Εκείνος που αγαπά βαθιά τον ηθοποιό

Θεατράνθρωπος. Έφτασε στο ραντεβού μας, ακριβώς στην ώρα του. Ντακόρ. Ούτε μισό λεπτό αργότερα. Με κοιτούσε με το βλέμμα αθώου παιδιού και την αύρα σκεπτόμενου καλλιτέχνη και η πρώτη του ατάκα ήταν "άργησα, δεν άργησα;"... Δεν κατάφερα να απομακρύνω τα μάτια μου από πάνω του, όσο κουβεντιάζαμε. Μαγνήτης είναι ο Σταμάτης Φασουλής και πλουσιότερος βγαίνει όποιος συνομιλεί μαζί του...

συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου */* φωτογραφίες | τάσος θώμογλου */* επιμέλεια | τάσος θώμογλου + οδυσσέας κοσμάτος
Μαρία Κωνσταντάκη

rejected: O "Αγαπητικός της Βοσκοπούλας" του Κορομηλά είναι ένα έργο που αγαπάτε και πολλά χρόνια θέλατε να παρουσιάσετε...

Σ.Φ.: Ναι. Πολλές φορές ήθελα να το κάνω. Πάντα κάποιο εμπόδιο βρισκόταν. Τη μια το ένα, την άλλη το άλλο...

rejected: Τι σας συγκινεί τόσο σε αυτό το έργο;

Σ.Φ.: "Ο Αγαπητικός της Βοσκοπούλας" μαζί με την "Γκόλφω" είναι δυο έργα που αγαπώ. Κάποια στιγμή ως έφηβοι τα σνομπάραμε αυτά τα έργα. Όταν ξαναήρθαν στην ενηλικίωσή μας, ήρθαν με πολύ φόρα. Πολύ δυνατή φόρα. Η παιδική ψυχή δεν κάνει λάθος στην προσέγγιση. Ανήκουν κι αυτά στην παιδική ηλικία του ελληνικού θεάτρου. Γράφτηκαν γύρω στο 1890 με 1900. Υπάρχει μια αφέλεια στο κείμενο και από την άλλη διαβλέπεις την ορμή, την έξαψη του ανθρώπου που πρωτοανακαλύπτει το θέατρο, τους χαρακτήρες, τις συγκρούσεις. Σε αυτή την εποχή, είναι το θέατρο "εν το γεννάσθαι" κι είναι σπαρταριστό. 

Μαρία Κωνσταντάκη

Απεχθάνομαι τις παραστάσεις που γίνονται επικαιρικά. Έργα που προσαρμόζονται στις επιταγές της εποχής.

rejected: Κι ένας κακεντρεχής θα ρωτούσε το 2016 τι έχει "να μας πει" ο Κορομηλάς με τον "Αγαπητικό της Βοσκοπούλας";

Σ.Φ.: Α, δεν απαντάω σε κακεντρεχείς! (γέλια) Απεχθάνομαι τις παραστάσεις που γίνονται επικαιρικά. Έργα που προσαρμόζονται στις επιταγές της εποχής. Έχω και ατράνταχτο παράδειγμα. Όταν οι Αθηναίοι ήθελαν να μιλήσουν για τον Περικλή, δεν έγραφαν για τον Περικλή. Αλλά έγραφαν για κάτι που χρονικά ήταν πάρα πολύ πίσω. Έγραφαν για τον Οιδίποδα. 2.000 χρόνια πίσω πήγαιναν, για να μιλήσουν ουσιαστικά και πάλι για τον Περικλή. Όταν ήθελαν να αναφερθούν στην Μίλητο και την άλωσή της, μιλούσαν για τους Τρώες. Αντί για τη Μήλο, αναφέρονταν στις "Τρωάδες". Ένας που τόλμησε, ο Φρυνίχος, να γράψει  το "Μιλήτου άλωσις" μιλώντας για συγκεκριμένο θέμα, επικαιρικά, κι όχι σαν αναφορά στο μύθο, την πλήρωσε πολύ ακριβά. Την πλήρωσε με πενήντα τάλαρα που τότε ήταν μια περιουσία. 

rejected: Επιστρέφετε στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, μετά τους "Ιππής". Τι καλυτέρευσε μέσα στο Κρατικό;

