Εξίσωση με την Αυτογνωσία

Σουρουπώνει ο "άρχοντας" Ιούλης και μόνο κέρδος είναι, για μια ακόμη φορά, η συνομιλία με το Νίκο Κουρή, ένα απόγευμα θέρους. Σφύζει από ταλέντο και αλήθεια, ο Νίκος. Του δίνεις ένα κωδικό πρόσβασης και σου ανοίγεται μεμιάς. Φτάνει να νιώσει εμπιστοσύνη. Κι αυτό δεν το δίνει τυχάρπαστα. "Η Ορέστεια είναι μια τριλογία που λειτουργεί με ποιητική δύναμη, επάνω στη βία. Βία που κυκλοφορεί στο αίμα των ηρώων. Υπάρχει κάτι άγριο που ξεκινά από τον "Αγαμέμνονα" και συνεχίζει στο επόμενο έργο, έως και που φτάνουμε στην απόδοση της δικαιοσύνης. Ένας κύκλος αίματος που έχει πάρει το δρόμο". Και κάπως έτσι ξεκίνησε η κουβέντα μας...

συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου */* επιμέλεια | τάσος θώμογλου + οδυσσέας κοσμάτος
Νίκος Κουρής
Νίκος Κουρής

Ένας κύκλος αίματος δεν γυρίζει πίσω. Ο ένας φόνος φέρνει τον επόμενο.

rejected: Αυτός ο κύκλος αίματος, μας αφορά περισσότερο από ποτέ άλλοτε και στις μέρες μας...

Ν.Κ.: Ένας κύκλος αίματος δεν γυρίζει πίσω. Ο ένας φόνος φέρνει τον επόμενο. Όπως και στις μέρες μας, όπου η βία φέρνει βία. Πρόκειται για ένα αινιγματικό έργο, σε σχέση με κάτι που είναι καινούργιο, έρχεται και το μόνο που ξέρουμε είναι ότι απλά δεν υπάρχει κάτι που ξέρουμε τι είναι. Σα να γίνεται στις μέρες μας ένα δικαστήριο και να λέμε "εντάξει... εκατό χρόνια και θα βγούμε από το μνημόνιο". Κάτι που το τοποθετείς σε ένα διηνεκές μέλλον. Αυτό είναι πολύ άγριο. Το κακό που φέρει το επόμενο κακό και δεν ξέρουμε πού πάει. Πότε τελειώνει και πώς.

Νίκος Κουρής

Είμαστε δυστυχείς γιατί θέλουμε να έχουμε τα πάντα εύκολα. Αυτό είναι το πρόβλημά μας.

rejected: "Σε ελάχιστους ανθρώπους είναι έμφυτο αυτό. Να αγαπούν το φίλο χωρίς φθόνο, όταν ευτυχεί. Όταν προσβάλλει τη καρδιά ο ιός της ζήλιας, διπλασιάζει το μαρτύριο εκείνου που νοσεί. Και βαρύνεται ο ίδιος με τα δικά του βάσανα. Και υποφέρει βλέποντας τη ξένη ευτυχία", έγραψε στην απόδοση της "Ορέστειας" ο Δημήτρης Δημητριάδης. Εκεί δεν την "πάτησε" κι ο Έλληνας; Σε αυτό τον ιό της ζήλιας;

