Απλά...

"Η Τέχνη έχει το μοναδικό εκείνο τρόπο, να χωθεί μέσα σε μια περιοχή που αναδύει κάτι άλλο. Μέχρι 18 χρονών, πέρναγα και έβλεπα αυτό το άγαλμα. Μια μέρα πήγα από τη θέση του αγάλματος μέχρι την πόρτα του νεκροταφείου, απέναντι, σκεπτόμενη αν σηκώνονταν αυτή η γυναίκα και έμπαινε στον ιερό χώρο... .ήταν 33 τα βήματα. Γράφτηκαν 33 κεφάλαια στο βιβλίο-έτσι με πήγε η ιστορία. Κι έπειτα προκύψαν οι συνειρμοί για τα 33 χρόνια θυσίας του Χριστού. Είναι ένα άγαλμα που με συγκινεί, όπως όλα τα αγάλματα, γιατί πάντα έχω μια σκέψη... Τι κάνουν αυτά, τις ώρες που εμείς δεν τα βλέπουμε; Υπάρχει όντως η ακαμψία και η ακινησία; Ή η ψυχή που τα εμπεριέχει κάνει την ύλη να κινείται;"

συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου */* φωτογραφίες | τάσος θώμογλου */* επιμέλεια | ιάκωβος καγκελίδης + τάσος θώμογλου
Μαρία Τσιμά

Πολλές φορές, όταν νικάει η ομορφιά, οι άνθρωποι είναι αμήχανοι

rejected: Όταν νικάει η ομορφιά, οι άνθρωποι δεν ξέρουν τι να κάνουν;

Μ.Τ.: Πολλές φορές, όταν νικάει η ομορφιά, οι άνθρωποι είναι αμήχανοι. Ναι. Όπως είναι ένας μεγάλος έρωτας, όταν μας κόβονται τα γόνατα. Όταν δεν ξέρουμε καθόλου, πώς να διαχειριστούμε κάτι που είναι απρόβλεπτο. Ένα "δώρο" που μας κάνει ο άλλος και δεν μπορούμε καν να καταλάβουμε τη σημασία του. Το χειρότερο από όλα είναι πως πολύ συχνά, ενώ αυτή η ομορφιά μας κατακλύζει, έχουμε και μια δύναμη να της αποστρέφουμε το βλέμμα μας. Πολλές φορές, μας επισκέπτεται η ομορφιά και είτε δεν μπορούμε να την αντιληφθούμε, είτε επειδή είναι τόσο μεγάλη, δεν την αντέχουμε οι άνθρωποι. Δεν αντέχει ένας μικρός, επαρχιακός περίγυρος, δύο όμορφες γυναίκες, δύο ωραία φουστάνια, δύο ωραίες αναπνοές, δύο σώματα που μυρίζουν βανίλια. Δεν αντέχει ότι αυτές δεν μπαίνουν μέσα στο μικροαστικό τοπίο του περιπάτου, αλλά θέλουν κάτι άλλο. Δεν αντέχει έναν άλλο κόσμο, εύκολα, ο άνθρωπος. Είναι όπως όταν συναντάς έναν άνθρωπο. Τον πρώτο καιρό είναι σαν να έχεις έναν μεγάλο πυρετό κι αυτό σε κατακλύζει. Μπορεί να σε αλλάξει, να σε ρουφήξει και καμιά φορά δεν ξέρεις πώς να τον διαχειριστείς. Γι' αυτό οι άνθρωποι χωρίζουμε, απομακρυνόμαστε, πονάμε. Δεν ξέρω κι από την άλλη, αν η ομορφιά διαρκεί για πάντα...

