Καρδιά μικρού παιδιού

Έκπληξη για όλους εμάς, αναμενόμενο -αν όχι ό,τι πιο ουσιαστικό- για εκείνον, σε ενεστώτα χρόνο να ειπωθεί, η παράσταση "Βικτώρ ή τα παιδιά στην εξουσία" που πρωταγωνιστεί και υπογράφει το λιμπρέτο, τούτη ΄δω την άνοιξη που εισχωρεί πλέον στις καρδιές μας. Σταμάτης Κραουνάκης δίχως δεύτερη σκέψη και με πολλές απόψεις προς σκέψη, στο rejected...

συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου */* φωτογραφίες | μυρτώ αποστολίδου */* επιμέλεια | ιάκωβος καγκελίδης + τάσος θώμογλου
Σταμάτης Κραουνάκης
Σταμάτης Κραουνάκης

rejected: Πόσο μπορεί να περιμένουν μέσα στην κρίση τα παιδιά να γεννηθεί το νέο, "σε μια κρύα εποχή που λιώνουν μέσα στη βροχή";

Σ.Κ.: Η έφοδος με τον "Βικτώρ ή τα παιδιά στην εξουσία", αφορά στην επιθυμία μου να παραδώσω κάτι στους νέους. Διάλεξα αυτό το έργο για να προτείνω ένα ατόφιο μουσικό έργο γραμμένο από την αρχή για το θέατρο. Το θέατρο Τέχνης και η Μαριάννα Κάλμπαρη αγκάλιασαν αυτήν την επιθυμία μου και την έκαναν πράξη. Το σημάδι, ήδη, το πήρα. Η δεκατριάχρονη κόρη μιας κυρίας, φεύγοντας από την παράσταση είπε "ποτέ ηττημένα". Αν αυτό είναι δείγμα μεταισθήματος ... έχουμε πετύχει.

rejected: Γιατί γεμίσαμε "άδεια βλέμματα"; Γιατί ακόμα δεν αδράξαμε την ευκαιρία και ζούμε σε μια "καμένη ροδιά" από κάτω;

Σ.Κ.: Θα σου απαντήσω με Διονύσιο Σολωμό... "λαέ, καλέ κι αγαπημένε. Πάντα ευκολόπιστε και πάντα προδομένε ". Τα κέντρα εξουσίας το γνωρίζουν το γιατί. Κι ο κόσμος στο πετσί του.

Δε θέλει λεφτά για να ερωτευτείς. Αίσθημα θέλει

rejected: Ολόγυρα ο κόσμος φοβάται να αισθανθεί. Οι νέοι να αγαπήσουν. Γιατί τόσο ερωτικό "μάγκωμα" σε αυτά τα "παιδιά";

Σ.Κ.: Κάνεις λάθος, Γιώργο. Τα βλέπουμε όλοι μονοδιάσταστα και από μια μεριά. Εγώ βλέπω και ερωτευμένα ζευγάρια να φιλιούνται. Οι μεγάλοι την κάνουν τη ζημιά, με την υποκρισία και το κάμωμα. Δε θέλει λεφτά για να ερωτευτείς. Αίσθημα θέλει, και να μη φοβηθείς να ορμήσεις στον έρωτα. Εκπαιδεύονται όλοι με τον τρόμο της ακύρωσης στον έρωτα-λάθος.

Σταμάτης Κραουνάκης

rejected: Λιμπρέτο που αγάπησες και εμπιστεύθηκες στην Μαριάννα Κάλμπαρη. Τι κέρδισες, στο φινάλε, λίγο πριν την πρεμιέρα του "Βικτώρ ή τα παιδιά στην εξουσία", από την συνεργασία σου με την Μαριάννα;

