Οξυδερκής και Απλός

"Όταν ξεκίνησα στο θέατρο, δεν ήξερα τι μου γινόταν. Δεν είχα καμία κοσμοθεωρία. Δεν μπορούσα να κάνω κάτι άλλο και επέλεξα το θέατρο, ξεκινώντας από πολύ χαμηλά, με μόνη μου φιλοδοξία να μπορώ να εργάζομαι. Βλέποντας πίσω, δεν ήταν τότε καλύτερα τα πράγματα. Ακούω νέους ηθοποιούς που λένε "τώρα η κατάσταση είναι χάλια, ενώ παλιά ήταν καλά". Οι νέοι δε, μιλάνε για τα παλιά, λες και τα έχουν ζήσει! Θυμάμαι, πως και όταν μπήκα στο χώρο, η κατάσταση ήταν ζοφερή. Πάντα υπήρχαν άτομα με ενδιαφέρον, άτομα με γεμάτες τσέπες, υπήρχαν ψευτοδιανοούμενοι, δήθεν, τεμπέληδες, ατάλαντοι, μα και ταλαντούχοι και πολύ σημαντικοί. Έτσι ήταν πάντα. Ίσως οι αναλογίες είναι άλλες. Τώρα υπάρχουν περισσότερες ευκαιρίες, με πολλαπλάσιο κόσμο-όμως-να ενδιαφέρεται. Δεν έχει αλλάξει κάτι, πέρα από το καλύτερο επίπεδο παραστάσεων που-πλέον-διαθέτουμε. Ο καλλιτέχνης, μέσα από το θέατρο, καταφέρνει να συμφιλιωθεί με τις αδυναμίες του. Να μην τον φοβίζουν." Ο Γιάννης Μπέζος, ξεκάθαρος, στο rejected.gr....

συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου */* επιμέλεια | τάσος θώμογλου + ιάκωβος καγκελίδης
Γιάννης Μπέζος

Αξίζει να ασχολείσαι με σπουδαίους, διότι υποχρεωτικά ασχολείσαι και με την εποχή τους

rejected: 16 Δεκέμβρη και για λίγες παραστάσεις στο ΡΑΔΙΟ ΣΙΤΥ της Θεσσαλονίκης, θα παρουσιαστεί το "Αφιέρωμα στον Μιχάλη Σουγιούλ", μετά την επιτυχημένη πορεία του, στο θέατρο ΑΚΡΟΠΟΛ της Αθήνας. Τί σας δημιούργησε το καλλιτεχνικό ενδιαφέρον και επιλέξατε να είστε σε αυτή την μουσικοθεατρική παράσταση;

Γ.Μ.: Ο Μιχάλης Σουγιούλ ήταν ένας σπουδαίος καλλιτέχνης. Αξίζει να ασχολείσαι με σπουδαίους, διότι υποχρεωτικά ασχολείσαι και με την εποχή τους. Οπότε, σου αποκαλύπτει κάτι για τις δικές σου μέρες. Δεν είναι μουσικοθεατρικό "μνημόσυνο" και να πούμε "υπήρχε κι αυτό", αλλά να δείξουμε ότι αυτό είναι παρόν. Ακόμα μας ενδιαφέρει και μας αφορά. Αυτό δεν ισχύει μόνο για τον Μιχάλη Σουγιούλ. Ο Μιχάλης Σουγιούλ είναι ένας από αυτούς τους καλλιτέχνες, που σφράγισαν μια ολόκληρη εποχή. Μας ακολουθεί ο λόγος τους, ο ήχος τους. Η παράσταση αφορά την μεσοπολεμική εποχή, περίεργη εποχή, καθότι βρίσκεται ανάμεσα σε εποχές εμφυλίου και εποχές "του μετά". Τρία στάδια που εμπεριέχονται σε μια 30ετία. Είναι ένα ζοφερό κλίμα, μετά την καταστροφή της Μικράς Ασίας και φτάνει ως τα μέσα της δεκαετίας του '50. Μια σκληρή περίοδος... και επειδή ζούμε σκληρά κι εμείς, νομίζουμε ότι έτσι ήταν και τότε. Όχι. Τότε, ήταν χειρότερα. Ήταν πιο σκληρά. Το αίμα, οι νεκροί και η ηθική-οικονομική καταστροφή, δεν απουσίαζε την προοπτική ενός ελπιδοφόρου μέλλοντος. Το τελευταίο άνθισε και δημιούργησε την μετέπειτα ζωή στην χώρα μας, από το 1960 και μετά, που ήταν μια πιο "υποψιασμένη" εποχή.