Νομίζουμε ότι είμαστε κάτι οι άνθρωποι... ενώ είμαστε ένα απειροελάχιστο σε ένα εκατοστό του σύμπαντος... ένα τίποτα.

rejected: Η ομορφιά της ψυχής δεν αντέχει;

Μ.Τ.: Ναι. Αλλά, η ψυχή δεν έχει μόνο ομορφιά. Η ψυχή έχει και σκοτεινιά, μέχρι και βόρβορο. Η ψυχή, έχει όλα εκείνα τα στοιχεία, που μας κάνει να είμαστε και κτήνη και άγιοι. Είμαστε πολύ αντιφατικά πλάσματα οι άνθρωποι. Νομίζουμε ότι είμαστε κάτι... ενώ είμαστε ένα απειροελάχιστο σε ένα εκατοστό του σύμπαντος... ένα τίποτα. Παρόλα αυτά, νιώθουμε κατά καιρούς μια μεγάλη δύναμη, που ίσως είναι μια θωρακισμένη βαθιά αδυναμία. Η ψυχή μας είναι και σκοτεινή και φωτεινή και για μένα το χειρότερο είναι όταν υπάρχει μια άμβλυνση συναισθημάτων. Που είναι σαν να μην αισθάνεσαι τίποτα...


Μαρία Τσιμά
Μαρία Τσιμά

rejected: Πώς παλεύεις τα σκοτάδια;

Μ.Τ.: Σε αυτή τη φάση της ζωής μου, παλεύω τα σκοτάδια μου, με δουλειά. Πολλή δουλειά. Άρα με κούραση, που με οδηγεί στο τέλος, σε ένα κρεβάτι να θέλω να κοιμηθώ. Οπότε με έναν τρόπο αποσύρομαι από το σκοτάδι, πηγαίνοντας σε ένα "φυσικό" σκοτάδι. Καμιά φορά, πολύ αργά το βράδυ, οδηγούμαι και στην απελπισία. Συνήθως είναι στη βόλτα μου, όταν κατεβαίνω από τις σκάλες του γραφείου και ανεβαίνω στην Άνω Πόλη. Κάπου εκεί βρίσκει καταφύγιο η σκοτεινιά μου. Σε ένα τραγούδι που ακούω στο ραδιόφωνο... δυο ανθρώπους που συζητάνε γλυκά σε ένα άδειο μπαλκόνι στην ησυχία της νύχτας.... σε μια σκέψη για έναν άνθρωπο που είναι μακριά.... Εκεί νικάει η ομορφιά του ανθρώπου την κάθε απελπισία.

rejected: "Ξαναβλέποντας" τώρα πια, το βιβλίο.... Σελίδες είναι οι άνθρωποι που έμμεσα το εμπεριέχουν;

Μ.Τ.: Αυτό το βιβλίο είναι μια διαδρομή πέρα-δώθε, στο γνωστό νυφοπάζαρο της πόλης, όπου γνώρισα το κόσμο. Γνώρισα τους ανθρώπους, τις ιδιαίτερες φυσιογνωμίες του Αργοστολίου, τους "τρελούς", τους αγαπημένους τρελούς. Στην Κεφαλονιά, η τρέλα είναι κομμάτι ενσωμάτωσης στη κοινωνία. Στον τόπο μου έκανα τα πρώτα φλερτ. Εκεί έμαθα τα πρώτα γράμματα-εκεί και τα αγάπησα.

 
Μαρία Τσιμά
Μαρία Τσιμά

rejected: Και πώς "μπούκαρε" το θέατρο την ζωή σου;