Σ.Φ.: Εγώ πέρασα καλά και την πρώτη φορά και τώρα. Τότε ήταν λίγο πιο δύσκολα τα πράγματα, οι άνθρωποι δεν είχαν πληρωθεί-τώρα είναι πληρωμένοι. Είναι λίγο πιο ανακουφισμένοι... δεν πέρασα τότε άσχημα. Διαφορές δεν μπορώ να ξέρω, γιατί εμένα μου φέρθηκαν τόσο καλά και οι μεν και οι δε, που δεν μπορώ να πω τίποτα. Δεν είδα διαφορά. Αυτά φαίνονται συν το χρόνο. Δεν το διαβλέπεις σε λίγες μέρες ή με μια παράσταση...

Μαρία Κωνσταντάκη

rejected: Ήταν ωραίος ο χειμώνας που τέλειωσε, θεατρικά, για εσάς. "Μπαμπάς", "Ο θάνατος του Εμποράκου", η "Φιλουμένα" για δεύτερη χρονιά... μετά από μία περίοδο πριν πολλά χρόνια πολυπαραγωγικότητας, τα τελευταία έξι χρόνια έχω την αίσθηση ότι κάνετε μοναχά ό,τι βαθιά θέλετε να κάνετε και ουσιαστικά.

Σ.Φ.: Το ελπίζω... φροντίζω να γίνεται έτσι. Μπορεί να έκανα και πράγματα που δεν αγαπάω βαθιά, αλλά θα τα αγαπήσω βαθιά. Είμαι καλός επαγγελματίας. Δεν ξέρω τι ταλέντο έχω... αλλά, γνωρίζω ότι είμαι καλός επαγγελματίας. Ό,τι αναλαμβάνω οφείλω να το αγαπήσω. Και το αγαπώ. Αυτό περιέργως γίνεται και με τους ηθοποιούς. Όποιοι κι αν είναι, ακόμη και άγνωστοί μου, αν δεν τους αγαπήσω, δεν μπορώ να συνεχίσω την πρόβα. 

Πάντα υπάρχουν λόγοι να αγαπήσεις έναν άνθρωπο. 

rejected: Το πρώτο σας σκηνοθετικό βήμα είναι πάντα να αγαπήσετε τους ηθοποιούς του θιάσου. 

Σ.Φ.: Ναι. Και βρίσκω πάντα λόγους. Πάντα υπάρχουν λόγοι να αγαπήσεις έναν άνθρωπο. 

Μαρία Κωνσταντάκη

rejected: Τι σας στεναχωρεί στο ελληνικό θέατρο;

Σ.Φ.: Παρακολουθώ παραστάσεις και το κάνω περισσότερο για το βραβείο ΧΟΡΝ, οπότε βλέπω όσες περισσότερες μπορώ. Μέχρι πέρυσι πήγαινα και δύο φορές στο Λονδίνο να δω παραστάσεις. Από φέτος δεν έχω την οικονομική δυνατότητα να το συνεχίσω. Αλλά δεν παραπονιέμαι. Όπως όλοι οι Έλληνες κάνω κι εγώ τις περικοπές μου. Εγώ βέβαια, πήγαινα εκεί για τη δουλειά μου. Πήγαινα 4 μέρες και έβλεπα 5-6 παραστάσεις. Δεν έκανα τίποτα άλλο. Πέντε εκθέσεις και πέντε παραστάσεις. Δεν έχουμε να ζηλέψουμε τίποτα από το Λονδίνο, σε επίπεδο παραστάσεων. Μπορεί να έχουμε στην Ελλάδα και κάποιες αδιάφορες παραστάσεις, αλλά πού να δείτε το Λονδίνο πόσο πολλές αδιάφορες παραστάσεις παρουσιάζει. Οι καλές μας και οι καλές τους παραστάσεις δεν διαφέρουν πολύ. Μην σας πω, ότι έχω δει παραστάσεις έργων στην Ελλάδα που ήταν πολύ καλύτερες από του Λονδίνου. 

