Έτερος Αληθινός

"Η ταινία είναι πάντα ένα μεγάλο ταξίδι με ανθρώπους. Δεν πιστεύω πως υπάρχουν σημαντικές καταστάσεις στη ζωή μας. Οι άνθρωποι είναι οι σημαντικοί και έτσι κάνουμε σημαντικές τις καταστάσεις που ζούμε. Και το μεγαλύτερο πράγμα στη ζωή, είναι η συνάντηση. Συνάντηση πρώτα με τον εαυτό μας και έπειτα με τους άλλους. Είναι εξίσου σπουδαίο να περάσεις καλά στα γυρίσματα μιας ταινίας με τους ανθρώπους, όσο σημαντικό και να κάνεις μια ταινία. Δεν θα ήθελα να κάνω μια ταινία που θα υπάρχει ένταση στο σετ, τεντωμένα νεύρα κι όχι καλή επαφή ανθρώπων, προς χάριν αποτελέσματος. Η ταινία είναι μια μαγική διαδικασία, γιατί φεύγει από το χαρτί, γεννιέται στο μυαλό, πεθαίνει στο χαρτί και ξανανασταίνεται στο γύρισμα, αποκτώντας μια καινούργια ζωή. Μια ταινία σου ζητάει και να βάλεις σκηνές που δεν θες, ή να βγάλεις άλλες που δεν ήθελες. Όταν ολοκληρωθεί η ταινία και φύγει από σένα, και πάει στις ψυχές των ανθρώπων που θα αγγίξει, σου μένει μόνο το ταξίδι της δημιουργίας. Από μια ταινία μένουν οι άνθρωποι που γνώρισες και οι σκέψεις που αντάλλαξες". Ο Σωτήρης Τσαφούλιας, σκηνοθέτης της ταινίας "Έτερος Εγώ", στο rejected...

συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου */* φωτογραφία εξωφύλλου | νικόλας κομίνης (studio kominis) */* επιμέλεια | ιάκωβος καγκελίδης + τάσος θώμογλου

rejected: Στο Διεθνές Φεστιβάλ των Εθνών, στην Ιταλία, φέτος τον Αύγουστο βραβεύτηκες για την ταινία "Έτερος Εγώ". Πέρα από την αδιαμφισβήτητη χαρά για την επιβράβευση, τι σκέψεις σου δημιουργήθηκαν;

Σ.Τ.: Με τις βραβεύσεις έχω μια ιδιότυπη σχέση. Δεν αφήνω να με φυλακίσουν σε μια λογική τα βραβεία. Οι επιτυχίες είναι αυτές που μας φυλακίζουν στη ζωή. Οι αποτυχίες μας πεισμώνουν να πάμε παρακάτω. Στις επιτυχίες, κολλάς και λες "ωπ, τώρα βραβεύτηκα, κάτσε να προσέξω". Για μένα, αυτό το βραβείο είναι ένα φιλικό χτύπημα στον ώμο, "καλή η προσπάθεια, πάμε παρακάτω". Και μια ηθική ικανοποίηση που με βοηθά γι αυτό το παρακάτω.

Η φιλία είναι το σημαντικότερο πράγμα στη ζωή ενός ανθρώπου, εφόσον είναι μια πραγματική φιλία

rejected: Με αφορμή την ταινία... τελικά η φιλία είναι πιο σημαντική κι από τον έρωτα;

Σ.Τ.: Η φιλία είναι μια μορφή έρωτα. Ο έρωτας έχει πολλές μορφές στη ζωή μας, με τους φίλους, με τους γονείς, με τη δουλειά μας, με τον ερωτικό μας σύντροφο. Η φιλία είναι το σημαντικότερο πράγμα στη ζωή ενός ανθρώπου, εφόσον είναι μια πραγματική φιλία. Φίλος σου είναι αυτός που ξέρει ποιος πραγματικά είσαι. Δεν σε κρίνει και σε αγαπάει. Φίλος είναι αυτός από τον οποίο δεν κρύβεσαι, δεν έχεις στεγανά. Και με την καλή έννοια, δεν μου αρέσει να κατηγοριοποιώ τα συναισθήματα, αλλά... η φιλία είναι μια αγνή μορφή έρωτα που έχει διάρκεια στο χρόνο.

