"Όταν δεν κάνω θέατρο 'αρρωσταίνω' "

Θα σας πω τον πόνο μου και συνάμα τη χαρά μου. Χρόνια ήθελα να κάνω αυτή την συνέντευξη. Ο Προμηθέας Αλειφερόπουλος είναι ένας άνθρωπος θετικότητας. Στο βλέμμα, στο τρόπο που κοιτά τη ζωή, στο πως παλεύει πάνω στο σανίδι. Με ταλέντο και απλότητα. Σε όλα τα επίπεδα. Καθάριος. Όπου βουτά και από όπου βγαίνει. Και εσύ τυχερός να τον παρακολουθείς. Κι εκείνος ωριμότερος να συνεχίζει. Τα φύκια και οι μεταξωτές κορδέλες δεν τον συγκινούν. Μόνο η ουσία. Γι αυτήν μάχεται, αυτήν προσδοκά. Γι αυτήν και όλα τα υπόλοιπα, εδώ...

συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου */* φωτογραφίες | λευτέρης τσινάρης */* επιμέλεια | τάσος θώμογλου + οδυσσέας κοσμάτος
Προμηθέας Αλειφερόπουλος
Προμηθέας Αλειφερόπουλος

rejected: Οι "Εμιγκρέδες" είναι μια ανατριχιαστικά επίκαιρη παράσταση. Φαντάζομαι πως όταν πρωτοδιάβασες το έργο λίγο πριν τις πρόβες, εκεί θα εστίασες...

Π.Α.: Όντως. Ανατριχιαστικά επίκαιρο έργο. Πρόσφυγες που τους "ξερνάει" η θάλασσα, όλο το χειμώνα, ολόγυρα μας κι εγώ να διαβάζω αυτό το κείμενο που μιλάει για δύο μετανάστες. Αυτό μας έκανε να αντιμετωπίσουμε λιγότερο ρεαλιστικά το έργο. Ήταν ένας ακόμη παράγοντας-οι άλλοι έχουν να κάνουν με το ίδιο το έργο-σε ένα τόσο ευαίσθητο και επίκαιρο έργο, να μη θέλουμε να μιλήσουμε γι αυτό που συμβαίνει τώρα. Θεωρήσαμε πως, από ένα σημείο και μετά, είναι και λίγο ανήθικο να μπεις στη διαδικασία να μιλήσεις για κάτι τόσο σοβαρό και σημαντικό σε ενεστώτα χρόνο, αν δεν έχεις να πεις κάτι μοναδικό πάνω σε αυτό. Εμείς δεν νιώσαμε ότι έχουμε να πούμε κάτι μοναδικό πάνω σε αυτό. Κανένας μας δεν έχει τόσο σημαντική εμπειρία, παρά μόνο από τον διπλανό μας. Γι αυτό και μιλήσαμε περισσότερο για τον άνθρωπο και τις βασικές κλίσεις του, παρά για το προσφυγικό ή το μεταναστευτικό.

"Οι εικόνες από τη Συρία αποδεικνύουν πως έχει κι άλλο πάτο για εμάς."

rejected: Το έργο αναφέρεται στην ιδεολογική μας κατάντια...

Π.Α.: Ακριβώς! Και εκεί σταθήκαμε. Στην ιδεολογική κρίση του ανθρώπου. Οι ιδεολογίες αρχίζουν να χάνουν το νόημα τους και οι άνθρωποι δεν ξέρουν προς τα που να γείρουν και τι να υποστηρίξουν. Νιώσαμε ότι αυτό υπάρχει στο έργο. Παρότι το έργο είναι της δεκαετίας του '70. Έργο για ιδεολογίες που στηρίζονται με σθένος από δύο ανθρώπους. Πάθος και σθένος που δείχνει ότι ο άνθρωπος βρίσκεται σε σημείο να αμφισβητεί τις ίδιες ιδεολογίες που πρεσβεύει.