Έχουμε πάμπολλες θεατρικές δουλειές νέων ανθρώπων, που θεωρώ πως είναι ό,τι πιο ευοίωνο και πιο ελπιδοφόρο μέσα στη μαύρη κρίση που ζούμε. 

rejected: Μιλάτε για το Λονδίνο. Στο Βερολίνο παρακολουθείτε θεατρικές παραστάσεις;

Σ.Φ.: Δυστυχώς δεν ξέρω γερμανικά. 2-3 φορές που πήγα στο Βερολίνο είδα μόνο τη "φόρμα". Δεν κατάλαβα πώς εκφέρεται ο λόγος, που είναι βασικό. Είμαι αισιόδοξος με το ελληνικό θέατρο. Όπως μέσα σε όλα τα άσχημα, υπάρχουν και κάποια καλά, η οικονομική κρίση έκανε τους νέους Έλληνες ηθοποιούς, αντί να  πηγαίνουν και να μην πληρώνονται σε ένα κεντρικό θέατρο, να φτιάχνουν μια δική τους δουλειά. Έχουμε πάμπολλες θεατρικές δουλειές νέων ανθρώπων, που θεωρώ πως είναι ό,τι πιο ευοίωνο και πιο ελπιδοφόρο μέσα στη μαύρη κρίση που ζούμε. 

Με έναν ηθοποιό και έναν προβολέα μπορεί να γίνει θέατρο.

rejected: Δεν περνάμε έτσι στο άλλο άκρο; Δεν θα υπάρξουν και παραστάσεις που θα γίνουν σε ημιυπόγεια δίχως σκηνικά και δικά τους ρούχα;

Σ.Φ.: Δεν πειράζει. Με έναν ηθοποιό και έναν προβολέα μπορεί να γίνει θέατρο. Δεν χρειάζεται παραπάνω. Μπορεί να γίνει. Δεν πειράζει. Ας μην έχει και τεχνική αρτιότητα. Ας έχει αρτιότητα ψυχής. Μπορεί να γίνει θέατρο με αρτιότητα ψυχής και ταλέντου;.. Δεν πειράζει. Είδαμε και τις τεχνικές αρτιότητες που λαθεμένα οδηγούνται πολλές φορές... Άλλωστε, δεν παραπονιέται κανείς γιατί έγιναν πολλά σουβλατζίδικα και πολλές πιτσαρίες. Μόνο για το θέατρο μιλάνε. Από το να στηθεί μια πιτσαρία ή μια καφετέρια, καλύτερα να φτιαχτεί ένα θέατρο. 

Μαρία Κωνσταντάκη

rejected: Τι είναι για εσάς επιτυχημένη θεατρική παράσταση;

Σ.Φ.: Φοβάμαι ότι δεν μπορώ με σιγουριά να σου απαντήσω. Δεν ξέρω. Έχω δει ωραίες παραστάσεις να μην πηγαίνουν καλά. Άσχημες παραστάσεις να σκίζουν. Επίσης, καλές παραστάσεις να σκίζουν, αλλά και κακές παραστάσεις να μην πηγαίνουν καλά. Δεν το ξέρεις ποτέ. Είναι ένα στοίχημα κάθε φορά. Στοίχημα με το κοινό. Αν θα μπορέσει η παράσταση να βρει την επαφή της  με το κοινό. Και δυστυχώς, αυτό είναι ανεξάρτητο με το αν είναι καλή ή κακή η παράσταση. Με ποιά έννοια είναι καλή ή κακή; Με αυτή που εμείς λέμε; Με το "α, εμένα μου άρεσε αυτή η παράσταση;"...όταν το κοινό δεν την καταλαβαίνει; Όταν λες ωραία παράσταση, αλλά...ανεπίδοτη; Μέσα στο καλό μιας παράστασης δεν είναι και το να επικοινωνεί με το κοινό; Βέβαια, υπήρξαν και υπάρχουν παραστάσεις που τις είδαν δέκα άτομα, αλλά αυτά τα δέκα άτομα ήταν μετέπειτα οι στυλοβάτες του θέατρου, ύστερα από 50 χρόνια. Μπορεί να ήταν μόνοι τους στην αίθουσα του Κουν, πέντε άτομα ή τρία, αλλά ο ένας μπορεί να ήταν ο Παπαβασιλείου και ο άλλος ο Βογιατζής. Και αυτοί έφτιαξαν έπειτα ένα ολόκληρο θέατρο....Γι' αυτό σου λέω, δεν είναι εύκολες οι απαντήσεις, σε τόσο σημαντικές ερωτήσεις...

