Αερικό

"Το τρακ είναι ευθύνη. Και υπάρχει ακόμα και είναι εντονότατο. 2-3 φορές στην ζωή μου, υπήρξα πολύ σίγουρη για αυτό που κάνουμε στο θέατρο. Στο θέμα τρακ, παίζει μεγάλο ρόλο στο θέατρο, το κατά πόσο σαν σύνολο κατεβαίνεις στο σανίδι. Τώρα πια, είμαι πιο συνειδητή. Δεν με νοιάζει να είμαι εγώ καλή στον ρόλο μου. Το θέμα είναι, ένα σύνολο να είναι δυνατό. Μόνο έτσι περνάει μια παράσταση στο κοινό. Το θέατρο είναι πληθυντικός αριθμός." Και κάπως έτσι στο rejected.gr, χωθήκαμε στο "σύμπαν" της Λυδίας Φωτοπούλου...

συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου */* φωτογραφίες | τάσος θώμογλου */* επιμέλεια | ιάκωβος καγκελίδης
Λυδία Φωτοπούλου
Λυδία Φωτοπούλου

Το κουράγιο σήμερα σημαίνει επιβιώνω. Αν δεν έχεις το κουράγιο, δεν μπορείς να επιβιώσεις

rejected: "Με λένε Κουράγιο, λοχία, γιατί φοβήθηκα την οικονομική καταστροφή και πέρασα μέσα από τα πυρά του πολέμου". Έτσι συστήνεται η φετινή σας ηρωίδα. Μέσα από τα πυρά δεν περνάμε και στις μέρες μας, σε αυτή την ανελέητη ζωή, που φτάσαμε να είναι;

Λ.Φ.: Περνάμε μέσα από πυρά, όντως, στο βίο μας, τα τελευταία χρόνια. Εύχομαι να μην περάσουμε από τα αληθινά πυρά! Όσο άσχημα και να ζούμε, τα πυρά του πολέμου είναι απείρως χειρότερα. Αυτό που ζούμε είναι ήδη, ένας πόλεμος. Ιδέες που έχουν καταστρατηγηθεί. Πόλεμος των ισχυρών εναντίον των αδύναμων, σε καθημερινή βάση. Πάντα λέω μέσα μου, "Θεέ μου, μην φτάσουμε να δούμε και τα πυρά!". Αλλά φυσικά, είναι ένας πόλεμος. Η "Μάνα Κουράγιο" όταν λέει αυτή τη φράση, γίνεται κυνική απέναντι στον εαυτό της. Το κουράγιο σήμερα, σημαίνει επιβιώνω. Αν δεν έχεις το κουράγιο, δεν μπορείς να επιβιώσεις. Όπως τότε, έτσι και τώρα.


rejected: Τι σας δυσκολεύει περισσότερο, κάθε βράδυ, με την "Άννα" που ερμηνεύετε;

Λ.Φ.: Ο Μπρεχτ έχει κάτι που μπορεί να διευκολύνει τον ηθοποιό κάθε βράδυ. Να "κουβαλάς" τον ρόλο. Δεν χρειάζεται καθόλου να ταυτιστείς με τον ήρωα. Θέλει να είσαι πολύ ακριβής με τον ήρωά σου. Με δυσκολεύει όταν χάνω την "εξαγγελτική" ακρίβεια. Έχω την χαρά να λέω αυτό το κείμενο με έναν τρόπο που θέλω να βάλω το κόσμο να σκεφτεί πάνω σε αυτά τα πράγματα. Και όχι να την κατανοήσει, να την συμπαθήσει ή να πονέσει μαζί με την "Άννα". Πιο πολύ θέλω να σκεφτεί πάνω σε αυτά τα σημαντικά που συμβαίνουν. Αυτό απαιτεί ακρίβεια. Ένας άλλος ρόλος μπορεί να απαιτούσε μεγαλύτερη ταύτιση.

Λυδία Φωτοπούλου
Λυδία Φωτοπούλου

Αυτό οφείλει να περνά κάθε ηθοποιός... ένα ολόκληρο σύμπαν ιδεών

rejected: Αυτό είναι το επόμενο βήμα στον καλλιτέχνη. Δεν παίζεις, δεν ταυτίζεσαι-που μέχρι ένα σημείο- οφείλει να συμβεί. Δεν θέλεις διδαχτικά να περάσεις τα μηνύματα του Μπρεχτ, αλλά θέλεις με μία-τρόπον τινά-"αποστασιοποίηση" να τα περάσεις στην πλατεία του θεάτρου. Να πάρει αυτή την ενέργεια και το κείμενο το κοινό στο σπίτι του. Με τον χρόνο, ήρθε αυτό;

