R

e

j

e

c

t

e

d

I

n

t

e

r

v

i

e

w

image

Κωνσταντίνος Γιάνναρης | Interview

Η μεγαλύτερη αυταπάτη του ανθρώπου είναι η ελπίδα

Τον πάω με χίλια τον Γιάνναρη. Γουστάρω να βλέπω τις ταινίες του.

Για την ακρίβεια, "πεθαίνω" να βλέπω τη μελέτη του στη ζωή. Αυτό που έρχεται, αυτό που υπάρχει, μα εγώ δεν πήρα ακόμα χαμπάρι. Χρόνια τώρα. Μια ματιά καυτή και πολυεπίπεδη. Ένα πλάνο βγαλμένο από τη ζωή. Αυτή που δεν αντέχεις να δεις κατάματα. Φοβάσαι και την "κουκουλώνεις". Πολύ μπροστά πάντα, ο Κωνσταντίνος Γιάνναρης από την εποχή του. Δεν χαριεντίστηκε με ψέματα. Κυνήγα την αλήθεια στο μεγάλη οθόνη. Το φως στη σκοτεινή αίθουσα.

συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου / φωτογραφίες | φωτογραφίες | Πηνελόπη Φατούρου + Χρήστος Πανουλής + Άρης Ράμμος / επιμέλεια | ιάκωβος καγκελίδης + αλέξανδρος κόγκας
Κωνσταντίνος Γιάνναρης rejected: Ποια ανάγκη σας ώθησε στη δημιουργία της ταινίας "Το ξύπνημα της άνοιξης";

Κ.Γ.: Η απεικόνιση, όπως τη βιώνω, να καταλάβω μία καινούργια γενιά που διαφέρει ριζικά από προηγούμενες γενιές. Σε μια ζοφερή κοινωνική πραγματικότητα, όπως είναι σήμερα η Ελλάδα. Τα όρια της συμπεριφοράς, αν υπάρχουν όρια γύρω από τη βία. Η βία έχει εισχωρήσει βαθύτατα στη ψυχή της νεολαίας. Συνάμα ήταν μια κριτική απέναντι σε πολλές αυταπάτες που τρέφονται σε αυτή τη κοινωνία. Έμμεσα είναι και ένας διάλογος με το 2008. Με τα "Δεκεμβριανά" του τότε. Με την ωραιοποίηση της ένοπλης βίας, ως πολιτικό μέσο, κοινωνικής αντίστασης. Σύμπραξη ποινικού δικαίου και ποινικού αδικήματος. Όλες οι μορφές αντίστασης απέναντι σε μια άδικη κοινωνία που όλα δικαιολογούνται.

"Υπάρχει θέληση προς μια εκδίκηση. Αυτά είναι συνταγές που οδηγούν σε μια απολιτίκ βία. Ακραία ξεσπάσματα δίχως όρια"

rejected: Με το "Ξύπνημα της άνοιξης" καταπιαστήκατε με την "αχαρτογράφητη" νέα γενιά, που έχει μπολιάσει βαθιά μέσα της η βία. Αυτό δεν ξανασυνέβη σε καμιά μορφή Τέχνης.

Κ.Γ.: Δεν μπορώ να πω αν είναι πρωτοπόρο και αν κανείς δεν έχει καταπιαστεί με τη ψυχοσύνθεση της νέας γενιάς. Είναι μια γενιά που σηκώνεται και φεύγει από τη χώρα ή κάθεται και βράζει στο ζουμί της. Πρόκειται για γενιά που θα ζήσει χειρότερα από αυτή των γονέων τους. Μέχρι τώρα, υπήρχε μια βέβαιη κοινωνική και οικονομική εξέλιξη που δεν υπάρχει πια. Η άνεση χάθηκε, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και παντού στην Ευρώπη, με μια τεράστια στοχοποίηση. Ο νέος πλέον θα φύγει να δουλέψει ή για να κάνει σχέση-ακόμα και η σχέση λεφτά χρειάζεται για να αντέξει. Ή κάθεται στη χώρα, σε μια όχι καλή συνταγή, όχι για μια ομαλή ψυχολογικά καθαρή εξέλιξη στη ζωή. Υπάρχει πίκρα και αγανάκτηση. Υπάρχει θέληση προς μια εκδίκηση. Αυτά είναι συνταγές που οδηγούν σε μια απολιτίκ βία. Ακραία ξεσπάσματα δίχως όρια.

Κωνσταντίνος Γιάνναρης

rejected: Οι γονείς τούτης της ταινίας είναι διαλυμένοι γονείς -που υπήρξαν διαλυμένοι νέοι και οι ίδιοι. Στη ταινία δεν κάνετε σχόλιο για "κατεστραμμένα σπίτια" διότι οι ίδιοι γονείς υπήρξαν νέοι που είχαν ήδη αφεθεί σε μια προβληματική κοινωνία.