rejected: Ποια φράση του "Αγαπητικού της Βοσκοπούλας", κατά τη διάρκεια των προβών, σας τριβελίζει το τελευταίο διάστημα το νου;

Σ.Φ.: Αυτό το διάστημα είναι όλο το έργο στο μυαλό μου... έχει μια σκηνή με τις κατάρες, που τελειώνει με το "είμαστε χωρίς παιδιά κι οι δυο μας". Μια φράση με προβληματίζει πολύ, γιατί ενώ η κατάρα είναι ένα ξεπερασμένο θέμα, από την άλλη πλευρά έχει μια ηχώ και μια καταγωγή από τις πρώτες μορφές θεάτρου. Ότι αυτή τον καταράστηκε, ότι είναι καταραμένος... υπάρχει μια ολόκληρη ταινία. "Οι Καταραμένοι" του Βισκόντι. Η κατάρα δημιουργεί ολόκληρη ιστορία. Η κατάρα παίρνει τη θέση της μοίρας. Ότι κάποιος άνθρωπος αποφασίζει για τη μοίρα σου. Αυτό για να γίνει πιστευτό τώρα και να είναι ανάγλυφο στο κοινό, θέλει μια ιδιαίτερη αντιμετώπιση. Και προσπαθώ κάθε μέρα να το λύσω. Δεν είναι από τις σκηνές που είναι εύκολες. Δεν ξέρω πώς θα γίνει...

Μαρία Κωνσταντάκη

Μπορεί όταν πάψω να σκηνοθετώ και να παίζω, να γράψω. Μπορεί.

rejected: Γράφετε. Πλέον και τα χρονογραφήματά σας έγιναν βιβλίο. Μπήκατε στη διαδικασία να γράψετε ένα "καθαρόαιμο" θεατρικό έργο;

Σ.Φ.: Μπήκα στη διαδικασία, το σκέφτηκα να γράψω ένα θεατρικό έργο-δεν μπορούσα. Είχα σκεφτεί και την κάθε σκηνή. Είχα κάνει και τη σκαλέτα. Δεν γινόταν! Ίσως, ενώ μπορώ να κάνω μια διασκευή ή μια μετάφραση ή μου αρέσει να μεταφέρω ένα βιβλίο στο θέατρο, το να το ξεκινήσω να το γράφω εντελώς από την αρχή, δεν είναι στα ταλέντα μου. Δεν μπορώ. Δεν πειράζει...Κάνω άλλα πράγματα... Μπορεί όταν πάψω να σκηνοθετώ και να παίζω, να γράψω. Μπορεί.

Μαρία Κωνσταντάκη

Θα ήθελα να ασχοληθώ με την τραγωδία, αλλά θα ήθελα να μην ασχοληθώ και με τίποτα άλλο, για ένα χρόνο. Να ασχολούμαι ειδικά με τον Χορό.

rejected: Το ενδεχόμενο να σκηνοθετούσατε μια αρχαία τραγωδία;