Προμηθέας Αλειφερόπουλος

rejected: Ποια είναι η μεγαλύτερη αυταπάτη που πίστεψε ο άνθρωπος;

Π.Α.: Όπως έλεγε ένας αγαπημένος μου καθηγητής στο Λύκειο..."η μεγαλύτερη επιτυχία του καπιταλισμού είναι να κάνει τον πολίτη να νομίζει πως είναι ευτυχισμένος". Για μένα αυτό είναι ένα μεγάλο θέμα του σύγχρονου ανθρώπου. Μεγάλη παγίδα των συστημάτων. Το σύστημα "να πετάει τυράκια" στο πολίτη, να νιώθει ευτυχισμένος. Κι αυτό συνέβαινε στη φούσκα που ζήσαμε πριν χρόνια και τώρα βιώνουμε τα αποτελέσματα αυτής. Από εκεί και πέρα, κατά πόσο μια ιδεολογία με κάποια ιδανικά μπορεί να εφαρμοστεί λόγω των αδυναμιών της ίδιας της ανθρώπινης φύσης;...Αυτό είναι μέγα ζήτημα.

"Για μένα αυτό είναι το ικανοποιητικό πάνω στο σανίδι. Να πηγαίνεις με το κύμα."

rejected: Έχει κι άλλο πάτο;

Π.Α.: Σαφώς και υπάρχει και πιο χαμηλά. Εικόνες από τη Συρία αρκούν κι αποδεικνύουν ότι υπάρχει κι άλλος πάτος για εμάς. Μια χώρα που δεν υπάρχει πια. Άνθρωποι που δεν έχουν που να πάνε. Εκεί έγκειται η αντίρρηση μου, σε όσους αντιτίθενται στην είσοδο των προσφύγων και πάλι.

Προμηθέας Αλειφερόπουλος
Προμηθέας Αλειφερόπουλος

rejected: Κινητήριος δύναμη να ξεκινήσεις το θέατρο υπήρξε η θεία σου, η Μαρία Αλιφέρη; Ή η παράσταση ΝΕΦΕΛΕΣ του Αριστοφάνη που έπαιξες στο σχολείο;

Π.Α.: Από όσα μου λένε οι γονείς μου, το μικρόβιο υπήρχε από μικρή ηλικία. Σαν σκέψη επαγγελματοποίησης δεν υπήρχε στο μυαλό μου. Στις ΝΕΦΕΛΕΣ ήμουν 12 χρονών. Δεν ήξερα στα δώδεκα μου χρόνια τι ήθελα να κάνω. Το θέμα της θείας μου, Μαρίας Αλιφέρη, λειτούργησε στο να απενοχοποιήσω ενδοοικογενειακά το επάγγελμα του ηθοποιού. Λόγω της Μαρίας Αλιφέρη δεν υπήρχε αντίδραση στην οικογένεια μου, του τύπου "μα τι είναι αυτά που λες τώρα; Θα πας να γίνεις ηθοποιός;", που είχαν πολλοί συνάδελφοί μου, όταν ήταν μικροί. Αλλά, οι ΝΕΦΕΛΕΣ ήταν καταλυτική εμπειρία. Εν ώρα παράστασης, κάτι "μετακινήθηκε" μέσα μου. Η στιγμή πάνω στη σκηνή, σε αυτή τη παράσταση, που ήταν σχολική και διήρκησε μόνο μια μέρα, δεν ξεχνιέται έως σήμερα. Εκεί ένιωσα ότι μου αρέσει αυτό τόσο πολύ που θέλω να το ξανακάνω. Κι από τότε, ποτέ δεν έφυγε από το μυαλό μου. Όπως θέλεις πέστο, στις καλές στιγμές είναι ευλογία, στις κακές στιγμές είναι μια αρρώστια, που παραμένει και δεν ξεχνιέται.

rejected: Που έγκειται η "αρρώστια" στο θέατρο;

Π.Α.: "Αρρώστια" την χαρακτηρίζω και την εντοπίζω προσωπικά. Ένας βασικός λόγος είναι οι συνθήκες του επαγγέλματος στη χώρα μας, που είναι φορές που σε γονατίζουν. Που αναρωτιέσαι, μα γιατί το κάνω τώρα εγώ αυτό;...Κι εκεί είναι κάποιες στιγμές που έχω σκεφτεί πως θα ήταν καλό κάποιες στιγμές στη ζωή μου να μην το έχω ανάγκη, αυτό το πράγμα. Να το κάνω μόνο αν μου έρθει ή μου έκατσε. Προς το παρόν, αν δεν κάνω θέατρο για ένα διάστημα, εκεί και αρρωσταίνω. Άστα, Γιώργο...εκεί έγκειται η "αρρώστια"! (γέλια). Εκεί έχει σημασία τι καταφέρνεις και πόσο ευχαριστημένος είσαι από ότι κάνεις κάθε φορά. Πόσο ειλικρινές το θεωρείς. Πόσο θεωρείς ότι είσαι έντιμος απέναντί του. Το τελευταίο δεν είναι πάντα εύκολο. Είναι βάσανο για κάθε καλλιτέχνη.

