R

e

j

e

c

t

e

d

I

n

t

e

r

v

i

e

w

Βάλσαμο, μπαχαρικά, Θεσσαλονίκη

‘Βάλσαμο’ από το 1937 | Ταξίδι στο χρόνο μέσα από τις μυρωδιές

Μια κουβέντα με τον κύριο Κώστα Παναγιωτίδη

Στην εποχή της νέας τεχνολογικής επανάστασης που διανύουμε, λίγα είναι τα πράγματα που παραμένουν αγνά και αυθεντικά.

Ένα από αυτά είναι το ιστορικό «Βάλσαμο», το οποίο βρίσκεται στην επίσης ιστορική αγορά του Καπανίου. Πρόκειται για το παλαιότερο μαγαζί με μπαχαρικά της Θεσσαλονίκης, το οποίο από το 1937, στέκεται περήφανο στο ίδιο σημείο απ’ όπου ξεκίνησε αν και βέβαια αρκετά αλλαγμένο με το πέρασμα των καιρών. Πήγαμε λοιπόν κι εμείς εκεί, να πάρουμε μια μυρωδιά από αυτό το συναπάντημα παρελθόντος και παρόντος, κανέλας, ρίγανης και πιπεριού, και να μιλήσουμε με τον κύριο Κώστα Παναγιωτίδη που φέρει εδώ και χρόνια την ευθύνη της συνέχισης της λειτουργίας του καταστήματος.

Βάλσαμο, μπαχαρικά, Θεσσαλονίκη rejected: Πότε και υπό ποιες συνθήκες ξεκίνησε να δουλεύει το μαγαζί;

K.Π.: Το μαγαζί ξεκίνησε το 1937. Είναι το αρχαιότερο –όχι μόνο στη Θεσσαλονίκη, αλλά πιθανόν και σε όλη την Ελλάδα- στο είδος του. Εγώ ήρθα εδώ το 1978, με τους σεισμούς. Πριν άνηκε στον πεθερό μου. Τότε το μαγαζί είχε τον τίτλο «Εδώδιμα αποικιακά» -που έλεγε και ο Σαββόπουλος. Αποικιακά γιατί τα προϊόντα αυτά προέρχονταν από τις πρώην αποικίες λαών, όπως για παράδειγμα αποικίες των Άγγλων. Είχε ελάχιστα προϊόντα, κυρίως κουζίνας, και ελάχιστα μπαχαρικά. Μετά περάσαμε στα πολλά μπαχαρικά από όλον τον πλανήτη –δεν είναι προϊόντα της Μεσογείου τα μπαχαρικά, φυσικά. Μετά προσθέσαμε και τα βότανα, στην αρχή της κουζίνας και μετά και φαρμακευτικά. Αργότερα οι εποχές μάς οδήγησαν στην προσθήκη λαδιών, τα οποία δίνονται μαζί με οδηγίες σε γυναίκες και άντρες για να φτιάξουν συνθέσεις για τα μαλλιά, το πρόσωπο, τα χέρια και οποιοδήποτε άλλο μέρος του σώματος. Αρωματικά και μη.

rejected: Η ταμπέλα που βρίσκεται στο μαγαζί είναι η ίδια από το 1937;

K.Π.: Όχι… εκείνη η ταμπέλα έχει πεθάνει μαζί με τους παππούδες, οι οποίοι άνοιξαν το μαγαζί το 37’. Τότε ακόμη η αγορά εδώ ήταν μπερδεμένη. Είχε Εβραίους, Τούρκους και όλα τα έθνη. Εγώ ήρθα με τους σεισμούς.

rejected: Πόσα είδη μπαχαρικών και βοτάνων υπάρχουν στο μαγαζί αυτή τη στιγμή;

K.Π.: Χιλιάδες. Όταν λέω χιλιάδες, εννοώ ότι τα μπαχαρικά είναι πάρα πολλά.