Μ.Τ.: Ήμουν ένα επαρχιωτόπουλο που τέλειωσε τη Σχολή και πήγε το 1983 στα Γιάννενα, ως φοιτήτρια. Φιλόλογος ήθελα να γίνω. Μια μέρα είμαι στην αίθουσα τελετών του Πανεπιστημίου, όπου κάποιοι φοιτητές ανεβάζουν τις "Εσωτερικές Ειδήσεις" του Ποντίκα. Ανάμεσα στους 3-4 φοιτητές ήταν και ο Αναστασάκης. Εκείνη τη στιγμή, αποφάσισα ότι αυτό θέλω να κάνω στη ζωή μου. Δεν ξέρω ακόμα να σου πω γιατί. Εκείνη τη στιγμή, λες και είδα σε μια ρωγμή να ανθίζει ένα λουλούδι. Την επόμενη μέρα, πήρα την τσαντούλα μου και ξαναμπήκα στην ίδια αίθουσα λέγοντας "θέλετε έναν ακόμα στην παρέα;"... Βέβαια, τέλειωσα και τη σχολή, καθότι είμαι και κόρη αριστερού, "πρώτη στα μαθήματα, πρώτη στον αγώνα". Ολοκλήρωσα με άριστα το Ιστορικό Αρχαιολογικό και πήγα στην Αθήνα. Γράφτηκα στο "Ωδείο Αθηνών", λέγοντας ψέματα στους γονείς μου ότι κάνω μεταπτυχιακό... Τέλειωσα τη σχολή, πήγα σε μια οντισιόν του Δημήτρη Ποταμίτη και η πρώτη μου παράσταση ήταν το "Κουρδιστό Πορτοκάλι". Κάπως έτσι τα πράγματα πήραν το δρόμο τους... Με όλη τη δυσκολία που έχει αυτή η δουλειά, με όλα όσα έχω ζήσει με ανθρώπους.... αυτή, εκείνη η πρώτη αίσθηση που άνοιξε κάτι μέσα μου, ανεξήγητο, εξακολουθεί ακόμα να υπάρχει. Η ίδια αίσθηση, αυτή, παραμένει και γίνεται αγάπη και αφοσίωση για τη δουλειά μου που δεν στερεύει. Ποτέ.

...δεν μου χρωστάει τίποτα το ελληνικό θέατρο.[...] Εγώ το αγάπησα. Εγώ του δόθηκα. Δεν μου χρωστάει

rejected: Πέρασαν νεράκι τα χρόνια στο θέατρο; Σε αυτό το "δόσιμο" με κόπο, δυσκολίες και μεράκι;

Μ.Τ.: Υπήρξα τυχερή. Δίχως να είμαι στην πρώτη γραμμή, είχα πάντα δουλειά, ζούσα από τη δουλειά μου. Στην αρχή δε, έκανα ιδιαίτερα μαθήματα Δέσμης και το σταμάτησα όταν αποφάσισα ότι δεν το χρειάζομαι. Πρόλαβα την εποχή των επιχορηγούμενων θιάσων, όπου μπορούσα να ζήσω από τη δουλειά μου. Μετά έκανα μαθήματα σε υποψήφιους φοιτητές Δραματικών Σχολών. Θέλω να πω... δεν μου χρωστάει τίποτα το ελληνικό θέατρο. Και το εννοώ. Προσπάθησα πολύ, προσπαθώ κι ό,τι μπορέσω. Αλλά το ίδιο το θέατρο, τι να χρωστάει απέναντι στους ανθρώπους; Εγώ το αγάπησα. Εγώ του δόθηκα. Δεν μου χρωστάει. Κι αν δυσκολέψει και δεν μπορώ άλλο, θα βρω τρόπους να υπάρχω σε ένα άλλο δημιουργικό τοπίο. Όποιο κι αν είναι αυτό... από τη συγγραφή μέχρι το νησί μου. Θέλω ανοιχτούς ορίζοντες. Η ζωή είναι ένα ποτάμι, έχει μια κοίτη, πας... καμιά φορά, μπορεί να σε ξεβράσει, να μείνεις σε μια ακτή. Κάτι πρέπει κι εκεί να κάνεις.

