R

e

j

e

c

t

e

d

I

n

t

e

r

v

i

e

w

image

Κατερίνα Ευαγγελάτου | Interview

'Είμαστε οι απώλειές μας. Είμαστε οι έρωτές μας'

Αδιαμφισβήτητα είναι η χρονιά της.

Σκηνοθετεί τον "Φάουστ" -προσοχή, δεν μιλάμε σε αόριστο χρόνο. Δεν σκηνοθέτησε. Σκηνοθετεί και δύο μήνες τώρα θριαμβεύει καλλιτεχνικά και εισπρακτικά, είναι αποτέλεσμα κόπου και δημιουργικότητας. Ταλέντου και γνώσης. Ναι, ο "Φάουστ" δεν τελειώνει ποτέ. Εξελίσσεται. Και για τρία βράδια από Τρίτη 9 Φεβρουαρίου έως και Πέμπτη 11 του μήνα, στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης, πραγματώνεται η μάταιη συμφωνία με τον χρόνο. Η δική μας συνάντηση πάντως "πάγωσε" τον χρόνο και έγινε πια βαθιά αλησμόνητη. Καμαρώνω για τούτη την κουβέντα....

συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου / επιμέλεια | τάσος θώμογλου + αλέξανδρος κόγκας
Κατερίνα Ευαγγελάτου

rejected: Γιατί "Φάουστ", εν έτει 2016; Είμαστε τόσο απεγνωσμένοι ώστε να αναζητούμε την συμφωνία της πληρότητας με το χρόνο; Άλλωστε δεν είναι μια απλή συμφωνία με τον Διάβολο....

Κ.Ε.: Κατά τη γνώμη μου, το απλό deal με τον Διάβολο είναι η μεγάλη παρεξήγηση. Το έργο μιλάει για την αιώνια ανάγκη του σκεπτόμενου ανθρώπου να κατανοήσει ποιο το νόημα της ύπαρξης. Γιατί συμβαίνουν όλα αυτά. Και να νιώσει μια περαιτέρω στιγμή απόλυτης πληρότητας, που θα του νοηματοδοτήσει όλη του την πορεία. Ιδιαιτέρως όταν πρόκειται για έναν άνθρωπο που έχει ζήσει το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του. Προσπαθώντας να κατακτήσει τη γνώση και μέσω της τελευταίας κάτι ακόμα περισσότερο. Κάτι που ποτέ δεν το κατάφερε. Ο "Φάουστ" μας αφορά σήμερα, γιατί δεν έπαψε ποτέ να μας αφορά. Διότι μέσα σε αυτή την αιώνια πάλη με τον εαυτό μας και με το άγνωστο, είμαστε πάντα απέναντι σε ένα μεγάλο ερωτηματικό. Όσο κι αν η επιστήμη προχωράει. Όσο κι αν οι φραγμοί της εποχής πέφτουν. Όσο κι αν οι ηδονές και οι απολαύσεις πολλαπλασιάζονται. Όσο οι τρόποι να πετύχεις μια στιγμή ικανοποίησης πολλαπλασιάζονται, ενόσω η εποχή σου προσφέρει άλλους τρόπους τέτοιας, τόσο ακόρεστη γίνεται η δίψα μας. Γι' αυτό το έργο "μιλάει" ακόμα περισσότερο στον σύγχρονο άνθρωπο. Έχουμε χάσει την επαφή μας, πλέον, με την πνευματικότητα. Το έργο μιλά για ανθρώπους που ψάχνουν με κάθε τρόπο το νόημα. Εμείς, στη σύγχρονη εποχή, νομίζοντας ότι ψάχνουμε να βρούμε το νόημα, κάνουμε άλλα πράγματα που τελικώς μοναχά στο νόημα δεν μας οδηγούν.

rejected:Άλλωστε, ο "Φάουστ" είναι ένας άνθρωπος που έχασε το δρόμο του. Κι ολόγυρά μας, υπάρχουν πλέον, πολλοί "Φάουστ"...

Ακριβώς, όπως το λέτε είναι.

