Η φυγή είναι συνώνυμη της ζωής μας

Δύσκολο να τον περιγράψω. Έχει αυτό το αθώο και συναρπαστικά γοητευτικό. Η αύρα, η ενέργεια, οι λέξεις, το χαμόγελο του. Το χιούμορ του. Η ανεπιτήδευτη ειλικρίνεια του. Και πάλι, ένα μικρό ποσοστό περιγράφω, από την ολότητα του Νίκου Καραθάνου. Τα υπόλοιπα εδώ και στην Επίδαυρο...

συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου */* επιμέλεια | τάσος θώμογλου + οδυσσέας κοσμάτος
Νίκος Κουρής

Πάντα με συγκινούν πράγματα που είναι λίγο πιο παλιά από τον άνθρωπο.

rejected: Γιατί επιλέξατε τους "Όρνιθες" του Αριστοφάνη, αυτό το καλοκαίρι του 2016;

Ν.Κ.: Έρχεται μια ώρα για όλα τα πράγματα. Δεν το ξέρεις ακριβώς. Πάντοτε, είχα κατά νου, να κάνω "Όρνιθες" του Αριστοφάνη. Με συγκινεί το πέταγμα. Αυτό το άλλο, το ένα πέταγμα, που υπάρχει στο έργο, με συγκινεί βαθιά. Αναφέρεται σε ένα κόσμο από πουλιά. Σε κάτι πιο παλιό από εμάς. Πάντα με συγκινούν πράγματα που είναι λίγο πιο παλιά από τον άνθρωπο. Εκεί που συμβαίνουν ιστορίες, σε ένα περιβάλλον, πιο παλιό από τον άνθρωπο. Η "Γκόλφω" μου θα ήταν άλλο πράγμα, αν δεν υπήρχαν τα βουνά.

rejected: Ένα έργο που μιλάει για τη φυγή. Κάτι που ο Έλληνας έχει ανάγκη περισσότερο από οτιδήποτε. Το πέταγμα. Κυριολεκτικά και μεταφορικά. Τη φυγή...

Ν.Κ.: Η φυγή είναι συνώνυμη της ζωής μας. Όταν είμασταν παιδιά, Γιώργο, δεν σκεφτόμασταν ότι ο κόσμος είναι κάπου μακριά; Κάπου αλλού; Και περίμενες να πας, κάτι να γίνει; Αυτή τη φυγή που νιώθει ο άλλος, που μπορεί να είναι στη πόρτα του σπιτιού του και να φύγει, να πάει στη ταράτσα. Και να αγναντέψει. Αυτή τη διάθεση, για να φύγω, να πετάξω. Αυτή τη θέση για να καταλάβω το νόημα του κόσμου. Να καταλάβω γιατί ζω. Που είμαι. Που αφέθηκα. Είμαι θνητός. Δεν είναι θέμα της ζωής μου ή νόημα της, η εξασφάλιση και η ασφάλεια. Κάτι άλλο είναι...

Νίκος Κουρής

rejected: Όταν φεύγεις οφείλεις κατευθείαν να πετάς ψηλά ή σταδιακά να ανεβαίνεις;

Ν.Κ.: Ούτως ή άλλως, μπορεί και να πέσεις. Δεν έχει σημασία. Σημασία έχει ότι κάτι κάνεις. Σημασία έχει ότι φεύγεις. Να φύγεις και από την ίδια σου τη θέση, δίχως να μετακινηθείς.

rejected: Απλά, μπορεί και να καούν τα φτερά σου, όπως στην ιστορία του Δαίδαλου και του Ίκαρου...

Ν.Κ.: Εκεί πέταξε πολύ ψηλά.