 
Μαρία Τσιμά
Μαρία Τσιμά

rejected: Κι αυτό που ζεις τώρα στο Κ.Θ.Β.Ε;

 

Μ.Τ.: Αυτό που ζω τώρα στο Κ.Θ.Β.Ε, είναι ένα αναπάντεχο δώρο. Προσπαθούμε με τον Γιάννη, το Δ.Σ., και με ένα δυναμικό ανθρώπων να σταθεί το θέατρο στα πόδια του, να βρει μια καλλιτεχνική πορεία. Γιώργο, ποτέ δεν το φανταζόμουν, ότι θα μου συμβεί όλο αυτό! Είμαι ένας άνθρωπος της δουλειάς, δεν ήμουν σε "διαδρόμους"... οπότε μια τέτοια ανάθεση-πρόσληψη δεν ήταν στα ζητούμενά μου. Είναι δώρο να μπορείς να είσαι μέρος μιας πρόκλησης να πάει λίγο καλύτερα το θέατρο στη Θεσσαλονίκη.

rejected: Αυτή η θέση δεν έχει πολλές παγίδες;

 

Μ.Τ.: Πάρα πολλές παγίδες έχει... Όταν τελειώνουν τα συμβόλαια των ανθρώπων, καταλαβαίνω απόλυτα, όντας πρώτιστα ηθοποιός, πόσο στενάχωρο είναι. Ξέρω πόσο δύσκολο είναι. Κι εγώ όταν πρωτομπήκα σε αυτή τη δουλειά, ήξερα ότι δεν θα είμαι σε έναν φορέα για πάντα. Οπότε κι εγώ, έχω δεχτεί μη ανανεώσεις συμβολαίων. Εργάζομαι 27 χρόνια στο ελληνικό θέατρο και στο Εθνικό Θέατρο δούλεψα σε 6 παραγωγές. Συνολικά, τρία χρόνια στα 27. Δεν θεωρώ ότι μου ανήκει κανένας φορέας που να με έχει για πάντα.

Μαρία Τσιμά
Μαρία Τσιμά

Αυτό προσπαθώ να κάνω. Να αγαπήσω τον εαυτό μου που χάνει...

rejected: Τελευταίες παραστάσεις για το "Δηλητήριο" που παίζεις στην Ε.Μ.Σ....Τελικά, μπορείς να αγαπήσεις την απώλεια;

 

Μ.Τ.: Αυτό προσπαθώ να κάνω. Να αγαπήσω τον εαυτό μου που χάνει. Μεγαλώνοντας, όλοι χάνουμε πολλά. Και δεν μιλάω μόνο για την αθωότητα μας. Χάνουμε ανθρώπους που αγαπάμε, γονείς, φίλους, συντρόφους, συζύγους... χάνουμε... δεν είμαστε πάντα "top"...

rejected: Στο Κ.Θ.Β.Ε., τι σε στεναχωρεί;

Μ.Τ.: Πολλές φορές, πρέπει κάποιος να μιλάει για τα αυτονόητα. Να τα λέει πολλές φορές. Έχει να αντιμετωπίσει νοοτροπίες που δεν θέλουν να υπάρξουν καινοτόμες λύσεις. Με στεναχωρεί μια δημοσιουπαλληλική αντίληψη σε ένα χώρο Τέχνης που δεν θα έπρεπε να υπάρχει. Η αμεσότητα και η εκτέλεση κάποιων πραγμάτων έχει αγκυλώσεις. Θα ήθελα πιο γρήγορα και αποτελεσματικά τα πράγματα. Κινούμαστε δε, οφείλω να το πω, πολύ καλύτερα. Έχω ακούσει αρκετές φορές τη φράση "αυτό δεν γίνεται", που γίνεται στην τελική. Μπορούσαμε με μεγαλύτερη πίστη όλοι να πάμε στο "γίνεται". Ευκολότερα και γρηγορότερα.