Σ.Κ.: Η Μαριάννα Κάλμπαρη με έριξε στη φωτιά που ετοίμασα. Επέμεινε πολύ, διακριτικά, αλλά επέμεινε. Τώρα ευχαριστιέμαι. Κυρίως, ότι παρέδωσα ένα έργο καθαρό. Έχουμε τη χαρά, οι πρώτοι διδάξαντες, να ζούμε αυτή τη στιγμή την καθημερινή του αναπαράσταση σε μια εποχή που το σουρεάλ στοιχείο της πρώτης μήτρας, είναι η σκληρή πραγματικότητα που ζούμε όλοι. Είναι πολύ μεγάλη μου καλλιτεχνική τιμή, ότι το καστ και οι συνεργάτες αγκάλιασαν και δώσανε ζωή σε κάτι που ήθελα τόσο -μα τόσο- πολύ. Ο Γεράσιμος Γεννατάς, η Φωτεινή Μπαξεβάνη, η Φωτεινή Παπαδοδήμα, ειναι θηρία. Ο Χάρης Φλέουρας ο Χρήστος Γεροντίδης, ο Κωνσταντίνος Ευστρατίου, η Μαρία Τζάνη σπάνια πλάσματα. Τα τέσσερα παιδιά της σχολής, ο Βασίλης Παπαδημητρίου, η Βασιλίνα Κατερίνη, ο Μάριος Κρητικόπουλος και ο Κώστας Κουτρούλης... μεγάλα στηρίγματα, συγκινητικοί... σε τέτοιους εργάτες στηρίχτηκε το θέατρο Τέχνης κι έγινε η Ιστορία του. Ευγνωμοσύνη για τους μουσικούς συντρόφους μου Βασίλη Ντρουμπογιάννη και Βάιο Πράπα. Ο Κωνσταντίνος Ζαμάνης (σκηνικά-κοστούμια) "έχτισε" έναν κόσμο. Η Κάλτσου τον φώτισε. Πνοή.

 

Το καντήλι πρέπει να ανάβει καθημερινά. Το χωράφι να σκάβεται. Δουλειά. Δουλειά και πίστη

rejected: Σε μια τόσο μικρή ζωή γιατί φοβόμαστε να κάνουμε την πιο τολμηρή μας κίνηση; Πολιτικά, κοινωνικά, αισθηματικά....τι μας "χάλασε" και αφηνόμαστε μετέωροι, μπροστά σε βάλτους;

 

Σ.Κ.: Γιατί μας έχει φοβίσει το τι θα πουν οι άλλοι. Αυτό μας τρελαίνει, Γιώργο. Περιμένουμε κάποιος άλλος να αποφασίσει για εμάς. Συγχωρούμε στον εαυτό μας την χαλαρότητα κι από την άλλη τον "βαράμε" οτι δεν προσπαθεί. Αυτό είναι σχιζοφρένεια. Το καντήλι πρέπει να ανάβει καθημερινά. Το χωράφι να σκάβεται. Δουλειά. Δουλειά και πίστη. Κανείς δεν θα κάνει αυτό που πρέπει να κάνει ο καθένας μας.

 

Θυσιάζω χρόνο, ύπνο, ξεκούραση για τη χαρά του παιχνιδιού ή για το πρόβλημα ενός φίλου

rejected: Πόσο "τσίρκο" έγινε η ζωή μας; Πού βρίσκεις δύναμη να αντέξεις αυτά τα χρώματα και τα αρώματα και να κρατάς ισορροπίες;

 

Σ.Κ.: Στην Τέχνη βρίσκω δύναμη. Στον σεβασμό της δουλειάς των άλλων στέκομαι. Στη μάχη για την άπλετη μετριότητα των φοβισμένων. Τα τσιράκια καραδοκούν αντί πινακίου. Έμαθα από νωρίς στη ζωή να μην υποχωρώ. Αυτό μου έσωσε τις λεπτομέρειες. Δεν αφήνω καμία βρωμιά να μπει στο "ατελιέ" μου. Κι αγαπώ ολόψυχα. Θυσιάζω χρόνο, ύπνο, ξεκούραση για τη χαρά του παιχνιδιού ή για το πρόβλημα ενός φίλου.