Οι αξίες παραμένουν, δεν φεύγουν επειδή το θέλουν τα πολιτικά κόμματα. Οι αξίες είναι σαν τις ιδέες.

rejected: Τότε όμως, υπήρχαν αξίες και επιβίωνες. Σήμερα, υπάρχουν αξίες να σε "κρατήσουν" όρθιο, στον πιο ανώδυνο τρόπο που ζούμε;

Γ.Μ.: Οι αξίες παραμένουν, δεν φεύγουν, επειδή το θέλουν τα πολιτικά κόμματα. Οι αξίες είναι σαν τις ιδέες. Όχι ιδεολογίες-αυτές είναι άλλο πράγμα. Η αξία της ζωής παραμένει. Το ίδιο και η ελπίδα να ζούμε τη ζωή μας, έστω και με λιγότερα, παραμένει. Επειδή υπάρχει αυτή η συνήθεια, να αναπληρώνουμε το εσωτερικό μας κενό, με "εξωτερικά" πράγματα, φτάσαμε ως εδώ. Χάσαμε τα έξω βοηθήματα και με τα υποκατάστατα του ονείρου, ξεβολευτήκαμε. Είναι μια ευκαιρία να δούμε, έχει κι αυτό το λόγο η παράσταση, πως μπορούμε και με τα λίγα να είμαστε ευτυχισμένοι. Μην σας πω και περισσότερο... Δεν λέω να είμαστε άνεργοι! Να μην ζητάμε περισσότερα που είναι ανόητα-που δεν έχουν νόημα. Το νόημα βρίσκεται αλλού.

rejected: Πού εμπεριέχεται το νόημα;

Γ.Μ.: Το νόημα εμπεριέχεται σε μια δική μας πληρότητα. Όχι σε έναν υποχρεωτικό καταναλωτισμό. Αυτός ο τελευταίος μας "έφαγε". Είναι ωραίο οι άνθρωποι να έχουν οικονομική δύναμη, οι άνθρωποι να εξυπηρετούνται από το internet, να ντύνονται καλά και να τρώνε. Μα δεν γίνεται, αυτά να υποκαθιστούν άλλα πράγματα. Αυτό ήταν το μέγα λάθος. Ότι αυτά υπήρξαν υποκατάστατα αξιών. Αυτά, σαφώς και πρέπει να υπάρχουν, αλλά όχι μόνο αυτά.

Γιάννης Μπέζος
Γιάννης Μπέζος

Αποστολή της δουλειάς μου είναι να αντλώ χαρά

rejected: Από που αντλείτε, εσείς, χαρά;

Γ.Μ.: Αποστολή της δουλειάς μου είναι να αντλώ χαρά. Εφόσον εκτίθεμαι δημόσια, οφείλω να δημιουργώ κι ένα φως. Έναν ορίζοντα. Ανεξαρτήτως ρεπερτορίου. Ό,τι κι αν κάνουμε, οφείλουμε να δημιουργούμε ένα παράθυρο για τους ανθρώπους, ελπίδας και αισιοδοξίας. Ελπίδας για την ζωή. Ότι η ζωή δεν έχει νόημα όταν την ζεις μέσα στην μιζέρια. Υπάρχει πάντα αυτό το περίεργο ότι, πρέπει να βρούμε το φως. Δεν βλέπουμε φως. Αυτό δεν θα το δούμε, όσο δεν το δημιουργούμε. Πρέπει να κάνουμε κάτι κι εμείς γι' αυτό το φως. Το φως δεν θα σου το δημιουργήσει άλλος. Εσύ πρέπει να το φτιάξεις. Η ελληνική συνήθεια να περιμένουμε τα πάντα από τον άλλον... κανείς δεν θα το κάνει! Από την άλλη, το να "σκάψουμε" εντός μας, είναι μεγάλη περιπέτεια και δεν γίνεται εύκολα. Γιατί, αν κάναμε περισσότερη σκέψη και αυτοκριτική, θα ήταν καλύτερη η τύχη μας. Φαίνεται πως έπρεπε να το περάσουμε όλο αυτό.