Εσείς προσφέρετε προϊόντα που δεν υπάρχουν αλλού στην αγορά;

K.Π.: Αυτό δεν μπορείς να το πεις. Πλέον η παγκοσμιοποίηση απλοποίησε τόσο πολύ τα πράγματα που δεν υπάρχουν δυσεύρετα προϊόντα στην αγορά. Κι αν υπάρχουν κάποια είναι τόσο δύσκολα στη ζήτηση που φεύγουν μια φορά στο τόσο και δε συμφέρει ούτε τα μαγαζιά να τα πουλούν.

rejected: Πώς μπορεί ο πελάτης να καταλάβει και να ξεχωρίσει την ποιότητα των προϊόντων σας σε σχέση με αυτά που υπάρχουν στα σούπερ μάρκετ για παράδειγμα;

K.Π.: Η άποψή μου είναι η εξής: στο σούπερ μάρκετ θα πάω για να αγοράσω απορρυπαντικά, καθαριστικά, χαρτί υγείας… σε αυτά δεν μπορεί να τους συναγωνιστεί κανείς! Αλλά για να πάω να αγοράσω μπαχαρικά από το σούπερ μάρκετ θα πρέπει να υπάρχει πολύ μεγάλη ανάγκη! Πώς να εμπιστευτώ ένα προϊόν το οποίο συσκευάστηκε και τοποθετήθηκε σε ένα ράφι χωρίς να είναι γνωστή η προέλευση και η διαδρομή του μέχρι εκεί;

rejected: Από πού προμηθεύεστε τα προϊόντα σας;

K.Π.: Από χοντρεμπόρους και με εισαγωγές από το εξωτερικό. Επίσης, πολλά από τα βότανα δεν έρχονται από εμπόρους, αλλά τα μαζεύω εγώ ο ίδιος. Για κάποια από αυτά έχω οργανώσει ομάδες αγροτών, οι οποίοι το καλοκαίρι τα μαζεύουν, τα ξεραίνουν στις αποθήκες τους και έπειτα μου τα φέρνουν εδώ.

Βάλσαμο, μπαχαρικά, Θεσσαλονίκη

rejected: Υπάρχει στο μαγαζί σας κάτι ξεχωριστό, όπως ας πούμε ο κρόκος Κοζάνης;

K.Π.: Ο κρόκος Κοζάνης είναι ένα προϊόν που πλέον μπορείς να το βρεις και στα ράφια των σούπερ μάρκετ! Ε, τώρα τον κρόκο; Τον ξέρει μέχρι και η Νέα Υόρκη πλέον. Και είναι περισσότερο διαδεδομένος στη μαγειρική. Έχει και θεραπευτικές ιδιότητες, αλλά δεν μπορείς εύκολα να χρησιμοποιήσεις φαρμακευτικά ένα προϊόν που είναι πανάκριβο και να το έχεις για καθημερινή χρήση.

rejected: Πώς πιστεύετε ότι διαφέρουν τα προϊόντα ομορφιάς που έχετε σε σχέση με αυτά του εμπορίου;

K.Π.: Οι κρέμες του εμπορίου και των επώνυμων εταιριών έχουν το εξής στοιχείο: παράγεται μια κρέμα ματιών από την τάδε εταιρία και απευθύνεται στη Σουηδέζα, την Αιγύπτια, τη Γερμανίδα, την κάτοικο την δυτικής Αφρικής… είναι δυνατόν η ίδια κρέμα να μπορεί να απευθυνθεί σε τόσο διαφορετικούς ανθρώπους, οι οποίοι διαφορετικά τρέφονται, διαφορετικά λιάζονται και διαφορετικά κινούνται;
Κι όμως, οι εταιρίες έχουν καταφέρει να πλασάρουν προϊόντα που απευθύνονται σε όλο το εύρος και το πλάτος του κόσμου. Αυτό ως στοιχείο απορίας και προβληματισμού για το τι σημαίνει βιομηχανία καλλυντικών. –Γι’ αυτό παρουσιάζουν και τόσο μεγάλα κέρδη.
Εμείς απευθυνόμαστε στο τοπικό στοιχείο. Έχουμε τη δυνατότητα να δίνουμε πληροφορίες στον κόσμο και να του λέμε τι κάνει το αμυγδαλέλαιο, τι κάνει το σιτέλαιο, το αβοκάντο, η τζοτζόμπα έτσι ώστε, αφού κάποιος αγοράσει τα λαδάκια, να αποφασίσει μόνος του πώς θα τα χρησιμοποιήσει. Μπορεί να κάνει μια μάσκα για το πρόσωπο, τα μαλλιά ή οτιδήποτε άλλο θέλει.