"...αυτό που προτείνει η δική μας ανάγνωση είναι πως ο "Φάουστ" καλεί τον Μεφιστοφελή "

rejected: Ο Διάβολος είναι η κακή μας πλευρά;

Κ.Ε.: Στη δική μας ανάγνωση, προωθούμε και στηρίζουμε την ιδέα πως ο "Μεφιστοφελής" είναι το alter ego του "Φάουστ". Είναι η στιγμή του "Φάουστ" να αγκαλιάσει τη σκοτεινή πλευρά του και να προχωρήσει σε άλλου είδους εμπειρία ζωής από αυτή που είχε μέχρι εκείνη τη στιγμή. Ουσιαστικά, αυτό που προτείνει η δική μας ανάγνωση είναι πως ο "Φάουστ" καλεί το Μεφιστοφελή. Η δραματουργική διασκευή που έφτιαξα μαζί με τον Πλάτωνα Μαυρομούστακο, είναι μια επεξεργασία που δεν ορίζει καθαρή διασκευή, αλλά ποιες σκηνές συμπεριλάβαμε και ποιες όχι. Υπάρχει λοιπόν η κεντρική ιδέα πως "δυο ίσον ένας" που όσο προχωρά η παράσταση, γίνεται όλο και πιο ακραία, με αποτέλεσμα στο τέλος να μιλούν και οι δύο ταυτόχρονα, ή να μπαίνουν ο ένας στα λόγια του άλλου. Ή να εμφανίζονται μαζί σε σκηνές που είναι κανονικά ή ο ένας ή ο άλλος. Εγώ τους βάζω και τους δύο.

Κατερίνα Ευαγγελάτου

rejected: Τι αγαπήσατε πιο πολύ στο "σύμπαν" του Φάουστ κατά τη διάρκεια των προβών;

Κ.Ε.: Αγάπησα τους συνεργάτες μου. Ήταν μια ευτυχισμένη συγκυρία η περίοδος των προβών. Η επιτυχία της παράστασης έχει μεγάλη σχέση με την καλλιτεχνική σύμπνοια. Μιλάω για τους ηθοποιούς και τους υπόλοιπους συντελεστές. Αλλά εδώ πραγματικά, είχα τη χαρά να "συνομιλήσω" γόνιμα με όλους τους συνεργάτες εντός και εκτός σκηνής. Αυτό μας κάνει ακόμα και τώρα, να θέλουμε να δουλεύουμε το έργο. Είναι συγκινητικό και σπάνιο. Εξελίσσουμε το έργο. Κάνουμε ακόμα πρόβες.

"Με πονάει αυτή η πλευρά του εαυτού μας που δεν μας αφήνει σε ησυχία. "

rejected: Τι σας "πόνεσε" στον βασικό ήρωα του έργου;

Κ.Ε.: Είναι αυτή η φράση του Φάουστ, στη σκηνή "Δάσος και Σπηλιά" που πορεύεται μόνος του, λίγο πριν τον ενοχλήσει για μία ακόμη φορά η σκοτεινή του πλευρά, ο Μεφιστοφελής, που λέει "τώρα το νιώθω. Ο άνθρωπος δεν θα αναδειχθεί ποτέ σε πλάσμα τέλειο. Μου χάρισες την απόλυτη ευτυχία. Αλλά από δίπλα μου ΄δωσες τον σύντροφο που δεν μπορώ να απαλλαγώ από αυτόν, ποτέ. Ψυχρός, τραχύς, με ταπεινώνει μπροστά στον εαυτό μου." Με πονάει αυτή η πλευρά του εαυτού μας, που δεν μας αφήνει σε ησυχία. Αυτό είναι όχι μόνο κακό, αλλά και καλό. Η αίσθηση του ανικανοποίητου οδηγεί τον άνθρωπο στα μεγαλύτερα επιτεύγματα. Στις μεγαλύτερες ανακαλύψεις. Στον έρωτα. Αλλά ταυτόχρονα είναι και αυτό που τον ωθεί στη δική του καταστροφή και των άλλων. Των γύρω του.

