R

e

j

e

c

t

e

d

I

n

t

e

r

v

i

e

w

image

Θάνος Τοκάκης | Interview

'Να αυτο-αμφισβητηθούμε είναι το πιο δύσκολο.'

Δραστήριος. Έπαιζε ντραμς μικρός. Έγραφε σενάρια. Ακόμη γράφει. Και μαζί και ιστορία. Στον καλλιτεχνικό χώρο. Τον εμπιστεύονται οι συνάδελφοί του και εκείνος τους το επιστρέφει διπλά και τρίδιπλα. Ο Θάνος Τοκάκης έχει βραβευτεί με το σταυρό του "Δημήτρη Χορν". Έχει συνεργαστεί με τους καλύτερους Έλληνες σκηνοθέτες. Έχει παρελθόν, παρόν και μέλλον. Έρχεται Θεσσαλονίκη στο Black Box. Και λίγο πριν συναντηθούμε, θυμήθηκα τη πρώτη φορά που τον είδα. Φοιτητή να παίζει στον "Ιππόλυτο" του Εθνικού, με τον Κωνσταντίνο Μαρκουλάκη, τη Φιλαρέτη Κομνηνού και τη Μπέτυ Βαλάση. Κι έπειτα στις "Μεταμορφώσεις" του Θωμά Μοσχόπουλου, πρώτη του δουλειά στο θέατρο ΑΜΟΡΕ-ιστορική παράσταση. Για πολλούς λόγους. Ένας από αυτούς, κι εκείνος...

συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου επιμέλεια | τάσος θώμογλου + οδυσσέας κοσμάτος
rejected: Στους EMIGREDES που πρωταγωνιστείς, ποιό στοιχείο του έργου περισσότερο σε "κινητοποιεί";

Θ.Τ.: Το έργο έχει μια ιδεολογική διαχρονικότητα που με συγκινεί. Όχι τόσο η πραγματολογική που διαθέτει. Παρότι, αναγνώσαμε στο έργο περισσότερο την ιδεολογική κρίση, στην οποία βρίσκονται οι ήρωες. Είναι ένα έργο που μας πετυχαίνει σε ένα μεταίχμιο. Στο λίγο πριν, στο λίγο μετά. Αυτό έχει έντονη σχέση με την σύγχρονη εποχή. Στραφήκαμε λοιπόν, προς αυτήν την κατεύθυνση, δίνοντας δευτερεύουσα σημασία, στο απτό. Στην έλλειψη αντικειμένων. Το κείμενο πραγματεύεται τη πείνα που υπάρχει και ισχύει, αλλά στις μέρες μας είναι πιο προφανές να μιλήσουμε για τη κρίση ιδεών, παρά για το αν έχουμε να ντυθούμε.

Θάνος Τοκάκης

rejected: Η εξαθλίωση ξεκίνησε πρώτα από τις αξίες;

Θ.Τ.: Η φθορά στις αξίες που είχαμε οδήγησε σε ότι ζούμε σήμερα. Κι αυτή η ιδεολογική εξαθλίωση είναι ότι πιο σημαντικό. Αλλά, πρέπει να χαθεί πρώτα η ύλη για να κινητοποιηθούμε. Το να αυτομαφισβητηθούμε είναι ότι πιο δύσκολο να περιέλθουμε.

rejected: Πού ταυτίζεσαι περισσότερο με τον ήρωα που ερμηνεύεις;

Θ.Τ.: Ταυτίζομαι με την γνώση της ελληνικής πραγματικότητας. Προσπαθώ να την αποφύγω όσο μπορώ, αλλά δεν ξέρω αν μπορεί να συμβαίνει... Τα πράγματα είναι εδώ και για εμάς, χωρίς να βλέπουμε τον διπλανό μας. Η ελληνική πραγματικότητα είναι να συγκεντρωνόμαστε σε ένα στόχο που όλος ο κόσμος οφείλει να γυρίζει γύρω από εμάς και το στόχο μας. Είναι τόσο γνώριμη αυτή η ελληνική πραγματικότητα... Όλοι τη ζούμε στην οικογένεια, στον τόπο μας. Δεν το λέω τόσο ταύτιση, όσο γνώριμο χώρο για να καλλιεργηθώ εντός του ήρωα μου.

rejected: Πού ήταν η δυσκολία προσέγγισης του ήρωα σου;

