Κύριος των Επιλογών του

"Όταν ήμουν στην Αμερική και περνούσα πολύ δύσκολες φάσεις... ανεργίας, ψαξίματος και απόρριψης... αυτό που μου έδινε δύναμη, ήταν μια εικόνα από τη Θεσσαλονίκη. Να περπατάω Δεκέμβρη στην παραλία, με ένα αυτοκρατορικό ηλιοβασίλεμα. Να χτυπάει ο αέρας και να κάνω σχέδια. Αυτή η εικόνα μου έδινε δύναμη." Αυτός είναι ένας "πίνακας ζωγραφικής" δύναμης-κομμάτι της ψυχής του Νίκου Ψαρρά. Δεκάδες ακόμη, ακολουθούν, στην κουβέντα που κάναμε μαζί του, για το rejected. Αποδεικνύοντας το σπουδαίο του χαρακτήρα του καλλιτέχνη που παλεύει για την αρμονία...

συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου */* επιμέλεια | τάσος θώμογλου + οδυσσέας κοσμάτος
Νίκος Κουρής

rejected: Τι "ακουμπά" περισσότερο μέσα σου, σε ό,τι αφορά την "Ορέστεια", όπου και πρωταγωνιστείς;

Ν.Ψ.: Καταρχάς, όταν ασχολείσαι με τόσο σπουδαία κείμενα νιώθεις δέος και αισθάνεσαι πολύ μικρός. Κάθε φορά που καταπιάνομαι με αρχαία τραγωδία, η πρώτη μου αντίδραση είναι "Θεέ μου, πώς θα τα πω, αυτά τα λόγια;". Και στο λέω ειλικρινά. Διότι, τα έργα αυτά μιλάνε για μεγάλες ιδέες. Από την άλλη, η "Ορέστεια" δυστυχώς επαναλαμβάνει το μύθο, ότι δεν μαθαίνουμε από τα λάθη μας. Η ιστορία αδυσώπητα επαναλαμβάνεται. Με μεγάλο κόπο καρδιάς, ψαλιδίσαμε κάποιους στίχους, ώστε να μη κουράζεται το κοινό. Παρόλα αυτά, μέσα σε δυόμιση ώρες δίνουμε όλη την αίσθηση αυτής της τριλογίας του Αισχύλου.

rejected: Και μάλιστα, ο Γιάννης Χουβαρδάς σε αυτή τη τριλογία, στο κείμενο του Δημήτρη Δημητριάδη, μας μεταφέρει στη δεκαετία του '40 με ανάλογα τραγούδια και κοστούμια.

Ν.Ψ.: Ο Γιάννης Χουβαρδάς πάντα ψάχνει να δημιουργήσει ένα σύμπαν, με φοβερή συνέπεια, από την αρχή έως το τέλος, μέσα στην οποία θα κινηθούν οι ηθοποιοί του. Το μεταφέρει όλο, αισθητικά και μουσικά, στη δεκαετία του '40, για να δώσει το στίγμα ενός σύγχρονου πολέμου. Ο "Αγαμέμνων" είναι κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Οι "Χοηφόρες" βρίσκονται στην περίοδο του εμφυλίου και οι "Ευμενίδες" είναι σε ένα μελλοντικό άχρονο τοπίο, που θα μπορούσε να είναι και μετά από εκατό χρόνια. Ακούμε τραγούδια από τη Στέλλα Γκρέκα, την Σοφία Βέμπο, που είναι άκρως συγκινητικά. Όταν ακούς τι έγραφαν οι Έλληνες για να εμψυχώσουν τους στρατιώτες τους, που πηγαίνουν στο πόλεμο, ριγείς. Όπως και τι τραγούδια έγραφαν μετά το τέλος του πολέμου. Είναι στιγμές που ακούω αυτά τα τραγούδια και ανατριχιάζω... είναι αυτό που ρέει στο DNA μας. Πάντως, μας αφορά... Το μέλημα όλων μας, όταν κάνουμε μία παράσταση, είναι να αφορά τους θεατές. Διότι γι’ αυτούς γίνεται. Κακά τα ψέματα, όλη μας η προσπάθεια είναι το κοινό σε δυόμιση ώρες να ταξιδέψει σε ένα σύμπαν για το οποίο δουλέψαμε και κουραστήκαμε πολύ. Μας αφορά και ο στόχος είναι να αφορά και το κοινό.

