεσολάβησαν από τις πρώτες σου δισκογραφικές δουλειές;

Γ.Φ.: Δεν ξέρω τι να πρωτοαναφέρω. Είναι πολλά. Ίσως όμως ένα πολύ χαρακτηριστικό είναι το πώς έγραψα στα είκοσί μου το «Έρχεται η αγάπη». Το έχουν ερμηνεύσει η Μαρία Φωτίου και ο Δημήτρης Ζερβουδάκης. Και το 1996 το τραγούδι «Η αγάπη είναι απλή» με την Καίτη Κουλλιά. Νομίζω αυτή η εμπειρία της σύνθεσης μιας μελωδίας δεν συγκρίνεται με τις άλλες καλλιτεχνικές συγκινήσεις. Είναι μια στιγμή που χάνεις την αίσθηση του χρόνου, καθώς αφήνεσαι να σε παρασύρει η έμπνευση. Αυτό το «άφημα», που είναι γεμάτο εμπιστοσύνη στο δώρο της έμπνευσης, είναι μια αίσθηση που με συνοδεύει μέχρι σήμερα. Δεν είναι απλώς μια ανάμνηση, αλλά μια αίσθηση που μπορεί να τη βιώνεις και στο παρόν. Και αυτή η εμπειρία του να αφήνεσαι μπορεί να σε βοηθήσει και σε άλλες πτυχές της ζωής πιο σημαντικές ακόμα κι απ’ την καλλιτεχνική δημιουργία.

rejected: Η παρουσία σου, ωστόσο, όλα αυτά τα χρόνια είναι πολυποίκιλη, καθώς εκτός από συνθέτης, στιχουργός, λόγω της ιδιότητας του εκπαιδευτικού – καθηγητής φιλολογίας στην Ξάνθη- είσαι και συγγραφέας. Πώς μοιράζεις αλήθεια το χρόνο σου στην καθημερινότητα και πώς καταφέρνεις να ισορροπήσεις μέσα σου αυτά τα χαρίσματα για να τα μεταδώσεις αργότερα;

Γ.Φ.: Η δουλειά μου, όπως λες, έχει σχέση με την τέχνη, τη λογοτεχνία και τις άλλες τέχνες. Όλες οι ενασχολήσεις μου είναι μορφές του ίδιου πράγματος, της ίδιας επιθυμίας: να ξανασυναντήσει η ποίηση τη μουσική. Έτσι, μπορώ να πω ότι είμαι μουσικός φιλόλογος. Βλέπω τη μουσική μέσα από την αγάπη του λόγου και το αντίστροφο. Τώρα, τα δοκίμια και οι μελέτες, τα περισσότερα, ήταν παραγγελίες για λογοτεχνικά περιοδικά. Μετά αυτά τα κείμενα τα εκδώσαμε σε βιβλίο με τίτλο «Το καμίνι που δροσίζει». Και το παιδικό μουσικοθεατρικό «Με τον Αίσωπο εκδρομή» είναι μελωδίες – τραγούδια που τα έγραφα για να τις τραγουδούμε στο σπίτι με τα παιδιά μου όταν ήταν μικρά και μετά ντύθηκαν άλλους στίχους και εντάχθηκαν σε ένα σενάριο… Το παιδικό τραγουδάκι «θα πάμε με το τρένο εκδρομή για Δράμα, Ξάνθη και Κομοτηνή…» για παράδειγμα έγινε «Θα πάμε με το τρένο εκδρομή ταξίδι σε μια χώρα μυθική, με το σοφό Σωκράτη για ξεναγό, τον Αίσωπο για μηχανοδηγό» . Ζω σε μια μικρή πόλη, την Ξάνθη, όπου ο χρόνος της καθημερινότητας διαστέλλεται. Δεν χάνεις χρόνο σε άσκοπες μετακινήσεις. Επίσης, δεν έκανα μουσική καριέρα με συναυλίες κ.τ.λ. και έτσι επικεντρώθηκα στη δουλειά μου και στην καλλιτεχνική δημιουργία. Και το πιο σημαντικό είναι ότι η σύζυγός μου μου έδωσε αρκετό χώρο και χρόνο για να δουλέψω.

single photo

rejected: Θα έλεγε κάποιος διαβάζοντας το μέχρι τώρα βιογραφικό σου ότι δεν σου αρέσει η ποσότητα σε όσα γράφεις, αλλά η ποιότητα της έκφρασης.