Η ανασφάλεια οδηγεί στην διαστρέβλωση λεγομένων

rejected: Στις μέρες μας, ό,τι και να ειπωθεί, παρεξηγείται και διαστρεβλώνεται. Είναι και αυτό σημείο των καιρών;

Γ.Μ.: Η ανασφάλεια οδηγεί στην διαστρέβλωση λεγομένων. Συνήθως, όταν ακούμε κάτι που είναι αληθινό, όμως μας ενοχλεί, αρχίζουμε και απαντάμε εφηβικά... δηλαδή, βρίζοντας! Τούτο δείχνει πως ακόμα δεν ενηλικιωθήκαμε. Είναι αναμενόμενο. Εμένα, δεν μου κάνει εντύπωση. Αυτό συμβαίνει όταν λέμε αλήθειες. Όταν λες, σε κάποιον, ότι δεν κάνει καλά τη δουλειά του (και το ξέρουμε όλοι ότι δεν την κάνει καλά), αυτός θα απαντήσει εκνευρισμένος. Και εγώ αυτό θα έκανα. Ακριβώς γιατί είναι αλήθεια ό,τι λέγεται. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να λέγεται.

rejected: Η αλήθεια που πονάει, οφείλει να "βγάζει και νύχια" από την απέναντι πλευρά;

Γ.Μ.: Η αλήθεια όταν ακουστεί "θα βγάλει και νύχια". Είναι αναπόφευκτο. Είναι νομοτελειακό. Τα νύχια θα βγούνε, γιατί είναι ζοφερό. Υπενθυμίζεις στον άλλον, ότι πρέπει να κάνει δουλειά με τον εαυτό του. Ε, αυτό δεν είναι εύκολο... Πώς να αναλάβεις την ευθύνη του εαυτού σου; Η ευθύνη είναι άγνωστη λέξη στην χώρα μας. Το να δουλέψω τον εαυτό μου, το να είμαι υπόλογος κάπου... όλα αυτά τα "να" δεν μάθαμε να τα κάνουμε. Τώρα που πρέπει να τα κάνουμε, αρχίζει να μας ενοχλεί.

Γιάννης Μπέζος

Δεν γίνεται η ευρωπαϊκή οικογένεια, η ήπειρος του διαφωτισμού, να είναι ένα ταμείο!

rejected: Η διάθεση δημιουργίας στον νέο άνθρωπο καλά κρατεί;

Γ.Μ.: Εξαρτάται... ανάλογα τον χαρακτήρα. Υπάρχουν νέοι που είναι ηττημένοι. Δεν είναι θέμα ηλικίας, αλλά διάθεσης. Θεωρείς τον εαυτό σου αδιόριστο, από την ώρα που γεννήθηκες. Αυτά θα πληρώσουμε και γινόντουσαν 35 χρόνια, μα τα βρίσκουμε πλέον μπροστά μας. Πρέπει να φύγουμε από την οικονομίστικη σχέση. Από το πρωί έως το βράδυ ακούμε αριθμούς και νούμερα. Πρέπει αν ξεφύγουμε από αυτό. Και δεν μιλάμε για όσους δοκιμάζονται, που λογικά δεν ασχολούνται. Οι υπόλοιποι, όσοι έχουμε μια δουλειά, να φύγουμε από αυτή την λογική και να μπούμε σε πιο ουσιαστικά πράγματα. Όλη η ζωή δεν είναι ένα λογιστήριο. Το ευρωπαϊκό όραμα, που σαν βαρύγδουπη φράση μας τρελαίνει όλα τα χρόνια, κατέληξε σε ένα λογιστήριο. Δεν γίνεται η ευρωπαϊκή οικογένεια, η ήπειρος του διαφωτισμού να είναι ένα ταμείο!