Νίκος Κουρής
Νίκος Κουρής

rejected: "Θυμήσου. Ο φόβος να μην νικάει τη ψυχή σου. Ο Ζευς σέβεται όποιον σέβεται τους έκνομους. Και προσφέρει στους θνητούς ευτυχισμένο δρόμο."

Ν.Ψ.: Είναι φράση που λέω, ερμηνεύοντας τον "Απόλλωνα". Μια φιγούρα με ανθρώπινη μορφή. Ο "Απόλλων" είναι υπέρ του "Ορέστη" και έρχεται να αποδώσει δικαιοσύνη. Ο "Απόλλων" έχει τον "Ορέστη" σαν το αγαπημένο του πλάσμα, το οποίο προστατεύει, καθοδηγεί και στο τέλος δικαιώνει.

rejected: Ο "Πυλάδης" από την άλλη, είναι ο φύλακας-άγγελος του «Ορέστη»; Είναι το άλλο του μισό;

Ν.Ψ.: Ο "Πυλάδης" είναι ένα βήμα πίσω του, αλλά κινεί όλα τα νήματα. Επιβλέπει και πιέζει τα πράγματα να συμβούν. Το έργο είναι "περσόνες", περίεργες και αντικρουόμενες μεταξύ τους, που δεν αλλάζουν στην πορεία. Απλώς, εξελίσσονται. Όλοι οι ρόλοι δένονται με ένα αδιόρατο νήμα.

Οι "προδότες" μας, στις μέρες μας είναι αυτοί που δεν τηρούν όσα υποσχέθηκαν

rejected: "Είναι τρομερή και για Θεούς και για θνητούς, η οργή του μιασμένου, αν εκούσια τον προδώσουν". Στις μέρες μας, ποιοι είναι οι "προδότες" μας;

Ν.Ψ.: Οι "προδότες" μας, στις μέρες μας είναι αυτοί που δεν τηρούν όσα υποσχέθηκαν. Για μένα, προδοσία είναι η παραπλάνηση του ελληνικού λαού. Αυτή τη στιγμή όλοι είμαστε σε απόγνωση, διότι δεν βλέπουμε φως στο τούνελ. Γιατί δεν βλέπουμε κάτι, που να μας δίνει μια ελπίδα, ότι οι κόποι τόσων χρόνων θα αποδώσουν. Προεκλογικά, όταν κάποιος "πατάει" ακριβώς εκεί, και σε διαβεβαιώνει πως θα σου βρει λύση, όταν αποδειχτεί -εν τέλει- παραμυθατζής, για μένα είναι προδότης.

Νίκος Κουρής

rejected: Εμείς οι ίδιοι δεν αφεθήκαμε; Ο Έλληνας δεν υπήρξε πρώτα, προδότης του εαυτού του;