Γ.Φ.: Κι εγώ πιστεύω ότι αυτό μ’ ενδιαφέρει πρωτίστως. Εύχομαι και το αποτέλεσμα να είναι όπως τα λες. Εξάλλου, και οι ποιητές που με γοητεύουν δεν έχουν γράψει πολλά. Και μάλλον αυτό με επηρεάζει. Μάλιστα νιώθω ότι μετά από τους δύο προσωπικούς δίσκους έχω αρχίσει να ωριμάζω περισσότερο.

rejected: Το 2011 οι στίχοι σου κοσμούν την αξιόλογη δισκογραφική δουλειά του Βαγγέλη Κοντόπουλου « Όλα είναι αλλού» και επί της ουσίας επιστρέφεις στιχουργικά ως δημιουργός. Πώς προέκυψε αυτή η συνεργασία και σε ποια βάση κτίσθηκε;

Γ.Φ.: Πρώτα απ’ όλα χτίστηκε πάνω στις μελωδίες του Βαγγέλη. Και στιχουργικά πάνω στις αφηγήσεις του. Ο Βαγγέλης λοιπόν, απ’ όταν ήρθαν με τη Μαρία να μείνουν στην Ξάνθη, μου έλεγε ένα σωρό ιστορίες από τα παιδικά του χρόνια στην Τσεχία και είναι πολύ καλός αφηγητής. Μέσα λοιπόν σ’ αυτά έβαζα κι εγώ τα δικά μου. Πριν λίγες μέρες είπα στον Βαγγέλη ότι αυτοί οι στίχοι που του έγραψα μοιάζουν να είναι η ποιητική του αυτοβιογραφία. Και η δική μου επίσης.

single photo rejected: Είσαι ένας άνθρωπος του λόγου και της τέχνης κατάλληλος για να μου απαντήσει ειλικρινά για την κατρακύλα που βιώνουμε πολιτισμικά τα τελευταία χρόνια. Έχουν «πέσει» οι άμυνες; Δεν υπάρχουν μεγέθη και προσωπικότητες τεραστίων διαστάσεων όπως σε προηγούμενες δεκαετίες για να αντισταθούν σε αυτή την κρίση. Τι ακριβώς συμβαίνει;

Γ.Φ.: Σε κάθε εποχή υπάρχουν σημαντικοί καλλιτέχνες. Και στη δική μας. Προσωπικά γνωρίζω αξιόλογους ποιητές, εικαστικούς, μουσικούς. Κάποιοι από αυτούς δεν είναι γνωστοί και ίσως δεν θα γίνουν ποτέ. Γιατί μέσα στην χαώδη και τυχαία πληροφορία του διαδικτύου δεν είναι δυνατό να ξεχωρίσουν. Και οι ίδιοι νοιάζονται ελάχιστα γι’ αυτό. Ζούνε μια πραγματική ζωή με τους κοντινούς τους ανθρώπους και αυτό τους γεμίζει. Το κόστος της διασημότητας αυτή τη στιγμή δεν έχει αντισταθμιστικά οφέλη. Η βιομηχανική τέχνη τρώει τα παιδιά της και πίνει στην υγειά τους, σαρκάζοντας. Όλο αυτό όμως δεν αφορά μόνο την τέχνη, αλλά και την πολιτική και την επιστήμη και πολλά άλλα. Επίσης, για την αντίσταση που αναφέρεις, τι είναι η τέχνη για να αντισταθεί; Δεν είναι μέρος του προβλήματος; Εδώ κοντεύει να καταρρεύσει ο πλανήτης ολόκληρος, έχουν μετακινηθεί οι τεκτονικές πλάκες σε όλα τα επίπεδα. Η τέχνη είναι απόρροια, δεν είναι η αιτία. Στην τέχνη συνήθως διαχρονικά αποτυπώνεται ο τρόπος με τον οποίο «βλέπουμε» τον κόσμο, τη φύση, τον άνθρωπο, τον Θεό. Οι σημερινές μορφές της τέχνης μπορούν απλώς να μας προειδοποιήσουν για τον τρόπο με τον οποίο «βλέπουμε». Δεν μπορούν να τον αλλάξουν. Όταν οι άνθρωποι θα αλλάξουν, αν αλλάξουν, αυτό θα φανεί και στην τέχνη. Και συνήθως αυτό γίνεται μέσα από μια βαθιά και σκληρή δοκιμασία. Και του καθενός και συλλογική.

