Ψυχή

συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου */* φωτογραφίες | τάσος θώμογλου */* επιμέλεια | ιάκωβος καγκελίδης

Η "Κατερίνα" του Κορτώ που αποτελεί σταθμό για τον Γιώργο Νανούρη, την Λένα Παπαληγούρα και το ελληνικό θέατρο, έρχεται στην πατρίδα της. Στην Θεσσαλονίκη, ένα έργο, ένα βιβλίο, άνθρωποι, ιδέες και αύρα, στην πηγή. Στον τόπο της γέννας. Λένα Παπαληγούρα. Δεν μπορώ να είμαι αντικειμενικός μαζί της. Καθότι, ευτυχία είναι να συναντιούνται δυο άνθρωποι και να μιλάνε την ίδια γλώσσα. Συνέβη στο rejected....

Λένα Παπαληγούρα
Λένα Παπαληγούρα

rejected: Εκεί στον "Ιανό" όταν ξεκίνησε η "Κατερίνα", φανταζόσουν το μεγάλο της "ταξίδι";

Λ.Π.: Ποτέ! Μπήκε ένα στοίχημα που τότε δεν το καταλαβαίναμε... Αν εμείς κάνουμε κάτι που μας αρέσει πολύ κι αυτό να μπορεί να βρει ανταπόκριση από τον κόσμο. Αυτή την παράσταση την κάναμε, μόνο γιατί μας συνεπήρε το βιβλίο και θέλαμε να μιλήσουμε γι' αυτό. Δεν ξεκινήσαμε καθόλου με την συνθήκη "να, αυτό μπορεί ενδεχομένως να κάνει επιτυχία". Χωρίς budget γουστάραμε να κάνουμε αυτό το βιβλίο, θέατρο. Με ένα φουστάνι της μάνας μου, στον ΙΑΝΟ, πρότειναν στον Γιώργο Νανούρη να κάνουμε ένα αναλόγιο. Και μάλιστα, με τον Γιώργο, δεν γνωριζόμασταν καλά. Με παίρνει τηλέφωνο, μου κάνει την πρόταση για αναλόγιο, του αρνούμαι καθότι είμαι τελειομανής και δεν θέλω να κάνω κάτι που θα τελειώσει σε ένα βράδυ, με τόσο κόπο προβών-λειτουργώ ψυχαναγκαστικά...και τελικά, όχι μια παράσταση, αλλά τρία χρόνια κράτησε και συνεχίζει αυτός ο "θησαυρός".


Καταλάβαμε ότι αυτό το έργο μιλάει από μόνο του. Και στην ψυχή μας και στην ψυχή των άλλων.

rejected: Πώς σε "έψησε" ο Γιώργος;

Λ.Π.: Μου στέλνει το βιβλίο, δίχως πολλά. Και μου λέει "πάρε με, να μου πεις". Το διαβάζω απνευστί, του τηλεφωνώ και λέω "για μία παράσταση; Πάμε! Ό,τι θες! Οτιδήποτε!". Και ανεβαίνει το έργο κι η ουρά φτάνει τους 700 ανθρώπους, που θέλουν να το δουν. Καταλάβαμε ότι αυτό το πράγμα μιλάει από μόνο του. Και στην ψυχή μας και στην ψυχή των άλλων. Αυτό που εμάς μας μίλησε, μιλάει ίδια γλώσσα και στον κόσμο. Σπάνιο και συγκινητικό...

Λένα Παπαληγούρα
Λένα Παπαληγούρα

Ήθελα να επενδύσω σε αυτή την ιστορία αυτής της γυναίκας, όπως της αξίζει.

rejected: Η "Κατερίνα" είναι εύκολα διαχειρίσιμη καθημερινά επί σκηνής; Ναι. Κάποια πράγματα στο θέατρο λειτουργούν καρμικά. Είναι πέντε φορές στη ζωή σου, που καλλιτεχνικά μπορεί να συμβεί κάτι τέτοιο...