Ν.Ψ.: Ο Έλληνας είναι ένας ωραίος άνθρωπος, από υπέροχη ράτσα, αλλά ποτέ δεν κάνει ένα βήμα πίσω, όπως ο "Πυλάδης" πραγματοποιεί, για να δούμε πόσο εμείς έχουμε συμβάλλει στην τωρινή κατάσταση. Με λυπεί που αντί να σκύψουμε το κεφάλι και να πούμε "εντάξει, θα δουλέψουμε, θα σφίξουμε το ζωνάρι", ψάχνουμε τρόπους για εύκολες λύσεις επιβίωσης. Έχοντας ζήσει στο εξωτερικό και διατηρώντας τις επαφές μου με Αμερική και Ευρώπη, πράγματα που εμείς κάνουμε στην καθημερινότητά μας, έξω φαντάζουν αδιανόητα. Πάρε παράδειγμα το εξής... στο εξωτερικό κανείς δεν θα σκεφτόταν "τι δουλειά να βρω, βρε αδελφέ, ώστε ουσιαστικά να μη δουλεύω, αλλά να βγάζω χρήματα"-κάτι που οι Έλληνες το έχουμε. Έντονα. Ουδείς θα το έκανε στο εξωτερικό. Έξω γνωρίζουν πως για να βγάλεις χρήματα, πρέπει να κάνεις μια σωστή στρατηγική, αλλά κυρίως να δουλέψεις πολύ.

Ουσία της ζωής είναι να είσαι ήρεμος και καλά.

rejected: Σε εμάς, αυτό υπήρξε παράδειγμα προς αποφυγή...

Ν.Ψ.: Τα Μ.Μ.Ε. βοήθησαν να δίνονται πρότυπα, όπου για να είσαι αρεστός στα κορίτσια, οφείλεις να οδηγείς το τάδε αυτοκίνητο. Θα πρέπει να φοράς αυτό το άρωμα. Θα πρέπει να είσαι ντυμένος με αυτές τις μάρκες. Και τελικά, η ουσία της ζωής είναι πολύ πιο πάνω. Ουσία της ζωής είναι να είσαι ήρεμος και καλά. Αυτά τα εξωτερικά που μας πυροβόλησαν λόγω καταναλωτισμού τόσα χρόνια, δεν συμβάλλουν σε κάτι τέτοιο. Τουναντίον!

Δεν μου αρέσει η βία. Δεν μπορώ να την αντέξω. Δεν μπορώ να την δεχτώ.

rejected: Η βία φέρνει βία, και στην εποχή μας, το ζούμε εντονότερα από ποτέ...

Ν.Ψ.: Η βία φέρνει βία. Οι βουδιστές λένε ότι ο θάνατός σου είναι ανάλογος της ζωής που έζησες. Αν είχες μια ήσυχη και ήρεμη ζωή, τέτοιο θάνατο θα έχεις. Αν η ζωή σου είναι μέσα στη νύχτα και τη παρανομία, ο θάνατός σου θα είναι βίαιος. Δεν μου αρέσει η βία. Δεν μπορώ να την αντέξω. Δεν μπορώ να την δεχτώ. Είμαι ένας ήσυχος και ήρεμος άνθρωπος. Με λυπεί που πυροβολούμαστε καθημερινά με τόσο σκληρές εικόνες, από όλο το κόσμο. Είναι λες και αυτός ο πλανήτης βρίσκεται σε φοβερή ταραχή. Κι αυτό που δεν καταλαβαίνουμε είναι ότι η ταραχή θέλει αποστασιοποίηση. Όχι να συνδράμεις. Την ταραχή δεν την σταματάς με ταραχή. Την φουντώνεις.

Κάθε νέος ρόλος είναι ένα στοίχημα. Είναι ένας καινούργιος κόσμος και χαρακτήρας.

rejected: Σε ποια αυτογνωσία σε οδήγησε η υποκριτική;

