R

e

j

e

c

t

e

d

I

n

t

e

r

v

i

e

w

image

Βέρα Κρούσκα | Interview

'Το θέατρο είναι μια πάλη. Σαν τη ζωή.'

Ποια λόγια να χωρέσω, σε ένα πρόλογο για τη Βέρα Κρούσκα;

Ποιοι χαρακτηρισμοί είναι ικανοί να αποτυπώσουν πλήρως, το μεγαλείο μιας κυρίας του ελληνικού θεάτρου, που τιμά το rejected; Δύσκολος ο ρόλος του προλόγου μου, μα υπέροχη η συζήτηση που έγινε μαζί της και ακολουθεί, στο σήμερα, για το χθες μα και το αύριο...

συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου / επιμέλεια | τάσος θώμογλου + αλέξανδρος κόγκας
Βέρα Κρούσκα rejected: Ήρθε το πλήρωμα του χρόνου να συνεργαστείτε και θεατρικά, με τη φίλη σας, Σοφία Αδαμίδου...

B.Κ.: Είμαστε φίλες πολλά χρόνια. Πρώτη φορά συνεργαζόμαστε. Η Σοφία Αδαμίδου έχει γράψει και ένα ακόμα θεατρικό έργο, βασισμένο στο βιβλίο της, για τη ζωή της Σωτηρίας Μπέλλου. Το "Σωτηρία με λένε" είναι ο βίος της Μπέλλου, που εμπιστεύθηκε στη Σοφία. Ήξερα οπότε το γραπτό της λόγο, αλλά έπρεπε να βρεθεί το κατάλληλο έργο για να δουλέψουμε πάνω σε αυτό. Μου πρότεινε αυτό το κείμενο κι ενθουσιάστηκα! Οφείλω βέβαια να ομολογήσω ότι φοβόμουν αρκετά. Πρόκειται για αφηγηματικό λόγο που θα κινδύνευε να γίνει βαρετός, λες και διαβάζεις θεατρικά ένα βιβλίο.

rejected: Και έπειτα ήρθε η συνεργασία σας, με τον σκηνοθέτη, το νέο και ταλαντούχο Ένκε Φεζολλάρι....

B.Κ.: Αυτή είναι η μεγάλη μου ευτυχία! Η Σοφία προσέγγισε τον Ένκε, που αμέσως δέχτηκε να σκηνοθετήσει το έργο. Ο τρόπος που ο Ένκε εξήγησε επί σκηνής αυτό το βιβλίο ήταν ταυτόσημος με τη δική μου ματιά. Δυόμιση μήνες κάναμε πρόβες μαζί. Ανέβηκε το έργο και μια μέρα μετά τη πρεμιέρα του τηλεφώνησα, λέγοντάς του "μου λείπει ήδη η καθημερινότητά μας". Είναι ένας άνδρας με διάθεση παιδιού που θα εξελιχθεί και ακόμα περισσότερο σε σπουδαία μονάδα του καλλιτεχνικού χώρου μας. Ο Ένκε έχει πολύ ταλέντο και δουλεύει καλά με τους ηθοποιούς. Τον ενδιαφέρει ο ηθοποιός να είναι μπροστά. Είναι μια παράσταση ψυχής. Δεν υπάρχει κάτι άλλο. Δεν πρόκειται για αφήγηση παρελθόντος, αλλά παρόντος. Συμβαίνει εκείνη τη στιγμή. Είναι αρκετά δύσκολο και επίπονο για μένα, αλλά λυτρωτικό. Ένα έργο που μιλά για τον εμφύλιο του 1946, αλλά ταυτόχρονα μιλά και για τον εμφύλιο του σήμερα. Για το αποτέλεσμα που βλέπουμε ολόγυρά μας. Πνιγμένα παιδιά που ξεριζώθηκαν από τις πατρίδες τους...

