Αξιώσεις και Συναίσθημα

"Το ταξί τον κατέβασε στην οδό Παρασκευοπούλου. Ανέβηκε τα πέντε σκαλοπάτια του φωταγωγημένου ΡΑΔΙΟ ΣΙΤΥ και χώθηκε μέσα στην πλατεία του θεάτρου. Ανάμεσα σε άδεια καθίσματα μιλήσαμε για μια γεμάτη ζωή. Κοίταξα το ρολόι... κοίτα να δεις... ήταν εννέα και πέντε... Ο Παντελής Βούλγαρης στο rejected.gr...

συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου */* φωτογραφίες | λευτέρης τσινάρης */* επιμέλεια | ιάκωβος καγκελίδης + τάσος θώμογλου
Παντελής Βούλγαρης

rejected: "Εννέα και πέντε" με τον Βασίλη Παπακωνσταντίνου, την Ρίτα Αντωνοπούλου και τον Οδυσσέα Ιωάννου, για τρία τελευταία βράδια στην Θεσσαλονίκη, παρουσιάζεται, αυτό το Παρασκευοσαββατοκύριακο στο ΡΑΔΙΟ ΣΙΤΥ. Τι σας ιντρίγκαρε και δεχτήκατε να σκηνοθετήσετε αυτή την μουσικοθεατρική παράσταση;

Π.Β.: Εκτιμώ ιδιαίτερα τον Βασίλη Παπακωνσταντίνου και τον Οδυσσέα Ιωάννου. Είναι σοβαροί και οι δύο στην δουλειά τους. Ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου είναι περίπτωση εργασιομανούς και τελειομανούς ανθρώπου. Ο Οδυσσέας Ιωάννου, που γνωρίζω περισσότερο από την σύζυγό μου, είναι ένας από τους καλύτερους κειμενογράφους και ποιητές. Εγώ δεν ξεχωρίζω την ιστορία του τραγουδιού σε στιχάκια και ποιήματα. Η παρέα τους ήταν αρκετή για να μπω σε αυτή την ιστορία τούτης της παράστασης. Δεν κουράστηκα να την σκηνοθετήσω, λόγω της φιλικής και οικείας ατμόσφαιρας που είχαμε. Γνώρισα φέτος και την Ρίτα Αντωνοπούλου, που προστέθηκε στην παρέα μας, και το χάρηκα. Σκηνοθέτησα εικόνες και μια αρμονία κινήσεων επί σκηνής. Το βασικό ερμηνευτικό κομμάτι το έχουν ο Βασίλης, η Ρίτα και ο Οδυσσέας. Όπως και οι -επί σκηνής- μουσικοί. Ασχολήθηκα πιο πολύ με... το "μοντάζ" των τραγουδιών.

Οι καλλιτέχνες είμαστε οι συμπεριφορές μας και η αύρα μας

rejected: Είναι τα τραγούδια βόλτες στην ιστορία μας;

Π.Β.: Σαφώς. Τα τραγούδια μας κάνουν βόλτα στα ιστορικά γεγονότα, τις περιπέτειες και τις μεγάλες χαρές αυτού του τόπου. Δούλεψα, όπως και στις ταινίες. Δεν μπορώ να εργασθώ σε ένα περιβάλλον που έχει συγκρούσεις, κόντρες και μηχανορραφίες. Ο τρόπος της δουλειάς μου είναι εκτίμηση, φιλία και εκμετάλλευση του οποιουδήποτε ταλέντου έχει κάποιος που είναι υπό τις οδηγίες μου. Οι καλλιτέχνες είμαστε οι συμπεριφορές μας και η αύρα μας.

 
Παντελής Βούλγαρης

   

rejected: Η επιτυχία και η αποτυχία στην καριέρα σας, διαμόρφωσε και τον χαρακτήρα σας;

 

Π.Β.: Έχω κάνει ταινίες και στις δύο κατηγορίες. Έζησα και επιτυχία και αποτυχία. Έκανα ταινίες με καλές εισπράξεις, αλλά και με λίγες. Μετά από μια αποτυχία, πάντα αναρωτιέμαι τι δεν πήγε καλά. Εφόσον είχα τους καλύτερους συνεργάτες. Φορές-φορές αναρωτιέμαι και στην μεγάλη επιτυχία... τώρα αυτό γιατί πήγε τόσο, μα τόσο, καλά; Ευτυχώς, αυτούς τους συλλογισμούς τους ξεπερνώ γοργά και δεν με διαμορφώνουν στο νου. Ακουμπάω στην χαρά της ζωής.