Μαρία Τσιμά
Μαρία Τσιμά

rejected: Τα καλλιτεχνάκια αντέχουν σε μια ανελέητη ζωή;

 

Μ.Τ.: Ένας που ετοιμάζεται να δουλέψει με το σώμα του, την ψυχή του, την φωνή του και ασχολείται με την Τέχνη, επέλεξε τον δύσκολο δρόμο. Δεν ξέρει αν θα αντέξει. Δεν ξέρει πού θα βγει. Δεν ξέρει... Γι' αυτό το στοίχημα ήρθε μάλλον στη ζωή. Δίχως σταθερές και να βρεθεί απέναντι σε όλα. Και να καμφθεί για καιρό. Σκέψου μια γενιά ηθοποιών που έδρασε μέσα στον Εμφύλιο; Ή στην Χούντα; Μια Αλέκα Παΐζη που έπαιζε "Αντιγόνη" και το βράδυ έτρωγε ξύλο;....Τι είναι αυτή η φλόγα που κάνει τον άλλον, στην πιο δύσκολη συνθήκη, να το θέλει και να μην μπορεί αλλιώς να κάνει; Αυτός ο πήχης ευαισθησίας, αντίστασης, αγάπης για τον άνθρωπο που ανεβαίνει;

rejected: Στον αριθμό 50, τι αναθεωρείς;

Μ.Τ.: Στα πενήντα μου, έχω λιγότερους περιορισμούς. Λιγότερο άσπρο-μαύρο. Λιγότερα δίπολα. Και μαλακότερη ροή στα πράγματα. Νέα είχα πολλές "οξείες" γωνίες. Ήμουν "ταύρος εν υαλοπωλείο" και με τη ζωή και με τη δουλειά. Τώρα λέω, "πήγαινε λίγο πίσω, άκου τον άλλον". Η ψυχανάλυση που έκανα με βοήθησε με τα κόμπλεξ μου. Μα και να ακούω τον άλλον. Αγάπησα τα άσχημά μου και απέκτησα μια ψυχραιμία. Μετακινήθηκα σε αρκετά και ας μην άλλαξα σε όσα ήθελα. Παλαιότερα, θύμωνα και έριχνα μπροστά μου κουρτίνες. Θύμωνα με κόσμο. Τελικά, τι ανάγκη έχεις την κόντρα με τους άλλους; Πόσο θα αξίζει αυτή η στιγμή που ζεις, μετά από καιρό; Μήπως δεν πρέπει;

Μαρία Τσιμά
Μαρία Τσιμά

...είναι γόνιμες περίοδοι αυτές, που οι άνθρωποι στέκονται μόνοι απέναντι στον εαυτό τους

rejected: "Δεν μπορείς όλα να τα ορίσεις. Η ζωή μας ξεπερνά". Η Τέχνη και ο Έρωτας...

 

Μ.Τ.: Μεγαλώνοντας, την τελευταία πενταετία, άλλαξα. Παλιά ήμουν σχεσάκιας. Δεν μπορούσα να φανταστώ τον εαυτό μου μόνο του και καλά. Με τίποτα. Έτρεμα στην ιδέα του "μόνη μου". Τώρα λέω, ότι είναι γόνιμες περίοδοι αυτές, που οι άνθρωποι στέκονται μόνοι απέναντι στον εαυτό τους. Η μοναχικότητα έχει και τα φρικαρίσματά της, αλλά έχει κι ένα ωραίο κομμάτι. Οφείλω όμως να σου πω, ότι προσμένω αυτό τον μεγάλο έρωτα, που θα αλλάξει το περπάτημα των δικών μου τακουνιών. Να κάνει το περπάτημα, όχι τόσο συντονισμένο. Αυτή τη συνάντηση, που θα αλλάξει το βάδισμα.

rejected: Πού λυτρώνονται οι άνθρωποι;

 

Μ.Τ.: Οι άνθρωποι λυτρώνονται σε ένα βλέμμα που ακουμπάς. Σε ένα τσιγάρο. Στα ωραία άπλυτα σεντόνια. Οι άνθρωποι στο σώμα συναντιούνται. Στο σώμα που επιθυμεί, που θέλει κάποιον άλλον. Κάπου εκεί. Μια βόλτα στη θάλασσα. Να ξανανοιχτείς σε ένα κρύο μπάνιο στο βαθύ μπλε. Και πάλι δεν ξεπονάς. Αλλά συναντιέσαι με τον άλλον.

