R

e

j

e

c

t

e

d

I

n

t

e

r

v

i

e

w

image

Θωμάς Μοσχόπουλος | Interview

'Να ξεφοβηθούμε το διαφορετικό'

Αυτή η συνομιλία ήταν διαφορετική. Μακριά από καλούπια και νόρμες.

Ο Θωμάς Μοσχόπουλος, ένας σκηνοθέτης που το βιογραφικό του έχει βαθιά ριζωμένες βάσεις στην εξέλιξη -θαρρώ για εκείνον "ρίζα" είναι μόνο η εξέλιξη, όσο αντιφατικό κι αν ακούγεται- μιλάει στο rejected, ανοίγοντας τη "Πόρτα" της ζωής, της αλήθειας, του θεάτρου...

συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου / επιμέλεια | τάσος θώμογλου + αλέξανδρος κόγκας
rejected: "Οι ιδιοτροπίες της Μαριάννας" που σκηνοθετήσατε και παρουσιάζετε για λίγες ακόμα παραστάσεις στο θέατρο ΠΟΡΤΑ, "φωτίζει" όλες τις εκφάνσεις του έρωτα. Γιατί επιλέξατε αυτό το έργο, φέτος;

Θ.Μ.: Η απάντηση είναι απλή. Μου άρεσε αυτό το έργο. Δεν παρουσιάζει όλες τις εκφάνσεις του έρωτα, όπως είπατε, καθότι αυτές είναι άπειρες, αλλά πολλές εξ αυτών. Διάβασα το έργο και θεώρησα πως είναι ένα κείμενο που αφορά, μπορεί να γίνει, μου ταιριάζει, δίχως να έχει την "επικαιρική" λειτουργία. Βεβαίως, με έναν υποδόριο τρόπο είναι συνδεδεμένα τα πράγματα που επιλέγεις να μιλήσεις γι' αυτά. Το έργο δεν έχει να κάνει μόνο με τον έρωτα, αλλά και με την απογοήτευση. Έχει να κάνει με ένα βασικό στοιχείο του ρομαντισμού και με μια κοινωνικοπολιτική κατάσταση μπλεγμένη μέσα σε αυτό. Ένα έργο που μιλά για τους νέους εκείνης της εποχής και είναι σαν να μιλά για τους νέους του τώρα. Άνθρωποι που έχουν παραλάβει μια καμμένη γη, δεν μπορούν να πιστέψουν σε τίποτα και προσπαθούν να χτίσουν ένα καινούργιο κόσμο που είναι η νιότη τους, σε μια βάση που δεν απέμεινε τίποτα από το παρελθόν. Αυτή η απογοήτευση είναι το βασικότερο συνδετικό στοιχείο με το σήμερα. Μια άλλη προσωπική μου ανάγκη γι' αυτό το έργο είναι η αξία κάποιων κειμένων που πέρασαν στο περιθώριο και δεν καταλαβαίνω το λόγο. Εκ των υστέρων, κατάλαβα πως υπήρχε μια τεράστια δυσκολία να "αντιμετωπιστούν" αυτά τα κείμενα. Έχουμε μάθει να μη δουλεύουμε καθόλου το λόγο. Έχουμε μάθει να μη χειριζόμαστε πράγματα που χρειάζονται μία -εις βάθος- επεξεργασία. Καθότι μάθαμε όλα να τα κάνουμε εύκολα και αυτοματοποιημένα. Σχεδόν, με τους ρυθμούς που μας επιβάλλει η τεχνολογία.

"Ο έρωτας είναι μια ψευδαίσθηση"

rejected: Ο έρωτας είναι μια μορφή απελπισίας, γεμάτη κυνισμό και σαρκασμό, όπως πραγματεύεται το έργο;