Τρομάζεις από την έκταση και το μέγεθος που μπορεί να έχει η χαρά μέσα στη ζωή.

rejected: Τί υπήρξε πιο ιντριγκαδόρικο κατά τη διάρκεια των προβών;

Ν.Κ.: Ακόμα με παιδεύει, ότι λίγο δεν αντιλαμβάνομαι το τρομακτικό βαθμό που έχει η χαρά της ζωής. Νομίζω ότι λίγο το αντιλαμβάνομαι, αλλά πάντα είμαι λειψός. Το κάνεις και δεν έχεις καταλάβει τί κάνεις. Και κάποιες στιγμές που το παίζεις καλύτερα, σου ανοίγονται κάτι δρόμοι που σε κάνουν και τρομάζεις. Τρομάζεις από την έκταση και το μέγεθος που μπορεί να έχει η χαρά μέσα στη ζωή.

Νίκος Κουρής

rejected: Όπως και στη Τέχνη. Αυτό δεν είναι άλλωστε το θέατρο; Να "ανοίγεις" και να "ανοίγονται" οι διπλανοί σου στο θίασο;

Ν.Κ.: Ναι. Έχει ένα σκοπό. "Δεν σε κοιτάνε οι θεατές. Η σκηνή κοιτάει τους θεατές", έλεγε ένας Ιταλός σκηνοθέτης. Με μια διάθεση παιδείας. Όχι βάλε το ένα, βάλε το άλλο, βάλε τον τέταρτο τοίχο. Αυτή η φράση ακούμπησε μέσα μου. Όχι, δεν με κοιτάει ο άλλος. Εγώ σε κοιτάω.

rejected: Και τί του λες κοιτώντας τον στα μάτια;ώς μπορείς να ερμηνεύεις έναν τέτοιο ρόλο; Έναν άνθρωπο-σύμβολο; Που ταυτόχρονα είναι αυτός ο ορισμός της εξουσίας;

Ν.Κ.: Του δείχνεις με άλλα εργαλεία τον εαυτό του. Μπαίνεις σε μια διαδικασία να αιχμαλωτίσεις το βλέμμα του. Να τον "κλειδώσεις". Πώς "κλειδώνουν" τα αεροπλάνα στις αερομαχίες; Έχεις δει στη τηλεόραση; Τον περιτριγυρίζεις, τον περιτριγυρίζεις και "μπαπ" κάποια στιγμή "κλειδώνεται".

Νίκος Κουρής

rejected: Οι υψηλές προσδοκίες που υπάρχουν πλέον για τους "Όρνιθες" από την προπώληση, από την διαφήμιση, από το γεγονός ότι όλοι θέλουν να έρθουν το δούνε, δεν σας αγχώνει;

Ν.Κ.: Αυτά δεν έχουν σχέση με εμάς. Μεγαλώνοντας είμαι πιο έτοιμος να θωρακίζομαι απέναντι σε όλα αυτά που ανέφερες. Στο θέατρο, καμιά φορά, νομίζεις ότι έχεις τα πάντα και μπορείς να κάνεις τα πάντα. Ότι έχεις του κόσμου τα χρήματα, είσαι με τη "Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση" και παρουσιάζεις και γίνονται τα πάντα. Όχι! Δεν γίνονται τα πάντα. Ούτε φτερά έχουμε, ούτε τα λεφτά όλου του κόσμου έχουμε. Και δύσκολα τα βγάζουμε πέρα. Αυτή τη χρονιά δυσκολευτήκαμε πολύ να κάνουμε αυτό το έργο. Δεν είμαστε πολλοί άνθρωποι. Το έργο είναι για πενήντα ανθρώπους. Εμείς είμαστε δεκαεννιά. Αναγκαστικά, είμαστε στενεμένοι. Η ανάγκη είναι μεγάλο πράγμα. Πηγαίνοντας να δούμε θέατρο, περιμένουμε να δούμε σκηνικά, πράγματα, ιστορίες...δεν μπορούμε να τα κάνουμε όλα αυτά εμείς! Η ανάγκη μας κατέχει. Πολλές φορές και με δυσκολία. Αυτή την δυσκολία, μετά, όταν την έχεις περάσει, δεν ξελογιάζεσαι τόσο πολύ από τον αριθμό των θεατών.

rejected: Θέατρο άλλωστε γίνεται και με έναν ηθοποιό και έναν θεατή...