Ν.Κ.: Ναι. Βέβαια, δεν είναι ίδιον του Έλληνα μόνο αυτό. Νομίζω ότι είναι ίδιον του ανθρώπου. Ό,τι μορφή κι αν παίρνει κάθε φορά. Η ζήλια παίρνει πολλές μορφές, "έχει πολλά ποδάρια". Ο άνθρωπος δεν ξέρω πού την πάτησε. Μπορεί να την πάτησε σε μια υπέρμετρη αδηφαγία. Περάσαμε μία περίοδο που όλοι υπήρξαμε αδηφάγοι, για όλα. Βάζω και τον εαυτό μου μέσα, κι ας μην το πρόλαβα-δεν ήταν η ηλικία μου, αλλά είμαστε ένας λαός. Υπάρχει ένας κοινός παρονομαστής που ζητούσε τα πάντα με τον πιο εύκολο τρόπο. Να κλέψει τον διπλανό του. Να καταπατήσει. Να κάνει τα πάντα προκειμένου να έχει λεφτά και να τα επιδεικνύει. Στον άνθρωπο όλο αυτό έγινε σκοπός ζωής. Αλλά μας τέλειωσε, και μας άφησε "απόνερα", όπως και μια λάθος νοοτροπία. Γι’ αυτό και είμαστε δυστυχείς. Είμαστε δυστυχείς γιατί θέλουμε να έχουμε τα πάντα εύκολα. Αυτό είναι το πρόβλημά μας.

Νίκος Κουρής

rejected: Είχαμε μάθει να τη σκαπουλάραμε...

Ν.Κ.: Να τη σκαπουλάρουμε, να μας κλέβουν, να κλέβουμε, γιατί το ίδιο το κράτος έτσι μας το έμαθε. Το κράτος. Αυτό το αίσθημα που έχουμε ότι μας κλέβουν. Ανυπόφορο αίσθημα να το αισθάνεται πολίτης. Να νιώθεις ότι σου την έχουν στημένη, για να σε ποδοπατήσουν. Κι αυτό δεν είναι τώρα. Είναι από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου. Αυτό δεν αλλάζει. Μπορεί να αλλάξει η οικονομία, οι τιμές, αλλά δεν πρόκειται ποτέ να αλλάξει αυτό το αίσθημα που υπάρχει και λειτουργούμε. Ένα αίσθημα ότι θα κλέψω για να μην με κλέψεις. Πριν με κλέψεις εσύ, θα σε κλέψω εγώ πρώτος. Αυτή είναι η σχέση της Πολιτείας με τις υποχρεώσεις μας. Ο κλέψας του κλέψαντος, σε εκατέρωθεν μορφή... με έκλεψες; Θα σε κλέψω κι εγώ... Και η Πολιτεία μέσα στο κόλπο. Έτσι μας μάθανε.

Στον κύκλο της ζωής του, καθένας πρέπει να κάνει μικρές μετατοπίσεις.

rejected: Κι εμείς μάθαμε να τους ψηφίζουμε, ξανά και ξανά...

Ν.Κ.: Μα δεν είναι άλλοι, αυτοί από εμάς. Από εμάς βγάζουμε, ψηφίζουμε, ανεβάζουμε, κατεβάζουμε. Που μια είμαστε "μέσα" και την άλλη στην απέξω. Σκυτάλη κομμάτων και υπάρχει μια άνευ ορίων εξουσία, το ποιος θα μπει στην εξουσία. Μπαίνει ο ένας στην εξουσία και σβήνεται ο προηγούμενος. Αυτό το φοβερό πράγμα! "Θα έρθω εγώ και θα τα κάνω όλα τέλεια"! Κάτσε βρε, αγόρι μου, ποιος είσαι εσύ ο έξυπνος και όλοι οι προηγούμενοι ήταν οι χαζοί; Αυτή είναι μια λάθος νοοτροπία και λαϊκισμός που ζήσαμε τελευταία και με την Αριστερά. Είναι αστεία και γελοία όλα αυτά. Δεν είναι να ασχολείσαι... Πρέπει να είσαι χαζός να ασχολείσαι με όσα σου τάζουν οι άλλοι. Καθένας οφείλει να κάνει μια δουλειά με τον εαυτό του. Στον κύκλο της ζωής του, καθένας πρέπει να κάνει μικρές μετατοπίσεις. Να μην επιτρέψει στον εαυτό του, να κάνει κάποια πράγματα... κουτσομπολιά, αυτό-ανακύκλωση, να μην ευλογεί τα γένια του, να μην νομίζει ότι είναι ο καλύτερος. Ο άνθρωπος θα πρέπει να αρχίσει να μαζεύεται. Έτσι βοηθά και τους άλλους γύρω του κι οπότε, κάτι μπορεί και να αλλάξει.