Κ.Γ.: Σωστά. Αυτοί οι γονείς χαρακτηρίζονται από μια υποκρισία. Τα δικά τους όνειρα ήρθαν ανάποδα. Το παράδειγμα που δίνουν στα παιδιά τους, πιθανόν να μην είναι το καλύτερο. Υπάρχουν παιδιά σε παρόμοιες καταστάσεις που δεν αντιδρούν -ντε και καλά- με τον ίδιο τρόπο. Δεν είναι νομοτελειακό. Κάποια παιδιά μπορεί να επιλέγουν συνειδητά τη γοητεία της βίας, ακριβώς γιατί γοητεύει. Είναι και εθιστική. Είναι και αισθησιακή. Είναι και αυτό που λέει ο μικρότερος στην παρέα- πιτσιρικάς στο έργο, από μικρό και από ανόητο μαθαίνεις την αλήθεια, "είναι ωραία η βία-αν θέλεις". Άλλα παιδιά δεν τη βρίσκουν έτσι. Κάποια όμως την επιλέγουν. Εκεί που η αντίδραση απέναντι στην αδικία σταματά να είναι δικαιολογημένη και γίνεται κι αυτή βάρβαρη. Εκεί που σταματά η αντίδραση, ο αυθορμητισμός του νέου, και τροποποιείται σε κάτι εξουσιαστικό, ατελέσφαιρο και καταστροφικό για τον ίδιο και την κοινωνία.

"Λέμε ψέματα και στον ίδιο τον εαυτό μας. Πιστεύουμε πράγματα που γνωρίζουμε κατά βάθος πως δεν είναι σωστά"

rejected: Ο κυνισμός που γαλούχησε ψυχές και τον "κουκουλώναμε" δεν συνετέλεσε σε αυτά τα αποτελέσματα;

Κ.Γ.: Προφανώς....ο κυνισμός σε συνεργασία με το ψέμα. Γιώργο, το ψέμα με τη φαντασίωση είναι ένα σημαντικό συστατικό της ευτέλειας που βιώνουμε. Λέμε ψέματα και στον ίδιο τον εαυτό μας. Πιστεύουμε πράγματα που γνωρίζουμε κατά βάθος πως δεν είναι σωστά. Δεν είναι τεκμηριωμένα. Είναι μια φαντασίωση, γιατί θα μας άρεσε να είναι έτσι τα πράγματα. "Η κυβέρνηση μας λέει τεράστια ψέματα" ακούω συνέχεια να λένε. Και έχουν δίκιο. Από την άλλη, εσύ δεν ήθελες να ακούσεις αυτό το ψέμα; Εκεί το κυνικό αλισβερίσι δεν είναι σαφές; Ανάμεσα σε εξουσιαζόμενους και εξουσιαστές; Κυβέρνηση και πολίτες; Κοινωνική αλληλουχία δεν είναι όλο αυτό; Βασίζεται όλο πάνω στο ψέμα. Η Ελλάδα είναι μια ευρωπαϊκή χώρα που κατεξοχήν αρέσκεται στο ψέμα. Προτιμάμε την εχεμύθεια, να μην ειπωθούν κάποια πράγματα ή να προσπεράσουμε κάποια που είναι δύσκολα για τη ζωή μας, τον τρόπο που σκεφτόμαστε, τον τρόπο που αντιδρούμε. Έτσι, πέφτουμε με ευκολία και παρρησία σε κλισέ και κοινοτοπίες. Πολιτικές, κοινωνικές, προκαταλήψεις, δεισιδαιμονίες που θαρρούμε πως είναι δικαιολογημένες, ενώ πρόκειται για μια ψευτοεπιφάνεια ορθολογισμού.

Κωνσταντίνος Γιάνναρης

rejected: Αφηνόμαστε και στον λαϊκισμό. Ανοίγουμε την τηλεόραση, ακούμε το δελτίο ειδήσεων, γνωρίζοντας τι θα ακούσουμε.

Κ.Γ.: Θα πάμε στο κανάλι της τηλεόρασης που τα λέει όπως θέλουμε να τα ακούσουμε. Να εκτονωθούμε! Τα Μ.Μ.Ε. στην πλειοψηφία τους ξέρουν τι ψέμα θα πουλήσουν και σε τι βαθμό. Άλλα είναι λαϊκίστικα, άλλα λιγότερο. Ο λαϊκισμός απορρέει από την αυταπάτη. Από τη διάθεσή μας προς το ψέμα. Ο λαϊκισμός είναι το προϊόν της αυταπάτης που θέλουμε να πιστεύουμε. Δίχως έρευνα και μελέτη. Δίχως νηφαλιότητα. Είμαστε δικαστές και δημαγωγοί του εαυτού μας. "Εγώ είμαι ο καλός, αυτοί οι κακοί"... κυνικός μύθος έτοιμος να σε καταστρέψει.

rejected: Είναι μια ταινία που εξιτάρει αισθήσεις...