Λ.Π.: Και πολλές λες! Δουλεύοντας κάτι, αγχώνομαι στην διαδικασία. Αν θα είναι καλό ή όχι. Σε αυτό το έργο δεν αγχώθηκα στην διαδικασία. Μετά αγχώθηκα. Η διαδικασία δουλεύτηκε καλά και από τους τρεις μας. Ο Αύγουστος (Κορτώ) μπορεί να μην ήταν παρών κάθε μέρα, αλλά παρακολουθούσε γενναιόδωρα τις πρόβες. Δουλέψαμε τόσο ωραία, που δεν είχα αγωνία στις πρόβες αν θα αρέσει. Ήταν υπαρκτό πρόσωπο και με ενδιέφερε ο σεβασμός σε αυτό, περισσότερο από κάθε τι άλλο. Ήθελα να επενδύσω σε αυτή την ιστορία αυτής της γυναίκας, όπως της αξίζει. Ήθελα να προσέξω αυτή την πραγματική αρρώστια. Δεν ήθελα λάθη στην προσέγγιση. Όλο αυτό ήταν δημιουργικό. Κι όταν ξεκινήσαμε, είπα "ώπα, μήπως το χάσω; Μήπως δεν είμαι καλή και λειτουργώ δεδομένα; Σε κάτι που ξεκίνησε από δική μας ανάγκη, πάμε να το κάνουμε επειδή συννενοούμαστε και μας άρεσε πολύ, αλλά...μήπως αναγκαστούμε να γίνει δεδομένο; Μήπως χάσει την ζωντάνια του;"...Κάθε φορά που το ξαναδουλεύουμε κι έχοντας ταξιδέψει την παράσταση σε αρκετούς χώρους, τώρα πια δεν ανησυχώ...Νιώθω ότι η παράσταση έχει κάτι πια, από μόνη της. Από την αρχή το είχε. Παράσταση σαν φυσική εξέλιξη. Το έργο μας πήγε. Δεν εξαναγκάσαμε κάτι Γιώργο, να λειτουργήσει μηχανικά. Κάνουμε πάντα πρόβες πριν από την έναρξη κάθε κύκλου παραστάσεων. Σαν κάτι να διατηρεί μια αδιάκοπη ζωντάνια. Στέκεσαι αέναος σε αυτό και το αφήνεις να σου λειτουργεί.

Λένα Παπαληγούρα
Λένα Παπαληγούρα

rejected: Και από 26 Σεπτεμβρίου παίζετε Θεσσαλονίκη-εντός έδρας...

Λ.Π.: Είναι ο τόπος της Κατερίνας. Η πατρίδα του Αύγουστου. Αργήσαμε να έρθουμε Θεσσαλονίκη, γιατί θέλαμε να γίνει με το σωστό τρόπο, την ιδανική στιγμή. Να δώσουμε στο έργο και την πόλη, αυτό που τους αξίζει. Θα μείνουμε για τρεις εβδομάδες.

Αντλώ ενέργεια από την ίδια την δουλειά. Μου αρέσει πολύ και την κάνω με χαρά και πάθος.

rejected: Ταυτόχρονα, τα τελευταία τρία χρόνια, όλα σου πάνε καλά. "Αδελφοί Καραμαζωφ", "Μικρός Πρίγκηπας", "Τρεις Αδελφές", "Λυσιστράτη". Γεμάτα ιδανικές συνεργασίες και φουλ ενέργεια. Δεν σε φοβάσαι;

Λ.Π.: Αντλώ ενέργεια από την ίδια την δουλειά. Μου αρέσει πολύ και την κάνω με χαρά και πάθος. Κάθε μία παράσταση. Κάθε ένα έργο. Ξεχωριστά! Και σαφώς ενεργοποιούμαι από τους ανθρώπους που κάθε φορά συνεργάζομαι. Όλα ήταν πράγματα που για κάποιο λόγο ήθελα πολύ να τα κάνω. Παρόλο που ήταν πολλά, είπα "ναι, θέλω να είμαι σε αυτά". Σίγουρα με φοβάμαι. Με την έννοια ότι, ξέροντας πως είμαι τελειομανής και θέλω να τα κάνω όλα με πολύ δουλειά, αναγκάζομαι να μελετάω πολύ. Ατέλειωτες ώρες μελέτης, όχι μόνο στο θέατρο, αλλά και στο σπίτι. Από την άλλη, συνεργάζομαι με ανθρώπους που έχουμε ίδιο κώδικα επικοινωνίας.