Προμηθέας Αλειφερόπουλος

"Ο ρατσισμός με φοβίζει."


rejected: Τι σου δίνει ικανοποίηση όταν τελειώσει ένα βράδυ μία παράσταση;

Π.Α.: Όταν ήμουν στη σχολή, τη πρώτη φορά στο δεύτερο έτος ένιωσα πάνω στη σκηνή, ότι πραγματικά βγαίνω από τον εαυτό μου. Ότι ενώ έχω έλεγχο, ταυτόχρονα τον χάνω κιόλας. Για μένα αυτός είναι ο ιδανικός συνδυασμός. Ένας έλεγχος και συνάμα η απώλεια αυτού. Αυτό το παράδοξο είναι για μένα το ιδανικό. Άρχισα, μετέπειτα, να το αποζητώ στις επόμενες παραστάσεις σαν επαγγελματίας και να μου συμβαίνει πολύ σπάνια. Να μου συμβαίνει σε κάθε διαφορετικό έργο από μία έως...καμία φορά και να το αποζητώ....να υποφέρω όταν δεν συμβαίνει. Έχει να κάνει και με την απειρία σου. Πόσο έντονα το βίωσες. Με τη πρώτη φορά. Οπότε, αρχίζεις να αναζητάς μια πιο συνειδητή ικανοποίηση πάνω στη σκηνή. Όταν νιώσεις ότι έχεις τον έλεγχο με μία μαλακότητα. Να πηγαίνεις με το flow. Για μένα αυτό είναι το ικανοποιητικό πάνω στο σανίδι. Να πηγαίνεις με το κύμα. Να σταματάει η ερμηνεία σου να είναι λογική και σωστή. Να πιάνεις τη στιγμή. Να είσαι παρών στη στιγμή και να πηγαίνεις με αυτό το κύμα. Όσο περνάει ο καιρός συμβαίνει σε μια καλή σκηνική επικοινωνία που ευτυχώς την έχω φέτος με τον Θάνο Τοκάκη. Είμαστε απόλυτα εκεί. Απαντάμε ο ένας στον άλλον ζωντανά. Ανάλογα με το τι δίνει ο προηγούμενος κι όχι προαποφασισμένα.

Προμηθέας Αλειφερόπουλος
Προμηθέας Αλειφερόπουλος

rejected: Αγαπάς ίσως και περισσότερο, αν όχι εξίσου, τον κινηματογράφο σε σχέση με το θέατρο;

Π.Α.: Ναι. Είναι σίγουρα ισότιμη αγάπη το θέατρο κι ο κινηματογράφος. Στον κινηματογράφο δεν έχω τόσες συμμετοχές, οπότε το "θέλω" μου είναι πιο έντονο. Ακριβώς γιατί μου λείπει. Ο κινηματογράφος ήταν ένα ερέθισμα για μένα από μικρή ηλικία κι ήταν βασικός παράγοντας που θέλησα να γίνω ηθοποιός. Έχω δει πολλές ταινίες, πρότυπα ηθοποιών απέκτησα από το σελινόιντ. Αυτό ήθελα να κάνω, αυτό με τραβούσε, αυτό ονειρευόμουν, αυτό ακόμα ονειρεύομαι. Έφυγα έξω και δούλεψα με νέους κινηματογραφιστές, έκανα πειράματα, πολλές ταινίες μικρού μήκους. Συμμετείχα στο κινηματογράφο σε πολλά επίπεδα-όχι μόνο ως ηθοποιός, οπότε ναι.... μου αρέσει, με ενδιαφέρει και θα ασχοληθώ επισταμένως με τη μεγάλη οθόνη στο μέλλον. Κι όχι μόνο ως ηθοποιός.