Ν.Ψ.: Έμαθα καλύτερα τον Νίκο. Ο Νίκος μένει δύο φορές το χρόνο άνεργος. Και πρέπει, κάθε φορά που κάνω μια παράσταση, να αποδείξω-σε αυτούς που θα μου προτείνουν την επόμενη δουλειά-ότι είμαι η λύση σε αυτό που ψάχνουν. Δεν πιστεύω, αυτό που λένε πολλοί συνάδελφοί μου, πως "αυτή η δουλειά με κάνει να δω καλύτερα τον εαυτό μου, γιατί είμαι μπερδεμένος και με αυτή τη δουλειά γίνομαι καλά". Θεωρώ πως οφείλεις να είσαι ήρεμος και καλά, για να κάνεις αυτή τη δουλειά. Η φύση της δουλειάς, από μόνη της, είναι σχιζοφρενική. Όταν οι άλλοι πάνε για ύπνο, εμείς μαστιγώνουμε τον εαυτό μας και ας έχουμε μόλις φάει ένα μεσημεριανό, να χτυπηθούμε για έξι ώρες πρόβα, τη μαύρη νύχτα. Το σώμα αντιδρά, σου λέει "θέλω να κοιμηθώ" και εσύ του λες, "όχι, δεν θα κοιμηθείς, πρέπει να δουλέψεις". Κι όχι μόνο αυτό! Την υποκριτική μπορείς να την κάνεις πολύ απλά. Μπορείς να γίνεις ένας "Νίκος Ψαρράς" που περιφέρεται από ρόλο σε ρόλο ανώδυνα, ή να εμβαθύνεις, να πιεστείς και να παιδευτείς, για να μεταμορφωθείς από ρόλο σε ρόλο. Είμαι υπέρ της δεύτερης προσέγγισης. Πιστεύω ότι κάθε νέος ρόλος είναι ένα στοίχημα. Είναι ένας καινούργιος κόσμος και χαρακτήρας. Όταν πρωτοδιαβάζω ένα κείμενο που με έχουν προτείνει, λέω "α, τον ξέρω-τον ξέρω, κάτι μου θυμίζει αυτός. Μου είναι γνώριμος. Θα μπορούσα έτσι". Εάν αυτό δεν συμβεί και μου είναι παντελώς άγνωστος, δύο τινά είναι υπαρκτά. Ή θα πω "παιδιά, δεν μπορώ να το κάνω", ή θα με ιντριγκάρει τόσο πολύ που θα πω "πάμε να δούμε τί σύμπαν έχει αυτός ο τύπος. Γιατί δρα, μιλά και φέρεται έτσι."

Νίκος Κουρής
Νίκος Κουρής



rejected: Το χειμώνα θα βρίσκεσαι στο ΙΛΙΣΙΑ-ΒΟΛΑΝΑΚΗΣ... "Φοβάσαι;"

Ν.Ψ.: Αυτός είναι ο τίτλος της παράστασης, που θα παρουσιάσουμε μαζί με την Βαγγελιώ Ανδρεαδάκη και την Αλεξία Καλτσίκη. Ένα φρέσκο έργο που γράφτηκε πριν λίγους μήνες και ανέβηκε στη Νέα Υόρκη, από έναν τριαντάχρονο συγγραφέα. Η Έλενα Καρακούλη βρήκε μέσα σε ένα δίμηνο το έργο που θέλαμε να παρουσιάσουμε, στο θεατρικό χώρο που μας πρότειναν να είμαστε. Ένα έργο με φοβερές ανατροπές που ξεκινά ως καραμπινάτο θρίλερ. Ένας serial killer που έχει σκοτώσει 11 γυναίκες, θεωρώντας τες άσχημες. Κρίνει ότι η ασχήμια πρέπει να φύγει από τη γη. Η παράσταση ξεκινά σε ένα πάρκο με το δωδέκατο και τελευταίο θύμα του. Την εγκλωβίζει στο υπόγειο του σπιτιού. Μόνο που η μία ανατροπή έρχεται μετά την άλλη, διότι η ίδια δεν φοβάται. Και του ανατρέπει συνέχεια με πολλές ερωτήσεις, αυτό το πλάνο. Και παίρνουν μια απόφαση. Αφού της λέει "φύγε, δεν θέλω να σε σκοτώσω", εκείνη αντιδρά λέγοντας πως δεν θέλει να φύγει. Θέλει να συνυπάρξουν ως ζευγάρι. Και εκεί αρχίζει το απόλυτο βατερλό. Η παράσταση θα παρουσιαστεί από τέλος Οκτώβρη, μέχρι Μάρτη.