Θ.Μ.: Ο έρωτας είναι μια ψευδαίσθηση. Ούτως ή άλλως, για μένα, ο έρωτας είναι μια ψευδαίσθηση. Είναι μια αναγκαία συνθήκη για να περάσεις σε πιο ώριμους και δευτερογενείς τρόπους σύνδεσης και χειρισμού. Όταν κάποιος ερωτεύεται, δεν ερωτεύεται τον άλλον. Ερωτεύεται τον έρωτά του για τον άλλον. Ερωτεύεται τον εαυτό του, ερωτευμένο. Ερωτεύεται την ιδέα του έρωτα. Δεν αγαπάει τον άλλον. Δεν νοιάζεται να είναι ο άλλος καλά. Είναι ανταγωνιστική η φύση του έρωτα. Σχεδόν "κανιβαλιστική". Οπότε, μπορεί να έχει φαινομενική αγνότητα, αν κάποιος είναι πιο αγνός. Να έχει σαρκασμό, αν κάποιος είναι σαρκαστικός. Ανάλογα πώς είναι ο καθένας μας, βλέπει τον εαυτό του και στον "καθρέφτη του έρωτα". Δεν έχει μια μορφή ο έρωτας. Είναι η "μάσκα" μας. Είναι ο τρόπος που το πρόσωπό μας αποτυπώνεται στο πρόσωπο του άλλου. Από εκεί και πέρα, η μυθολογία γύρω από τον έρωτα, μας έχει καταδυναστεύσει και δεν μπορούμε να συσχετιστούμε. Είναι περίεργο, αλλά όταν είσαι ερωτευμένος ποτέ δεν ακούγονται τα soundtrack από τις ταινίες που ακούς από πίσω. Ποτέ δεν βγαίνουν τόσο εύκολα τα ρούχα, όπως στις ταινίες, όταν πας να κάνεις έρωτα. Ποτέ τα πράγματα δεν είναι όπως τα φανταζόμαστε. Αν κάποιος δεν το ξεπεράσει αυτό και δεν πάει στην πραγματική και ουσιαστική σύνδεση με τον άλλο και μείνει δέσμιος της φαντασίωσης, μείνει ερωτευμένος με τον έρωτα, τότε είναι καταδικασμένος σε μοναξιά και δυστυχία. Όπως συμβαίνει και με τους ήρωες του έργου.

"Όσο πας να ελέγξεις κάτι, τόσο περισσότερο σε κυριεύει αυτό

rejected: Υπάρχουν "Οκτάβιοι", (ο "Οκτάβιος" είναι ένας εκ των πρωταγωνιστών στις "Ιδιοτροπίες της Μαριάννας"), στις μέρες μας; Τόσο κυνικοί και τόσο διεισδυτικοί στα σκοτάδια του έρωτα;

Θ.Μ.: Νομίζω, κυρίως "Οκτάβιους" έχουμε. Όσο πας να ελέγξεις κάτι, τόσο περισσότερο σε κυριεύει αυτό. Δυο παιδιά που συναντιούνται μέσα από το διαδίκτυο, με μια αίσθηση ευκολίας και ενός σχεδόν μηδενισμού-μιας κατανάλωσης- είναι πιο "μελοδραματικοί άνθρωποι" από δύο άτομα που έχουν "ζωντανή" επαφή. Διότι ψάχνουν μια τελειότητα. Γι' αυτό και στις μέρες μας απορρίπτουμε εύκολα. Δεν μπαίνουμε σε διαδικασία τριβής. Οι περισσότεροι άνθρωποι αντιλαμβανόμαστε τον έρωτα σαν μια ευχαρίστηση στιγμής. Το λέει και η "Μαριάννα" στο έργο. Κι έπειτα, καραδοκεί η απογοήτευση. Δεν γνωρίζουμε ο ένας τον άλλον. Οπότε, ναι... οι περισσότεροι από εμάς είμαστε "Οκτάβιοι".

rejected: "Η πίστη και η τελειότητα είναι γελοία πράγματα", φράση που αναφέρεται κάποια στιγμή στις "Ιδιοτροπίες της Μαριάννας". Ισχύει;

Θ.Μ.: Οι άνθρωποι είναι γελοίοι, δεν είναι οι έννοιες. Ένας πιστός άνθρωπος μπορεί να είναι γελοίος, όπως και ένας άπιστος. Όταν κάποιος έχει μια αξιοπρέπεια και δεν πουλάει την πίστη του, δεν την διατυμπανίζει, δεν την κάνει ανταλλάξιμο είδος και δεν σου λέει "είμαι πιστός, για να σε δεσμεύσω"-όχι, δεν είναι γελοίος. Η πίστη, η τιμιότητα, η σταθερότητα είναι έννοιες που πολλοί άνθρωποι φέρουν και άλλοι που τις κάνουν γελοίες... να φαίνονται μονολιθικές, εξωπραγματικές.