Λ.Φ.: Ναι. Αυτό το περιέχει η πιο σύγχρονη υποκριτική. Το είχαμε και στην "Γκόλφω" που έπαιξα στο Εθνικό Θέατρο, σε έργο τελείως διαφορετικό. Στο θέατρο αγαπώ ότι είναι ένας τρόπος να περνάω μια κοσμοθεωρία. Αυτό οφείλει να περνά κάθε ηθοποιός.. .ένα ολόκληρο σύμπαν ιδεών. Όταν τυχαίνει να κάνω κάποιο σεμινάριο σε νέα παιδιά, προσπαθώ να τους εξηγώ ότι το θέατρο δεν είναι ο εαυτός μας που προβάλλεται. Στο θέατρο προβάλλονται ιδέες, ένα σύστημα αξιών μέσα από μια ιστορία. Προβάλλεται η άποψη του συγγραφέα που κατέγραφε την τάδε εποχή. Ένα ολάκερο σύμπαν! Οπότε, έτσι κι αλλιώς, μετά τον Μπρεχτ, αυτό πέρασε σε όλα τα έργα μεγάλων συγγραφέων. Αυτό απαιτεί και μια περισσότερη υποχώρηση του εαυτού προς έναν άλλον άνθρωπο. Ναι. Δεν είναι εύκολο. Αλλά, φορές-φορές, είναι και σωτήριο. Ξεκουράζεσαι λίγο από το πολύ "εγώ" σου.

 
Λυδία Φωτοπούλου
Λυδία Φωτοπούλου

   

rejected: Κάνατε μια πορεία στο θέατρο που αποφύγατε τις "νάρκες"....

 

Λ.Φ.: Ναι, μακάρι να το κατάφερα. Προσπάθησα να μην "ρίξω νερό στο κρασί μου". Κάθε επιλογή έχει και τίμημα. Ήταν βαθιά μου επιθυμία, το τι ήθελα να κάνω. Δεν έβγαλα κάποια χρήματα από αυτή τη δουλειά. Λίγο από τύχη, λίγο από τον τρόπο της δουλειάς... μάλλον το επεδίωξα κιόλας! Δούλευα με πολλούς ανθρώπους και νεότερους από μένα.

rejected: Πώς μπορείς να μαζεύεις τις "ευκολίες" σου στο σανίδι και να προχωράς παραπέρα;

 

Λ.Φ.: Πέρασα, σίγουρα, από ασυνείδητες "ευκολίες" μου, αλλά με κούραζε και ήθελα, ενσυνείδητα, να το αλλάξω. Συνεργάστηκα με νεότερους και αφαίρεσα μια επιτήδευση που μπορεί πιο νέα να είχα. Ήταν ζητούμενο. Ήμουν καλός κριτής του εαυτού μου. Δεν ασχολιόμουν με το τι κάνει ο άλλος. Με ενδιέφερε τι κάνω εγώ.  

Λυδία Φωτοπούλου
Λυδία Φωτοπούλου

Αυτά που βλέπουν τα μάτια σου, αυτά γίνεσαι συχνά

rejected: Πώς είναι να γυρίζεις Θεσσαλονίκη;

 

Λ.Φ.: Ωραία είναι! Μου αρέσει πολύ! Στην αρχή, το καλοκαίρι, στις πρόβες, μέσα στη ζέστη, επειδή ήμουν συνηθισμένη τα καλοκαίρια μου να τα περνάω στο σπίτι μου στην Καβάλα, δίπλα στη θάλασσα, λίγο "κακομουτσούνιαζα". Τώρα που χειμώνιασε και πηγαίνω το βράδυ στην παράσταση, πολύ μου αρέσει! Στην Θεσσαλονίκη, οι άνθρωποι είναι πιο ανοιχτοί. Ίσως, επειδή έχουν πιο πολύ χρόνο, σε σχέση με τους Αθηναίους. Στη Θεσσαλονίκη, έχεις αυτή την θάλασσα που σου ανοίγει τα μάτια. Καμιά φορά, λέω... αυτά που βλέπουν τα μάτια σου, αυτά γίνεσαι συχνά. Είναι το τί θα συνηθίσεις τα μάτια σου να βλέπουν. Κάνουμε βόλτα παρέα στην πλατεία Ναυαρίνου, λίγο πριν που κατεβήκαμε στην θάλασσα και είδαμε τον ήλιο, τα σύννεφα, το πώς αλλάζουν μέσα στην μέρα. Κάτι μέσα σου γαληνεύει, γίνεται ομορφότερο. Στην Αθήνα, όταν βλέπεις άσχημα πράγματα, κουβαλάς την θλίψη και την μελαγχολία της αίσθησης. Δεν είναι καλό...  