Σ.Φ.: Έκανα μια φορά. Έκανα τον "Ορέστη" του Ευριπίδη, με τη Καρυοφυλλιά Καραμπέτη και τον Ορέστη Ξάφη, στην Επίδαυρο. Θα ήθελα να ξανακάνω. Υπάρχει ένα μεγάλο θέμα. Ο Χορός. Που είναι ένα άλυτο πρόβλημα. Βέβαια, με τα χρόνια ξεπερνιέται και κάνουν ότι δεν τον βλέπουν. Για μένα όμως, είναι πρωταρχικό το θέμα του Χορού. Αν το πρόβλημα του Χορού το λύσεις στην τραγωδία, έλυσες ένα μεγάλο μέρος του "προβλήματος". Θα ήθελα να ασχοληθώ με την τραγωδία, αλλά θα ήθελα να μην ασχοληθώ και με τίποτα άλλο, για ένα χρόνο. Από τον Σεπτέμβριο μέχρι τον Ιούλη που θα γίνει η πρεμιέρα, να ασχολούμαι ειδικά με τον Χορό. Να βρω καινούργιους τρόπους μαζί με το χορογράφο και με ένα μουσικό, για το πώς θα εκφέρεται το όλον του Χορού της τραγωδίας, έχοντας μια ουσιαστική "θέση". Το να ανεβάσεις μια τραγωδία και τα Χορικά να είναι σαν διαλείμματα, δεν μου λέει κάτι, σαν σύγχρονη τραγωδία. Ο Χορός κάτι σημαίνει και οποιαδήποτε λύση μέχρι τώρα, εκτός από τους "Πέρσες" στον Κουν, δεν με οδήγησε κάπου. Προσωπικά μιλάω...Πρέπει να βρεθεί μια σύγχρονη λύση για το Χορό. Τι είναι αυτός ο Χορός; Γιατί επεμβαίνει και ταυτόχρονα δεν επεμβαίνει; Γιατί ρωτάει; Γιατί υποφέρει και μετά δεν επεμβαίνει; Γιατί εγκρίνει και δεν εγκρίνει και πότε; Γιατί τραγουδάει στη μέση του έργου; Μας λέτε για το μιούζικαλ...μα γιατί σε κάθε στάσιμο στην αρχαία τραγωδία υπάρχει "τραγούδι"; Και μάλιστα "τραγουδάνε" για αλλότρια πράγματα. Την ώρα του "Ορέστη" και της "Ιφιγένειας", στην "Ιφιγένεια εν Ταύροις", ο Χορός τραγουδάει για την "Αλκυόνη"....τραγουδάνε "Πουλί μου, Αλκυόνη"...

Έχω την υποχρέωση να αγαπάω τους ηθοποιούς. Και γίνεται μόνο με αυτούς.

rejected: Είναι εύκολο κάθε φορά να μπαίνεις σε πρόβες ενός έργου με το όραμα...

Σ.Φ.: Δεν έχω όραμα. Μπαίνω στο έργο διαβάζοντάς το μαζί με τους ηθοποιούς σαν να είναι η πρώτη μου φορά ανάγνωσης. Ακούω ήχους, βλέπω βλέμματα, αλλάζω ρόλους, παρατηρώ μια κίνηση. Γίνεται σε συνεργασία με τους ηθοποιούς. Γι' αυτό όταν επαναλαμβάνω μια παράσταση με άλλους ηθοποιούς είναι αποτυχημένη. Δεν μπορώ να την κάνω. Άλλο να αλλάξω έναν ηθοποιό, αλλά όλο το θίασο-όχι! Είναι βασισμένο σε αυτό που σου πρωτοείπα. Έχω την υποχρέωση να αγαπάω τους ηθοποιούς. Και γίνεται μόνο με αυτούς. Δεν γίνεται αλλιώς...

Μαρία Κωνσταντάκη

rejected: Το θέατρο είναι οι άνθρωποι; 

Σ.Φ.: Ναι. Μακράν, το κείμενο και οι άνθρωποι. Όλα τα άλλα έρχονται δεύτερα.

rejected: Ποτέ δεν θελήσατε να ασχοληθείτε με κρατικούς φορείς σε επίπεδο καλλιτεχνικών θέσεων...

Σ.Φ.: Όχι. Δεν ξέρω να το κάνω αυτό το πράγμα. Δεν μπορώ να έχω και οικονομική και καλλιτεχνική ευθύνη. Μου είναι αδύνατον. Θα το κάνω πολύ άσχημα. Άλλωστε προτιμώ να σκηνοθετώ, να παίζω, παρά να διευθύνω. Δεν το ξέρω καθόλου το θέμα. Μου είναι πολύ άγνωστο. 

Μαρία Κωνσταντάκη

rejected: Το θέατρο είναι οι άνθρωποί του και οι ιστορίες του...κι από δαύτες,  γνωρίζετε πολλές....

Σ.Φ.: Θυμάμαι πράγματα που η αίσθηση τους και το φως τους... ξέρεις... έχουν έναν νόστο αυτά τα πράγματα, είναι και πιο νόστιμα. Δεν έχουν άλγος, έχουν μόνο νόστο. Την επιθυμία της επιστροφής. Εξού και είναι νόστιμα, καθότι είναι στολισμένα με αυτό το νόστο. 