Στόχος μου πάντα ήταν να μπω σε μια νέα περιπέτεια με καινούργιες προκλήσεις, θεματικές και αισθητικές

rejected: Όταν κάτι δεν πήγαινε καλά, δεν ψάχνατε πιο δημιουργικά, για το επόμενο βήμα;

Π.Β.: Ναι. Οι δικές μου ταινίες ήταν πάντα διαφορετικές μεταξύ τους. Στόχος μου πάντα ήταν να μπω σε μια νέα περιπέτεια με καινούργιες προκλήσεις, θεματικές και αισθητικές. Έχω έρθει Θεσσαλονίκη, μετά από μια μεγάλη αποτυχία, από το "Ακροπόλ". Ήρθα και δούλεψα στην πολιτιστική πρωτεύουσα. Προσπάθησα να το καταλάβω και να το ψάξω. Δεν έβγαλα άκρη. Και όλο αυτό υπήρξε μια τραυματική εμπειρία.

Παντελής Βούλγαρης

rejected: Βλέπετε ξανά τις ταινίες σας, μετά από χρόνια;

 

Π.Β.: Δεν βλέπω συχνά τις ταινίες μου. Το "Ακροπόλ" μπορώ να σου πω ότι το είχα ξεχάσει κιόλας! Την ξαναείδα την ταινία, πριν δύο χρόνια, όταν έγινε μια εκδήλωση για τον Λευτέρη Βογιατζή, στο Φεστιβάλ Αθηνών. Παίχτηκε η ταινία και ήμουν "αναγκασμένος" να πάω να την δω. Είδα το "Ακροπόλ", το καταχάρηκα και αίφνης αναρωτήθηκα πάλι μέσα μου, γιατί δεν πήγε-τότε-καλά. Αλλά, είμαι υπερήφανος για το "Ακροπόλ". Το σινεμά, που είναι πιο δαπανηρό από το θέατρο, έχει απροσδιόριστους παράγοντες που καθιστούν κάτι αγαπητό ή όχι από τον κόσμο.

Μια ταινία είναι η επικοινωνία σου με άγνωστους ανθρώπους

rejected: Η "Μικρά Αγγλία" αγαπήθηκε πολύ από το κόσμο...

 

Π.Β.: Ναι! Η "Μικρά Αγγλία" πήρε τεράστια αγάπη από τον κόσμο. Προσπαθώ να το εξηγήσω και λέω... είχαμε ένα καλό σενάριο που προέρχονταν από ένα καλό βιβλίο... είχα καταπληκτικούς νέους και ώριμους ηθοποιούς... είχα καλούς συνεργάτες.... Αλλά ως εκεί πάει η έρευνα της αιτιολόγησης. Τα ίδια επακριβώς στοιχεία δεν οριοθετούν- σώνει και ντε- επιτυχία, αλλά και μια μεγάλη αποτυχία. Καθετί όταν πραγματοποιείται, φεύγει από σένα, ταξιδεύει στον χρόνο και το χώρο. Μια ταινία είναι η επικοινωνία σου με άγνωστους ανθρώπους. Που απόρησαν, ήθελαν να δουν και ίσως αγάπησαν, ότι πίστεψες εσύ.