Σταμάτης Κραουνάκης

   

rejected: Ξαναβρέθηκες στο θέατρο Τέχνης, μετά από πάρα πολλά χρόνια. Ποιες θύμησες σε κυρίευαν στις πρόβες;

 

Σ.Κ.: Είμαι στον ναό που με μεγάλωσε. Μου είναι όλα γνώριμα. Τους ακούω όλους... τον Κουν, τον Λαζάνη, τον Κουγιουμτζή, τον Αρμένη... μοιράζομαι καμαρίνι με τον τεράστιο Βασίλη Παπαβασιλείου.... κάνω το σταυρό μου και ξεμπουκάρω.

rejected: Εδώ θέλω να σταθούμε. Λίγο πριν βγεις στη σκηνή, κάθε βράδυ, μπροστά σε μια φωτογραφία του θεάτρου Τέχνης κάνεις τον σταυρό σου. Τι πρεσβεύει μέσα σου ο Κουν και έτσι ποτέ και κανένα βράδυ δεν έχεις το "γνωστό" άγχος πριν την παράσταση, μόνο λαχτάρα να βγεις να παίξεις;

 

Σ.Κ.: (γέλια)... Ναι, στην πρεμιέρα είχαν όλοι τρακ, εκτός από μένα. Φοβόμουν μην με πιάσει ξαφνικά και τα κάνω θάλασσα, ειδικά στα λόγια. Είχα την Μαριάννα στο πλευρό μου. Η Κάλμπαρη έχει ένα σύστημα συνταρακτικής ψυχραιμίας. Και η παράσταση που έφτιαξε είναι θαύμα.

rejected: Εσύ που γράφεις τον έρωτα και τον υμνείς καθημερινά μέσα από την έμπνευσή σου, τι σε στεναχωρεί σαν μελετάς τις ερωτικές κινήσεις των γύρω σου;

 

Σ.Κ.: Δεν τις μελετώ τις ερωτικές κινήσεις των γύρω μου. Δίνω εναύσματα να κινητοποιηθούν. Αυτό είναι η δουλειά μου.

rejected: Το βίαιο τέλος της αθωότητας και η λούμπα της ψευδαίσθησης, πως μπορεί να σταματήσει;

Σ.Κ.:Είναι θέμα διαχείρισης του χρόνου μας και της ψυχής μας. Αυτό θέλει καθημερινή δουλειά.

Σταμάτης Κραουνάκης

 

Πενήντα τετραγωνικά είναι το σπίτι μου και είναι όλη η γη

rejected: Ο Γιάννης Ρίτσος έλεγε "άφησε να μείνω σε μια γωνιά της ευτυχίας σου". Η δικιά σου "γωνιά ευτυχίας" τι και ποιους εμπεριέχει;  

 

Σ.Κ.: Κάποτε τα έλεγα εύκολα... τώρα πια δε θέλω να τα δίνω στην κοινή ενέργεια... "Γωνιά ευτυχίας" είναι οι ακριβοί μου, οι καθημερινοί μου φίλοι, τα αηδόνια, οι καλλιτέχνες, οι διανοούμενοι, οι συνεργάτες στο σταθμό, στην πρόβα, μερικά παιδιά από την Ελλάδα, που μιλάμε σχεδόν κάθε μέρα. Πενήντα τετραγωνικά είναι το σπίτι μου και είναι όλη η γη.

rejected: Εσύ που έμαθες να ζεις μέσα στην απόλυτη ελευθερία και να κάνεις πέρα το σαθρό και το σάπιο, τι ονειρεύεσαι και είσαι σίγουρος πως θα συμβεί τα επόμενα χρόνια;

 

Σ.Κ.: Θα ανοίξουν όλα σε καινούργια ζωή. Τα παιδιά θα ζήσουν καλύτερα... κι εμείς θα είμαστε υπέροχοι ροκ σκατόγεροι.  

rejected: Τι σου ράγισε πρόσφατα την καρδιά; Ποια πληγή σου ξύθηκε ανελέητα;

 