Θωμάς Μοσχόπουλος

"Οφείλεις να έχεις μια ζωντανή σχέση με το παρελθόν και ένα "άνοιγμα" στο μέλλον"

rejected: Όταν διαλύθηκε η Γιουγκοσλαβία είχατε πει πως αισθάνεστε δίχως πατρίδα. Εσείς που κατάγεστε από τα Μπίτολα. Στη "λάσπη του αιώνα" που ζούμε, τι μπορούμε να κάνουμε για να απεμπλακούμε, έστω για λίγο, από το τέλμα;

Θ.Μ.: Μακάρι να ήταν εύκολη η απάντηση. Πρέπει να ξεφοβηθούμε το διαφορετικό. Ζούμε στην εποχή της έντασης, που οποιαδήποτε μετακίνηση μας τρομάζει. Η μετακίνηση, όμως, είναι αναγκαία. Δεν έχει να νόημα να γαντζώνεσαι στο παρελθόν. Οφείλεις να έχεις μια ζωντανή σχέση με το παρελθόν και ένα "άνοιγμα" στο μέλλον. Αυτό που πάθαμε τα τελευταία χρόνια, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά παντού, είναι ότι ξέφυγε τόσο ο έλεγχος όσο και η ταχύτητα ανάπτυξης, που χρειάζεται μεγάλη συζήτηση. Μας έχει μείνει μόνο ένα πρωτόγνωρο συναίσθημα απέναντι στα πράγματα και δεν μπορούμε εύκολα να προσαρμοστούμε στις νέες συνθήκες. Δυστυχώς όμως, όποιος δεν προσαρμόζεται, χάνεται. Δεν μιλάω για συμβιβασμούς και υποχωρήσεις σε ουσιαστικά ζητήματα που έγιναν και είναι άσχημο θέσφατο, αλλά μια αυτοσυνείδηση αξιοπρέπειας. Είμαστε πολύ εύκολα αξιοπρεπείς μέσα από το θυμό μας ή το συναίσθημα που "βράζει". Πρέπει να ξαναβρούμε λίγο τις αρχές μας. Όχι, εμείς οι Έλληνες-δεν με ενδιαφέρει καθόλου σε αυτό το επίπεδο. Παραπαίουμε ιδεολογικά. Δεν ξέρουμε τι να πιστέψουμε, τι να ψηφίσουμε. Είμαστε σε μία τόσο μεγάλη ταραχή που το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να παρατηρήσουμε γύρω μας, δίχως να κρίνουμε, για να δούμε ποια είναι η καίρια στιγμή, στην οποία μπορούμε να δράσουμε και τι να κάνουμε. Δεν είναι εύκολη η απάντηση και δεν την έχω αυτή την απάντηση. Προσπαθώ στο πεδίο επιρροής μου να ασκήσω τα πράγματα με μια καθαρή κι ορθολογική αρχή, ούτως ώστε να συνυπάρξω με τον διπλανό μου, που είναι κάτι πάρα πολύ δύσκολο πια.

"Δεν ξέρω κάποιο έργο που να λέει 'σ΄ αγαπώ, με αγαπάς, ωραία τελειώσαμε'"

rejected: Στο θέατρο συνυπάρχετε με ανθρώπους σε σταθερές σχέσεις. Όπως με τον Λευτέρη Παυλόπουλο, μέχρι πριν λίγα χρόνια και σαφώς με την Ξένια Καλογεροπούλου. Η Ξένια Καλογεροπούλου, δε, σας "έδωσε" το θέατρο ΠΟΡΤΑ και πλέον είναι πιστή στα θεατρικά σας οράματα. Αν δεν είναι αυτός ο ορισμός της αγάπης, τότε τι;