rejected: Έπειτα, θα είσαι στο ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ;

Ν.Ψ.: Ναι. Στο καινούργιο έργο του Δημήτρη Δημητριάδη, "Θερισμός", που θα σκηνοθετήσει ο Δημήτρης Τάρλοου. Σε ένα θίασο με την Άννα Μάσχα, τον Περικλή Μουστάκη, την Θεοδώρα Τζήμου και την Αλεξία Καλτσίκη. Από τα μέσα Μάρτη, στη Νέα Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου.

Όταν κάποιος παίρνει την απόφαση να σηκωθεί να πάει από το σπίτι του, στο θέατρο, δίνοντας 15 ή 20 ευρώ, σημαίνει ότι με το τρόπο του, σε τιμά.

rejected: Το να κάνεις στο θέατρο, αυτό που θέλεις είναι πλέον εφικτό; Ανήκεις στους τυχερούς, που το κάνουν, γι’ αυτό και εσένα ρωτάω.

Ν.Ψ.: Είναι εφικτό, αρκεί να ξέρεις τι θέλεις να κάνεις. Ανήκω σε μια γενιά σαραντάρηδων, που μας έχουν μάθει αυτοί που μας δίνουν τις επόμενες δουλειές. Είναι δύσκολα για τα νέα παιδιά, που βγαίνουν απόφοιτοι από τις Δραματικές Σχολές που δεν υπάρχει προσφορά εργασίας που υπήρχε πριν 22 χρόνια, που εγώ τέλειωσα το Κρατικό Θέατρο. Τότε τα πράγματα ήταν εντελώς διαφορετικά. Τότε ξέραμε πως πρέπει να κάνεις ένα πολύ καλό σήριαλ στη τηλεόραση, για να μπορείς να έχεις έναν πολύ καλό ρόλο στο θέατρο. Το πρώτο μας μέλημα, όταν κατεβαίναμε στην Αθήνα, ήταν να βρούμε κάποιον-όπως εγώ βρήκα τον Κώστα Κουτσομύτη-για να σε μάθει το συνάφι. Γιατί, ξέρεις Γιώργο, ο κόσμος είναι πάντα θετικός όταν έρχεται να σε δει στο θέατρο. Όταν κάποιος παίρνει την απόφαση να σηκωθεί να πάει από το σπίτι του, στο θέατρο, δίνοντας 15 ή 20 ευρώ, σημαίνει ότι με το τρόπο του, σε τιμά. Η δυσκολία είναι να πείσεις το σινάφι, πως είσαι καλός. Όταν το καταφέρεις, τα πράγματα είναι πολύ εύκολα και έχεις την πολυτέλεια της επιλογής. Εγώ, μετά από 22 χρόνια που κάνω αυτή τη δουλειά, σου λέω ότι έχω προτάσεις που με ενδιαφέρουν τόσο σαν κείμενο, αλλά κυρίως σαν συνεργασίες. Με ποιούς θα είμαι και ποιος θα με σκηνοθετήσει. Κι ας μην έχει τα πολλά χρήματα, που θα έχει μια άλλη δουλειά. Το χρήμα δεν είναι ο πρώτος παράγοντας επιλογής. Είναι πολύ ωραίο, όπως εδώ τώρα στην "Ορέστεια", όπως και στο "Φοβάσαι;", να βρίσκεσαι με συναδέλφους που έχεις ξαναδουλέψει και τους ξέρεις, ή θαυμάζεις, αλλά κυρίως με τους οποίους έχεις μια κοινή αγωνία για αυτή τη δουλειά. Μια κοινή γλώσσα. Όταν αυτό συμβαίνει από την ανάγνωση του έργου, γνωρίζεις ότι το αποτέλεσμα θα είναι καλό. Το νιώθεις. Μακάρι, οι παλαιότεροι να μπορούσαμε να βοηθήσουμε τα νέα παιδιά. Βγαίνουν φοβερά ταλέντα. Έμψυχο υλικό που δεν ξέρει που να διοχετεύσει όλο του το ταλέντο και αυτή του, την ενέργεια. Εξού και κάθε χειμώνα γίνονται 1500 παραστάσεις και είναι ζήτημα εάν από αυτές πληρώνονται με κανονικό μισθό, οι 100. Αλλά, τα παιδιά τί να κάνουν; Θα συνεχίσουν να παίζουν, ασχέτως αν σερβίρουν καφέ, εννιά το πρωί. Γιατί, τα όνειρα είναι για να τα φτιάχνουμε πραγματικότητα. Αλίμονο, αν από τους νέους, κόψεις τα φτερά και δεν τους αφήσεις να πετάξουν.