Κατερίνα Ευαγγελάτου

rejected: Δηλώνετε αποκομμένη στο σύμπαν του εκάστοτε έργου, όταν βρίσκεστε στις πρόβες ενός έργου. Κι όταν ξεκινά το "θεατρικό ταξίδι", μια άλλη Κατερίνα αναδύεται στο καθρέπτη της. Γιατί έτσι;

Κ.Ε.: Για μένα, δεν μπορεί να γίνεται αλλιώς. Όσο προχωρούν και τα χρόνια, το βλέπω ολοένα και περισσότερο, δεν υπάρχει άλλος τρόπος από αυτόν. Είναι απόλυτη αφοσίωση το διάστημα των προβών. Είναι ευτυχία, μετά από πολύωρη πρόβα, να μπορείς να βρεις 2-3 ανθρώπους να πιεις ένα ποτήρι κρασί, χωρίς να νιώθεις ότι τους ενοχλείς και σε ενοχλούν. Πραγματικά, δεν γίνεται διαφορετικά. Μόνο έτσι γίνεται η δουλειά. Δεν μπορεί να γίνεται αλλιώς.

"Το θέατρο δεν είναι μόνο κάτι μαύρο, σκοτεινό, βαθύ, κλειστό. Για μένα είναι και γιορτή."

rejected: Το θέατρο είναι η πάλη και με τα σκοτάδια σου;

Κ.Ε.: Δεν είναι μόνο πάλη με τα σκοτάδια σου. Έτσι, θα λειτουργούσε σαν ψυχοθεραπεία. Δεν πρόκειται για κάτι τέτοιο. Έχει πολλές πλευρές. Σου δίνει χαρά το θέατρο. Ειδικά όταν έχεις δίπλα σου συνεργάτες με γόνιμη χημεία. Είναι πολύ βάσανο και τεράστιο πανηγύρι. Σε στιγμές- στιγμές. Αυτά εναλλάσσονται με αστραπιαίους ρυθμούς. Έχει τεράστια καταβύθιση στην άβυσσο του κάθε έργου, ανάλογα με το κλίμα του κειμένου. Αλλά το θέατρο δεν είναι μόνο κάτι μαύρο, σκοτεινό, βαθύ, κλειστό. Για μένα είναι και γιορτή.

Κατερίνα Ευαγγελάτου

rejected: Αν δεν σπουδάσεις και ηθοποιός, αν δεν ασχοληθείς βαθιά με την υποκριτική, δεν μπορείς να είσαι και καλός σκηνοθέτης;

Κ.Ε.: Δεν είναι έτσι ακριβώς. Έχουν υπάρξει καλοί σκηνοθέτες που δεν ήταν ηθοποιοί. Η σπουδή μου στην υποκριτική και η μικρή μου θητεία ως ηθοποιός για δύο χρόνια, ήταν τεράστιο κέρδος, χρήσιμο βαθιά. Όποιον θέλει να σπουδάσει σκηνοθέτης θα τον προέτρεπα να πάει σε μια σχολή που ενθαρρύνει και την πρακτική πλευρά του σκηνοθέτη. Το να ασχοληθείς με μαθήματα υποκριτικής βοηθά πολύ στη διδασκαλία του ηθοποιού. Είναι ένα ακόμα εργαλείο στα χέρια σου. Είναι βλακεία κανείς να μη το έχει. Κάνει πολύ μεγάλο καλό.

rejected: Η πρώτη σας παράσταση παρουσιάστηκε στην Πειραματική Σκηνή του Εθνικού. Όλο αυτό που συνέβη τις τελευταίες μέρες, δεν είναι μια πολιτιστική "ήττα";