rejected: Τρίτη Δέσμη όταν ήσουν 18 χρονών επέλεξες γιατί απέφευγες τα μαθηματικά. Πού να ΄ξερες, ότι τελικά, τα Μαθηματικά θα οριοθετήσουν μια ταινία σου. Τα Μαθηματικά δεν είναι τρόπος σκέψης στη ζωή;

Σ.Τ.: Τα μαθηματικά είναι ένα παράλληλο σύμπαν, ένας εξαιρετικός κόσμος. Και εξαρτάται από τον δάσκαλο που θα έχεις στα μαθηματικά. Αν είχα γνωρίσει μικρός τον Τεύκρο Μιχαηλίδη, που τώρα συνεργαστήκαμε, δεν θα πήγαινα Τρίτη Δέσμη. Μεγαλώνοντας, άρχισα να διαβάζω Μαθηματικά γιατί το ήθελα, όχι γιατί έπρεπε. Και μέσα από το θεώρημα του Πυθαγόρα, άρχισα να κατανοώ πολλά.

Σωτήρης Τσαφούλιας

rejected: Έχεις εμμονές;

Σ.Τ.: Όχι. Και δεν ξέρω αν αυτό είναι καλό ή κακό. Υπάρχουν τεράστιες "φυλακές" στο μυαλό που μας περιμένουν. Δεν έχω εμμονές σαν άνθρωπος και προσπαθώ να μην παγιδεύομαι σε "ρόλους".

rejected: Ακόμα και στην προστασία, ως πατέρας, των δυο κοριτσιών σου;

Σ.Τ.: Ο ρόλος του γονιού, θεωρώ, πως πρέπει να είναι καθαρά συνοδευτικός, όχι καθοδηγητικός. Να βλέπεις αυτό που θέλει το παιδί σου και να προσπαθείς να του "καθαρίσεις" το δρόμο από όσα περισσότερα "αγκάθια" μπορείς, αλλά να είναι ο δρόμος του. Να μην του δείχνεις κάτι άλλο. Να εμπνέεις το παιδί σου και πάνω από όλα να είσαι φίλος του. Γιατί στην φιλία, καταλήγει ξανά το όλο πράγμα.

Το παρελθόν δεν το ξεχνάω. Αν το ξεχάσω, θα το ξαναζήσω

 

rejected: Ανατρέχεις στο παρελθόν για να ξεκλειδώσεις τον δικό σου ενεστώτα χρόνο;

Σ.Τ.: Δυστυχώς, είμαι φυλακισμένος στο παρελθόν. Είμαι ο χειρότερος φίλος που θα μπορούσα να έχω για τον εαυτό μου. Όσο δοτικός, όσο συγχωρώ και αγαπώ τους άλλους, με τον εαυτό μου δεν τα πάω καλά. Δεν μπορώ να μου συγχωρήσω τα λάθη που έχω κάνει. Λάθη που έκανα σε σχέσεις με ανθρώπους. Το παρελθόν δεν το ξεχνάω. Αν το ξεχάσω, θα το ξαναζήσω. Το κουβαλώ ως εφαλτήριο για τα επόμενα βήματα στο μέλλον. Ανάμεσα στο μέλλον που βλέπω και του παρελθόντος που ζω, συχνά χάνω το παρόν μου. Δεν ζω τη στιγμή και αυτό είναι μεγάλο μου κακό, που προσπαθώ να αλλάξω, όσο μεγαλώνω.