Νίκος Κουρής

rejected: Οφείλεις να έχεις μεγάλη πίστη και υπομονή, σε αυτό που ονειρεύτηκες.

Ν.Ψ.: Ισχύει για όλα τα επαγγέλματα αυτό. Απλώς, στο δικό μας, είναι επάγγελμα που το διαλέγεις για να το κάνεις. Και είναι ωραίο να παραμένει επάγγελμα και όχι χόμπι. Όταν ζεις από αυτό, είναι ωραίο να μπορείς να είσαι κύριος των επιλογών σου.

rejected: Όταν παίζεις Θεσσαλονίκη, έχεις άγχος;

Κάθε φορά που παίζω στο θέατρο Δάσους της Θεσσαλονίκης έχω μεγάλο άγχος. Είναι το θέατρο από όπου ξεκίνησα. Είναι το θέατρο που πήγαινα ως μαθητής Λυκείου και έβλεπα παραστάσεις. Ως παιδί, ποτέ δεν φανταζόμουν ότι μια μέρα θα τα καταφέρω να παίξω εκεί πάνω. Όταν τέλειωσα τη σχολή, τον Ιούνιο του 1994, μετά από ένα χρόνο ανέβηκα ξανά Θεσσαλονίκη, παίζοντας στο ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ στην "Αντιγόνη" σε σκηνοθεσία του Μίνου Βολανάκη, με την Καρυοφυλλιά Καραμπέτη στον ομώνυμο ρόλο, όπου εγώ έπαιζα "Αίμονα". Έκανα τη δική μου πρεμιέρα, στη Θεσσαλονίκη. Ξέροντας πως από κάτω είναι καθηγητές και συμφοιτητές μου από Θεσσαλονίκη. Δεν έχω νιώσει τόσο χτυποκάρδι στη ζωή μου, πριν βγω από την πάροδο. Ένιωθα ότι η καρδιά μου χτύπαγε ένα μέτρο πάνω από το κεφάλι μου. Κι έλεγα "Παναγία μου, ας κατέβει ο χτύπος. Γιατί ανάσα δεν θα μπορώ να έχω". Βγήκα, έπαιξα, χειροκρότησε το κοινό στο τέλος της σκηνής μου, και δεν άκουσα ποτέ αυτό τον ήχο. Οι συνάδελφοι, έπειτα, μου το περιέγραψαν. Φαντάσου, σε τί κατάσταση ήμουν...Η Θεσσαλονίκη είναι πατρίδα μου. Την αγαπώ πολύ. Πάντα έχω χτυποκάρδι, όταν παίζω Θεσσαλονίκη. Είναι η πόλη που θα έρθουν να με δουν οι γονείς μου. Έπαιξα για δωδέκατη φορά στην Επίδαυρο, αλλά οι γονείς μου ποτέ δεν ήρθαν εκεί να με δούνε. Έρχονται πάντα στο θέατρο Δάσους... Αδημονώ!




συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου
επιμέλεια | τάσος θώμογλου + οδυσσέας κοσμάτος