Λένα Παπαληγούρα
Λένα Παπαληγούρα

rejected: Είναι εύκολο να "μπαινοβγαίνεις" στα μεγάλα έργα και τους ρόλους; Και ταυτόχρονα να πρέπει να μηδενίζεις κάθε βράδυ, για να αποφύγεις το "μηχανικό" της υποκριτικής;

Λ.Π.: Δεν είναι εύκολο να το διαχειρίζεσαι όλο αυτό. Καθόλου! Το δύσκολο για μένα δεν είναι στις παραστάσεις. Κάτι που είναι δουλεμένο στις πρόβες καλά, ζεσταίνεσαι και έρχεται. Το δύσκολο είναι την περίοδο που το ψάχνεις, που όλα είναι ρευστά και χρειάζεται πειθαρχία και προσωπική δουλειά. Ώστε να έχεις ξεκάθαρα τα υλικά σου και να λες στη πρόβα "να εδώ πατάω, εκεί όχι". 

rejected: Μετά την παράσταση, είναι εύκολο να κατεβάζεις διακόπτες και να αφήνεις πίσω σου την "Κατερίνα";

Λ.Π.: Την Κατερίνα ειδικά στις πρόβες την κουβαλούσα αρκετά. Όχι στις παραστάσεις ,στις πρόβες. Επειδή πήγα στο Δρομοκαΐτειο για συνολική εμβάθυνση σε όλο αυτό, όπως και η μητέρα μου στον τομέα της ψυχολογίας με τον οποίο ασχολείται με βοήθησε. Η μητέρα μου δε, με μεγάλωσε με μια ιδιαίτερη ευαισθησία ως προς το θέμα, οπότε μπόρεσα να το προσεγγίσω καλύτερα. Μπορούσα να βυθιστώ ευκολότερα μέσα σε όλο αυτό, ευκολότερα, σε σχέση με κάποιον άλλο που θα είχε αντιστάσεις. Τότε το κουβαλούσα περισσότερο όλο αυτό. Τώρα μπαίνω πολύ μέσα του, καθόλη την ώρα της παράστασης. Παίρνω λίγο χρόνο και τελειώνει, αλλά δεν το φέρω σαν βάρος. Αυτή είναι η διαφορά.

Λένα Παπαληγούρα
Λένα Παπαληγούρα

rejected: Τι σε συγκινεί αισιόδοξα πιο πολύ στην Κατερίνα;

Λ.Π.: Η Κατερίνα, παρόλη την δυσκολία που αντιμετώπιζε, που ήταν μεγάλη και προσωπική-σε μια μάχη με τον εαυτό της, είχε ταυτόχρονα μεγάλη ικανότητα να δίνεται στην αγάπη. Και να δίνει αγάπη. Διαβάζοντας το βιβλίο, ο τρόπος της σχέσης της με το γιο της σε συγκινεί. Ο τρόπος που ήξερε να αποδέχεται τον άλλον και ο τρόπος που μπορούσε-μέσα από το πρόβλημα της να αξιωθεί-για μένα, είναι ότι πιο αισιόδοξα συγκινητικό. Παρά το ότι βασανιζόταν, έβρισκε χρόνο και χώρο μέσα της, για να αγαπάει και να αγαπιέται.

rejected: Τι σε πονάει περισσότερο στην "Κατερίνα"; Ποιο κομμάτι της;

Λ.Π.: Η Κατερίνα πρέπει να είχε πολύ μεγάλες στιγμές, πολύ μεγάλου σκοταδιού. Αυτό με πονάει...

Η αγάπη με κινεί στην ζωή. Ειδάλλως, δεν θα έβγαινα από το σπίτι μου.

rejected: Αγάπη δίνουμε στις μέρες μας;

Λ.Π.: Δεν μπορώ να μην ελπίζω στο να δίνουμε αγάπη. Δεν το διανοούμαι αλλιώς! Η αγάπη με κινεί στην ζωή. Ειδάλλως, δεν θα έβγαινα από το σπίτι μου. Οι σχέσεις και το μοίρασμα είναι το πιο σημαντικό πράγμα. Αυτός είναι ο λόγος που κάνω αυτή τη δουλειά. Το πιο σημαντικό από όλα, είναι οι σχέσεις με τους ανθρώπους. Είναι ζωτικό για μένα. Και η σχέση με τα κείμενα. Γιατί και ότι διαβάζεις μια ερωτική σχέση είναι. Δευτερεύοντα είναι δημοσιότητες και δημοφιλίες. Το πρώτο είναι το μοίρασμα. Στις επαγγελματικές, μα και τις ερωτικές μου σχέσεις. Είμαι καλά, όταν είμαι με έναν άνθρωπο και μοιράζομαι. Οπότε, δεν θα μπορούσα να σου απαντήσω ότι δεν πιστεύω στην αγάπη. Βιώνουμε μια δύσκολη περίοδο, όπου οι άνθρωποι είναι θυμωμένοι ή θλιμμένοι. Πρέπει να προσπαθούμε με όποιο τρόπο μπορούμε να βρίσκουμε χώρο και χρόνο για την αγάπη. Για τις σχέσεις. Διαφορετικά, όλα είναι μάταια. Όλα, όμως...

