Ο Άλλος Κώστας...

"Η σχέση με το κοινό είναι αυτή που θα ήθελα να μην διακοπεί ποτέ. Ξέρω ότι είναι η μόνη σχέση που μπορούμε να έρθουμε σε επαφή, να μοιραστούμε, ζωή και Τέχνη. Σε δημόσιο και πολιτικό επίπεδο, δεν μπορούμε να μοιραστούμε τίποτα. Η μόνη διαφυγή που απέμεινε να μοιραζόμαστε είναι το σανίδι και η πλατεία του θεάτρου. Γι' αυτό κάνω θέατρο. Ναι. Για την επικοινωνία, μπαίνω στο όχημα της μη λογικής. Καθαρός. Άδειος και ταυτόχρονα "πλούσιος" σε πρόβα και κόπο. Έτσι έμαθα να εκφράζομαι, από όταν ξεκίνησα στο χώρο. Έτσι έμαθα να ζω". Ο Κώστας Αρζόγλου στον πιο ειλικρινή "απολογισμό" του...

συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου */* επιμέλεια | τάσος θώμογλου + ιάκωβος καγκελίδης
Κώστας Αρζόγλου

Δεν είναι αυτά που έχεις πετύχει. Είναι αυτά που δεν κατάφερες να πετύχεις

rejected: Το μονόπρακτο του Ιάκωβου Καμπανέλλη "Αυτός και το πανταλόνι του" παρουσιάζεται αυτή την Τετάρτη και την Πέμπτη, στο θέατρο ΑΥΛΑΙΑ της Θεσσαλονίκης. Ένα έργο που είναι για τις ελπίδες της ανθρώπινες υπόστασης που δεν σταθήκαν αρκετές. Τα όνειρα που μας γέλασαν. 

Κ.Α.: Αυτό είναι το θέμα. Πολλοί συγγραφείς, όπως ο Μπέκετ, έχουν γράψει για ό,τι αναφέρατε. Ειδοποιός διαφορά που έπραξε ο Ιάκωβος Καμπανέλλης το 1955 -παρακαλώ- είναι ένας διάλογος που μπορούμε να έχουμε με τον εαυτό μας, με φλασιές, όπως λέτε οι νέοι, Γιώργο. Στο έργο υπάρχουν ημιτελείς φράσεις, ημιτελές παίξιμο, μια απαιτητική υποκριτική και "πηδάει", όπως το μυαλό μας, από θέμα σε θέμα. Ο ήρωας μου "πηδάει" από μια βελόνα, σε μια γυναίκα που αγάπησε ή όχι. Σε έναν ανεπίδοτο έρωτα. Στην μάνα του. Και τώρα που τα λέω, είναι "συντεταγμένα"-με συντακτικό. Αυτό που γίνεται στο έργο είναι όπως ο νους -σχεδόν ανάκατος. Ένα έργο σαν διαδρομή μυαλού. Είναι σαν να λέει, αυτά που ποτέ δεν είπε. Ένα πίσω-μπρος στην ιστορία. Με συγκινεί αυτό το έργο... Είναι σημαντικό να μιλάμε για τα ανεκπλήρωτα και τα ανεπίδοτα. Δεν είναι τα επιτεύγματα του ανθρώπου. Το βλέπω και από τον εαυτό μου. Δεν είναι αυτά που έχεις πετύχει. Είναι αυτά που δεν κατάφερες να πετύχεις. Αυτά έχουν συσσωρευθεί στο σήμερά μου. Όσα δεν έγιναν. Όχι όσα πραγματοποιήθηκαν. 

rejected: Η καριέρα κρίνεται από αυτά που δεν έχεις κάνει;

Κ.Α.: Σαφώς. Η καριέρα δεν ορίζεται μόνο από τα ωραία και τα λάθη που έπραξες, αλλά και όσα δεν μπόρεσες. 