Το αίσθημα της βίας δεν "σηκώνει" τον διάλογο. Δεν τον αντέχει. Δεν τον επιθυμεί

rejected: Και μέσα σε αυτό μπαίνει ένας καθημερινός φασισμός στην ζωή μας;

Γ.Μ.: Ο φασισμός είναι μια ζοφερή, σκληρή και περίεργη ιδεολογία, που έχει να κάνει με ομαδική φράση. Αυτό -που εσείς λέτε φασισμό της καθημερινότητας- είναι μια βαθιά επιθυμία του ανθρώπου να υπάρξει, προβάλλοντας την υπεροχή του και ας μην είναι τόσο δόκιμη. Από θέση ο άνθρωπος θέλει να αποκτήσει κύρος καταπιέζοντας, προβάλλοντας την θέση του και την οικονομική του δύναμη. Ακόμα και μια θέση που του δίνει η Πολιτεία και αυτό αποτελεί κατάχρηση. Ή το ότι έχει λεφτά από τον πατέρα του ή είναι κομπιναδόρος και βγάζει "έξυπνο" χρήμα. Είναι μια φασιστική συμπεριφορά που όμως, καλύτερα, ονομάζεται ως "η κακή μας πλευρά", που καραδοκεί -δυστυχώς- σε όλους μας, ανά πάσα στιγμή. Και σε χαλεπούς καιρούς, όπως τώρα, αυτά βγαίνουν. Εξού και έχουμε αυτά τα φαινόμενα της πολύ άκρας δεξιάς που στοχεύουν στην βία και την κατάλυση του πολιτεύματος. Δεν μπορεί αυτό το αίσθημα να λειτουργήσει μέσα στο δημοκρατικό πολίτευμα. Διότι θέλει διάλογο. Το αίσθημα της βίας δεν "σηκώνει" τον διάλογο. Δεν τον αντέχει. Δεν τον επιθυμεί. Ο άνθρωπος έλκεται από την "δύναμη" της επιβολής. Κι αυτό, διότι, η δημοκρατία έδωσε χώρο. Ανήκει στα ελαττώματα του πολιτεύματος της δημοκρατίας. Να στο πω κι αλλιώς; Ένα από τα ελαττώματα της δημοκρατίας, είναι η πάρα πολύ δημοκρατία. Η δημοκρατία είναι καθημερινή περιπέτεια. Δεν γεννήθηκες δημοκράτης. Πρέπει να γίνεις. Οφείλεις καθημερινά να ασκείς δημοκρατία.

Η ζωή έχει ενδιαφέρον, γιατί πρέπει να μάχεσαι, για να κερδίσεις κάτι-κι όχι να το παίρνεις στο τζάμπα

rejected: Μπορούμε να ευελπιστούμε στις γενιές που έρχονται;