Βέρα Κρούσκα

rejected: Τι σας συγκινεί περισσότερο στο έργο της Σοφίας Αδαμίδου και στο βιβλίο της Δημήτρας Πέτρουλα;

B.Κ.: Η Σοφία Αδαμίδου όταν ασχολείται με ένα θεατρικό έργο, όπως αυτό, κυκλώνει το θέμα της από παντού. Η ίδια είναι αριστερή. Δίχως να προσπαθεί να γλυκάνει τις καταστάσεις παρουσιάζει την αγριότητα όλων όσων συνέβησαν. Η Δήμητρα Πέτρουλα έγραψε το βιβλίο για να τιμήσει τους δικούς της νεκρούς, μετά από πολλά χρόνια. Την παρότρυναν να το γράψει, μέσα στη δεκαετία του '80 -αρκετά χρόνια μετά τον εμφύλιο. Για να καταγραφεί η αγριότητα, αλλά και κάτω από όλο αυτό, τι ρόλο παίζουν οι έξω δυνάμεις. Έγινε σε δεύτερη ανάγνωση αυτό. Η πρώτη ήταν το γεγονός πως αυτή η οικογένεια είχε να μετρήσει πολλούς νεκρούς συγγενείς-σχεδόν ολόκληρο χωριό. Δεν μπορούσα απλώς να διαβάσω το βιβλίο. Έπρεπε να το "ζήσω" και να ταξιδέψω μαζί του. Όπως ταξιδεύω κάθε βράδυ που νιώθω πως κάνω κάτι διαφορετικό. Με συγκινεί -όχι μόνο καλλιτεχνικά- αλλά, ανθρώπινα και βαθιά, αυτή η παράσταση.

Βέρα Κρούσκα

rejected: Στις μέρες μας ζούμε τα αποτελέσματα αγριότητας ενός άλλου τύπου "εμφύλιου πολέμου".

B.Κ.: Το βλέπουμε καθημερινά, όντως, όχι μόνο στη πατρίδα μας! Σε όλους τους εμφυλίους που έχουν συμβεί στη Χιλή, στο Λίβανο, στη Νικαράγουα, στη Ρουάντα. Εμφύλιοι σπαραγμοί δίχως τέλος.

"Πιστεύω στους ανθρώπους. Αλλά, κι η μνήμη είναι μεγάλη υπόθεση."

rejected: Δυσκολευόμαστε ο ένας να δώσει το χέρι του στον άλλον; Να γίνουμε μια γροθιά, απέναντι σε όλα αυτά τα δεινά που βιώνουμε...

B.Κ.: Αχ... Πιστεύω στην περίφημη αόρατη κυβέρνηση που δυστυχώς "τακτοποιεί" αυτά τα πράγματα. Έχουν μπει και έχουν διαρθρώσει τις ανθρώπινες σχέσεις. Έχουν επέμβει παντού, αλλάζοντας το τρόπο σκέψης και τα ιδανικά. Είναι, βεβαίως, ένα ποσοστό. Δεν είμαι τόσο απαισιόδοξη. Πιστεύω στους ανθρώπους. Αλλά, κι η μνήμη είναι μεγάλη υπόθεση. Οφείλουμε να θυμόμαστε. Να επανερχόμαστε εκ νέου, στις καταστάσεις, όλοι, μαζί και με δυο-τρεις ανθρώπους ακόμα, που διάβασαν και αυτοί τη καθημερινότητά μας, με το "σωστό" και "υγιές" μάτι... Κάθε μέρα πνίγονται άνθρωποι, μικρά παιδιά στο Αιγαίο. Το ξέρουμε. Και όλο αυτό συμβαίνει για τη δύναμη. Για την εξουσία. Για να κερδίσουν οι ισχυροί, από το πόνο των αδύναμων.

Βέρα Κρούσκα

"Ποτέ δεν υπήρξαμε άνθρωποι που το βάζουν κάτω!"

rejected: Ο Έλληνας είναι μεγάλη "αγκαλιά" για τους μετανάστες;

B.Κ.: Η πλειονότητα των Ελλήνων, παρά τα δύσκολα χρόνια που περνάμε, ανοίγει την αγκαλιά της. Και δεν προβάλλεται αυτό, τόσο πολύ! Ίσως ακόμη και αυτό, δεν θέλουν. Σας το είπα και νωρίτερα, κ.Παπανικολάου...εγώ έμαθα -νιώθω- είμαι σίγουρη πως κάνω καλά, να πιστεύω ακράδαντα, στον άνθρωπο. Βεβαίως και υπάρχει και η άλλη άσχημη πλευρά του Έλληνα. Το "αυγό του φιδιού" έχει βγάλει κεφάλι, μα δεν θα μπορέσει να πάρει πράγματα στα χέρια του. Είναι πολύ περισσότεροι οι ευαισθητοποιημένοι άνθρωποι με θέση και σκέψη, κι ας έχουν προδοθεί από διάφορες κυβερνήσεις. Δεν πρέπει να σταματήσουμε να πιστεύουμε στον άνθρωπο. Ειδάλλως "να τελειώνουμε"-αλλά δεν είμαστε άνθρωποι που το βάζουν κάτω! Ποτέ δεν υπήρξαμε τέτοιοι! Έχουμε μια υπέροχη πατρίδα! Ας αξιοποιήσουμε τις καταστάσεις προς το καλύτερο, στο μικρό μερίδιο που μας αναλογεί και ίσως κάτι λίγο καλό καταφέρουμε, στο ρεζουμέ. Δεν ξέρω τον τρόπο, μα είμαι σίγουρη πως, ψάχνοντας, θα τον βρούμε.