Κώστας Αρζόγλου

rejected: Το ΑΕΙΚΙΝΗΤΟ είναι μια θεατρική ιστορία που θα θέλατε να ήταν αλλιώς, τότε...( Το κινητό θέατρο Αεικίνητο ήταν το όνειρό του επί μια 10ετία και τελικά το πραγμάτωσε με σχέδια δικά του το 1984. Η παγκόσμια πρωτοτυπία αυτή ήταν φτιαγμένη από 6 φορτηγά, θερμαινόμενη αίθουσα 1000 θεατών, σκηνή 200 τ.μ., μεταβαλλόταν σε κάθε σχήμα που ζητούσε η σκηνοθεσία, διέθετε αποθηκευτικούς χώρους, γραφείο, ταμείο, καμαρίνια και κυρίως κλίση στις κερκίδες του. Ανέβηκε εκεί το έργο "Αλλοπαρμένοι" των Μίντλετον και Ρόουλυ σε διασκευή-σκηνοθεσία Γ. Σεβαστίκογλου.)

Κ.Α.: Είναι μια πονεμένη ιστορία. Το ήθελα. Κουβαλάω ακόμη θυμό μέσα μου για αυτήν την καινοτόμα ιστορία που δεν επιβίωσε. Το τραπεζικό μας σύστημα είναι απαράδεκτο. Με πούλησαν. Οι Ρωμιοί είναι πολύ "Ελληνάρες". Και με το παμπόνηρο θέλουν να σε τυλίξουν σε μια κόλλα χαρτί. Ένα επίτευγμα που θα είχε διεθνές αντίκρυσμα. Για την αντίσταση που θα είχε το έδαφος είχε γίνει μελέτη στο Γιοχάνεσμπουργκ και το Ισραήλ. Τεχνικά περιοδικά έχουν γράψει για το ΑΕΙΚΙΝΗΤΟ-το δημοσίευσε ο Πήτερ Μπρουκ, όταν ήταν διευθυντής του Διεθνούς Κέντρου Θεάτρου. Η Ελλάδα έφαγε τα παιδιά της. Είναι ντροπή για τη χώρα μας που δεν κατάλαβε ποτέ, την πολιτιστική σημασία που θα είχε το ΑΕΙΚΙΝΗΤΟ. Βέβαια, παίξαμε για λίγο. Μα έπειτα, με πήρε η κατηφόρα του συστήματος. 

rejected: Σε αυτήν την "κατηφόρα του συστήματος", υπήρξαν και ωραία πράγματα, όπως η "Μαντάμ Μπατερφλάι", το "Με τη σιωπή", ή η συνεργασία σε θέατρο και τηλεόραση με την Έλενα Ακρίτα και τον Γιώργο Κυρίτση. "Στρας", "Μερικοί το προτιμούν καυτό", αλλά και "Βαμμένα Κόκκινα Μαλλιά", η "Εκτέλεση" στην μικρή οθόνη, η αξιοποίηση του Άλσους Παγκρατίου...

Κ.Α.: Η ζωή μου είναι γεμάτη από ωραίες χαρές και σπάνιες στιγμές. Είμαι τυχερός και πλούσιος, από αυτή την άποψη. Είναι ντροπή κάποια διαδρομή ταλαντούχων ανθρώπων που έχουν μια ιδιαίτερη κλίση, να μην την αξιοποιούν. Εκεί με "τυραννάω". Ακολούθησα μια λογιστική λογική μόνο! Ούτε καλλιτεχνική, ούτε γραμματειακή... τίποτα-τίποτα! Αλλά... έτσι χτυπάει ο παλμός της χώρας κι εμείς είμαστε δεμένοι με το θέατρο αυτής της χώρας. Λόγω γλώσσας είμαστε δεμένοι με αυτή την χώρα. 

Κώστας Αρζόγλου
Κώστας Αρζόγλου

Δεν αρκούν οι εξυπνάδες για μια νέα ανάγνωση σε σπουδαία κείμενα

rejected: Με την Βάνα Πεφάνη, από πέρυσι, έχετε έναν καινούργιο θεατρικό χώρο, το UNDERGROUND. Θέλει να είσαι "τρελός" στις μέρες μας, για να μπεις στη διαδικασία να προτείνεις ρεπερτόριο σε μια Αθήνα εκατοντάδων παραστάσεων. 