"Όταν το βιοποριστικό δεν είναι θέμα, ίσως να μην έχεις το ίδιο πάθος με κάποιον άλλον που παλεύει."

rejected: Να ασχοληθείς με το σινεμά στην Ελλάδα; Που οι ελληνικές παραγωγές είναι ελάχιστες, γίνονται με ελάχιστα μέσα και από τις τσέπες-πολλές φορές-των ίδιων των συντελεστών; Μου έλεγες νωρίτερα ότι και το θέατρο οικονομικά έχει γίνει βάσανο. Δεν τείνει το επάγγελμα του ηθοποιού να γίνει χόμπι;

Π.Α.:Πλέον υπάρχει εκμετάλλευση, σε οικονομικό επίπεδο, τόσο σε νέους ηθοποιούς όσο και σε παλαιότερους. Έφυγα το 2012 από την Ελλάδα, επέστρεψα το 2015 και έπαθα σοκ με το πόσο χειρότερα ήταν τα πράγματα. Μιλώντας με συναδέλφους μου που είχαν και έχουν πάντα δουλειά και χαίρουν εκτίμησης από κοινό, κριτικούς και συναδέλφους, το οικονομικό θέμα είναι πλέον μια απελπισία. Η εκμετάλλευση είναι πλέον δεδομένη, όπως σε όλα άλλωστε τα επαγγέλματα.

Προμηθέας Αλειφερόπουλος

rejected: Πολεμάς με το ανέφικτο, ως καλλιτέχνης;

Π.Α.: Ο καλλιτέχνης για να κάνει απερίσπαστος τη δουλειά του οφείλει να έχει μια μίνιμουμ εξασφάλιση. Δεν λέμε να γίνει πλούσιος από αυτό. Αλλά να μπορεί να ζει αξιοπρεπώς μέσα από αυτό για να μπορεί να αφοσιωθεί και να αρχίσει η μάχη με το ανέφικτο που λες. Αυτό που συμβαίνει τώρα, δεν έχει να κάνει με τη πραγματική μάχη του καλλιτέχνη. Ένας ηθοποιός με όλα του τα προβλήματα λυμένα, πιθανόν να αντιμετωπίσει άλλες παγίδες. Όταν το βιοποριστικό δεν είναι θέμα, ίσως να μην έχεις το ίδιο πάθος με κάποιον άλλον που παλεύει. Παρόλα αυτά, ότι γίνεται τώρα δεν είναι σωστό και αδιαμφισβήτητα δεν βοηθάει τη δημιουργικότητα του καλλιτέχνη. Η μάχη είναι άνιση, αλλά και τίποτα δεν είναι εύκολο. Τα επαγγέλματα καλλιτεχνικής φύσεως έχουν να κάνουν με πολύ περισσότερους ανθρώπους από όσους μπορούν και όσους μπορεί το σύστημα να απορροφήσει.  

rejected: Σε απασχολεί το "να μείνω στην Ελλάδα ή να φύγω";

Π.Α.:Το εδώ στην Ελλάδα, και το έξω είναι ένα ερώτημα που με απασχολεί, αλλά όλο και λιγότερο. Με την έννοια ότι δεν νιώθω την ανάγκη να πάρω μεγάλες αποφάσεις. Νιώθω την ανάγκη να είμαι "ανοιχτός", να βιοπορίζομαι και θέλω να κάνω οικογένεια. Δεν έχω πηγές από αλλού. Δεν έχω λυμένα τα προβλήματά μου. Οπότε πρέπει να κοιτάω κι αυτή τη πλευρά. Οφείλω να βρω μια ισορροπία ανάμεσα σε δυνάμεις που συχνά είναι αντιθετικές. Αν εδώ έχω δουλειά παραμένω. Παίζοντας στη γλώσσα σου είναι πιο εύκολο και πας και πιο βαθιά. Κρατώ τις επαφές μου με το εξωτερικό, αλλά μόνο για συγκεκριμένα project. Όχι να φύγω, απλά να πάω να ψάξω τη τύχη μου. Εκτός αν φτάσουμε στο σημείο, να μην έχω καμία άλλη επιλογή.

