Συνέντευξη με τον φωτογράφο που αιχμαλώτισε το πρόσωπο της προσφυγικής κρίσης

Στα φετινά βραβεία “Pulitzer” τρεις Έλληνες φωτογράφοι από την ομάδα φωτογράφων του ειδησεογραφικού πρακτορείου “Reuters”, με επικεφαλής τον φωτογράφο Γιάννη Μπεχράκη, και τα μέλη της ομάδας Άλκη Κωνσταντινίδη και Αλέξανδρο Αβραμίδη, βραβεύτηκαν για την κάλυψη της προσφυγικής κρίσης. Το rejected.gr, μίλησε με τον Αλέξανδρο Αβραμίδη για την δουλειά του ως φωτογράφο, την πορεία του στο επάγγελμα και πολλά ακόμη καίρια θέματα που αφορούν την εμπειρία του και τις στιγμές που έχει βιώσει ως φωτορεπόρτερ από το ξεκίνημα, μέχρι και σήμερα.

Αλέξανδρος Αβραμίδης

rejected: Πως ξεκίνησε η αγάπη σας για την φωτογραφία;

Α.Α.: Πάντα μου άρεσε να βλέπω εικόνες. Πρώτη φορά έπιασα φωτογραφική μηχανή όταν ήμουν 19 χρονών. Είχα δυο ασπρόμαυρα φιλμ και τράβηξα δύο θέματα. Τον πρώτο καιρό τραβούσα φωτογραφίες μόνος μου και τις εμφάνιζα σε σπίτια φίλων. Κάποια στιγμή πέρασα σε ένα ΤΕΙ λογιστικής στις Σέρρες, το οποίο δεν τελείωσα ποτέ, όμως εκεί υπήρχαν κάποια νομαρχιακά προγράμματα φωτογραφίας, έκανα κάποια σεμινάρια, μου άρεσε ακόμη περισσότερο και αποφάσισα πως θέλω να ασχοληθώ με αυτό. Έπειτα πήγα στην Αθήνα, το σπούδασα κι έτσι ξεκίνησα να ασχολούμαι επαγγελματικά.

Αλέξανδρος Αβραμίδης

rejected: Η ενασχόληση με το φωτορεπορτάζ πως προέκυψε;

Α.Α.: Το φωτορεπορταζ υπήρξε από το ξεκίνημα. Μου είχε δοθεί το 91’ η ευκαιρία να πάω στην Αλβανία όπου τράβηξα τις πρώτες μου φωτογραφίες-ντοκουμέντα σε ένα συσσίτιο που γινόταν εκεί. Έπειτα το 94, δημοσιεύτηκε η πρώτη μου δουλειά στο περιοδικό “Έψιλον”. Επρόκειτο για κάποια συνθήματα σε ένα στρατιωτικό καφενεδάκι της “ΕΛΔΥΚ”, τα οποία άφηναν οι φαντάροι από το 75’ και μετά. Ήμουν εκεί φαντάρος και τράβηξα φωτογραφίες, οι οποίες τελικά δημοσιεύτηκαν. Το 99’ το ινστιτούτο “Γκαίτε” μου πρότεινε να κάνω ένα φωτογραφικό πρότζεκτ για τους μετανάστες στα πλαίσια μιας έκθεσης, γεγονός το οποίο μου έδωσε μια διαφορετική ώθηση να ασχοληθώ με ένα πρότζεκτ σε βάθος χρόνου -καθώς με το συγκεκριμένο θέμα ασχολήθηκα περίπου ένα οχτάμηνο-. Σταδιακά ήρθαν προτάσεις και συνεργασίες με διάφορα περιοδικά και έντυπα και έτσι, καθιερώθηκαν στον χώρο του φωτορεπορτάζ.

rejected: Πως έτυχε και βρεθήκατε στην Ειδομένη; Ποια ήταν η πιο σοκαριστική στιγμή της αποστολής σας;

Α.Α.:Στα πλαίσια της επαγγελματικής μου συνεργασίας με το πρακτορείο “Reuters”, κλήθηκα να καλύψω την αποστολή.
Στην Ειδομένη υπήρχε μια κατάσταση με διάφορες ψυχολογικές μεταπτώσεις. Το φινάλε αποτέλεσε η δραματική κατάσταση αποκλεισμού κόσμου, ο οποίος, προσπαθούσε να περάσει τα σύνορα αλλά η Ειδομένη δεν ήταν πάντα ένα σοκαριστικό τοπίο. Στο ξεκίνημα αποτελούσε μια πύλη εξόδου προς την Ευρώπη και όταν έφταναν οι άνθρωποι εκεί ήταν πολύ χαρούμενοι γιατί κατάφεραν να περάσουν ακόμη ένα εμπόδιο και έφταναν πιο κοντά στον στόχο τους. Σίγουρα είναι σοκαριστικό το θέαμα ανθρώπων που βρίσκονται σε άσχημη κατάσταση και έχουν πλάσει ένα όνειρο για μια καλύτερη ζωή, το οποίο ανακόπτεται βίαια. Δεν υπήρχε, όμως, αυτό εξ αρχής.