Θ.Τ.: Ο ήρωας μου έχει μια διαφορετικότητα στο τρόπο της αθωότητας με την οποία παρατηρεί τα πράγματα. Στο εδώ και τώρα. Αυτό δεν απαιτεί εγκεφαλική διεργασία. Είναι ο χαρακτήρας που ορίζεται από ότι λέει το σώμα του και η ανάγκη του, την δεδομένη στιγμή. Σε αυτό δυσκολεύτηκα, γιατί είναι εντελώς διαφορετικός ο τρόπος που σκέφτομαι.

rejected: Ποιός είναι ο δικός σου τρόπος σκέψης;

Θ.Τ.: Εγώ μονίμως σκέφτομαι. Σκέφτομαι πολύ πριν πράξω. Έχω μια περισσότερο εγκεφαλική λειτουργία. Σε μια εποχή που οι πιο πολλοί μιλούν πριν σκεφτούν ή λειτουργούν δίχως σκέψη, ίσως ακούγομαι περίεργος. Ζούμε εποχές που προσπαθώ να βρω ισορροπία σώματος και μυαλού. Η ελληνική κοινωνία δεν επιδιώκει την αναζήτηση αυτής της ισορροπίας.

Βίκυ Σταυροπούλου
Βίκυ Σταυροπούλου

"Παρατηρώ έντονα. Παρατηρώ συνέχεια."

rejected: Θωρακίζετε τον εαυτό σας, στο να βλέπει μόνο ένα μέρος της πραγματικότητας, ώστε να μπορεί να λειτουργήσει καλύτερα; 'Όντας καλλιτέχνης και άνθρωπος της συνεχούς σκέψης...

Θ.Τ.: Την πραγματικότητα δεν γίνεται να μην την αποδεχτούμε ως καλλιτέχνες. Περισσότερο από τους υπόλοιπους. Ως καλλιτέχνες δε, οφείλουμε να ξεπεράσουμε τη πραγματικότητα. Αν δεν την αποδεχτούμε, δεν ζούμε. Αλλιώς, ζούμε σε ένα παράλληλο σύμπαν. Οφείλουμε να ζούμε σε ενεστώτα χρόνο. Η πραγματικότητα οφείλουμε, όχι να την μεταφέρουμε επί σκηνής, αλλά να την ξεπερνάμε επί σκηνής.

rejected: Ο ηθοποιός οφείλει να είναι παρατηρητής της ζωής;

Θ.Τ.: Σαφώς. "Κλέβω" από τους ανθρώπους της καθημερινότητάς μου. Παρατηρώ έντονα. Παρατηρώ συνέχεια. Το οφείλουμε κοινωνικά. Αλλά και προσωπικά, αν θέλω να λέγομαι καλλιτέχνης...

rejected: Από πού αντλείς ενέργεια για να μπορείς να συνεχίσεις;

Θ.Τ.: Οι καλλιτέχνες αυτοτροφοδοτούμαστε από ό,τι συμβαίνει. Και σαφώς όχι υλικά. Σε οικονομικό επίπεδο, η επιβίωση ενός καλλιτέχνη είναι δύσκολη. Σε ενεργειακό επίπεδο, κάθε φορά που οι καλλιτέχνες κάνουμε κάτι καινούργιο, αυτό έχει ένα αντίκτυπο που οφείλουμε να ανακυκλώνουμε. Παίρνω και δίνω πίσω. Παίρνω κάτι και θέλω να δώσω πίσω κάτι παραπάνω. Το βιώνω σαν άνθρωπος και το ίδιο επιδιώκω σαν καλλιτέχνης.

Θάνος Τοκάκης

"Στην Τέχνη δεν υπάρχει σωστό και λάθος. Δεν χρειάζεται να βάζεις ταμπέλες και ονομασίες."

rejected: Είναι εύκολο να συνεργάζεσαι με ένα φίλο σου, επί σκηνής, όπως είναι ο Προμηθέας Αλειφερόπουλος που συμπρωταγωνιστείτε;

Θ.Τ.: Είμαστε φίλοι και επικοινωνούμε πολύ ειλικρινά πάνω στη σκηνή. Αυτό δεν είναι εύκολο. Όταν υπάρχει αυτό το "άνοιγμα" και η οικειότητα ανάμεσα σε δύο ανθρώπους, καμιά φορά μπορεί να ξεφύγεις και να πεις πράγματα που δεν τα προσέχεις. Είναι πιο δύσκολο να κάνεις συνεργασία με φίλους. Με φίλους είμαστε λιγότερο ανεκτικοί σε ότι συμβαίνει. Με τον Προμηθέα δεν ίσχυσε αυτό. Σε αυτό είμασταν και οι δύο πολλοί τυχεροί, που είχαμε ο ένας τον άλλον.

rejected: Υπάρχουν πολλά προβλήματα εκμετάλλευσης των ηθοποιών στο ελληνικό θέατρο. Προπάντων στο οικονομικό κομμάτι...