Ν.Κ.: Είναι υπέροχο να έρχεται ο κόσμος και να γεμίζει ένα θέατρο. Αλλά, έχει μεγαλύτερη σημασία και πόσο πιο όμορφα θα φύγει ο θεατής, μετά το πέρας της παράστασης.

Η μεγαλύτερη χαρά μου, θα ήταν ο θεατής να μείνει εκεί, μετά τη παράσταση, όλη νύχτα μαζί μας.

rejected: Τί θα κουβαλήσει....

Ν.Κ.: Τί θα πάρει μαζί του. Η μεγαλύτερη χαρά μου, θα ήταν ο θεατής να μείνει εκεί, μετά τη παράσταση, όλη νύχτα μαζί μας.

Νίκος Κουρής

Δεν υπάρχουν μειονότητες. Εμείς οι ίδιοι, είμαστε μια μειονότητα.

rejected: Χύθηκε πολύ μελάνι για τα δύο μέλη του θιάσου, που δεν είναι επαγγελματίες ηθοποιοί. Μια κοπέλα με νανισμό και ένα αγόρι με ειδικές ικανότητες. Το θέατρο είναι και σημειολογία;

Ν.Κ.: Με την κοπέλα είχαμε συνεργαστεί και στο παρελθόν. Κάποιος με ρώτησε αν είναι "freak show" η παράσταση. Και του απάντησα, "όλοι είμαστε freak show". Γιατί εγώ τί είμαι; Είμαι καλά; Έχω δυο πόδια και είμαι όρθιος και αυτό σημαίνει ότι είμαι καλά; Κι άλλος που δεν έχει δύο πόδια, σώνει και ντε, σημαίνει ότι δεν είναι καλά; Εγώ, νομίζω, το ακριβώς αντίθετο. Η Βασιλική που έχει νανισμό, σε πληροφορώ, είναι πολύ καλύτερα από εμάς. Συνεπώς, είναι κάτι που πιστεύω πάρα πολύ βαθιά μέσα μου. Και το πίστευα πάντα και το υπερασπίζομαι με νύχια και με δόντια...μας όλοι απαρτιζόμαστε από μειονότητες του εαυτού μας. Δεν υπάρχουν μειονότητες. Εμείς οι ίδιοι, είμαστε μια μειονότητα. Πάντα υπάρχει ένα ποσοστό σεξουαλικού προσανατολισμού, ένα ποσοστό καρκίνου, ένα ποσοστό ύψους, ένα ποσοστό πάχους...τα πάντα! Έτσι δεν είναι; Είμαστε όλοι γεμάτοι διαφορές.

Το θέατρο πρέπει να είναι η στιγμή που πας στο κρεβάτι με ένα έργο.

rejected: Το θέατρο αυτές τις διαφορές στον άνθρωπο, τις κάνει ένα;

Το θέατρο είναι ο χώρος να αφαιρέσεις. Τη κρίση σου, τη γνώμη σου, την άποψη σου, την κριτική σου. Το θέατρο πρέπει να είναι η στιγμή που πας στο κρεβάτι με ένα έργο. Όχι αν θα παντρευτείς μετά-να μην σε νοιάζει αυτό! Εσύ, το καταλαβαίνεις αυτό που λέω...

Το θέατρο παραμένει μια Τέχνη ψεύτικη. Κι όσο πιο ψεύτικη είναι, τόσο πιο αληθινή γίνεται...

rejected: Τί σας στεναχωρεί στο ελληνικό θέατρο;