Προτιμώ να μετανιώνω για όσα έκανα, παρά για ό,τι δεν έκανα

rejected: Το "Έτερος Εγώ" είναι το ήθος της συνείδησής μας. Για σένα, ποια είναι ηθική συνείδηση, μπροστά και πίσω από το φακό;

Σ.Τ.: Όταν γνωρίζω έναν άνθρωπο θεωρώ ότι είναι ο καλύτερος άνθρωπος του κόσμου, μέχρι να αποδειχτεί το αντίθετο. Είμαι θετικός και ανοιχτός άνθρωπος. Είμαι ταπεινός και προσγειωμένος, όχι από πλευράς μετριοφροσύνης ή μετριοπάθειας... αλλά πιστεύω πως όταν ο Θεός θέλει να σκοτώσει το μυρμήγκι, του δίνει φτερά. Είναι ωραίο να κοιτάς τον ουρανό, αλλά τα πόδια σου πρέπει να πατάνε στη γη. Πιστεύω και αγαπώ τον άνθρωπο. Θέλω να ζήσω μια ζωή που πρώτα εγώ θα είμαι περήφανος γι' αυτήν και μετά τα παιδιά, οι φίλοι μου κι όσοι με αγαπάνε. Δεν θέλω να φτάσω μια στιγμή που θα πω "γιατί να μην κάνω εκείνο;". Προτιμώ να μετανιώνω για όσα έκανα, παρά για ό,τι δεν έκανα.

Σωτήρης Τσαφούλιας
φωτογραφία | νικόλας κομίνης (studio kominis)

rejected: Η Ελλάδα, ακόμα και στο σινεμά, "τρώει" τα παιδιά της;

Σ.Τ.: Η Ελλάδα παντού "τρώει" τα παιδιά της. Είναι λυπηρό και είναι κρίμα όσοι προσπαθούμε καλλιτεχνικά ή επιχειρηματικά να κάνουμε κάτι, δεν θα βρούμε την αγκαλιά των συμπατριωτών μας, αν πρώτα δεν μας αγκαλιάσει ένας ξένος. Ανέκαθεν, το είχαμε ως λαός και ποτέ δεν κατάλαβα το "γιατί". Γι' αυτό και ήθελα στη σκηνή του αμφιθέατρου της ταινίας, ξένος ηθοποιός να την ενσαρκώσει. Ο Έλληνας που πάει σε έναν ξένο να τον ρωτήσει κάτι που ήδη έπρεπε να ξέρει. "Είναι περίεργο με εσάς τους Έλληνες. Όλος ο κόσμος θέλει να μοιάσει τους αρχαίους Έλληνες κι εσείς θέλετε να μοιάσετε στον υπόλοιπο κόσμο", έλεγε κάποια στιγμή στο ρόλο του ο Φρανσουά Κλουζώ. Η Ελλάδα είναι μια μικρή αγορά, αλλά και πέρα από αυτό, ο άλλος δεν χρωστάει μια καλή κουβέντα σε σένα. Καθένας από εμάς, προσπαθεί να ερμηνεύσει την αποτυχία του, μέσα από την επιτυχία του άλλου.

 

rejected: Και η παύση προβολής της ταινίας;

 

Σ.Τ.: Μια άλλη συνειδητοποίηση που έκανα, όταν έβγαλα την επιστολή απόσυρσης της ταινίας, είναι ότι στην Ελλάδα δεν ισχύει ότι δεν επικοινωνούμε. Επικοινωνούμε, αλλά δεν συνεννοούμαστε. Εγώ, ουδέποτε είπα, αποσύρω την ταινία, για να συνδράμω στις Αρχές-πώς άλλωστε, θα μπορούσε να συμβεί αυτό; Ούτε απέσυρα την ταινία, επειδή εντόπισα συσχετισμό με το δράστη. Απέσυρα την ταινία, γιατί κάποιοι άνθρωποι είπαν ότι όλο αυτό μπορεί να γίνεται στημένα, για να κάνει η ταινία, περισσότερα εισιτήρια. Την ένατη εβδομάδα προβολής της ταινίας, θα παιζόταν σε πέντε αίθουσες. Ήταν πια προς τη "δύση" της η προβολή της. Την εβδομάδα που έγινε αυτό το περιστατικό, οι αίθουσες της ταινίας ξαναζητούσαν τη ταινία. Και εφόσον ακούστηκε αυτό, δεν υπήρχε περίπτωση, τόσο εγώ, όσο και οι συνεργάτες μου, να ανεχθούμε ότι εκμεταλλευόμαστε τον θάνατο ενός ανθρώπου, για ένα push στα εισιτήρια. Πάνω από όλα είναι η τιμή, η υπόληψη κι αυτό που νιώθεις. Και να βάλω απέναντι τα εισιτήρια, όχι! Δεν υπάρχει δίλημμα. Απέσυρα τη ταινία! Άλλωστε και να μη συνέβαινε το περιστατικό, κάπου εκεί θα σταματούσε να προβάλλονταν. Δυο εβδομάδες δεν υπήρξαν. Θα ολοκληρωνόταν στις 11 εβδομάδες και έγινε η παύση στις 9 εβδομάδες.