Γ.Μ.: Σαφώς. Οι τωρινοί νέοι αιχμαλωτίστηκαν στην τεχνολογία. Περισσότερο από το διάβασμα ενός βιβλίου, τους λείπει η επικοινωνία. Επικοινωνία μέσω ενός υπολογιστή ή tablet, δεν υφίσταται. Συνεννοείσαι, δεν επικοινωνείς. Η επικοινωνία είναι και απάντηση στο βλέμμα του άλλου. Σε αυτό που κρύβει και όχι μόνο σε αυτό που γράφει σε πέντε γραμμές. Αυτό το κάνουμε για την διευκόλυνσή μας, αλλά μας κάνει μαλθακούς. Δεν οξύνει την σκέψη. Ο κόσμος οχυρώνεται πίσω από ένα απρόσωπο πληκτρολόγιο. Μαθαίνω πως νέοι άνθρωποι μέσω υπολογιστή νομίζουν ότι... ερωτεύονται. Δίχως χάδι; Δίχως βλέμμα και άγγιγμα; Οι νέοι επιλέγουν αυτού του είδους την ερωτική προσέγγιση, γιατί είναι ακίνδυνη. Διότι οι νέοι δεν παίρνουν το ρίσκο να αποτύχουν. Αλλά, η ζωή έχει ενδιαφέρον, γιατί πρέπει να μάχεσαι, για να κερδίσεις κάτι-κι όχι να το παίρνεις στο τζάμπα. Αυτό δεν θα έχει μέλλον-αυτή είναι η εκτίμησή μου. Οι άνθρωποι θα επανέλθουν σε κάτι άλλο, καθότι θα είναι προσωπική ανάγκη.

Γιάννης Μπέζος

rejected: Πού είναι η ουσία, στην καθημερινότητα;

Γ.Μ.: Είμαι σε μια ηλικία και θέση που βλέπω πράγματα και γελάω, ενώ παλαιότερα θα με ενοχλούσαν ή θα τα έπαιρνα περισσότερο τοις μετρητοίς. Οι νέοι είναι γεμάτοι απαντήσεις κι οι μεγαλύτεροι γεμάτοι ερωτηματικά. Όταν οι νέοι απαντούν εύκολα, το μόνο που μπορείς να τους πεις, είναι ότι θα κάνετε υπομονή, να ΄στε καλά και θα τα ανακαλύψετε. Διότι, αν δεν τα ανακαλύψουν μόνοι τους, δεν μπορούν αυτά να γίνουν κατανοητά. Ανακαλύπτω κάθε μέρα τα πολύ μικρά πράγματα.

Η διαχείριση της χαράς και της ευχαρίστησης είναι δυσκολότερη από της λύπης και της ρουτίνας

rejected: Ποια είναι τα μικρά πράγματα που σας φέρνουν χαρά;

Γ.Μ.: Ένα καλό φαγητό με αγαπημένα πρόσωπα, ένα καλό βιβλίο, ένα όμορφο τραγούδι. Ένας "γεμάτος" καφές... αυτά με ενδιαφέρουν! Δεν είναι εύκολο να τα ευχαριστιέσαι όταν συμβαίνουν! Και να τα εκτιμήσεις την στιγμή που συμβαίνουν. Όχι πριν, ούτε μετά, γιατί θεωρούμε ότι είναι αυτονόητα. Αμ, δε... Τα κερδίζεις! Η διαχείριση της χαράς και της ευχαρίστησης είναι δυσκολότερη από της λύπης και της ρουτίνας.

Γιάννης Μπέζος

rejected: Η φετινή θεατρική χρονιά ξεκίνησε ως μια εξαιρετικά δύσκολη;

Γ.Μ.: Ναι, ισχύει. Αυτό είναι οικονομικό θέμα. Πέρυσι υπήρχε η ελπίδα και "κάτι γινόταν" στα θέατρα. Φέτος, δεν υπάρχει ελπίδα. Όλα είναι συγκοινωνούντα δοχεία. Πέρυσι, υπήρξαν οι εκλογές του Σεπτέμβρη, ένα "άντε, πάμε να δούμε τώρα τι θα γίνει", τώρα υπάρχει μια απογοήτευση. Όταν τα οικονομικά δυσκολεύουν και ο άλλος έχει πέντε δεκάρες στην τσέπη, δεν θα έρθει στο θέατρο να δει εμάς! Θα κοιτάξει, να τα βολέψει αλλιώς. Τα θέατρα προσπαθούν με λογής-λογής προσφορές. Όμως, ο άλλος δεν θα δώσει τον οβολό του, όταν έχει άλλες ανάγκες. Και βέβαια, είναι πάρα πολλές οι παραστάσεις. Μιλάμε για ένα θεατρόφιλο κοινό που ανακυκλώνεται χρόνια στα θέατρα. Οι περισσότεροι δεν πάνε θέατρο. Μιλάμε για ένα σύνολο 400.000 ατόμων που πάνε θέατρο στο λεκανοπέδιο της Αττικής. Δεν είναι παραπάνω. Όταν η Αττική έχει 5 εκατομμύρια κόσμο, τι να λέμε! Ούτε το 10% του κόσμου δεν πάει στο θέατρο. Ο κόσμος είναι σε απογοήτευση και σε αναμονή.