Κ.Ε.: Είναι τεράστια κουβέντα και δύσκολο να πιάσεις όλες τις παραμέτρους. Είναι μια ακραία εποχή που οι άνθρωποι μπαίνουν σε στρατόπεδα. Με μια παράξενη τάση να διχοτομούμαστε. Να χωριζόμαστε. Να είμαστε έτοιμοι να αρπάξουμε ο ένας τον άλλον, αν ειπωθεί κάτι στο οποίο διαφωνούμε ή αν εκφράσουμε μια διαφορετική άποψη. Για μένα, αυτό είναι το σοκ της εποχής μου. Δεν μπορώ να μείνω σε γεγονότα αυτή τη στιγμή, που έχουν μιλήσει όλοι. Εγώ θα ήθελα να μιλήσω για κάτι ουσιαστικότερο που κάθε εβδομάδα ξεσκεπάζεται και με διαφορετική αφορμή. Αυτό είναι ύποπτο. Το πόσο επιφανειακοί έχουμε γίνει και πόσο έτοιμοι είμαστε να κολλήσουμε εύκολα στον τοίχο, αγαπημένο μας φίλο ή άνθρωπο που θαυμάζουμε ως δημόσιο πρόσωπο, για μία γνώμη ή δήλωση. Και γίνεται χαμός και τασσόμαστε σε στρατόπεδα και ξεκινά ένας "μικροεμφύλιος". Αυτό το θεωρώ μικρότητα, επικίνδυνο, κάτι εντελώς αντικαλλιτεχνικό και αντιπνευματικό, γι' αυτό και δεν κάνω καμία τοποθέτηση. Αυτό πρέπει να ελέγξουμε και όχι να πει ο καθένας τη γνώμη του για ένα περιστατικό. Αν συντρέχει λόγος για κάτι και θέλω, θα τοποθετηθώ. Μα για μένα, τούτη τη στιγμή, σημαντικότερο το ότι έχουμε καταλήξει εβδομαδιαίως να έχουμε "μικροεμφυλίους" για πολιτικά, καλλιτεχνικά θέματα και είναι κάτι πολύ σκοτεινό που πρέπει να ξεφορτωθούμε πολύ γρήγορα.

Κατερίνα Ευαγγελάτου

rejected: Υπάρχει ηθική στις μέρες μας;

Κ.Ε.: Η ηθική χάνεται όσο χάνεται και η τάση μας για πνευματικότητα. Αυτά τα δύο στοιχεία είναι αλληλένδετα. Όταν έχεις ξεπέσει πνευματικά, δεν έχεις φραγμούς, δεν έχεις όριο, δεν έχεις ηθική, δεν υπάρχει αξία. Γι' αυτό έχουμε φτάσει σε αυτό το σημείο. Για να βρούμε την ηθική, πρέπει πρώτα να ανοίξουμε κάνα βιβλίο. Να κοιτάξουμε με άλλο μάτι τη φύση. Να ασχοληθούμε πρώτα με τη γνώση, την καλλιέργεια, με την αγάπη για τη φύση και μετά θα βρούμε την ηθική μας. Διαφορετικά δεν γίνεται. Η ηθική δεν βρίσκεται στο δρόμο. Δεν έχει πέσει από κάποιον, για να την μαζέψεις από το δρόμο.

rejected: Μια εικόνα των παιδικών σας ματιών, μέσα στο ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ;

Κ.Ε.: Είμαι πάνω στο ηλεκτρολογείο και βλέπω παράσταση από εκεί. Αγαπούσα εκείνο το σημείο, να κάθομαι, να παρατηρώ τις παραστάσεις. Παρατηρώ κάτι που έχει αλλάξει, ή περιμένω μια ατάκα που μου άρεσε για να την ακούσω.

Κατερίνα Ευαγγελάτου

rejected: Τι σας λείπει από τη Μόσχα, όπου θητεύσατε;

Κ.Ε.: Μου λείπει η φωνή κάποιων δασκάλων μου. Η ματιά τους πάνω στις παρουσιάσεις που έκανα. Έπειτα από εννιά χρόνια που γύρισα από εκεί, μακάρι να τους είχα εδώ να συνέχιζα την εκπαίδευσή μου. Aυτό σκέφτομαι. Να έβλεπαν παραστάσεις μου και να είχα ένα γόνιμο διάλογο μαζί τους. Όπως, μου λείπουν και κάποιοι Έλληνες δάσκαλοί μου, όπως ο Λευτέρης Βογιατζής.

rejected: Η μητέρα σας, ο αδελφός σας Αντίοχος, ο Λευτέρης Βογιατζής είναι απώλειες που τις κουβαλάτε και μάλλον βγαίνουν και πάνω στο σανίδι κάποια στιγμή; Ό,τι ζήσαμε με τους ανθρώπους εμφανίζεται στη καθημερινότητά μας; Και δεν παίρνει "σάρκα και οστά" πάνω στο σανίδι, με κάποιον ανεξερεύνητα περίεργο τρόπο; Κάνω λάθος;