Θ.Μ.: Το θέατρο είναι οι άνθρωποι. Οι άνθρωποι αλλάζουν, εξελίσσονται. Αναφέρατε τον Λευτέρη Παυλόπουλο που δεν δουλεύουμε πλέον τα τελευταία χρόνια μαζί, αλλά δεν χάνεται η αξία και η ουσία των πραγμάτων. Η πίστη δοκιμάζεται. Αν έφτανε η στιγμή που εγώ θα μπορούσα να σταθώ καλύτερα μακριά από το θέατρο ΠΟΡΤΑ, γιατί το θέατρο ΠΟΡΤΑ δεν θα με είχε ανάγκη, δεν θα σήμαινε πως είμαι άπιστος στο ΠΟΡΤΑ ή το ΠΟΡΤΑ σε μένα. Το ότι μπορούμε να συνυπάρχουμε και να έχουμε κοινούς δρόμους, δίχως να είναι δέσμευση με συμβόλαια, αλλά ένα ουσιαστικό συμβόλαιο συγγένειας, αυτό σε κάνει να λες "αξίζει το κόπο να συνεχίζω". Να γνωρίζω άλλους ανθρώπους, να αποχαιρετίζομαι με κάποιους, να ξαναβρίσκομαι με άλλους. Μια ζωντανή σχέση με τους ανθρώπους είναι το θέατρο. Και το θέατρο είναι ένας δημόσιος χώρος. Δεν είναι ιδιωτικός. Πρέπει να μπαίνουν και να ακούγονται διαφορετικές φωνές. Να διαφωνείς σε πολιτισμένο επίπεδο. Το θέατρο είναι εμπόδια και διαφωνίες επί σκηνής. Δεν ξέρω κάποιο έργο που να λέει "σ΄ αγαπώ, με αγαπάς, ωραία τελειώσαμε". Το θέατρο είναι μια διαχείριση διαφωνιών, που κατευνάζει. Πολύ συχνά, οι άνθρωποι που κάνουμε αυτή τη δουλειά δεν κουβαλάμε αυτό το πράγμα σαν εφόδιο και είμαστε οι πιο μίζεροι και καρμίρηδες άνθρωποι που μπορείτε να φανταστείτε. Γι' αυτό όταν κάποιος βρίσκει μεγαλόψυχους και γενναιόδωρους ανθρώπους στο θέατρο, επενδύει στη σχέση του μαζί τους. Αυτό αφορά και την Ξένια Καλογεροπούλου.

Θωμάς Μοσχόπουλος

"Για να είσαι καλός ηθοποιός, οφείλεις να είσαι ταλαντούχος άνθρωπος"

rejected: Το 1991 πρωτο-σκηνοθετήσατε στο ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Καλαμάτας, το πρώτο παιδικό του Ευγένιου Τριβιζά. Σε αυτά τα 25 χρόνια που πέρασαν, συναντήσατε και μεγαλόψυχους και γενναιόδωρους ανθρώπους, όπως μου αναφέρατε, φαντάζομαι όμως, πως "συστηθήκατε" και με ταλαντούχους ανθρώπους στο σανίδι κι όχι στη ζωή. Ο χαρακτήρας του ηθοποιού παίζει ρόλο;