Θ.Τ.: Μπορώ να σου αραδιάσω ένα εκατομμύριο στοιχεία πραγματικότητας που υπάρχει. Δεν μας στηρίζει το κράτος και...μπλα, μπλα, μπλα...Εντάξει. Δεν θέλω να στέκομαι σε αυτά. Θέλω να προχωράμε μπροστά. Θέλω να αισθάνομαι ότι πάμε να κάνουμε κάτι, που πάμε να το ξεπεράσουμε αυτό που υπάρχει.

rejected: Η αντίθετη τοποθέτηση των περισσότερων Ελλήνων καλλιτεχνών, απέναντι στον Γιαν Φαμπρ ήταν και καλλιτεχνική;

Θ.Τ.: Όχι. Πρέπει να το διαχωρίζουμε. Η πολιτική τοποθέτηση του όλου πράγματος ήταν λάθος. Προφανώς και του υπουργείου-πολύ λιγότερη ευθύνη φέρει ο ίδιος ο Φαμπρ. Σαφώς και δεν ήταν κίνηση κατά του καλλιτέχνη.

rejected: Ο Έλληνας καλλιτέχνης κάνει πρωτοποριακά πράγματα;

Θ.Τ.: Και πρωτοποριακά και ακραία πράγματα συμβαίνουν από Έλληνες. Σκηνοθέτες μας πάνε στο εξωτερικό και παρουσιάζονται παραστάσεις τους. Δεν είμαστε οπισθοδρομικοί. Το παλεύουμε.

rejected: Στο ελληνικό θέατρο, έχουμε μπερδέψει το πειραματικό-πρωτοποριακό με το σύγχρονο τρόπο οράματος μιας παράστασης;

Θ.Τ.: Αυτά είναι όρια, που δεν...ορίζονται. Τί είναι πειραματικό, συμβατικό, πρωτοποριακό; Στην Τέχνη δεν υπάρχει σωστό και λάθος. Δεν χρειάζεται να βάζεις ταμπέλες και ονομασίες. Το καθετί είναι ότι θέλει να δείξει ότι είναι. Αν κάνω μια παράσταση, είναι ένα κοίταγμα σε κάτι. Είναι μια προσωπική μου ματιά. Δεν χρειάζεται να χαρακτηριστεί πρωτοποριακή ή μη. Από εκεί και πέρα, στο αποτέλεσμα παίζεται το παιχνίδι. Ο καθένας όπως το εκλάβει το αποτέλεσμα.

rejected: Το καλοκαίρι θα παίξεις στην "Αριστοφανειάδα";

Θ.Τ.:Ναι, είναι μια παραγωγή του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Κρήτης, σε ένα κείμενο που γράφει η ομάδα ΙΔΕΑ (Κώστας Γάκης, Κωνσταντίνος Μπιμπής, Αθηνά Μουστάκα) σε μουσική και σκηνοθεσία Κώστα Γάκη. Ένα έργο που γράφεται κατά τη διάρκεια των προβών με αποσπάσματα από έργα του Αριστοφάνη, με τον Αντώνη Καφετζόπουλο, τον Γεράσιμο Γεννατά, τον Γιώργο Πυρπασόπουλο, την Ευαγγελία Μουμούρη, το Γιάννη Δρακόπουλο. Θα κάνουμε περιοδεία σε όλη την Ελλάδα.

Θάνος Τοκάκης

rejected: Τι σε ιντριγκάρει στον Αριστοφάνη, με τον οποίο καταπιάνεσαι για πρώτη φορά;

Θ.Τ.:Το διονυσιακό στοιχείο που διαθέτει η γραφή του Αριστοφάνη. Δεν ψάχνω ένα δεύτερο-τρίτο επίπεδο, όπως σε μια αρχαία τραγωδία. Παραμένω στο λαϊκό θέατρο που πρεσβεύει και δεν το λέω καθόλου υποτιμητικά. Αυτό το θέατρο είναι απαραίτητο να το αντιμετωπίσουμε λαϊκά, κι όχι λαϊκίστικα. Αυτό δίνει μια ωραία ελευθερία.

rejected: Μικρός έγραφες σενάρια. Εξακολουθείς να γράφεις;

Θ.Τ.: Ναι. Ολοκλήρωσα μια μικρού μήκους ταινία-"Cowboys" λέγεται- πριν λίγες μέρες σε δικό μου σενάριο. Χαίρομαι που τα κείμενα μου, δεν τα βάζω στο συρτάρι. Μου αρέσει το σενάριο και δη το κινηματογραφικό.