Λένα Παπαληγούρα
Λένα Παπαληγούρα

rejected: Το θέατρο είναι έξοδος κινδύνου;

Λ.Π.: Είναι φορές που μπαίνω στο θέατρο και αισθάνομαι ότι παίρνω ανάσα. Το θέατρο σε αναγκάζει να ασκείς φαντασία και δημιουργικότητα. Οπότε, το θέατρο σε αναγκάζει να βρεις τρόπους φυγής από την καθημερινότητα. Για 2-3 ώρες που κρατάει η παράσταση, σε οχυρώνει, μα και σε "ανοίγει" ταυτόχρονα. Αν βγεις από τη πρόβα μπορεί και να σκεφτείς...."είμαστε δέκα παλαβοί που δουλεύουμε δύο μέρες για δύο προτάσεις". Διότι καμιά φορά η δουλειά μπορεί να γίνεται και με τέτοιο ρυθμό. Και πραγματικά έτσι μπορεί να πεις-δεν είμαστε καλά- εδώ ο κόσμος χάνεται! Αν το σκεφτείς ρεαλιστικά κάπως έτσι είναι. Αν το σκεφτείς όμως, με την πίστη ότι προσφέρεις κάτι στην ψυχή του άλλου που το βλέπει, αλλάζει...Γιατί αλλιώς δεν θα το έκανα. Δεν είναι αυτοαναφορικό επάγγελμα. Δεν το κάνουμε για την δική μας κ@ύλα. Μένει κάτι στους άλλους-στη ψυχή τους. Υπάρχουν παραστάσεις που σαν θεατής δεν θα ξεχάσω ποτέ.

rejected: Όπως;

Λ.Π.: Ο "Γυάλινος Κόσμος" του Μαυρίκιου, που ήταν από τις παραστάσεις που με σημάδεψαν. Το "Bella Venezia" του Λευτέρη Βογιατζή. Ο "Ηρακλής Μαινόμενος" του Μαρμαρινού. Η "Γκόλφω" του Νίκου Καραθάνου.

Λένα Παπαληγούρα
Λένα Παπαληγούρα

rejected: Πότε αισθάνθηκες ότι στο θέατρο μπορείς να ανασαίνεις;

Λ.Π.: Στο Λύκειο. Το θέατρο μου έσωσε την εφηβεία. Έκανα αυτό που ήθελα, κι όταν το βρήκα ηρέμησα κι είχα μια καλύτερη εφηβεία. Ήμουν σε μια θεατρική ομάδα και με το που έμπαινα στην πρόβα έλεγα "εδώ τώρα είμαι καλά". Και τώρα, έτσι είμαι. Παρόλο που υπάρχουν δύσκολες στιγμές που λέω θα τα παρατήσω!

rejected: Το λες σε πρόβες;

Λ.Π.: Σε κάθε πρόβα έργου, θα υπάρξουν 2-3 στιγμές που λέω "αλλάζω επάγγελμα τελείωσε!" Αλλά ευτυχώς κρατάει λίγο.

rejected: "Μικρός Πρίγκιπας" για δεύτερη χρονιά, στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, τον Οκτώβριο.

Λ.Π.: Θα κάνουμε λίγες παραστάσεις-λιγότερες από δέκα. Μέσα Οκτώβρη ξεκινάμε. Ο "Μικρός Πρίγκιπας" είναι μια παράσταση που απευθύνεται σε ενήλικες με ανήλικη ματιά. Είναι ένας τρόπος να δούμε αυτή την υπέροχη μικρή ιστορία, σαν μια αναφορά στην αθωότητα, στην ποίηση, στην ανάγκη μας για αγάπη. Και μέσα από την ζωή του Εξυπερύ. Σε διασκευή του Βασίλη Μαυρογεωργίου και σκηνοθεσία του Δημήτρη Μπογδάνου.

Λένα Παπαληγούρα
Λένα Παπαληγούρα

rejected: Μετά τις τρεις εβδομάδες στην Θεσσαλονίκη, στο θέατρο ΕΓΝΑΤΙΑ, η παράσταση επιστρέφει στην Αθήνα, στο ΝΕΟ ΘΕΑΤΡΟ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΒΑΣΙΛΑΚΟΥ, επίσης για λίγες παραστάσεις.Ενώ θα συνεργαστείς ξανά με το θέατρο ΠΟΡΕΙΑ.