 

Η Θεσσαλονίκη είναι μια πόλη με πολύ μνήμη για μένα

rejected: Η μνήμη λειτουργεί, όπως βολτάρετε παρέα με τον σκύλο σας, τον Ραχάτ;

 

Λ.Φ.: Η μνήμη λειτουργεί. Περπατάω και στην στροφή μπορεί να "εμφανιστεί" ο Ανδρέας Βουτσινάς. Ή ο Νικόλας Σεργιανόπουλος.... ο Χρήστος Αρνομάλλης, και νιώθω πιο κοντά τους. Άνθρωποι που έχουν φύγει. Αλλά και όσοι είναι παρόντες... να ανέβω να πιω έναν καφέ στο σπίτι της Έφης Σταμούλη, ή να περάσω από την φίλη μου, την Μένη Κυριάκογλου. Ο γιος μου, ο Κωνσταντίνος, έπαιζε παιδάκι στην παιδική χαρά που είναι παραδίπλα μας. Το σχολείο του, ήταν στην γωνία, Γιώργο. Βλέπω τα μικρά παιδιά και λέω μέσα μου "πωπω, θα γίνετε και εσείς καθηγητές, και δάσκαλοι, σε λίγα χρόνια και θα χαίρονται οι μαμάδες μας!"...Ναι, η Θεσσαλονίκη είναι μια πόλη με πολύ μνήμη για μένα.

Λυδία Φωτοπούλου
Λυδία Φωτοπούλου

rejected: Το "Εννέα και κάτι" που είχατε ως θεατρικό σχήμα με την Μαρία Κατσιαδάκη και τον Λάζαρο Γεωργακόπουλο, σας στεναχωρεί που δεν προχώρησε;  

 

Λ.Φ.: Ναι. Με στεναχωρεί, αλλά νομίζω ότι οικονομικά δεν γινόταν να υπάρξει. Το κρατήσαμε και λίγο παραπάνω από όσο έπρεπε.

rejected: Όπως λέγεται και στην παράσταση, "ο σταυρός που κουβαλάμε είναι η καλή μας καρδιά"; 

Λ.Φ.: Ο Μπρεχτ τοποθετεί στα παιδιά της "Μάνας Κουράγιο", τρεις αρετές να κουβαλάνε. Που είναι άχρηστες σε μια κοινωνία που είναι κι αυτή που ζούμε. Η αρετή, η τόλμη και η καλοσύνη, είναι αρετές που πεθαίνουν, λέει ο Μπρεχτ.

rejected: "Και όποιος δεν πέθανε ακόμα, τώρα, σε άλλες μάχες να τραβήξει". Μια μάχη δώσατε τελευταία;

Λ.Φ.:Έδωσα μάχη με την κατάθλιψη. Ήταν η πιο οδυνηρή μου μάχη. Σε θλίβουν τα πράγματα, το πώς έφτασε να είναι ο κόσμος...

Η άνοιξη θα έρθει από αυτόν τον "επόμενο" άνθρωπο που θα έχει συναίσθηση του διπλανού του

rejected: Μπορεί να γίνει ένα θαύμα; "Έρχεται η άνοιξη", όπως λέει η "Μάνα Κουράγιο";

Λ.Φ.: Δεν ξέρω. Φοβάμαι είμαστε πολύ μακριά, από την άνθιση. Πόσο θα κρατήσει όλο αυτό; Η άνοιξη, λογικά, κάποια στιγμή θα έρθει. Πόσο ακόμα, όμως, θα κρατήσει όλο αυτό; Ο πόλεμος που περιγράφει ο Μπρεχτ κράτησε τριάντα χρόνια. Υπάρχει ένα ποίημα του Μπρεχτ που απευθύνεται στον άνθρωπο που θα έρθει μετά από εκείνους. Σε εμάς. Που τελικά, δεν είμαστε ούτε εμείς. Λέει, λοιπόν, στον άνθρωπο που θα έρθει μετά με γνώρισμα ότι θα έχει συναίσθηση για τον άλλον άνθρωπο. Όταν θα γυρνάς και θα κοιτάς πίσω σου, κρίνε μας με μια επιείκεια. Πέρασαν τόσα χρόνια από τον Μπρεχτ κι αυτός ο άνθρωπος δεν ήρθε. Δεν είμαστε εμείς. Εμείς, πάλι, θα κάνουμε αυτή την επίκληση στον άνθρωπο που θα έρθει. Η άνοιξη λοιπόν, θα έρθει από αυτόν τον επόμενο, που θα έχει συναίσθηση του διπλανού του.