rejected: Απόφοιτος του Τμήματος ΤΕΙ Ηλεκτρονικής και εργαζόμενος ως ασφαλιστής, πώς οδηγήθηκες στην υποκριτική;

Θ.Τ.: Πήγε, κάπως, από μόνο του το ζήτημα. Φαινόταν. Όταν έχεις τάσεις σε κάτι, δεν πρέπει να το αφήνεις. Έτσι έκανα κι εγώ. Ακολούθησα λίγο περισσότερο το ένστικτο.

rejected: Το θέατρο άλλωστε είναι μια επιστήμη που έχει τρόπον τινά και "μαθηματικά" και κανόνες...

Θ.Τ.: Το θέατρο θέλει αντοχές ψυχής. Θέλει προπόνηση. Σωματική και ψυχική προπόνηση. Δεν είναι το "άντε, πάμε να παίξουμε μια παράσταση". Το λέω για να το ακούω κιόλας.!... Το κάνουμε συχνά οι ηθοποιοί. Δεν πάμε να παίξουμε μόνο δυο ώρες, έτσι απλά και τελείωσε.

"Το θέατρο είναι πολλά περισσότερα, από ένα γλυκό ψέμα και ένα παραμύθι"

rejected: Το θέατρο δεν είναι ένα όμορφο "ψέμα" και ένα παραμύθι;

Θ.Τ.:Όχι. Το θέατρο είναι πολλά περισσότερα, από ένα γλυκό ψέμα και ένα παραμύθι. Το θέατρο θέλει κόπο. Το θέατρο αποζητά κάθε βράδυ πάνω στο σανίδι κάτι ζωντανό. Να σπαρταρά. Αλλιώς δεν έχω κάνει καλά εγώ τη δουλειά μου. Το θέατρο είναι ένας αγώνας με το σκοτάδι μου. Σκοτάδι που τροφοδοτώ και αν δεν το κάνω, δεν θα είμαι πραγματικός.
Το θέατρο, όταν τελειώσει η παράσταση, δεν μου δίνει χαρά. Μου δίνει ανακούφιση. Αν υπάρχει κάτι που βγήκε, γεννήθηκε εκείνη τη στιγμή και βιώθηκε, είναι ανακούφιση και απελευθέρωση. Όσο περνάει ο καιρός, ολοένα και περισσότερο γοητεύομαι από το θέατρο. Περισσότερο κόπο απαιτεί το θέατρο, όσο μεγαλώνω. Βλέπω πόσο πιο δύσκολο είναι αυτό που κάνω. Αυτό που προσπαθώ. Αλλάζω σαν άνθρωπος, όπως όλοι μας, με τη πάροδο του χρόνου. Βλέπω τα πράγματα πιο βαθιά, όσο μεγαλώνω. Το προσπαθώ. Γιατί αν δεν δω βαθιά, δεν θα δω ούτε τον εαυτό μου. Ψάχνομαι και σκαλίζω με τα νύχια μου να βρω αυτό το πράγμα που θα μου δώσει την ικανοποίηση. Όχι προσωπική ικανοποίηση. Όχι ικανοποίηση με την έννοια της φιλοδοξίας ή της ματαιοδοξίας. Είναι κάτι άλλο. Είναι κάτι για μένα. Είναι κάτι πολύ δικό μου. Δεν είναι κάτι που το μοιράζομαι. Το οποίο, μετά, πρέπει να το βρω για να το μοιραστώ. Αυτό με γοητεύει και μου αρέσει πάρα πολύ στο θέατρο. Είμαι ευτυχισμένος κάνοντας θέατρο. Δεν είναι εγωισμός, δεν είναι τα φώτα, δεν είναι η έκθεση. Είναι μια πολύ προσωπική σχέση που έχω με το θέατρο και οφείλω να έχω...είναι μια ερωτική σχέση. Όσο προχωράει, ωριμάζει. Αγαπάς, κι αγαπάς πιο πολύ, και βαθαίνει. Και οφείλεις. Και παλεύεις περισσότερο. Γιατί μια σχέση την κρατάς περισσότερο, όταν είναι πολλά τα χρόνια. Θέλει μεγαλύτερη προσπάθεια για να την κρατήσεις μια πολύχρονη σχέση. Και να παραμένει "ζεστή"...Θάλασσα είναι το θέατρο και ο ορίζοντας του ποτέ δεν τελειώνει...

Θάνος Τοκάκης

συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου
επιμέλεια | τάσος θώμογλου + οδυσσέας κοσμάτος