Θ.Μ.: Σαφώς και παίζει ρόλο ο χαρακτήρας ενός ταλαντούχου ηθοποιού. Για να είσαι καλός ηθοποιός, οφείλεις να είσαι ταλαντούχος άνθρωπος. Για μένα είναι προαπαιτούμενο. Η ιδιομορφία ενός ανθρώπου πρέπει να συνδιαλλαχθεί με άλλους ανθρώπους. Δεν μπορείς να κάνεις μόνος σου θέατρο. Οπότε, η κοινωνική του λειτουργία, ο χαρακτήρας του, ο τρόπος που "συνδέεται", το σθένος που μπορεί να έχει, πού υποχωρεί και πού όχι, πόσο ανοιχτά έχει τα μάτια του, είναι βασική προϋπόθεση για μένα. Βλέπεις έναν ηθοποιό που δεν έχει εξελιχθεί μέσα στα χρόνια στο θέατρο και δεν έχει εξελιχθεί και σε ανθρώπινο επίπεδο. Έχουν "περάσει" πράγματα από τη ζωή του που δεν τον έχουν "αγγίξει". Έχει μείνει όπως ήταν στα πρώτα του βήματα. Ταλέντο στη ζωή και ταλέντο στη σκηνή. Είναι απόλυτα συνυφασμένα αυτά τα δύο. Περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη τέχνη μπορώ να φανταστώ. Δεν επιτρέπεται "αυτισμός". Και δυστυχώς έχουμε πολλά δείγματα "αυτισμού". Αυτή η δουλειά συνδυάζεται πολύ εύκολα με τη ματαιοδοξία. "Στήνουμε μνημεία" στους εαυτούς μας και μας στήνουν και οι άλλοι, μνημεία. Οι θεατές θέλουν είδωλα. Θέλουν κάποιον στην απόλυτη μορφή. Στην ουσία όμως, το θέατρο είναι τέχνη της σχετικότητας. Του διαλόγου και της επικοινωνίας. Το πραγματικό θέατρο δεν θέλει σταρ. Θέλει ανθρώπους που είναι ώριμοι καλλιτέχνες. Έχω παραδείγματα ανθρώπων που φέρουν επάξια τον όρο "πρωταγωνιστής", αλλά επειδή έχω δουλέψει μαζί τους, ξέρω πόσο "σκυλιά" είναι στη δουλειά τους, πόσο ανοιχτοί είναι στην επικοινωνία και να δοκιμάζουν, δίχως να επαναπαύονται στάλα. Τους βλέπω με χαρά να εξελίσσονται και ως άνθρωποι. Δεν μπορώ να πιστέψω και είμαι τελείως κατά όλης αυτής της θεωρίας πως "όλη η ζωή είναι το θέατρο". Αυτό είναι το "θέατρο για κατεστραμμένους". Καταστρέφεις και το θέατρο και τη ζωή σου. Οι άνθρωποι που μπορούν να είναι υγιείς σαν κοινωνικά κύτταρα και όχι "αυτιστικοί" είναι αυτοί που ουσιωδώς μπορούν να προσφέρουν στο θέατρο.

rejected: Το θέατρο ΠΟΡΤΑ για δεύτερη χρονιά στην επαναλειτουργία του, είναι ένα "στέκι". Έχει θαμώνες στη Μεσογείων το ΠΟΡΤΑ, που καθημερινά παρουσιάζει και κάτι εντελώς διαφορετικό.

Θ.Μ.: Όντως. Αισθάνομαι πως σταδιακά, αρχίζει να πιάνει τόπο όλο αυτό. Είναι μια μεταβολή που γίνεται με κόπο, αλλά μου δίνει χαρά να βλέπω τόσο διαφορετικό κόσμο, στη διάρκεια μιας μέρας.

"Το θέατρο πρέπει συνέχεια να ανανεώνεται"

rejected: Στον -έως τώρα- απολογισμό της θεατρικής χρονιάς που σε τρεις εβδομάδες-τυπικά-ολοκληρώνεται, τι διαπιστώνετε;