Σ.Κ.: Καθημερινά και κάτι. Κυρίως μου την κατασπάει η αναίδεια και η αταλαντοσύνη που θέλει να επιβληθεί και νομίζει ότι θα επιβληθεί... Αν δεν είσαι αληθινός δημιουργός και εμπνέεσαι αντιγράφοντας, είσαι μπάζο. Κάτι τέτοια μπάζα λοιπόν, πάω αναιδέστατα και τους τη λέω στο αυτάκι...και πρασινίζουν. Καμιά φορά τους τη λέω και δυνατά... και μας πιάνουν οι "κανάλες" στο στόμα. Τα 'χει αυτά ο καλλιτεχνικός βιος. Ανοίγουμε καινούργια παρτίδα.  

Σταμάτης Κραουνάκης

Ο "Βικτώρ" ειναι το χρέος μου στους νέους... 

Η κρίση συνίσταται ακριβώς στο γεγονός
ότι το παλιό πεθαίνει και το νέο
δεν μπορεί να γεννηθεί: σ’αυτό το μεσοδιάστημα
εμφανίζονται τα πιο ποικίλα νοσηρά φαινόμενα.
 

Το έργο ορόσημο του σουρρεαλιστικού κινήματος «Βικτώρ ή τα παιδιά στην εξουσία» (Ροζέ Βιτράκ-1928) που πρωτοπαρουσιάστηκε στην Ελλάδα από τον Κάρολο Κουν κατά την περίοδο 1973-74, ανεβαίνει και πάλι στο Θέατρο Τέχνης και πρώτη φορά παγκοσμίως με τη μορφή μουσικού έργου.  

Ο Βικτώρ, είναι ένα “παρά φύσιν έξυπνο”, υπερανεπτυγμένο εννιάχρονο αγόρι που καταλαβαίνει τα πάντα, αλλά δεν έχει προλάβει ακόμα να ζήσει τίποτα. Την ημέρα των γενεθλίων του, αυτό το μέχρι σήμερα παιδί-υπόδειγμα με την προδιαγεγραμμένη “καριέρα μοναχογιού” της αστικής τάξης, αποφασίζει να “τινάξει το σπίτι του στον αέρα”.

 

Αποκαλύπτοντας τη μοιχεία του πατέρα του, ο Βικτώρ θα ξεσκεπάσει με βίαιο τρόπο όλη την υποκρισία και τη σαπίλα της οικογένειας αλλά και της τάξης του.  Θα σπείρει την καταστροφή. Αλλά θα καταστραφεί και ο ίδιος. Γιατί θα συνειδητοποιήσει ότι έχει ήδη “μολυνθεί” από το περιβάλλον του. Και ότι είναι πολύ μικρός και ανίκανος ν΄αλλάξει οτιδήποτε γύρω του. Πόσο αλήθεια λυτρωτικός μπορεί να είναι ο θάνατος για ένα εννιάχρονο παιδί που συνειδητοποιεί ότι δεν έχει νόημα να ζήσει άλλο…;  

Με όχημα τη φράση του Γκράμσι: “Η κρίση συνίσταται ακριβώς στο γεγονός ότι το παλιό πεθαίνει και το νέο δεν μπορεί να γεννηθεί”, η παράσταση επιθυμεί μέσα από τη μεγάλη δύναμη της μουσικής αλλά και το άγριο χιούμορ, την τρέλα και τη συγκίνηση αυτού του κορυφαίου έργου, να μιλήσει για το βίαιο τέλος της αθωότητας. Για την κίνδυνο των ψευδαισθήσεων. Για την επανάσταση που πνίγεται μέσα στην ίδια την πηγή της. Για τη νέα γενιά που θέλει ν΄αλλάξει τον κόσμο, αλλά νιώθει ότι είναι πολύ αργά για να το κάνει. Και δεν ξέρει πώς να το κάνει…

Σταμάτης Κραουνάκης
Σταμάτης Κραουνάκης




συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου
φωτογραφίες | μυρτώ αποστολίδου
επιμέλεια | ιάκωβος καγκελίδης + τάσος θώμογλου