Λ.Π.: Θα συνεχίσουμε τις ΤΡΕΙΣ ΑΔΕΛΦΕΣ του Τσέχωφ και από Ιανουάριο θα είμαι στην καινούργια παράσταση του Γιάννη Χουβαρδά "Τρεις ευτυχισμένοι" του Λαμπίς. Επίσης, 22 Σεπτέμβρη βγαίνει στις ΝΥΧΤΕΣ ΠΡΕΜΙΕΡΑΣ μια ταινία που έκανα, ελληνοαγγλικής παραγωγής σε σκηνοθεσία Κωνσταντίνου Ταγκόπουλου, το "Nocturne".

rejected: Οι "λογαριασμοί" σου με την "ΚΑΤΕΡΙΝΑ", θεωρείς ότι θα κλείσουν φέτος;

Λ.Π.: Δεν νομίζω. Θέλουμε η παράσταση να παιχτεί και στην επαρχία. Συνήθως, τους ηθοποιούς μας προτείνουν έτοιμα σχήματα. Είναι συγκινητικό, από μια ιδέα του Γιώργου να ξεκινάει κάτι με όλους από την αρχή μέσα και ο κόσμος να το λαχταρά να το δει και να το ξαναδεί, τόσο πολύ!

rejected: Μετά την τόσο δυνατή "ΚΑΤΕΡΙΝΑ", τα επόμενα βήματα σε φοβίζουν;

Λ.Π.: Πιστεύω ότι στη δουλειά υπάρχουν τα πάνω, υπάρχουν και τα κάτω. Στις καλές μέρες υπάρχουν περίοδοι μη δημιουργικότητας. Οφείλεις να σκεφτείς ανανεωμένος και να πας παρακάτω, μην κάνοντας παρόμοια πράγματα. Οφείλεις να μετατοπίζεσαι σαν άνθρωπος και σαν καλλιτέχνης. Γι αυτό αναζητώ διαφορετικές συνεργασίες. Δεν θέλω να επαναπαύομαι. Θέλω να εξελίσσομαι. Θέλω να ξεκινάω από την αρχή, μη θεωρώντας ότι κουβαλάω μαζί μου τα προηγούμενα. Δεν πιστεύω σε φράσεις τύπου "αυτή είναι η χρονιά σου". Έρχεται κάθε δουλειά, μια στιγμή να σου δώσει κάτι. Την "Κατερίνα", ενδεχομένως, να μην μπορούσα να την κάνω σε άλλη φάση. Γιατί ενδεχομένως, πολλά πράγματα που με προβλημάτιζαν κάπως σαν να κούμπωσαν και να με οδήγησαν εκεί. Είναι συνεχόμενη δουλειά και το θέμα είναι η αντοχή. Να αντέξεις μέσα στο χρόνο. Όχι να κάνεις ένα ενδιαφέρον πυροτέχνημα και μόνο. Γι αυτό και το επόμενο βήμα δεν με φοβίζει. Σε μια χώρα σε δύσκολη στιγμή, με τον ηθοποιό να ψάχνει δουλειά κάθε έξι μήνες, γνωρίζω τις αντιξοότητες σε μια δουλειά που είναι σύμφυτη με την ανασφάλεια. Και από την άλλη, και τί είναι ασφαλές την σήμερον ημέρα; Ας κάνω αυτό που αγαπάω και ας έχει και ανασφάλεια. Θέλω να αφεθώ στην αγάπη της στιγμής. Με ζορίζει η ασφάλεια.

Λένα Παπαληγούρα

rejected: Τι λαχταράς περισσότερο να λειτουργεί στην καθημερινότητά σου;

Λ.Π.: Θέλω το μοίρασμα. Προσπαθώ σε δουλειά και προσωπική ζωή να έχω αυτό το μοίρασμα. Εκεί είμαι ελεύθερη. Όταν υπάρχει εμπιστοσύνη και πραγματική επικοινωνία. Εμείς, τώρα Γιώργο, τόση ώρα μιλάμε στο ίδιο μήκος κύματος. Αυτό μου δίνει ευτυχία! Να μην περνάει ο χρόνος δίχως δημιουργικότητα...




συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου
φωτογραφίες | τάσος θώμογλου
επιμέλεια | ιάκωβος καγκελίδης