Θ.Μ.: Η φετινή χρονιά στο θέατρο ΠΟΡΤΑ ήταν "η χρονιά του τρόμου". Η περσινή ήταν η χρονιά του ενθουσιασμού. Ξεκινήσαμε με τεράστια αγωνία, έχοντας ανακοινώσει το πρόγραμμα από το περασμένο Μάιο και ακολούθησε ένα δύσκολο καλοκαίρι, όπου ξεκινήσαμε με μηδενικά ποσά στο ταμείο. Ξεκινήσαμε -θα τολμούσα να πω, σε άθλια κατάσταση- κι αναρωτιόμουν "πού πάμε τώρα; Θα φέρουμε σε πέρας όλες αυτές τις παραγωγές που ανακοινώσαμε;". Προσπαθείς να δεις τι είναι το καλύτερο δυνατό που μπορείς να κάνεις. Μαζί με τους ανθρώπους ξεπερνιούνται οι δυσκολίες. Η χρονιά πήγε καλύτερα σε πολλά πράγματα σε σχέση με πέρυσι. Σαφώς, έχω βγάλει τα συμπεράσματά μου, ώστε η τρίτη χρονιά να είναι διαφοροποιημένη σε αρκετά πράγματα. Θέλει πιο κατασταλαγμένες προτάσεις. Λίγο πριν έλεγα σε συνεργάτιδά μου "διανοείσαι ότι πριν δύο εβδομάδες, είχαμε την τελευταία πρεμιέρα μας; Ότι φτάσαμε ως εδώ;"... Όταν σκέφτεσαι πολύ μπροστά, πανικοβάλλεσαι. Όταν σκέφτεσαι πόσα αντέχω να κάνω σήμερα, σαν να ΄ναι καλύτερα να εργάζεσαι ως μυρμήγκι. Όχι έχοντας ένα όραμα -μου ακούγεται βαρύγδουπη η λέξη- αλλά έχοντας ένα σκεπτικό... Όλα ήταν δύσκολα φέτος, αλλά αισθανόμουν πως δεν είχα άλλη επιλογή. Ηθικά, δεν μπορούσα να μη στηρίξω όλο αυτό το πράγμα. Πολλές φορές έχει μοναξιά, άλλες έχει τρελή ανταπόκριση και συντροφικότητα. Είναι συγκινητικό να βλέπεις τον κόσμο να σε στηρίζει. Συναντάω ίδιους ανθρώπους ξανά και ξανά στο θέατρο και κάποια στιγμή πιάνουμε την κουβέντα. Αλλά την έννοια του "κλειστού στεκιού" είναι κάτι που δεν θα ήθελα. Δεν με νοιάζει να δημιουργηθεί ένα ασφυκτικό θέατρο που να δημιουργήσει μια κλίκα. Η κλίκα στο θέατρο είναι κάτι που απευχόμουν πάντα, παρόλο που είχα σταθερές συνεργασίες και επαφές. Όταν βλέπω να δημιουργούνται απολύτως αναγνωρίσιμοι κώδικες σε οτιδήποτε, για μένα αυτό έχει ταυτόχρονα πεθάνει. Είναι νεκρό. Το θέατρο πρέπει συνέχεια να ανανεώνεται.

rejected:Η Αθήνα είναι μια πόλη των 1.500 θεατρικών παραστάσεων...

Θ.Μ.:Ναι. Όταν το διάβασα αυτό, τρελάθηκα. Εκεί καταλαβαίνεις πόσο λίγες παραστάσεις υπάρχουν εκτός Αθηνών. Και δεν αναφέρομαι στη Θεσσαλονίκη, που έχει μια "κίνηση"-ίσως όχι ανάλογη του πληθυσμού της... Εγώ μέσα σε βάθος χρόνου θα ήθελα να είμαι πιο "εξωστρεφής" θεατρικά. Και εκτός Ελλάδας και εντός Ελλάδας. Δεν είναι η Αθήνα που με αφορά...

Θωμάς Μοσχόπουλος

"Η παγίδα του αυτοθαυμασμού είναι η μεγαλύτερη παγίδα στην οποία μπορεί να πέσει κάποιος που ασχολείται με το θέατρο. Ηθοποιός και θεατής"

rejected:Τι είναι για εσάς επιτυχημένη θεατρική παράσταση;

Θ.Μ.: Να είναι κάτι συντονισμένο, από όλες τις πλευρές. Και πάνω και κάτω από το σανίδι, με τους θεατές. Όχι να ακολουθεί τους θεατές. Πετυχημένη θεατρική παράσταση είναι εκείνη που μπορεί να παρασύρει τους θεατές σε ένα καινούργιο κόσμο. Σε κάτι που μπορεί να αποτελέσει πέρα από ψυχαγωγία, τροφή για μια "μετακίνηση". Να είσαι λίγο διαφορετικός φεύγοντας από το θέατρο, σε σχέση με όταν ήρθες. Αυτό να συμβαίνει και για τους ηθοποιούς που θα είναι πάνω στη σκηνή. Η παγίδα του αυτοθαυμασμού είναι η μεγαλύτερη παγίδα στην οποία μπορεί να πέσει κάποιος που ασχολείται με το θέατρο. Ηθοποιός και θεατής. Πρέπει να γίνονται οι παραστάσεις με ένα τρόπο που να νιώθεις πως ό,τι γίνεται πάνω στη σκηνή, αντιπροσωπεύει κάτι βαθύτερο δικό σου. Σχεδόν υποσυνείδητο, που δεν μπορείς να εκφράσεις. Επιτυχία είναι ό,τι γίνεται πάνω στη σκηνή να εκφράζει τα ανείπωτα όλων όσων είναι κάτω από αυτή. Τότε συντελείται ένας συγχρονισμός θεατών-ηθοποιών. Αν ο θεατής θαυμάζει τον ηθοποιό, ή ο τελευταίος λέει "θα κάνω ό,τι μπορώ για να με θαυμάσεις και να σε καταπλήξω", έχει καταστραφεί η πιθανότητα επικοινωνίας. Επιπροσθέτως, το θέατρο δεν πρέπει να είναι επιθετικό. Αυτός που το παρακολουθεί δεν πρέπει να νιώθει ξεπερασμένος. Πρέπει να νιώθει εμψυχωμένος, φεύγοντας από το θέατρο. Θα ήταν ιδανικό να έχει "μετακινηθεί" προς κάτι. Να έχει δει μια οπτική, όπως πρωτύτερα δεν είχε φανταστεί.