Κ.Ε.: Όχι! Όπως το λέτε, ακριβώς είναι... με κάποιον ανεξερεύνητα περίεργο τρόπο. Γιατί όλα αυτά γίνονται ένα με σένα. Εγώ δεν ήμουν ίδια, πριν συμβούν αυτά τα πράγματα στη ζωή μου. Κάθε άνθρωπος που του έχουν συμβεί ανάλογες καταστάσεις, αλλάζει. Φυσικά περνά μέσα στο έργο μου, το διαποτίζει. Με ένα άρρητο τρόπο. Είμαστε οι απώλειές μας. Είμαστε οι έρωτές μας. Είμαστε οι άνθρωποι που γνωρίζουμε. Οι εμπειρίες μας. Οι λύπες μας. Όλα αυτά είμαστε...

rejected: Τι είναι για εσάς επιτυχημένη θεατρική παράσταση;

Είναι κάτι που εγώ η ίδια όταν το βλέπω νιώθω ότι έχει κάτι να πει. Ανοίγει ένα διάλογο, παρόλο που δεν είναι τέλειο. Καθότι τίποτα δεν είναι τέλειο και μονίμως πλάθεται το όλον και συνεχίζει να γίνεται λίγο καλύτερο, ή λίγο χειρότερο καμιά φορά, νιώθεις ότι έχει λόγο ύπαρξης. Επιτυχημένη θεατρική παράσταση είναι η χαρά που σου δίνει ο διάλογος που ανοίγει με το κοινό. Φυσικά και η θερμή προσέλευση του κοινού. Γνώμονας που σου δίνει τεράστια χαρά, σαν τώρα, με ένα γεμάτο θέατρο για δύο μήνες. Είναι απερίγραπτη χαρά, γιατί νιώθεις ότι η δουλειά σου "μίλησε" σε πολύ κόσμο. Και οι συζητήσεις... η ματιά που ανοίγει ειδικά σε ένα κλασσικό έργο. Αυτά που ακούμε στα καμαρίνια. Επιτυχημένη θεατρική παράσταση είναι και αυτή που φωτίζει ένα κλασσικό έργο, από μια άλλη σκοπιά.

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ
Μετάφραση: Σπύρος Α. Ευαγγελάτος
Σκηνοθεσία: Κατερίνα Ευαγγελάτου
Σύμβουλος δραματουργίας: Πλάτων Μαυρομούστακος
Σκηνικά: Εύα Μανιδάκη
Χορογραφία: Πατρίσια Απέργη
Κοστούμια: Βασιλική Σύρμα
Μουσική σύνθεση: Γιώργος Πούλιος
Φωτισμοί: Ελευθερία Ντεκώ
Κoμμώσεις: Talkin’heads
Βοηθός σκηνοθέτη: Καλλιόπη Παναγιωτίδου
Β’ Βοηθός Σκηνοθέτη : Βικτώρια Φώτα
Βοηθός σκηνογράφου: Μυρτώ Μεγαρίτου
Φωτογραφίες: Βάσια Αναγνωστοπούλου
Παραγωγή: Δημοτικό Θέατρο Πειραιά & «Λυκόφως» - Γιώργος Λυκιαρδόπουλος

ΔΙΑΝΟΜΗ
Φάουστ: Νίκος Κουρής
Μεφιστοφελής: Αργύρης Πανταζάρας
Μαργαρίτα: Νάνσυ Σιδέρη
Μάρθα: Δήμητρα Βλαγκοπούλου
Βάγκνερ: Ερρίκος Μηλιάρης
Λίζα: Καλλιόπη Παναγιωτίδου
Σπουδαστής, Μάγισσα: Αγησίλαος Μικελάτος
Βάλεντιν: Χρήστος Βασιλόπουλος
Συμμετέχουν επίσης 30 εθελοντές

ΦΑΟΥΣΤ του Γιόχαν Βόλφγκανγκ Γκαίτε / @ Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης, [9, 10 & 11 Φεβρουαρίου 2016]. Δείτε περισσότερα εδώ

συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου
επιμέλεια | αλέξανδρος κόγκας + τάσος θώμογλου