Κ.Γ.: Ναι. Με ήρωες που ενίοτε αγγίζουν τα "κόμικς". Αγγίζει συναίσθημα η ταινία. Μην ξεχνάμε πως είναι κινηματογράφος. Με τεχνικές και τακτικές γύρω από το σώμα, γύρω από τη βία και τον ερωτισμό, να προσεγγίσει ένα κοινό να σκεφτεί για τα ίδια τα θέματα.

Κωνσταντίνος Γιάνναρης

rejected: Οι "φωτογραφίες στιγμής" κατά τη διάρκεια της ταινίας, τι πρεσβεύουν;

Κ.Γ.: Ήθελα να παγώσω το χρόνο. Είναι και κομμάτια που σε πετάνε έξω από την άμεση αφήγηση. Έχουν μια ειρωνική αλληλουχία. Σχόλιο στους ήρωες. Επικυρώνουν σκέψεις και αισθήματα των παιδιών, αυτές οι εικόνες. Άλλες φορές, υποσκάπτουν ειρωνικά τα πάντα. Είναι και παρότρυνση στη βία με ωμό τρόπο. Φωτογραφίες με συνθήματα από γκράφιτι στους τοίχους. Αυτά υπάρχουν παντού γύρω μας και είναι παρότρυνση στην ένοπλη βία. Θέλω να δεσπόζουν και στο σπίτι με τις πέντε ιστορίες, εικόνες-γκράφιτι με μαύρο και κόκκινο χρώμα. Άναρθρες εικόνες, που δείχνουν πως και ο λόγος έχει καταργηθεί. Με τις φωτογραφίες ήθελα και να σταματώ μπρεχτικά. "Σταμάτα, κοίτα τι βλέπεις εδώ τώρα"... Θέλω να σταματά η κατανάλωση ροής και να μην υπάρχει η κοινή αντιμετώπιση εικόνων βίας σε μια ταινία, αλλά η στιγμή και η σκέψη του θεατή. Δεν ήθελα τηλεοπτικές κλισέ εικόνες βίας στη ταινία μου, αλλά μια εικαστική καινούργια ματιά, στη ροή της ιστορίας. Όχι ένα ακόμα καμένο Σύνταγμα. Ταυτόχρονα, η σιωπή της στιγμής, αρχικά ξινίζει το θεατή αλλά τον κάνει και ενεργητικό θεατή. Όχι παθητικό δέκτη. Σαν ημερολόγια των ίδιων των παιδιών. Μια ναρκισσιστική αυτοαναφορά των παιδιών, με selfies.

Κωνσταντίνος Γιάνναρης

"Το χρήμα παίζει μεγαλύτερο ρόλο πλέον στον έρωτα. Σαν προίκα και επένδυση στο συναίσθημα"

rejected: Ο έρωτας είναι "πουλημένος"; Μετράει στο πορτοφόλι; Η νύχτα λεφτά ζητάει;

Κ.Γ.: Σίγουρα, ο έρωτας μετράει στο πορτοφόλι. Οι νέοι φίλοι μου εξομολογούνται πως δίχως λεφτά δεν κάνουν σχέσεις. Δεν μπορούν να σκεφτούν το μέλλον. Οι άντρες διαλέγουν σύντροφο με βάση τον οικογενειακό πλούτο. Πάμε πίσω ως κοινωνία. Στη δεκαετία του '50 και του '60. Που δεν αρμόζει σε μια πιο ρομαντική μοντέρνα κοινωνία. Το χρήμα παίζει μεγαλύτερο ρόλο πλέον στον έρωτα. Σαν προίκα και επένδυση στο συναίσθημα. Και πόσοι οικογενειάρχες πληρώνουν για να εκτονώσουν το σώμα τους, με ένα δεύτερο άλλο πρόσωπο; Ναι. Πάμε, όντως προς τα πίσω.