Βέρα Κρούσκα

rejected: 42 χρόνια είστε στο ελληνικό θέατρο...

B.Κ.: Είναι πολλά τα χρόνια και χαίρομαι που αξιώθηκα να μεγαλώσω και να γεράσω -ελπίζω- κάποια στιγμή μέσα στο θέατρο. Αν υπάρχουν πράγματα που θα μπορώ και θα με ενδιαφέρουν να κάνω, σαν τη φετινή μας παράσταση, θέλω να γεράσω μέσα σε αυτό. Την αντιμετωπίζω σαν επαγγελματίας στην κάθε της λεπτομέρεια αυτήν τη δουλειά και έχω συνάμα τη δροσιά και τη λαχτάρα του ερασιτέχνη.

"Είμαι άνθρωπος των επιλογών."

rejected: Σε αυτά τα 42 χρόνια, μέτρησαν τα έργα και οι ρόλοι, ή οι άνθρωποι και οι συναντήσεις;

B.Κ.: Οι άνθρωποι και οι συναντήσεις, σαφέστατα! Δίνεις και παίρνεις πράγματα σε συναντήσεις με τους ανθρώπους. Κάποια πράγματα τα έκανα και γιατί βιοποριζόμουν από αυτήν τη δουλειά. Αλλά, είχα καλές συναντήσεις στην πορεία μου. Είμαι άνθρωπος των επιλογών. Τις πλήρωσα τις επιλογές μου, με έναν άλφα τρόπο, αλλά τις καταχάρηκα, τις γεύτηκα και αν γυρνούσα πίσω, πάλι τις ίδιες θα έκανα! Εμένα με ενδιαφέρουν οι διαπροσωπικές σχέσεις, η αγάπη για τους φίλους μου. Να δίνω, να προσφέρω, στους ανθρώπους του θεάτρου, που θεωρώ οικογένειά μου. Ο χώρος του θεάτρου με κάνει καλύτερο άνθρωπο. Να μην κλείνομαι στον εαυτό μου. Με "αναγκάζει" να διαβάζω καινούργιους χαρακτήρες, καινούργιες αιτίες που έγιναν τα πράγματα. Η τροπή του χαρακτήρα να γίνεται τρόπος μελέτης μέσα στο θέατρο. Να ανοίγει το τοπίο. Να "βλέπω" ανθρώπους. Ανθρώπους που συνυπάρχουμε. Να μην κλείνομαι στον δικό μου κόσμο. Αυτό μου το δίνει το θέατρο. Το θέατρο είναι μεγάλη ιστορία... Κάποιος που θα σπούδαζε τη θεατρική Τέχνη, ακόμη και αν δεν την ακολουθούσε, θα ήταν καλύτερος στην όποια δουλειά του. Μελετώντας τον απλό ρόλο ενός εργάτη που δεν έχει να φάει, έχει ένα σπίτι ή του βιομήχανου -της άλλης πλευράς, "πλουσιότερος" θα έβγαινε στο δικό του προσωπικό περιβάλλον καθημερινότητας. Μόνο έτσι θα μπορούσε να δει την "αντίπερα όχθη". Διαφορετικά, τη βλέπει, "με τζάμι" μπροστά του. Γι' αυτό σε κάνει καλύτερο άνθρωπο αυτή η δουλειά.

Βέρα Κρούσκα

rejected: Είστε επιλεκτική. Δεν θα ρίξετε πολύ νερό στο κρασί σας, σε επιλογές που κάνετε όλα αυτά τα χρόνια καριέρας.