Θωμάς Μοσχόπουλος

"Οι συνεργάτες μου δεν θέλω να με θαυμάζουν, θέλω να εμπνέονται, όπως εγώ εμπνέομαι από αυτούς"

rejected: Ο Θωμάς Μοσχόπουλος, όπως μου μιλάνε συνεργάτες του χρόνια γι' αυτόν, είναι άνθρωπος- γοητεία. "Ένας μαγνήτης που σε κερδίζει".

Θ.Μ.: Ο μαγνητισμός είναι επικίνδυνο πράγμα. Ο μαγνητισμός αφορά το θαυμασμό κι ο θαυμασμός απομονώνει. Οι συνεργάτες μου δεν θέλω να με θαυμάζουν, θέλω να εμπνέονται, όπως εγώ εμπνέομαι από αυτούς. Είμαι καχύποπτος σε αυτό το κομμάτι. Όταν κάποιος σε τοποθετεί σε ένα βάθρο, κάποια στιγμή θα σε γκρεμίσει. Δεν υπάρχει περίπτωση να μη συμβεί! Και κατά δεύτερον, είναι σαν να σου δίνει το μαγικό ραβδάκι και σου λέει "τώρα εσύ μεταμόρφωσε με, σε κάτι". Δεν μπορώ να μεταμορφώσω κανέναν σε τίποτα. Ο καθένας κάνει μόνος τη δουλειά του. Καθένας κάνει τη δική του δουλειά και κάποια στιγμή καταθέτουμε τη κοινή μας δουλειά. Αυτό που ενδεχομένως μπορώ να κάνω είναι να επιλέξω κάποια πράγματα -μέσα από τον "ρόλο" μου, την οπτική μου στο έργο- "αυτό κράτα το, αυτό πέτα το". Επίσης, αυτό που ίσως βρίσκουν θετικό οι άνθρωποι στη συνεργασία μαζί μου είναι ότι μπορώ να επικοινωνήσω αυτό που ζητάω. Δεν έχω "κρυφά χαρτιά" στη δουλειά μου. Δεν προσπαθώ να καλλιεργήσω την αίσθηση του καλλιτέχνη-γκουρού. Εξηγώ ακριβώς πώς δουλεύω κι οι άνθρωποι, στο μεγαλύτερο βαθμό, αυτό το καταλαβαίνουν. Αυτό είναι μέρος μιας διαδικασίας δουλειάς. Οτιδήποτε μαθαίνει κανείς στη ζωή του, δεν πρέπει να το κρατά για τον εαυτό του, αλλά οφείλει να το μοιράζεται. Το κάνω. Δεν κρύβω τίποτα. Σε αυτό που είπατε περί "γοητείας" χαρακτήρα από συνεργάτες -εκεί αισθάνομαι ότι έχει γίνει κάποιο λάθος. Σαν να σου μεταθέτει ο άλλος, την ευθύνη του, σε σένα. Στην ουσία είναι σαν να γοητεύεται από τον εαυτό του. Όπως λέγαμε νωρίτερα, για τον έρωτα. Και δεν είναι υγιής λειτουργία. Δεν θα έχει συνεπή εξέλιξη αυτό το πράγμα. Είναι παιδικά συμπτώματα αυτά! Κι επειδή στο καλλιτεχνικό χώρο μας, ο "παιδισμός" είναι μια προσφιλής τάση, θέλω με κάθε τρόπο να έχω ένα βαθμό ισοτιμίας. Δεν μιλάω στο να μη σε σέβεται ο άλλος. Αλλά, όχι ο σεβασμός του απλησίαστου. Όπως, για παράδειγμα, σέβομαι ανθρώπους πολύ μικρότερους από μένα. Ανθρώπους που εκτιμώ την εργατικότητά τους, το μυαλό τους, το δόσιμό τους. Ό,τι μπορεί να προσδώσει σεβασμό στον απέναντι. Αν ψάχνουμε "μάγους" και "προφήτες" στη Τέχνη, την βάψαμε.