Νίκος Κουρής

rejected: Η παράσταση ξεκίνησε την πανελλαδική της περιοδεία, από την Επίδαυρο. Κάθε καλοκαίρι, αυτός ο χώρος λειτουργεί καθαρτικά μέσα σας, για επανεκκίνηση;

Ν.Κ.: Η Επίδαυρος πάντα είναι μια πρόκληση. Μια καινούργια δοκιμασία. Ευτυχώς, έχω την τύχη να μπαίνω σε αυτή τη διαδικασία. Η Επίδαυρος σου δείχνει κάθε χρόνο πού βρίσκεσαι.

Το θέατρο είναι μια δύσκολη ιστορία που δεν επιδέχεται συνταγές. Το θέατρο είναι υπέροχη, αλλά δύσκολη ιστορία

rejected: Τι σας δίδαξε τελευταία το θεατρικό σανίδι;

Ν.Κ.: Στις πρόβες που κάναμε στην Επίδαυρο, σκέφτηκα πως η εμπειρία είναι χρήσιμη, όπως και η τεχνική. Αλλά, από μόνη της η εμπειρία δεν σου ασφαλίζει τίποτα. Στο βαθμό που η εμπειρία δεν είναι δημιουργική και καινούργια, με την έννοια της ωφέλιμης, είναι άχρηστη. Δεν έχει κανένα θεατρικό ενδιαφέρον. Ο νέος ηθοποιός με ταλέντο, ορμή και φόρα, διεκδικεί. Αν κάποιος βρίσκεται σε μια μέση κατάσταση, όπως εγώ ή ένας συνάδελφος με περισσότερα χρόνια πορείας στην πλάτη του, όποιας κλάσης κι αν είναι, θα αναμετρηθεί με την προσωπική του φάση. Το θέατρο είναι μια δύσκολη ιστορία που δεν επιδέχεται συνταγές. Το θέατρο είναι υπέροχη, αλλά δύσκολη ιστορία. Το να συμβεί θέατρο με πραγματικό ενδιαφέρον είναι πολύ δύσκολο. Αυτός είναι λόγος να ξεκινάς κάθε φορά, ξανά, με το κεφάλι χαμηλά και να κάνεις ό,τι μπορείς. Να κοιτάς τον ουρανό, μπας και σε εμπιστευτεί κάτι πάνω από σένα. Κάτι υψηλό. Κάτι να σε ξεπεράσει. Να μην είναι "του χεριού σου". Για μένα αυτό είναι σπουδαίο πράγμα στο θέατρο. Διότι το να έχεις μια τεχνική, είναι και λίγο "του χεριού σου". Αλλά το να σε επισκεφτεί κάτι "μεγάλο", δεν είναι "του χεριού σου".

Νίκος Κουρής
Νίκος Κουρής

Η ασφάλεια είναι η μεγαλύτερη παγίδα που μπορεί να αισθανθείς.

rejected: Η τεχνική και η εμπειρία, εμπεριέχουν και ένα μεγάλο ποσοστό ασφάλειας. Το να κοιτάξεις πάνω τον ουρανό και να επιδιώξεις κάτι παραπάνω, απαιτεί να λειτουργήσεις την ανασφάλειά σου;

Ν.Κ.: Ακριβώς, όπως το λες. Οφείλεις να γεννήσεις την ανασφάλειά σου. Η ασφάλεια είναι η μεγαλύτερη παγίδα που μπορεί να αισθανθείς. Γίνεται ασυνείδητα, αλλά και συνειδητά μη αντέχοντας να είσαι σε αυτό το "κενό". Θέλει νεύρα. Η δουλειά μας, λέμε, είναι δύσκολη. Η δουλειά μας είναι δύσκολη όταν διακινδυνεύεις κάτι. Μόνο αν διακινδυνεύεις, ό,τι έχεις καταφέρει ή ό,τι νομίζεις ότι είσαι, ή το να χάνεις τον εαυτό σου με την εμπορική και κοινωνική σου θέση, καταφέρνεις πράγματα. Και μου αρέσει αυτό. Είναι κινητήριο. "Να βουτάς". Και δεν το κάνω στο βαθμό που θα ήθελα, αλλά στο βαθμό που μου επιτρέπει αυτό που είμαι. Πάντως, το προσπαθώ...