Κ.Α.: Η Βάνα Πεφάνη είναι πολύτιμος συνεργός, όχι συνεργάτης, σε αυτό τον -πράγματι- "περιπετειώδη" χώρο. Είμαστε 27 άτομα σε αυτό το μη κερδοσκοπικό σωματείο, που είμαι πρόεδρος και πρωτεργάτης. Προσπαθούμε να αναδείξουμε νέα ταλέντα και καινούργιες μορφές έκφρασης. Αυτό θέλει μεγάλη προσοχή. Πολλές φορές, οι νέοι προσπαθούν να κάνουν κάτι ξύπνιο και καταλήγουν σε μια οξείας μορφής "σκηνοθετίτιδα".  Δεν αρκούν οι εξυπνάδες για μια νέα ανάγνωση σε σπουδαία κείμενα. 

Η τέλεια σκηνοθεσία είναι αυτή που δεν φαίνεται

rejected: Αυτή η "οξεία σκηνοθετίτιδα" μας κατατρώει στο ελληνικό θέατρο... δεν είναι τυχαίο ότι σκηνοθέτες που είναι ή υπήρξαν ηθοποιοί, λες και κάνουν καλύτερες παραστάσεις με την υπογραφή τους. Κάνω λάθος; 

Κ.Α.: Η "σκηνοθετιτίδα" έχει μια εικαστική αξία. Όταν πετυχαίνει με τα κατάλληλα οικονομικά και σκηνογραφικά μέσα, η "σκηνοθετίτιδα" εντυπωσιάζει το κοινό. Αυτός, όμως, είναι ένας σκέτος εντυπωσιασμός. Το χειρότερο από όλα είναι πως, μια εικαστική αξία έργου-συγγνώμη που θα το πω- αλλά, σημαίνει θεατρικά αγράμματο άνθρωπο. Το θέατρο είναι μια κατασκευή σχεδόν αρχιτεκτονική. Το πραγματικό interaction είναι όταν το κοινό ξέρει περισσότερα, από όσα ξέρει ο ήρωας, από την προηγούμενη σκηνή που ο ήρωας δεν ήταν παρών. Αυτό το αγνοούν τελείως οι σκηνοθετιζόμενοι. Δεν είναι τυχαίο ότι οι καλοί σκηνοθέτες είναι πρώην ή και μάχιμοι ηθοποιοί.  Η τέλεια σκηνοθεσία είναι αυτή που δεν φαίνεται. Δηλαδή, αρχίζει η παράσταση και ο σκηνοθέτης έχει "χαθεί". Τα τελευταία χρόνια στο ελληνικό θέατρο βλέπεις παράσταση και είναι σαν να ακούς στο συνειδητό σου, τον σκηνοθέτη να σου λέει κάθε τρεις και λίγο, "εδώ είμαι, εδώ είμαι, εδώ είμαι", κάνοντας την φιγούρα του. Και είναι ύβρις να "βγάζεις τη γλώσσα" στον συγγραφέα. Θα μπορούσε κάποιος να ανεβάσει ένα κλασσικό έργο συνταγής. Βρυκόλακες του Ίψεν. Και πες για παράδειγμα, ότι σε πάω από το ένα δωμάτιο στο άλλο, ακόμα και στο Underground, ή παίζω ανάμεσα σου να ξαφνιάζεσαι. Μια νέα ανάγνωση που πιθανώς κι ο ίδιος Ίψεν να μην είχε προβλέψει. Αλλά γίνεται για να φωτιστεί καλύτερα ο ίδιος ο Ίψεν. Η σχέση του κοινού με κάτι σαν δρώμενο που έχει απέναντι-ακόμη και οθόνη να έχει απέναντι, δεν αρκεί πια για μια νέα "ανάγνωση". Το στοίχημα είναι πώς μπορεί να καταπιαστεί κάποιος με μνημειώδη κείμενα σε νέα μορφή. 