rejected: Η επόμενη ταινία;

 

Σ.Τ.: Όταν ξεκινάς με ένα καινούργιο project, ουσιαστικά ξεκινάς με 2-3 σενάρια-σκέψεις κατά νου. Είμαι τυχερός γιατί και τα τρία project ξεκίνησαν πολύ καλά! Στο ταξίδι που έκανα στο Λος Άντζελες, υπέγραψα για το remake του "Έτερος Εγώ". Μέσα στο 2018 θα ξεκινήσω τα γυρίσματα, αν όλα πάνε καλά. Συζητάω να κάνω μια ακόμα ταινία με τον Φρανσουά Κλουζό και τη Λετίσια Κάστα, σε ένα remake παλιάς ελληνικής κωμωδίας. Κι ένα ακόμα καθαρά καινούργιο ελληνικό σενάριο που ξεκινάει να πάρει το δρόμο της παραγωγής. Περιμένω ποιο από αυτά τα τρία projects, "θα με διαλέξει" για να το γυρίσουμε πρώτο, μέσα στο 2018.

Σωτήρης Τσαφούλιας
φωτογραφία | άγγελος μάντζιος

rejected: Είσαι ένας μοναχικός άνθρωπος. Επιδιώκεις την συνειδητή μοναχικότητα;

 

Σ.Τ.: Ναι. Συνειδητά, δεν ξέρω... υπάρχει συνειδητή μοναξιά; Όταν κλείσεις την πόρτα του σπιτιού σου, αν τη μοναξιά την βαφτίζεις ελευθερία, άπτεται στον καθένα. Είμαι κοινωνικός, δεν κρύβομαι. Αλλά, από σένα καταλαβαίνω ότι με νιώθεις... μόνος μπορείς να νιώθεις κι ανάμεσα σε εκατό ανθρώπους. Με αυτή την αίσθηση, ναι, είμαι μοναχικός και δεν το επέλεξα. Μάλλον με αυτό γεννήθηκα... Κάποιοι άνθρωποι απολαμβάνουν κάποια πράγματα, κάποιοι άλλοι όχι. Είναι τι κουβαλάει καθένας στο DNA του.

rejected: Ποιο είναι το ωραιότερο πλάνο που αντίκρισαν τα μάτια σου, τελευταία;

 

Σ.Τ.: Η Ταορμίνα. Όχι η στιγμή της βράβευσης. Η Ταορμίνα της Ιταλίας, σαν πόλη, σαν κάδρο. Δεν πίστευα ότι μπορεί να υπάρχει ένα τόσο όμορφο μέρος, εκτός Ελλάδας, τόσο κοντά στο μπλε το δικό μας. Είναι μια πόλη που λες και βγήκε από παραμύθι. Το πιο εντυπωσιακό είναι όταν φτάνεις στο αρχαίο θέατρο της Ταορμίνας, όπου συναντάς μια τεράστια ταμπέλα, από τζάμι και μάρμαρο, που πάνω έχει την ελληνική σημαία και σου εξηγεί ότι το θέατρο είναι αρχαιοελληνικό. Εκεί γέμισα χαρά και λύπη και τα πάντα. Γιατί, είμαστε παντού, και δεν μπορούμε να συνειδητοποιήσουμε πόσο πολύ έχουμε χάσει το δρόμο μας. Κάτσε, να σου δείξω φωτογραφίες που έβγαλα από την πόλη, στο ξενοδοχείο...





συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου
επιμέλεια | ιάκωβος καγκελίδης + τάσος θώμογλου