Προμηθέας Αλειφερόπουλος

rejected: Στη λαίλαπα που ζούμε κοινωνικοπολιτικά, τι σε φοβίζει περισσότερο;

Π.Α.: Με φοβίζει ο ρατσισμός. Διαφωνώ κάθετα με αυτούς που αρνούνται να μπούνε οι πρόσφυγες στη χώρα μας. Μιλάμε για ανθρώπους που δεν έχουν χώρα. Ας το κατανοήσουμε επιτέλους αυτό! Θα μου πεις, μόνο θεωρητικά μπορείς να το καταλάβεις....όμως οφείλουμε! Έχει τεράστια διαφορά ένας οικονομικός μετανάστης από έναν άνθρωπο που φεύγει από σπίτι-χώρα που είναι συντρίμμια που δεν ζεις πια εκεί. Ο φανατισμός με τρομάζει, καθότι η κρίση τον προάγει. Για μένα, η έλλειψη πραγματικής επικοινωνίας ανάμεσα σε ανθρώπους είναι ότι χειρότερο μπορεί να συμβεί. Η καλή διάθεση των θεμάτων που έχει ο καθένας οφείλει να ευρεθεί, για να υπάρξει ένα αποτέλεσμα. Αυτός είναι ο φόβος μου. Τελικά, με όλα τα προβλήματα και τη μάχη που ανά την Ιστορία πρέπει να δώσει ο άνθρωπος για να επιβιώσει...το μόνο που απομένει είναι η μεταξύ μας επικοινωνία. Αυτή η επικοινωνία φοβάμαι μην χαθεί.

rejected: Θα πρέπει να δίνουμε το χέρι στον διπλανό μας, όποιος κι αν είναι αυτός...

Π.Α.: Ακριβώς. Κι αν θεωρήσουμε πως αυτά που βλέπουμε στον δίπλα είναι ο δικός μας αντικατοπτρισμός όσων δεν αρέσουν σε εμάς, πρέπει να δώσουμε χέρι στον εαυτό μας. Μπας και έπειτα, μπορέσουμε να το δώσουμε και στον διπλανό μας.

Προμηθέας Αλειφερόπουλος

rejected: Γεννήθηκα στην Κατερίνη, στην ίδια γειτονιά με ένα παιδί που το έλεγαν Κωνσταντίνο κι όταν μεγαλώσει ήθελε να γίνει ηθοποιός. Και εκείνος έγινε. Ο Κωνσταντίνος Παπαχρόνης. Αν ουτοπικά, ο Κωνσταντίνος έβλεπε τους ΕΜΙΓΚΡΕΔΕΣ, με τους δύο του φίλους πάνω στη σκηνή, ερχόμενος μετά στα καμαρίνια τι θα σου έλεγε;

Π.Α.: Δεν ξέρω τι θα έλεγε, ο Κωνσταντίνος. Σίγουρα, θα γελούσε, με αυτό το γοητευτικά μεταδοτικό γέλιο που είχε. Γέλαγαν τα μάτια του, το στόμα του, τα αυτιά του. Ολόκληρο το είναι του Κωνσταντίνου γέλαγε! Ήταν ένας άνθρωπος που είχε βιώσει κατάθλιψη, δύσκολα πράγματα και παρόλα αυτά, στην φάση που τον γνώρισα και ήρθαμε κοντά, είχε μια τρομερή δύναμη και θετική αντιμετώπιση των πραγμάτων. Ο Κωνσταντίνος είχε μια ελαφρότητα που δεν ήταν ελαφρότητα ηλιθίου-ούτε καν!-που προσπαθούσε να μου μεταδώσει, διότι όταν με γνώρισε ήμουν εγώ σε μια δύσκολη κατάσταση της ζωής μου. Αν δεν ξεχνάω κάτι ποτέ από τον Κωνσταντίνο, από το πρόσωπο και το στόμα του, είναι να μου λέει μέσα στο καμαρίνι..."τώρα είναι η ζωή, bro"...

Προμηθέας Αλειφερόπουλος

συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου
φωτογραφίες | λευτέρης τσινάρης
επιμέλεια | τάσος θώμογλου + οδυσσέας κοσμάτος