rejected: Δικαιολογείται η Αθήνα των εκατοντάδων παραστάσεων, που κάποιες εξ αυτών είναι και ημί-επαγγελματικές; Ο ερασιτεχνισμός δεν γυρνάει μπούμερανγκ στο θέατρο;

Γ.Μ.: Όχι. Θα γινόταν, ούτως ή άλλως. Ο άλλος θέλει να κάνει θέατρο, οπωσδήποτε, έστω και στο σπίτι του. Δεν μπορείς να το απαγορεύσεις. Ούτε καταλαβαίνει αν αυτό που κάνει, είναι "αστείο" ή ελαφρότητα... θέλει να το κάνει. Αυτό δεν γίνεται να το αποφύγουμε. Θα υπάρχει και μέσα από όλα αυτά, ίσως κάτι καλό θα ξεπηδήσει. Ένα. Ένα μικρό. Τα υπόλοιπα θα τα "ξεχάσει" ο χρόνος. Έτσι γίνεται... δυστυχώς ή ευτυχώς.

rejected: Τον Φεβρουάριο στην Αθήνα, θα πρωταγωνιστήσετε στον "Αμερικάνο Βούβαλο" μαζί με τον Πέτρο Φιλιππίδη και τον Ορφέα Αυγουστίδη, σε σκηνοθεσία του Πέτρου Φιλιππίδη, στο θέατρο ΜΟΥΣΟΥΡΗ.

Γ.Μ.: Είναι ένα περίεργο και ενδιαφέρον έργο, που δεν είναι αμιγώς αμερικάνικο. Είναι σπουδαίο έργο. Και τα σπουδαία έργα, αφορούν τους πάντες. Είναι, όπως λέει και ο Πέτρος, σαν τις "Δάφνες και Πικροδάφνες" στα αγγλικά. Ήρωες, καταδικασμένοι και χωμένοι στο καβούκι τους, που όλο λένε λόγια, μα από πράξη, καμία. Ήρωες που υποδύονται ότι είναι υπόκοσμος... και δεν είναι ούτε καν αυτό. Ήρωες που καταλήγουν στο μηδέν.

Γιάννης Μπέζος

Έγνοια μου, όταν βγαίνω στη σκηνή, είναι να έχω κάτι να πω

rejected: Ποιο είναι το μέλημα σας, κάθε βράδυ, στο σανίδι;

Γ.Μ.: Μέλημα μου είναι οι θεατές να επικοινωνήσουν. Να συμμεριστούν το δικό μου χρόνο, φτάνει αυτό που κάνω εγώ να έχει ενδιαφέρον -αυτή είναι η αγωνία μου. Έγνοια μου, όταν βγαίνω στη σκηνή, είναι να έχω κάτι να πω. Τρακ δεν είχα ποτέ στην ζωή μου, όπως το λένε συνάδελφοί μου. Ευθύνη που πολλαπλασιάζεται συν τα χρόνια, ναι, έχω. Άλλα, τρακ όχι. Το τρακ σε αναστέλλει... και δεν το διαθέτω. Δεν έχω τέτοιες ανασφάλειες. Φροντίζω στην πρεμιέρα κάθε έργου, να ΄μαι "έτοιμος".




συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου
επιμέλεια | τάσος θώμογλου + ιάκωβος καγκελίδης