rejected: Η τελευταία σου δημιουργία κυκλοφόρησε τον Ιούνιο του 2014. Είναι ένα μουσικοθεατρικό παραμύθι «Με τον Αίσωπο εκδρομή» σε μορφή βιβλίου – cd, με συμμετοχή γνωστών καλλιτεχνών. Μια πραγματικά εξαιρετική δουλειά που ήδη γνωρίζει μεγάλη επιτυχία. Μίλησε μου γι’ αυτήν.

Γ.Φ.: Σ’ αυτό το έργο, όπως σου ανέφερα προηγουμένως, συναντήθηκαν οι μελωδίες της νιότης με το σενάριο και τους στίχους της τωρινής φάσης της ζωής μου. Σ’ αυτό το έργο ο Αίσωπος με τον Σωκράτη, τον Θανάση Βέγγο και τον Καραγκιόζη συναντιούνται με μια παρέα παιδιών και πηγαίνουν εκδρομή. Η σχέση ανάμεσα σ’ αυτά τα αγαπημένα πρόσωπα υπάρχει. Δεν ήταν επινόηση, αλλά ανακάλυψη. Απ’ αυτή την άποψη το έργο «Με τον Αίσωπο εκδρομή» είναι ένα προϊόν μνήμης και βέβαια ευγνωμοσύνης. Στις ηχογραφήσεις συναντήθηκαν οι φωνές των μαθητών του σχολείου μας με τη φωνή της Καίτης Κουλλιά, με τον Μάκη Σεβίλογλου, τον Αλκίνοο Ιωαννίδη σε ρόλο αφηγητή, τον καραγκιοζοπαίχτη Άθω Δανέλλη και πολλούς άλλους συνεργάτες. Όλοι ήταν πρόθυμοι να βοηθήσουν. Βέβαια, ο πραγματικός μηχανοδηγός της εκδρομής ήταν ο Βαγγέλης Κοντόπουλος, ο οποίος με ενθάρρυνε να το βάλουμε μπρος για ηχογράφηση. Είναι ο μουσικός παραγωγός του έργου. Οι εκδόσεις ΕΝ ΠΛΩ ανέλαβαν την έκδοση σε βιβλίο με cd και γενικά μπορώ να πω ότι η ανταπόκριση μέχρι στιγμής από όλους τους συνεργάτες ήταν συγκινητική. Τους ευχαριστώ και από αυτές τις γραμμές και πάλι. Την ώρα που έγραφα το έργο ήταν σαν άμυνα απέναντι στην κρίση. Και το αφιερώνω στο παιδί που κρύβει ο καθένας μέσα του. Είναι μια εκδρομή στα μυστικά βάθη της καρδιάς. Το θεατρικό ταξίδι του έργου θα ξεκινήσει στις 4 Απριλίου στον Πολυχώρο Μουσικής Βιβλιοθήκης του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών και οι συντελεστές της παράστασης θα είναι η Καίτη Κουλιά, ο Κώστας Κοράκης, ο Κώστας Κωνσταντάτος των Encardia και ο σκηνοθέτης του έργου Κώστας Φλωκατούλας.