Το θέατρο δεν είναι ένας δρόμος που οδηγεί στην τελειότητα. Είναι χιλιάδες δρομάκια.

rejected: Αυτές οι ιστορίες, οι άνθρωποι και ενέργειες καλλιτεχνών δεν πρέπει να δίνουν σκυτάλη σε όλους τους επόμενους;

Σ.Φ.: Έτσι θα πρέπει να είναι! Ένας τρόπος είναι αυτός. Αλλά υπάρχουν κι άλλοι τρόποι. Στο θέατρο και την Τέχνη υπάρχουν πολλά μονοπάτια και πολύ προσωπικά. Το θέατρο δεν είναι ένας δρόμος που οδηγεί στην τελειότητα. Είναι χιλιάδες δρομάκια. Ο καθένας θα περάσει από μια προσωπική ατραπό. 

Μαρία Κωνσταντάκη

rejected: Τον επόμενο χειμώνα θα συνεργαστείτε με την Ελένη Ράντου;

Σ.Φ.: Ναι. Θα κάνουμε το "For your breath" στο θέατρο Διάνα. 

rejected: Του χρόνου επιπλέον ετοιμάζετε τη θεατρική "Νίκη" του Χωμενίδη;

Σ.Φ.: Στο θέατρο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ μαζί με την Φιλαρέτη Κομνηνού, όντως, θα μεταφέρω στο σανίδι το βιβλίο του Χρήστου Χωμενίδη. Τέλος, θα σκηνοθετήσω στο ΠΑΛΛΑΣ τα Χριστούγεννα, ένα show με την Μαρινέλλα και τον Τάκη Ζαχαράτο. 

Δεν έχω πάψει να έχω αυταπάτες. Αλλιώς, δεν μπορώ να προχωρήσω.

rejected: Προσπερνιούνται οι αυταπάτες;

Σ.Φ.: Δεν έχω πάψει να έχω αυταπάτες. Αλλιώς, δεν μπορώ να προχωρήσω. Αν πιστέψω την πραγματικότητα, δεν νομίζω ότι θα συνέχιζα. Την πραγματικότητα προτιμώ να την εκφράζω, παρά να την ζω.  

Μαρία Κωνσταντάκη



Ο αγαπητικός της βοσκοπούλας
ΒΑΣΙΛΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ
1 Ιουλίου - 11 Σεπτεμβρίου 2016


Σκηνοθεσία: Σταμάτης Φασουλής

Σκηνικά-Κοστούμια: Μανόλης Παντελιδάκης

Μουσική: Θοδωρής Οικονόμου

Χορογραφίες: Δημήτρης Παπάζογλου

Βοηθός Σκηνοθέτη: Στάθης Βούτος

Βοηθός σκηνογράφου- ενδυματολόγου: Χαρά Τσουβαλά

Οργάνωση παραγωγής: Φιλοθέη Ελευθεριάδου

Διανομή (με αλφαβητική σειρά): Σταυρούλα Αραμπατζόγλου, Μομώ Βλάχου, Μιχάλης Γούναρης, Αναστασία Δαλιάκα, Αριστοτέλης Ζαχαράκης, Νίκος Καπέλιος, Μαρία Καραμήτρη, Γιώργος Κολοβός, Δημήτρης Κολοβός, Φιλαρέτη Κομνηνού, Μαριάννα Λαγουρού, Λευτέρης Λιθαρής, Νικόλας Μαραγκόπουλος, Δημήτρης Μορφακίδης, Γιολάντα Μπαλαούρα, Φούλης Μπουντούρογλου, Νίκος Νικολάου, Λίλιαν Παλάντζα, Ρούλα Παντελίδου, Χάρης Παπαδόπουλος, Παναγιώτης Παπαϊωάννου, Μαριάννα Πουρέγκα, Κώστας Σαντάς, Δημήτρης Σιακάρας, Μιχάλης Σιώνας, Βασίλης Σπυρόπουλος, Έφη Σταμούλη, Χρύσα Τουμανίδου, Γιάννης Τσάτσαρης, Δημήτρης Τσιλινίκος, Θάνος Φερετζέλης, Ορέστης Χαλκιάς, Ταξιάρχης Χάνος.

Δείτε περισσότερα για την παράσταση στο Δελτίο Τύπου




συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου
φωτογραφίες | τάσος θώμογλου
επιμέλεια | τάσος θώμογλου + οδυσσέας κοσμάτος