B.Κ.: Νερό έχω ρίξει στο κρασί των επιλογών μου. Έριξα νερό, αλλά όχι πολύ. Και νερό, αν έριξα, ήταν για λίγο, κάνοντας τη δουλειά μου, μόνο όπως την ξέρω. Και αν δεν με εξέφραζε απόλυτα μια επιλογή μου, της έδινα παρόλα αυτά την ψυχή μου, δίχως ποτέ να κοροϊδέψω. Ποτέ! Δεν πήγα να τελειώσω μια παράσταση, να πάρω κάποια χρήματα και να φύγω. Ποτέ!

"Έχω ακόμα τρακ, λίγο πριν βγω στη σκηνή."

rejected: Λίγο πριν ανεβείτε στη σκηνή, υπάρχει ακόμα το τρακ;

B.Κ.: Είναι το τρακ μέσα από μια ευθύνη, στα τόσα χρόνια επικοινωνίας με το κοινό, από διαφορετικές παραστάσεις. Την ευθύνη αισθάνομαι. Το τρακ είναι περισσότερο. Έχω ακόμα τρακ, λίγο πριν βγω στη σκηνή. Δεν είναι αυτό που είχα στα πρώτα μου χρόνια. Αλλά, έχω πλέον άλλες απαιτήσεις από τον εαυτό μου. Και εκεί είναι η αγωνία μου. Να θέλω να προσπαθώ για κάτι καλύτερο. Και θέλω να βλέπω ξεκάθαρα το αποτέλεσμα στη προσπάθεια γι' αυτό το κάτι καλύτερο.

Βέρα Κρούσκα

"...η ζωή είναι μια πάλη. Και πρέπει να έχεις ταλέντο για να τη ζεις σωστά."

rejected: Όταν πρωτοξεκινούσατε στο θέατρο, συνεργαζόμενη με την Έλλη Λαμπέτη, είχατε την απόλυτη αίσθηση αυτής της συνεργασίας;

B.Κ.: Στα 18 μου χρόνια είχα την αφέλεια των χρόνων μου. Δεν κατάλαβα πως ήμουν δίπλα σε αυτό το "ιερό τέρας". Για την ακρίβεια, κατάλαβα, αλλά είχα ένα θράσος. Στην ουσία, δεν καταλάβαινα από τρακ. Θαύμαζα, αγαπούσα τη σημαντικότητα αυτής της γυναίκας, αλλά δεν θυμάμαι να είχα τρακ. Το τελευταίο επιδεινώθηκε, όσο περνούσαν τα χρόνια! (γέλια). Ξέρετε τι μου έλεγε ο Ένκε Φεζολλάρι, που είναι σκηνοθέτης μου, στις πρόβες φέτος; "Σε παρακαλώ, πίστεψε περισσότερο στον εαυτό σου"... Το θέατρο είναι μια πάλη. Σαν τη ζωή. Κι η ζωή είναι μια πάλη. Και πρέπει να έχεις ταλέντο για να τη ζεις σωστά.

Βέρα Κρούσκα

INFO Παράστασης
«Πού είναι μάνα σου μωρή» της Δήμητρας Πέτρουλα

ανεβαίνει στη σκηνή LAB του θεάτρου «Σημείο» (Χαρ. Τρικούπη 10, Καλλιθέα, τηλέφωνο: 21 0922 9579),
με την Βέρα Κρούσκα, σε σκηνοθεσία – μουσική επιμέλεια Ενκε Φεζολλάρι.
Τη θεατρική διασκευή υπογράφει η Σοφία Αδαμίδου.
Τα σκηνικά – κοστούμια είναι της Χριστίνας Κωστέα.
Φωτισμοί Ελίζα Αλεξανδροπούλου.
Παίζουν επίσης: Ορνέλα Λούτη και Αγάπη Παπαθανασιάδου. Φωτογραφίες: Κική Παπαδοπούλου. Κομμώσεις: Τασος Καστανιάς