Παντελής Βούλγαρης
Παντελής Βούλγαρης

Μια ταινία είναι η επικοινωνία σου με άγνωστους ανθρώπους

rejected: Η ταινία σου, είναι η συνάντηση με άγνωστους ανθρώπους, μεταφορικά;  

 

Π.Β.: Μην σας πω και κυριολεκτικά! Η ταινία είναι ένας κρίκος επικοινωνίας με τον γνωστό σου άγνωστο. Ένας άνθρωπος θα σε σταματήσει στο Μετρό. Ένας άλλος στο περίπτερο, θα σου δώσει μια μικρή ανάλυση της ταινίας σου που είδε. Έχω μπει σε δημόσια υπηρεσία, είδαν το όνομά μου και μαζεύτηκαν όλοι γύρω μου, να μου πει καθένας τους σε τι επαναπροσδιορίστηκε βάσει της ταινίας που είδε. Κάπως έτσι αξίζει τον κόπο να κάνεις ταινίες.... δεν είναι μόνο βραβεία και δόξες. Μια καλή κουβέντα ενός αγνώστου για μία σκηνή ταινίας σου είναι μέγιστο παράσημο.

Μια καλή κουβέντα ενός αγνώστου για μία σκηνή ταινίας σου είναι μέγιστο παράσημο

rejected: Τι ορίζεται μέσα σας επιτυχημένη ταινία;

Π.Β.: Τρομάζω να ορίσω εγώ την επιτυχία μιας ταινίας. Δεν ξέρω τι γίνεται μέσα στις ψυχές των ανθρώπων που βλέπουν μια ταινία. Ήμουν τον προηγούμενο μήνα σε πρεμιέρα μιας ταινίας και με πλησίασε ένας ηλικιωμένος κύριος και μου είπε "είδα τα 'Πέτρινα Χρόνια' το 1985 στο Σαν Φρανσίσκο και όταν τέλειωσε η ταινία πήγα και παντρεύτηκα με αφορμή την ταινία". Μια τέτοια ενέργεια ανθρώπου δεν ορίζει την επιτυχία μιας ταινίας; ... Οι ταινίες απομακρύνονται από τους δημιουργούς τους, με το που κάνουν πρεμιέρα. Ξεκινάνε ένα ταξίδι στο χώρο και τον χρόνο, που δεν μπορείς να το παρακολουθήσεις. Έχω κάνει δώδεκα "ταξίδια", δώδεκα ταινίες και το ταξίδι τους είναι συγκινητικό πλέον, μη ελεγχόμενο από μένα, που συνετέλεσα στο να "γεννηθεί" και να βγει στο φως μιας "σκοτεινής" αίθουσας.

Παντελής Βούλγαρης

Λίγοι άνθρωποι δούλεψαν για ένα σημαντικό αποτέλεσμα που τιμά τον τόπο μας

rejected: Πώς είναι να έρχεσαι στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης και να βλέπεις του γιου σου την ταινία;

 

Π.Β.: Το άγχος είναι και του πατέρα και του καλλιτέχνη. Είχα δει ελάχιστες σκηνές από την ταινία του Αλέξανδρου, του γιου μου, όταν ήρθε Θεσσαλονίκη να βρει λεφτά να την ολοκληρώσει. Για την ακρίβεια, είδα οχτώ λεπτά από την ταινία του Αλέξανδρου. Οχτώ λεπτά που είχαν ενδιαφέρον. Ήμουν παρέα με τον Γιώργο Πανουσόπουλο, έναν από τους καλύτερους διευθυντές φωτογραφίας, που είδε και αυτός το υλικό και ενθουσιάστηκε... κι αναρωτιόμουν... η υπόλοιπη ταινία έχει τόσο καλές εικόνες; Όταν ήρθε η ώρα της επίσημης προβολής στο Φεστιβάλ, της ταινίας του γιου μου, συγκινήθηκα. Είναι μια ιδιαίτερη ταινία, και ο Αλέξανδρος διαγράφει πλέον ένα προσωπικό δρόμο από την καρέκλα του σκηνοθέτη, που με κάνει να καμαρώνω. Λίγοι άνθρωποι δούλεψαν για ένα σημαντικό αποτέλεσμα που τιμά τον τόπο μας.  