"Κι όμως το ξέρουμε και το παραξέρουμε.
Και το μίσος για την ταπεινοφροσύνη μας χαλάει τη φάτσα
Και η οργή από την αδικία την φωνή μας βραχνιάζει.
Αχ, εμείς, που θέλαμε να προετοιμάσουμε για την φιλία το έδαφος,
εμείς, ουδέποτε μπορέσαμε να είμαστε φιλικοί οι ίδιοι.
Εσείς όμως, όταν θα ξημερώσει η μέρα η καλή,
όπου ο άνθρωπος πια βοηθός του ανθρώπου θα είναι...
Εσείς, να μας θυμηθείτε
και να μας λογαριάσετε με κάθε επιείκεια"

-(Μπέρτολτ Μπρεχτ)

Λυδία Φωτοπούλου
Λυδία Φωτοπούλου

rejected: Πού χωλαίνει το ελληνικό θέατρο;

 

Λ.Φ.: Στα εργασιακά θέματα. Υπάρχει τεράστια οικονομική εκμετάλλευση των ηθοποιών, ασχέτου ηλικίας και πορείας. Ζούμε ανελέητες εποχές. Πλέον, έρχεται στην εργασία "η γενιά του part-time". Ο σαραντάρης ξεποδαριάζεται να κάνει delivery για πέντε ευρώ. Είναι φρίκη και στο θέατρο. Ένας νέος ηθοποιός θέλει να παίξει και σου λέει... πρόβες-ας μην πληρωθώ, ΙΚΑ-ας μην βάλω, να μην κάνω το ένα, να μην κάνω το άλλο, αλλά να βγω στο σανίδι.  

rejected: Τελικά, τι είναι αγάπη για εσάς; "Αγάπη είναι να κοιτάς την πόρτα ολοένα";

Λ.Φ.: Είναι η πιο δύσκολη ερώτηση... Οφείλω να το πω. Το να κοιτάς την πόρτα ολοένα, είναι μια απώλεια του εαυτού σου, που φυσικά ανήκει στον έρωτα. Εκεί χάνεις τον εαυτό σου. Γίνεται μια κατάληψη στον εγκέφαλο, στο πνεύμα σου και προσωπικά, δεν θέλω αυτό να το ξαναζήσω. Ευτυχώς, πέρασαν τα χρόνια και είμαι πολύ καλά, χωρίς -αυτού του είδους- την αγάπη.  

rejected: Τελικά, τι είναι αγάπη;

Λ.Φ.: Αγάπη είναι αυτό που κάνει εσένα και τον άλλον, να είναι πιο πλήρης. Πιο "γεμάτος" από πράγματα.  

Το συστατικό του "δίνω" είναι στον χαρακτήρα του ανθρώπου

rejected: Στις μέρες μας, πώς μας παρατηρείται; Αγαπάμε;

Λ.Φ.: Δύσκολα δίνουμε αγάπη. Αλλά, δίνουμε. Δεν έχουμε "μαγκώσει" τελείως. Ακόμη, δεν γίναμε "ρομποτάκια". Όχι σε τέτοιο βαθμό, που να μπορεί να αλλάξει η ροή του ποταμιού. Όχι τόσο, ώστε να αλλάξει όλη η κοσμοθεωρία μας. Όχι. Είναι λίγοι αυτοί που δίνουν από το υστέρημά τους αγάπη. Είναι και κάποιοι που δεν δίνουν καθόλου αγάπη, ακόμα και από το περίσσευμά τους. Το συστατικό του "δίνω" είναι στον χαρακτήρα του ανθρώπου. Είναι αυτοί που το κουβαλάνε μέσα τους αυτό το ρήμα. Το "δίνω". Είναι αυτό που σου λέει ο άλλος, "θέλω να μοιραστώ για να είμαι καλά".  

Λυδία Φωτοπούλου
Λυδία Φωτοπούλου

Είσαι ελεύθερος όταν δεν χρειάζεται να αποδείξεις κάτι

rejected: Δυο πράγματα χαρακτηρίζουν την Λυδία. Και πάνω και κάτω από το σανίδι. Πάθος και ζεστασιά. Από που τα αντλείται;

 