Η δουλειά σε κουράζει, μα σου δίνει τόση χαρά όταν πετύχεις κάτι, που η κούραση έρχεται πάντα δεύτερη.

rejected: Πού αισθάνεστε κερδισμένος με αυτή την συνάντηση εκ νέου, με την Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, τον Κωνσταντίνο Μαρκουλάκη, την Στεφανία Γουλιώτη, τον Νίκο Ψαρρά....

Το πιο σημαντικό είναι η ίδια η δουλειά. Ότι δουλεύουμε όλοι μαζί και δουλεύουμε πολύ σκληρά. Εμένα αυτό μου φτάνει. Το μόνο που ξέρω σε αυτή τη δουλειά είναι η ίδια η δουλειά. Απλά, με αυτούς τους ανθρώπους δουλεύουμε αρμονικά, με όρεξη και αληθινή αυταπάρνηση. Αυτό είναι το πρώτο πράγμα που πρέπει να κάνει κάποιος, και το τελευταίο. Δεν χρειάζεται να κάνει κάτι άλλο. Ούτε να πολυμιλάς, ούτε να πολύ-λες... .με κόπο κάνω τη δουλειά μου και είμαι ευτυχισμένος. Μόνο με τη δουλειά μπορεί κάποιος να πετύχει. Τη δουλειά δεν πρέπει να την φοβόμαστε. Πρέπει να χαιρόμαστε που δουλεύουμε. Γιατί η δουλειά έχει σχέση με τη δημιουργικότητα. Δεν έχει σχέση με την κούραση. Η δουλειά σε κουράζει, μα σου δίνει τόση χαρά όταν πετύχεις κάτι, που η κούραση έρχεται πάντα δεύτερη. Κι εγώ αυτή τη στιγμή που μιλάμε είμαι πολύ κουρασμένος, αλλά κάθε μέρα, σκύβω κεφάλι και κοπιάζω να κάνω σωστά τη δουλειά μου. Αυτή είναι μια ωραία διαδικασία.

Νίκος Κουρής

rejected: Με αυτό το θίασο λειτουργείτε-συνεννοείστε πιο πολύ με τα βλέμματα, παρά με τα λόγια, στα τόσα χρόνια πορείας που έχετε... βλέμματα που ωριμάζουν, γίνονται πιο διεισδυτικά και ακουμπάς πάνω σε αυτά, με συγκίνηση...

Ν.Κ.: Είναι τα λόγια που λες που εκφράζουν απόλυτα αυτή τη σύμπνοια καλλιτεχνών και ανθρώπων.

rejected: Παίζοντας για δεύτερη φορά στην "Ορέστεια", τι σας δυσκόλεψε;

Ν.Κ.: Η ίδια η δουλειά. Έπαιξα πάνω στην ίδια μετάφραση το 2001. Μπορώ να "κυκλοφορήσω" μέσα σε αυτό το υλικό με έναν εμπειρικό τρόπο. Ίδιο έργο, ίδια μετάφραση πρώτη φορά μου συμβαίνουν. Τώρα καταλαβαίνω πολύ περισσότερα πράγματα, που το 2001 δεν ήμουν έτοιμος. Απέκτησα μια εμπειρία με το έργο και με βοήθησε. Δεν κάνω πια κάποια λάθη. Αποφεύγω τα περιττά. Νιώθω πιο έντονα την ποίηση και την ομορφιά αυτού του έργου.