Κώστας Αρζόγλου

rejected: Ξεκινήσατε γύρω στο 1965 να παίζετε στο θέατρο μπαίνοντας στην Σχολή... σε τι μετανιώνετε, γυρνώντας πίσω και κοιτώντας;

Κ.Α.: Α, όλα τα έχεις ψάξει! (γέλια).. Αν τα δεις ψυχρά και επιφανειακά, υπάρχουν πράγματα που θα μπορούσαν να μην έχουν γίνει. Ήμουν εξώφυλλο σε περιοδικά. Δεν είμαι αυτός. Παρόλα αυτά, παραδόθηκα κι εγώ σε αυτήν την γοητεία του εξώφυλλου. Και φωτογραφιζόμουν και άλλα τέτοια.. Άλλο παράδειγμα είναι η παράσταση του Όσκαρ Ουάιλντ, που σκηνοθέτησα και πρωταγωνιστούσε η Έλενα Ακρίτα και ο Γιώργος Κυρίτσης. "Η  Σημασία του να είναι κανείς σοβαρός" πήγε μετά το χειμώνα και το καλοκαίρι -δεύτερη σεζόν και ταυτόχρονα το ίδιο καλοκαίρι έκανα το "Αιγαίο-Βαγκέο". Δυο αντίπαλοι επιχειρηματίες, Λεμπέσης και Λειβαδάς, δίπλα-δίπλα σε μια καλοκαιρινή θεατρική Αθήνα κι εγώ να ανταγωνίζομαι τον ίδιο μου τον εαυτό. Μου άρεσε που το όνομά μου ήταν τεράστιο και στο μεν και στο δε θέατρο. Μου άρεσε πολύ. Δεν έπρεπε! Γλυκάθηκα από αυτή την καλοκαιρινή δίπολη ιστορία. Είμαι περήφανος γι αυτά που δεν έκανα. Άλλα όχι για όλα. Κι είναι και μερικά που τα έκανα, το χάρηκα, αλλά....πρέπει να βλέπει κανείς το πλαίσιο μέσα στο οποίο γίνεται κάτι.  

rejected: Η Έλενα Ακρίτα χαρακτήρισε τη ζωή σας και την πορεία σας. Όπως θεωρώ, κι εσείς την δική της πορεία. 

Κ.Α.: Η Έλενα Ακρίτα με χαρακτήρισε. Σε Τέχνη και ζωή. Σε πράγματα που γίνονταν light, η Έλενα έχει ένα φοβερό ταλέντο -σαν καρδιογράφημα- μπα...σεισμογραφικό θέμα είναι- που υπήρξε στη ζωή μου και στο θέατρο. Η Έλενα Ακρίτα κατέγραψε σταθμό-σεισμό στην ζωή μου. 

rejected: Προσπαθούσε να σας καταλάβει στην ολότητά σας. Ξυπνούσατε ένα πρωί και φεύγατε ταξίδι ως απόδραση, κι εκείνη κατανοούσε...

Κ.Α.: Η Έλενα Ακρίτα μου διατύπωσε και ακόμα μου διατυπώνει, αυτά που είναι θολά μέσα στο κεφάλι μου. Η Έλενα βρίσκει τρόπο και μου τα κάνει συγκεκριμένα. Αυτό είναι πολύτιμο. Και δεν το είχα. Όλα ήταν νεφελώδη μέσα στο κεφάλι μου κι η Έλενα τα "γείωνε". 

Κώστας Αρζόγλου

Έχω τρακ. Όσα χρόνια και να περάσουν

rejected: Λίγο πριν βγείτε στη σκηνή του θεάτρου, ακόμα έχετε τρακ;

Κ.Α.: Ναι. Έχω τρακ. Όσα χρόνια και να περάσουν. Στο ποδόσφαιρο πρέπει να είναι κάποιος σε πλήρη ετοιμότητα στο πέναλντι. Να νιώθει την αγωνία του τερματοφύλακα, όπως και αυτού που θα χτυπήσει το πέναλντι. Τεράστια ευθύνη και από τις δυο πλευρές. Για να πετύχει κι ο ένας κι ο άλλος, πρέπει να είναι λυμένος και καθαρός. Να μην τον βαραίνει αυτή η ευθύνη. Αυτή είναι η "σχιζοφρένεια" και του θεάτρου. Να είσαι "λυμένος" στο κάθετί, λίγο πριν. "Αδειασμένος". Ενώ "σε καίει" κι αγωνιάς... Η αγωνία δεν πρέπει να σε πάρει από κάτω. Αυτό το νιώθω ακόμα και τώρα... Άστα, Γιώργο... 




συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου
επιμέλεια | τάσος θώμογλου + ιάκωβος καγκελίδης