Λ.Φ.: Αχ... ωραίο το "ζεστασιά"... Αυτό το πάθος και τη ζεστασιά προσπαθώ να τα δίνω. Δεν ξέρω πώς γίνεται...προφανώς το περιέχω. Δεν είναι κάτι που με κουράζει. Εάν το έχεις, θα το δώσεις. Δεν είναι τόσο να πασχίζεις για κάποια πράγματα. Κάθε βράδυ, είμαι ένα όργανο που μπαίνει στην Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών και το συναίσθημα λειτουργεί από ό,τι έχω ζήσει. Στιγμιαία, καλοκουρδισμένα και με ακρίβεια. Κάθε ηθοποιός δουλεύει διαφορετικά. Εγώ μεγαλώνοντας, ανακάλυψα ότι... πρώτα από όλα, ακριβώς επειδή στο θέατρο ασχολείσαι με την ζωή, αυτό που έχεις να κάνεις, είναι όλη μέρα να κατανοείς την ζωή. Είναι απλώς να μπαίνεις πιο ουσιαστικά σε αυτό που - από το πρωί- ζεις. Να γίνει μέσα σου, μια συνήθεια. Αν αυτό υπάρχει, μπορείς όταν πας στο θέατρο να "αδειάζεις" και να "γεμίζεις" συνάμα, με αυτό. Ποτέ δεν ξέρεις... αν θα είναι 70% ή 90% ή 40% αυτό που θα σε "επισκεφτεί" στο θέατρο το βράδυ. Αυτό το "άδειασμα" είναι καλό να γίνεται. Η δουλειά που κάνεις πριν, σου χαρίζει την εγρήγορση στο σώμα. Δεν ανήκω στους ανθρώπους που ταλαιπωρήθηκαν. Δεν έκανα πολλές ώρες ορθοφωνία. Χρειάστηκε όταν είδα πως το τσιγάρο που το λατρεύω, με πρόδιδε, να το κόψω. Άρχισα το ηλεκτρονικό κι ευτυχώς τα κατάφερα. Το σώμα είναι σε εγρήγορση. Είναι θέμα ενέργειας πώς γεμίζεις το "δοχείο" σου που "αδειάζει" το βράδυ στο θέατρο. Όταν "αδειάζεις" είναι καλύτερα. Δεν τα καταφέρνω πάντα. Πολλές φορές, "μπαίνω" με την αγωνία. Ειδικά στην πρεμιέρα. Ή αν ξέρω ότι κάτω είναι κάποιος γνωστός μου... δεν θέλω Γιώργο να ξέρω ότι είσαι από κάτω-με ενοχλεί (γέλια)... Είσαι ελεύθερος όταν δεν χρειάζεται να αποδείξεις κάτι. Γι' αυτό προσπαθώ, όσο μεγαλώνω, να μην είναι το θέατρο, θέμα για τους άλλους... ότι το κάνεις για τους άλλους. Δεν κάνεις θέατρο για να σε αγαπάνε οι άλλοι. Ή να τους αρέσεις... Είναι αυτό που αφορά το ολόκληρο της ύπαρξής σου, εκείνη τη στιγμή. Αυτή που θέλει, να επικοινωνήσει.

Λυδία Φωτοπούλου
Λυδία Φωτοπούλου

Η ζωή έχει πιο μεγάλη φαντασία από μένα. Και με σκηνοθετεί καλύτερα...

rejected: Τελευταία ερώτηση... το δικό σας "κάρο", τι περιέχει;

Λ.Φ.: Το δικό μου "κάρο" έχει τους ανθρώπους που χρόνια ολόκληρα βαδίζω μαζί τους. Ακόμα και αν δεν είναι πάνω στο "κάρο" μου. Ακόμα και αν απέκτησαν ένα δικό τους "κάρο" και τρέχουν. Νομίζω.. .είναι γεμάτο ανθρώπους το "κάρο" μου... οι φίλοι μου... όσοι μου έμαθαν, με βοήθησαν, όσοι έφυγαν, όσοι με χαρακτήρισαν... όσοι μου "άνοιξαν" ορίζοντες.... Γυρνώ, κοιτώ το "κάρο" μου και είναι άνθρωποι που μου χαμογελάνε. Οι γονείς μου. Το "κάρο" μου είναι το σπίτι στην Καβάλα, του παππού μου - που είναι όλα τα παιδικά μου χρόνια. Εξαρτιέμαι και "πατάω" εκεί για το επόμενο βήμα. Στο "κάρο" μου είναι και τα όνειρά μου, που συνήθως αφορούν τη ζωή κι όχι το θέατρο. Ευτυχώς, για τα όνειρα στο θέατρο φροντίζουν οι άλλοι. Η ζωή έχει πιο μεγάλη φαντασία από μένα. Και με σκηνοθετεί καλύτερα...

Λυδία Φωτοπούλου




συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου
φωτογραφίες | τάσος θώμογλου
επιμέλεια | ιάκωβος καγκελίδης