rejected: Αν είχες την δυνατότητα να αλλάξεις κάτι γύρω σου, τι θα ήταν αυτό;

Γ.Φ.: Όταν ήμουν νεότερος ήθελα να αλλάξω τον κόσμο γύρω μου. Τίποτα δεν μου άρεσε όπως ήταν. Και μέχρι σήμερα αυτή είναι η φυσική μου τάση. Όμως πρέπει να σου πω ότι σιγά σιγά, παρατηρώντας τον εαυτό μου και τους ανθρώπους γύρω μου, άρχισα να καταλαβαίνω ότι πιο σημαντικό είναι να κατανοήσεις τον κόσμο και τους ανθρώπους γύρω σου, να τους αποδεχτείς. Οι πιο πολλοί άνθρωποι είναι βαθιά πληγωμένοι, και εκεί που βρίσκω τον εαυτό μου είναι τις στιγμές που νιώθω κατανόηση και συμπάθεια. Η επιθυμία να διορθώνουμε τους άλλους κι όχι τον εαυτό μας συνδέεται με την ταραχή.

rejected: Ποιο θεωρείς μεγάλο σου ελάττωμα;

Γ.Φ.: Αυτό που μόλις ανέφερα, την τάση να διορθώνω τους άλλους. Ένα άλλο φαίνεται από το μέγεθος των απαντήσεων στα ερωτήματά σου. Αλλά υπάρχουν μικρά και μεγάλα ελαττώματα; Έχω παρατηρήσει πως τα μικρά ελαττώματα γίνονται εύκολα μεγάλα όταν πολυκαιρίσουν μέσα μας. Να, για παράδειγμα, αν προσέξεις, και τα δύο που σου ανέφερα σχετίζονται με το επάγγελμα που κάνω, γιατί τους έδωσε την ευκαιρία να μεγαλώσουν. Όμως ο φταίχτης δεν είναι το επάγγελμα. Αλλά ο υποφαινόμενος.

single photo rejected: Θέλω να σε ευχαριστήσω για την κουβέντα μας και να ρωτήσω αν έχεις κάτι να μοιραστείς με τους αναγνώστες μας για τα μελλοντικά σου σχέδια.

Γ.Φ.: Θα ήθελα να σου πω ότι σύντομα θα κυκλοφορήσει ένα cd της Καίτης Κουλλιά με τίτλο «Του έρωτα πηγές» στο οποίο συμμετέχω ως συνθέτης και στιχουργός σε τρία τραγούδια: «Το φιλί της Τριανταφυλλιάς», «Η δίψα που δε σβήνει» και «Μην αργείς».

Όσο για τα μελλοντικά μου σχέδια, έτσι πρόχειρα που το σκέφτομαι, είναι τα εξής:
1. Να μάθω να κρατάω τη ζωγραφική απόσταση, όπως έλεγε ο Τσαρούχης. Με ό,τι σημαίνει αυτό για τη σχέση μου με την τέχνη και το επάγγελμά μου.
2. Να μπορώ να χαίρομαι τη ζωή χωρίς κατ’ ανάγκη να γράφω ή να συνθέτω.
3. Να μην έχω στο νου μου τι θα κάνω κυρίως, αλλά τι θα γίνω. Ή τι θα γίνω μ’ αυτά που κάνω.
4. Πώς να μεταβολίζω σωστά την τροφή που μου προσφέρεται. Και όχι μόνο την υλική.
Αλλά κυρίως και πρώτα απ’ όλα: Να μην κάνω σχέδια.

συνέντευξη | ισαάκ_ιντζεβίδης
επιμέλεια | αλέξανδρος_κόγκας+τάσος_θώμογλου