Ν.Κ.: Στο ελληνικό θέατρο με στεναχωρεί που έχει λίγο χαθεί το κυνήγι της μαγείας μαζί με τη χαρά. Το θέατρο, καμιά φορά, είχε και μια ψυχική μεγαλοπρέπεια. Ο ηθοποιός είχε μέσα του και μια μορφή "μοιραίας σταρ του σινεμά"...ένα τέτοιο που ξεπήδαγε, γιατί τα υλικά που είχε στα χέρια του, ήταν πιο ομηρικά. Ήταν πιο μεγαλοπρεπή. Έκανε συνέχεια λάθη. Ήταν στη ζωή σαν αφρός. Και η κωμωδία και η τραγωδία...όλα ήταν ψεύτικα πάνω του. Και το κυνήγι και όλα αυτά τα πράγματα...Το θέατρο παραμένει μια Τέχνη ψεύτικη. Κι όσο πιο ψεύτικη είναι, τόσο πιο αληθινή γίνεται...Και πάντοτε, ο ηθοποιός να κάνει λάθος. Αλλά να το κάνει δυνατά.

Νίκος Κουρής

rejected: Η αποτυχία στον καλλιτέχνη δεν δίνει χώρο για μεγαλύτερη εξέλιξη, στο επόμενο του βήμα;

Ν.Κ.: Είναι κακές λέξεις αυτές, Γιώργο. Έχω ακούσει για ηθοποιούς, το "είναι πολύ καλός" ή το "πάντα είναι πολύ καλός". Και σταματάει εκεί. Σαν λίγο λυπημένα. Το "πολύ καλός", το "κακός", το "σωστός", το "λάθος" δεν είναι καλές λέξεις. Το "ζωντανός" και το "νεκρός" είναι καλύτερες.

Η αθωότητα μπορεί να μας κρατήσει. Η αθωότητα μπορεί και να μας ανανεώσει.

rejected: Επόμενα σχέδια για το χειμώνα;

Ν.Κ.: Στο Εθνικό Θέατρο, στο ΡΕΞ, θα ανεβάσουμε την "Οπερέτα" του Βίντολντ Γκομπρόβιτς. Είναι ένα έργο που έχει ανέβει και στη Θεσσαλονίκη.

rejected: Γιατί κάνετε θέατρο, κύριε Καραθάνο;

Ν.Κ.: Αχ...αν απαντούσα, θα σταματούσα να το κάνω. (γέλια)....Αν το ήξερα, δεν θα έκανα θέατρο. Σου το ορκίζομαι. Μαθαίνεις κάθε βράδυ. Ψάχνεις, ψάχνεσαι, αναρωτιέσαι, παλεύεις, αναζητάς...

Νίκος Κουρής

Πληροφορίες Παράστασης
ΟΡΝΙΘΕΣ του Αριστοφάνη
σε σκηνοθεσία Νίκου Καραθάνου
Πρωταγωνιστούν (αλφαβητικά):
Αλεξάνδρα Αϊδίνη, Αλίκη Αλεξανδράκη, Μαρία Διακοπαναγιώτου, Βασιλική Δρίβα, Νίκος Καραθάνος, Έμιλυ Κολιανδρή, Γιάννης Κότσιφας, Έκτορας Λιάτσος, Χρήστος Λούλης, Γρηγορία Μεθενίτη, Φωτεινή Μπαξεβάνη, Κωνσταντίνος Μπιμπής, Νατάσσα Μποφίλιου, Άγγελος Παπαδημητρίου, Φοίβος Ριμένας, Μιχάλης Σαράντης, Γιάννης Σεβδικαλής, Άρης Σερβετάλης, Άγγελος Τριανταφύλλου, Γαλήνη Χατζηπασχάλη.
Αρχαίο Θεάτρο Επιδαύρου, 19&20/8, 21.00.
€45-10, (Μειωμένο) €15, 5. Εκπτώσεις: 10% 11-20 άτομα, 20% 21+ άτομα. Πληροφορίες & εισιτήρια: 2103272000.
Ομαδικές κρατήσεις και μετακίνηση: 2130178066, 2103222720. ornithes@sgt.gr.
Με υπέρτιτλους στα αγγλικά.

Νίκος Κουρής



συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου
επιμέλεια | τάσος θώμογλου + οδυσσέας κοσμάτος