rejected: Στην Ελλάδα του 2016, δεν έχουμε εξοικειωθεί με τους νόμους;

Ν.Κ.: Αχ... για να λειτουργήσει ένας νόμος, χρειάζεται να δοκιμαστεί ο ίδιος νόμος, μέσα στον χρόνο. Δεν μπορείς εσύ να τον αλλάζεις ανά δύο μήνες. Αν το κάνεις αυτό, ποτέ δεν θα καταλάβεις πότε ένας νόμος λειτουργεί.

rejected: Μα πριν αναγνώσουμε ένα νόμο, μάθαμε να ψάχνουμε τα "παραθυράκια" του...

Ν.Κ.: Αυτό που σου έλεγα πριν! Έχουμε μάθει να κοροϊδεύουμε τους εαυτούς μας. Όταν γίνεται ένας νόμος λέμε ότι είναι για όλους μας, εκτός... από εμάς. Αυτή είναι η "λαίλαπα" που ζούμε. Κάποιος φτιάχνει ένα νόμο και νομίζει ότι έφτιαξε το νόμο για να βολέψει τους δικούς του, κι ότι αυτό είναι εις βάρος των καλών και του κοινού καλού. Ανατραφήκαμε με τρόπο "πάντα γι’ άλλους να μιλάμε".

Νίκος Κουρής

rejected: Το χειμώνα θα πρωταγωνιστήσετε στον "Φάουστ", ξανά, στο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ ΠΕΙΡΑΙΑ...

Ν.Κ.: Από 16 Σεπτέμβρη έως και τα μισά του Οκτώβρη, ο "Φάουστ" θα παιχτεί ξανά. Μετά θα συμμετάσχω στο "1984" του Τζορτζ Όργουελ, σε σκηνοθεσία της Κατερίνας Ευαγγελάτου, στο θέατρο ΚΑΤΕΡΙΝΑΣ ΒΑΣΙΛΑΚΟΥ.

Οι συνεργασίες είναι πιο σημαντικές από τα ίδια τα έργα. Πιο σημαντικό είναι ποιοι άνθρωποι κοιτούν ένα έργο, παρά το ίδιο το έργο.

rejected: Στο θέατρο θα είστε ξανά με την Κατερίνα Ευαγγελάτου. Αυτό δεν είναι τελικά το θέατρο; Η εξέλιξη των ανθρώπων που συναντιούνται εκ νέου;

Ν.Κ.: Οι συνεργασίες είναι πιο σημαντικές από τα ίδια τα έργα. Πιο σημαντικό είναι ποιοι άνθρωποι κοιτούν ένα έργο, παρά το ίδιο το έργο. Το έργο είναι η αφορμή. Οι άνθρωποι που θα το κάνουν κάτι, είναι το θέμα. Αυτή είναι η αλήθεια. Και αυτό που λες είναι πολύ σοβαρό. Ποιοι δουλεύουμε με ποιους... αν ξανασυναντιόμαστε, αν έχουμε μια κοινή πορεία και μια κοινή γλώσσα. Η κοινή γλώσσα είναι δύσκολο πράγμα στην Ελλάδα. Όλα πρέπει να τα εφεύρουμε. Ζούμε σε μια "Βαβέλ". Δεν υπάρχει κοινός στόχος, κοινή παιδεία, κάτι που να πατήσεις. Είναι όλα "στου κασίδη του κεφάλι".

Νίκος Κουρής

rejected: Τρέφετε αυταπάτες;

Ν.Κ.: Καθόλου. Δεν τρέφω αυταπάτες για τίποτα. Συνήθως τα πράγματα συμβαίνουν, πριν συμβούν, χωρίς να τα βλέπεις. Νομίζω έχω αυτή την ικανότητα. Δεν παραμυθιάζομαι εύκολα. Δεν έχω αυταπάτες. Καμία.

Νίκος Κουρής



συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου
επιμέλεια | τάσος θώμογλου + οδυσσέας κοσμάτος