Εκείνο το κρύο πρωινό του Γενάρη του 1946, λίγα μέτρα έξω από το σπίτι τους, δολοφονούνται ομαδικά τα περισσότερα μέλη της οικογένειας Πέτρουλα, από τις ένοπλες συμμορίες της "Χ". Το τρίχρονο κοριτσάκι της οικογένειας που επέζησε της σφαγής κατέγραψε αργότερα τα φοβερά εκείνα γεγονότα της εξόντωσης της μάνας της, των αδελφιών της, των άλλων συγγενών της, σαν μνημόσυνο για τους σκοτωμένους, σαν σιωπηλό μοιρολόι, σαν κλάμα που σταλάζει όμως από την ψυχή της ελπίδα, σαν ξέσπασμα στο παράπονο γιατί αναγκάστηκε να περάσει τόσο δύσκολα παιδικά χρόνια και να ζήσει «τρέχοντας» κι όχι αργά και φυσιολογικά.
«Πίστεψα» -σημειώνει η Δήμητρα Πέτρουλα- «πως είχα υποχρέωση να το γράψω σαν ελάχιστη ανταπόδοση στην πολύτιμη και συνάμα βαριά κληρονομιά που μου αφήσανε οι σκοτωμένοι μου γονείς και τ' αδέρφια μου. Τη ζωή τους τη χαρίσανε όπου εκείνοι πιστεύανε πως έπρεπε. Αδιαφιλονίκητο δικαίωμα τους. Σε μένα όμως, είτε το 'θελα είτε όχι, αφήσανε το σκοτωμό τους. Έτσι αποφάσισα να γράψω ρωτώντας κι όλους όσοι δεχτήκανε και δέχονται την ίδια με μένα κληρονομιά, όπου κι αν βρίσκονται, είτε στην πατρίδα μου είτε στη Χιλή είτε στη Νικαράγουα είτε στο Λίβανο είτε στην Αφρική, ή όπου αλλού. Τι θα την κάνουμε αυτή μας τη βαριά κληρονομιά; Μέτρο να μετράμε το μίσος, αίμα να ποτίζουμε την εκδίκηση, ή μαχητή ακούραστο και φύλακα ακοίμητο της Ειρήνης»;

Εβδομήντα χρόνια μετά, το έργο είναι επίκαιρο όσο ποτέ, και αναγκαίο για την αποκατάσταση της ιστορικής αλήθειας (της άρνησης της λήθης), σε μια εποχή που ιδεολογικοί απόγονοί των παραπάνω, επιδιώκουν μια συνειδητή παραχάραξη της ιστορίας, εξυμνώντας τους ως «πατριώτες».
Εβδομήντα χρόνια μετά και γίνεται τραγικά επίκαιρο, καθώς οι ιδεολογικοί απόγονοι των Ναζί προσπαθούν να βρουν κοινωνικά ερείσματα, εκμεταλλευόμενοι την εντεινόμενη κρίση και τις συνέπειες της.
Τραγικά επίκαιρο καθώς γινόμαστε μάρτυρες του δράματος των ανθρώπων που οι εμφύλιοι, οι ξένες επεμβάσεις και οι πόλεμοι στη Μέση Ανατολή και την Αφρική ξεριζώνουν από τον τόπο τους.
Εβδομήντα χρόνια μετά και το μήνυμα της πολύπαθης γενιάς είναι χαραγμένο στο μνημείο των εκτελεσμένων, που ευλαβικά έστησε η Δήμητρα Πέτρουλα: «Διαβάτη αντί μνημόσυνο/ ιστόρισε την ερημιά/ που άφησε πίσω ο διχασμός/ σαν πέρασ' απ' τη Μάνη. / Είθε ο δικός μας σκοτωμός/ και το δικό μας αίμα/ να γίνει για τους ζωντανούς/ μήνυμα συμφιλίωσης/ και προσταγή ενότητας/ ομόνοιας και ειρήνης/ να μη ρημάξει η Ελλάδα μας/ ως ρήμαξε η Μάνη».

Θέατρο «Σημείο» - Σκηνή LAB (Χαρ. Τρικούπη 10, Καλλιθέα, τηλέφωνο: 21 0922 9579)
«Πού είναι η μάνα σου μωρή;» της Δήμητρας Πέτρουλα
Με την Βέρα Κρούσκα
Θεατρική διασκευή Σοφία Αδαμίδου
Σκηνοθεσία Ένκε Φεζολλάρι
Σκηνικά – κοστούμια Χριστίνας Κωστέα
Φωτισμοί Ελίζα Αλεξανδροπούλου
Παίζουν επίσης: Ορνέλα Λούτη και Αγάπη Παπαθανασιάδου.
Παραστάσεις: Παρασκευή - Σάββατο στις 9 μμ
Κυριακή 7 μμ

συνέντευξη | γιώργος παπανικολάου
επιμέλεια | αλέξανδρος κόγκας + τάσος θώμογλου