"Ξέρω ότι ο κόσμος θέλει το χρόνο του, μαζί μου"

rejected: Τι εντυπώσεις σας άφησαν οι πρώτες μέρες προβολής της ταινίας;

Κ.Γ.: Οι κριτικοί που με μισούσαν, κατηγορούσαν τις ταινίες μου, το συνεχίζουν. Μένουν πιστοί! (γέλια) Τσέκαρα τις σχέσεις μου! Υπάρχει κρίση και στη γραφή. Στη δημοσιογραφική κριτική, ως θεσμό. Άλλο κριτικός, άλλο σχολιαστής. Υπάρχουν γραφές σε sites που υποσκάπτουν την παλιά αυθεντία των μεγάλων κριτικών κινηματογράφου. Η κριτική είναι και θεσμός που πρέπει να λειτουργεί στο χώρο της Τέχνης. Οι καλοπροαίρετοι, με βάθος και γνώσεις κριτικοί οφείλουν να υπάρχουν. Αλλά και αυτός ο θεσμός, όπως τόσοι άλλοι στην Ελλάδα, έχει διαβρωθεί. Αυτή η ταινία είναι ένα δοκίμιο. Το κοινό αυτής της χώρας προτιμά να βλέπει ταινία στυλ Παπακαλιάτη, που φαντάζει πρωτοποριακός σε αυτήν τη χώρα. Άλλωστε οι ταινίες μου λειτουργούσαν στο πέρασμα του χρόνου, οπότε δεν με απασχολεί. Ξέρω ότι ο κόσμος θέλει το χρόνο του, μαζί μου. Είμαι και κάποια βήματα μπροστά στην Ελλάδα, με τις ταινίες μου, πάντα. Και το λέω με πλήρη έπαρση και αυτογνωσία. Αυτό.

Κωνσταντίνος Γιάνναρης

rejected: Τελικά την ωριμότητα δεν χρειάζεται να τη φοβάστε. Έρχεστε σε κόντρα μαζί της και επιστρέφετε στην πρώτη σας ύλη, με ευφυή τρόπο.

Κ.Γ.: Η λέξη ωριμότητα δεν μου αρέσει. Προσπαθώ να κρατήσω το δάχτυλο της ψυχής μου, να αφουγκραστώ τι γίνεται γύρω μου, Γιώργο. Χωρίς μια αναγκαστικά, πρώτης ματιάς βίαιη αντίδραση. Ήσυχη και σκεπτόμενη γραφή. Αυτή επιδιώκω. Αν έχει και οξυδέρκεια -τη χαίρομαι, αγόρι μου.

"Μια ελπίδα που γίνεται λεπίδα, με έναν αναγραμματισμό..."

Η μεγαλύτερη αυταπάτη του ανθρώπου είναι ότι υπήρξε έξυπνος;

Κ.Γ.: Όχι. Η μεγαλύτερη αυταπάτη του ανθρώπου είναι η ελπίδα. Ανοίγοντας το κουτί της Πανδώρας, βγαίνουν όλα τα δεινά και η ελπίδα μαζί. Αυτή είναι τραγική αυταπάτη. Η ελπίδα. Καταδικασμένοι να πράττουμε το κακό, ζώντας με την ελπίδα ότι υπάρχει κάτι καλύτερο. Μια ελπίδα που γίνεται λεπίδα, με έναν αναγραμματισμό....

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ
Σκηνοθεσία Κωνσταντίνος Γιάνναρης
Σενάριο Κωνσταντίνος Γιάνναρης, Μαρία Πάουελ
Παραγωγή Γιώργος Κυριάκος, Κώστας Λαμπρόπουλος
Συμπαραγωγοί Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου Nova Odeon CL Productions

Ηθοποιοί Κωνσταντίνος Ελματζίογλου Δάφνη Ιωακειμίδου-Πατακιά Κώστας Νικούλις Άγγελος Τζέγια Φαμπρίτσιο Μούτσο Κωνσταντίνα Τάκαλου Γιούλη Τσαγκαράκη Ράνια Σχίζα Λεφέβρ Ζουλί Γιάννης Τσορτέκης Αρμάνδος Νταούτ Μαρλέν Καμίνσκι Άντριαν Φίλινγκ

Διεύθυνση φωτογραφίας Γιώργος Αργυροηλιόπουλος
Μοντάζ Λάμπης Χαραλαμπίδης
Ήχος Ορέστης Καμπερίδης
Καλλιτεχνική διεύθυνση Δήμητρα Παναγιωτοπούλου
Casting Σωτηρία Μαρινη Άκης Γουρζουλίδης
Μακιγιάζ Κατερίνα Βαρθαλίτου
Κοστούμια Κατερίνα Παπανικολάου
Μουσική Drog-A-Tek
Διάρκεια 98’
Διανομή Odeon

συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου
φωτογραφίες | Πηνελόπη Φατούρου + Χρήστος Πανουλής + Άρης Ράμμος
επιμέλεια | αλέξανδρος κόγκας + τάσος θώμογλου