rejected: "Μεγάλη τρέλα να μην είσαι ευτυχής"... είναι μια φράση από το έργο "Οι ιδιοτροπίες της Μαριάννας".

Θ.Μ.: Είναι σαν το "μεγάλη ευτυχία να μην είσαι τρελός". Αυτά πάνε μαζί! Δεν πιστεύω στην ευτυχία, ως μια πραγματική κατάσταση. Και η δυστυχία δεν είναι μια πολύ πραγματική κατάσταση. Και το ένα και το άλλο, μπορούν να σε σκοτώσουν. Νομίζω ότι η ισορροπία, η γαλήνη και το να είσαι λειτουργικός, είναι τα στοιχεία που μπορεί κανείς να επενδύσει στη ζωή του. Το να θέλω να ζω τη "Μελωδία της Ευτυχίας" κάθε πέντε λεπτά στη ζωή μου δεν έχει καμία αξία...

Θωμάς Μοσχόπουλος

"Η μεγάλη δυστυχία είναι όταν πιστεύουμε ότι όλα αρχίζουν και όλα τελειώνουν σε εμάς"

rejected: Πού επενδύετε για να έχετε αυτήν την ισορροπία που αναφέρατε στη ζωή σας;

Θ.Μ.: Στους ανθρώπους που αγαπάω. Και το αγαπάω σημαίνει πως δουλέψαμε σκληρά γι' αυτή την αγάπη. Να υπάρχουν "βαθμοί συγγένειας", με λίγους, αλλά ουσιαστικούς ανθρώπους που είναι και η "επιλεγμένη" οικογένεια μου. Ποντάρω στους νέους ανθρώπους. Παίρνω μεγάλη αισιοδοξία από τους νέους. Επιπλέον, από ανθρώπους μεγάλης ηλικίας, άτομα που έχουν επιδείξει την αξιοπρέπεια που προαναφέραμε, όπως επίσης και από τη ζωή από μόνη της, στην όποια έκφανσή της, που μπορεί να τροφοδοτήσει. Οι ανθρώπινες δομές καταρρέουν. Η ίδια η ζωή, με τη μορφή ενός ζώου, ενός παιδιού, της φύσης, μιας στιγμιαίας έκρηξης χαράς-υπάρχουν! Ακόμη και στις πιο δυστυχισμένες και πιο "σκοτεινές" μας στιγμές. Πριν λίγες μέρες, έζησα την απώλεια ενός πολύ δικού μου ανθρώπου. Με έναν πολύ περίεργο τρόπο, το ότι αυτός ο άνθρωπος έχει ένα εγγόνι οχτώ μηνών που ο παππούς του το γνώρισε δύο μέρες πριν πεθάνει, μου έδωσε μια αίσθηση συνέχειας, που είναι αποτέλεσμα μιας περίεργης ισορροπίας. Υπάρχει το πένθος-σαφώς στεναχωριέμαι. Αλλά, υπάρχει κι αυτό το παιδί που συνεχίζει τα πράγματα. Η μεγάλη δυστυχία είναι όταν πιστεύουμε ότι όλα αρχίζουν και όλα τελειώνουν σε εμάς.

συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου
επιμέλεια | αλέξανδρος κόγκας + τάσος θώμογλου