Βάλσαμο, μπαχαρικά, Θεσσαλονίκη rejected: Τα λαδάκια ποιος τα φτιάχνει;

K.Π.: Τα λαδάκια τα προμηθευόμαστε από εταιρίες. Βρίσκονται σε μικρές συσκευασίες για να μπορούν να είναι εύχρηστα κι έτσι ο καθένας, ανάλογα με τις ιδιότητες κάθε λαδιού, επιλέγει τι του χρειάζεται. Έπειτα εμείς μπορούμε να κάνουμε μείξεις, των οποίων τις θεραπευτικές ιδιότητες δεν μπορεί να πλησιάσει καμία μεγάλη εταιρία καλλυντικών.

rejected: Ποια προϊόντα έχουν την μεγαλύτερη ζήτηση;

K.Π.: Οι εποχές καθορίζουν τη ζήτηση. Κάποια βότανα φεύγουν περισσότερο το χειμώνα επειδή ο κόσμος φτιάχνει τσάι τον χειμώνα και όχι το καλοκαίρι με 40 βαθμούς. Το καλοκαίρι πάλι, αγοράζουν λαδάκια για να βγουν στην παραλία, να προστατευτούν από τον ήλιο ή επειδή κάηκαν απ’ τον ήλιο.

rejected: Ισχύει το ίδιο και στη μαγειρική;

K.Π.: Στη μαγειρική τα πράγματα είναι περισσότερο σταθερά όλο το χρόνο. Υπάρχει περισσότερη ζήτηση το χειμώνα όμως, μιας και το καλοκαίρι η διατροφή γίνεται πιο ελαφριά και περιορίζεται σε σαλάτες και φρούτα.

rejected: Ποια μπαχαρικά έχουν τη μεγαλύτερη ζήτηση;

K.Π.: Το πιπέρι, το κόκκινο πιπέρι, η ρίγανη, το κύμινο, συνθέσεις μπαχαρικών που έχουν ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον και πάει λέγοντας…

rejected: Πώς έχουν επηρεάσει οι δυσχερείς οικονομικές συνθήκες το μαγαζί σας;

K.Π.: Η κρίση χτύπησε μαζί με όλη την αγορά και το δικό μας μαγαζί. Για να σου δώσω ένα παράδειγμα, πάλι έρχεται ο ίδιος κόσμος, απλά αγοράζει πολύ μικρότερες ποσότητες. Έχω φτάσει σε σημείο να δίνω και μισό ευρώ πιπέρι και κύμινο. Παλαιότερα οι ποσότητες που δίνονταν ήταν πολύ μεγαλύτερες. Τώρα η κρίση έχει κάνει τον Έλληνα σφιχτό ακόμη και στο κόκκινο πιπέρι και το κύμινο. Το μαγαζί στέκεται με δυσκολίες, αλλά στέκεται.

rejected: Υπάρχει η εντύπωση στον κόσμο ότι τα ελληνικά προϊόντα είναι ακριβότερα από τα προϊόντα εισαγωγής. Ισχύει κάτι τέτοιο;

K.Π.: Δεν γνωρίζω για άλλα είδη, όμως για το δικό μας δεν ισχύει. Τα μπαχαρικά εδώ είναι πολύ φθηνότερα σε σχέση με αυτά που πωλούνται στο σούπερ μάρκετ. Να μην ξεχνάμε, άλλωστε, πως στο σούπερ μάρκετ πληρώνουμε και τη συσκευασία. Το πλαστικό κουτί μπορεί να στοιχίζει περισσότερο και από το περιεχόμενο!

Βάλσαμο, μπαχαρικά, Θεσσαλονίκη Αφήσαμε το «Βάλσαμο» γεμάτοι μυρωδιές και γνώσεις. Μάθαμε τι σημαίνει ποιότητα και αυθεντικότητα στα βότανα και τα μπαχαρικά, είδαμε να περνούν από μπροστά μας οι εποχές και τα χρόνια. Τα χρόνια που έφυγαν κι όμως δεν γκρέμισαν τα πάντα στο πέρασμα τους. Άφησαν το «Βάλσαμο», να κάνει λίγο πιο πικάντικη τη ζωή του σήμερα.

συνέντευξη | νίκη ζερβού + ιάκωβος καγκελίδης
φωτογραφίες | ρούλα θώμογλου
οργάνωση | σίμος παράσχος
επιμέλεια | αλέξανδρος κόγκας + τάσος θώμογλου