Μαρία Τσιμά
Μαρία Τσιμά

Αγάπησα την δεύτερη έννοια βλεμμάτων, σε μια εποχή απόλυτης κυριολεξίας

rejected: Για έναν έρωτα, αξίζει να τα τινάξεις και όλα στον αέρα;

 

Μ.Τ.: Για ένα μεγάλο έρωτα αξίζει να τα τινάξεις όλα! Αξίζει... δεν μου είναι τόσο εύκολο να πω ότι ακολούθησα έναν άντρα μέχρι το τέλος. Προσπάθησα, αλλά ήμουν αρκετά εγωίστρια για να τινάξω όλα στον αέρα. Απλά δεν μου βγήκε η έκρηξη-ίσως και δεν μου ζητήθηκε με τόσο έντονο τρόπο. Να με έλκει ο άλλος τόσο πολύ, που να πάω με χίλια. Το πιθανότερο δε, όταν πηγαίνεις με χίλια, είναι να στουκάρεις. Αγάπησα και αγαπήθηκα πολύ. Αγάπησα και ανθρώπους, μα και στιγμές που ανατρέχω και μου δίνουν δύναμη. Αγάπησα και τώρα το καταλαβαίνω, μια ιδιαίτερη γλώσσα της μάνας μου. Μια ιδιαίτερη ομορφιά ανθρώπων που έχουν κάτι... Αγάπησα την δεύτερη έννοια βλεμμάτων, σε μια εποχή απόλυτης κυριολεξίας. Η δεύτερη ανάγνωση των ανθρώπων πάντα με έλκει. Ήμασταν προχθές με τον Γκραουζίνις σε μια οντισιόν και γυρνά και μου λέει..."καθόμαστε σε ένα σιδερένιο τραπέζι. Και σκέψου πως με την δύναμη του βλέμματος και της ψυχής σου, ανθίζουνε λουλούδια"... Πρέπει να μπορεί να συμβεί. Και στη ζωή σου. Λυγίζει ένα κουτάλι της ψυχής. Κάνεις τον εαυτό σου ή τον άλλον, να λυγίσει σε πολύ ωραίες στιγμές. Είναι ο άλλος ατσαλένιος και σε κοιτά. Και ΄συ υποφέρεις. Δεν έχεις υποφέρει; Και τον κοιτάς και μέσα σου έχεις λιώσει. Και βλέπεις πως και εκείνος "έλιωσε" μέσα του. Και θα στο δείξει με χίλιους τρόπους και ας μην στο πει. Εσύ Γιώργο, δεν το ΄χεις ζήσει;

Μαρία Τσιμά
Μαρία Τσιμά

rejected: Πού επιστρέφεις;

 

Μ.Τ.: Επιστρέφω σε ένα συγκεκριμένο τοπίο, στη Βόρεια Κεφαλονιά που γεννήθηκαν οι γονείς μου. Σε μια παραλία που είναι απέναντι η Ιθάκη. Και είναι γραμμένο αυτό το παραμύθι για τη γυναίκα που πήγε απέναντι και γύρισε κολυμπώντας για έναν άντρα, αυτή τη διαδρομή. Όταν βρίσκομαι στα πολύ δύσκολα, γυρίζω νοητά, εκεί. Είναι ένας τόπος, που στις 16.00 το απόγευμα πιάνει ένα ωραίο αεράκι, κάτω από τις ελιές με ολόγυρα "45 βαθμούς" Κελσίου. Το αεράκι αυτό μου δίνει την δύναμη να θέλω εκεί να συμβεί και η πιο ωραία συνάντηση. Να έρθει-που δεν θα έρθει. Μακάρι με ένα τρόπο, εκεί να μπορούσα να πεθάνω. Σε αυτό το σημείο αγναντεύοντας... σε αυτό το βλέμμα, σε αυτό το αεράκι είναι ο τόπος μου...


Μαρία Τσιμά




συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου
φωτογραφίες | τάσος θώμογλου
επιμέλεια | ιάκωβος καγκελίδης + τάσος θώμογλου