Αυτά έχω στις αποσκευές.... λεφτά δεν έχω! Ανθρώπους έχω!

rejected: Στο "Εννέα και πέντε" η πλοκή διαδραματίζεται σε έναν σιδηροδρομικό σταθμό. Στο δικό σας σιδηροδρομικό σταθμό, οι αποσκευές σας, τι περιέχουν;

 

Π.Β.: Οι αποσκευές μου είναι οι σχέσεις μου. Καταρχάς, με την γυναίκα μου Ιωάννα Καρυστιάνη, μια σχέση 47 χρόνων... μπορεί και παραπάνω! Δεν τα μετράω πια! (γέλια)... Από εκεί και πέρα, οι βαλίτσες μου έχουν ανθρώπους που συνάντησα, με διαμόρφωσαν, μεγάλους δασκάλους και φίλους που απέκτησα. Αυτά έχω στις αποσκευές.... λεφτά δεν έχω! Ανθρώπους έχω! Ήμουν τυχερός. Μετά τον "Τζίμη τον Τίγρη" στα 25 μου χρόνια, μπορούσα να συναντώ τον Μάνο Χατζιδάκι, τον Νίκο Χατζηκυριάκο-Γκίκα, τον Γιάννη Ρίτσο, τον Ανδρέα Εμπειρίκο. Τότε δεν είχα πλήρη συναίσθηση του μεγέθους των καλλιτεχνών και των μυαλών που έκανα παρέα. Αρχικά, δεν ένιωθα... έπειτα τρόμαζα στην ιδέα. Τώρα, μετά από τόσα χρόνια, αναρωτιέμαι τι συνέβαινε και γινόμουν αποδεκτός ως ακροατής.... Άσε που άκουγα και κουβέντες που δεν τις καταλάβαινα. Μα έλεγα μέσα μου, "ένα 5% να κρατήσω στο μυαλό μου, από όσα λένε, κάτι θα καρποφορήσει από αυτό". Αυτοί ήταν οι μεγάλοι δάσκαλοι. Δεν ήταν τόσο οι κινηματογραφιστές, Έλληνες ή ξένοι... Παρακολουθούσα σινεμά όλων, αλλά αυτό που μυρίστηκα και με ενεργοποίησε ήταν να ψάξω παντού σε ό,τι έχει αξία. Και στον Τύπο, στην Ιστορία, στο διήγημα, στην μουσική, στην ζωγραφική. Εγκαίρως, από ένστικτο, το έβαλα μπροστά και το κάνω ακόμα. Δεν έχει τελειώσει αυτή η ιστορία. Δεν τελειώνει το να μαθαίνεις. Ποτέ.  

Παντελής Βούλγαρης

rejected: Ένα καλό πλάνο ταινίας είναι τελικά η μεθοδευμένη αρτιότητα των συντελεστών ή να υπερτερεί και λίγο το συναίσθημα;

 

Π.Β.: Το συναίσθημα, κατά την διάρκεια κατασκευής της ταινίας, πρέπει να το τιθασεύεις. Να μην σε παρασύρει το συναίσθημα. Καλό πλάνο είναι η ενεργοποίηση, μέσα από την μικρή ομάδα τεχνικών και ηθοποιών, να αποκομίσεις το πολυτιμότερο που διαθέτουν. Πάντα θυμάμαι μια φράση του Ηλία Καζάν... τον είχα ρωτήσει "ποιος είναι ο καλύτερος ηθοποιός που συνεργάστηκες;" και μου απάντησε "ο Μάρλον Μπράντο". Όταν ρώτησα τον λόγο, μου είπε "το πρωί στο γύρισμα εξηγούσα στον Μάρλον Μπράντο τι ήθελα σήμερα να κάνω στο γύρισμα, στην τάδε σκηνή. Με άκουγε προσεκτικά και μου απαντούσε "Ηλία, άσε με να κάνω το τετράγωνο της περιοχής, μια βόλτα. Και επέστρεφε, με μια ιδέα, πολύ καλύτερη από την δική μου". Αχ... στο κινηματογράφο λέμε για δάσκαλους και διευθυντές... δεν υπάρχει τίποτα... είσαι ο διευθυντής και ο δάσκαλος, από τον κόσμο που είναι δίπλα σου, και προσπαθείς μαζί τους να φτιάξεις πράγματα, εικόνες που έχεις φανταστεί. Μαζί ένα. Όχι μόνος, καθήμενος σε τίτλους και βραβεία. Μαζί.  




συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου
φωτογραφίες | λευτέρης τσινάρης
επιμέλεια | ιάκωβος καγκελίδης + τάσος θώμογλου