Αλέξανδρος Αβραμίδης

rejected: Ποια είναι η ιστορία πίσω από τον άνθρωπο με το ραμμένο στόμα;

Α.Α.:Επρόκειτο για μια ομάδα 12 ή 13 Ιρανών, οι οποίοι αποτελούσαν την πρώτη ομάδα αποκλεισμού από την είσοδο στην χώρα στα τέλη Νοεεμβριού και η κίνησή τους αποτελούσε μια μορφή διαμαρτυρίας. Αποφάσισαν να κάνουν απεργία πείνας και ράψουν τα στόματα τους. Προφανώς η αντίδρασή τους πρόκειται και για θέμα κουλτούρας. Υπήρχαν στα σύνορα διάφορες πληθυσμιακές ομάδες και εθνότητες, κάθε μια εκ των οποίων, δρούσε διαφορετικά ανα περίπτωση. Οι εν λόγω άνθρωποι, επέλεξαν να εκφραστούν με αυτόν τον τρόπο.

rejected: Ποια είναι η προσωπική σας άποψη για το προσφυγικό;

Α.Α.:Καταρχήν θα πρέπει να γίνει σαφής η διάκριση μεταξύ πρόσφυγα και μετανάστη. Πρόσφυγας είναι ένας άνθρωπος, του οποίου η ζωή βρισκόταν σε κίνδυνο λόγω πολέμου ή πολιτικών πεποιθήσεων, οπότε, αναζητά διαφυγή σε ένα πιο ασφαλές μέρος. Μετανάστης είναι ο άνθρωπος, ο οποίος -συνηθέστερα για οικονομικούς λόγους- εγκαταλείπει την χώρα του και πηγαίνει σε μια άλλη αναζητώντας μια περισσότερο εύπορη ζωή. Όσον αφορά το προσφυγικό, πιστεύω πως σαφώς όταν ένας άνθρωπος κινδυνεύει σε ένα περιβάλλον, ο “πολιτισμένος” κόσμος, οφείλει να τον υποδεχθεί και να του παρέχει ασφάλεια και καλύτερη ποιότητα ζωής. Οι πρόσφυγες προστατεύονται βάσει διεθνών συνθηκών και ο καθένας μας μπορεί να βρεθεί στην θέση τους. Δεν πρόκειται για μια αυθαίρετη κίνηση, της οποίας η αντιμετώπιση επαφίεται στην καλή - η μη- βούληση ενός λαού. Το σύγχρονο μεταναστευτικό πηγάζει από τις διάφορες οικονομικές ανισορροπίες, οι οποίες υπάρχουν στην κοινωνία. Φυσικά, όταν ένας άνθρωπος θεωρεί πως απειλείται στην χώρα του, θα αναζητήσει ένα καλύτερο μέλλον κάπου αλλού. Το κατά πόσο οι ανεπτυγμένες χώρες είναι σε θέση να δεχθούν όλον αυτόν τον κόσμο, αποτελεί ένα άλλο ερώτημα με πολλές προεκτάσεις.

Αλέξανδρος Αβραμίδης

rejected: Έπειτα από την απόκτηση του βραβείου “Pulitzer”, οι προσδοκίες του κόσμου, αλλά και οι προσωπικές σας προσδοκίες, αυξήθηκαν;

Α.Α.: Το “Pulitzer” αποτέλεσε ένα συλλογικό βραβείο του πρακτορείου “Reuters” για την κάλυψη τις προσφυγικής κρίσης. Απονεμήθηκε σε 8 φωτογράφους για 17 φωτογραφίες και μέσα στους βραβευθέντες ήμουν κι εγώ. Σαφώς το βραβείο έφερε και δημοσιότητα στο πρόσωπο μου και όπως είναι λογικό, μαζί με την χαρά της αναγνώρισης υπάρχει και μια μεγαλύτερη ευθύνη όσον αφορά τις προσδοκίες του κόσμου. Απο κει και πέρα, το μέλλον θα δείξει!

rejected: Ποια πιστεύετε πως είναι τα εφόδια ενός επιτυχημένου φωτογράφου;

Α.Α.: Δεν είμαι ο πλέον αρμόδιος να απαντήσω σ’ αυτό! Δεν είμαι από τους ανθρώπους που κυνηγούν την καταξίωση, ούτε μπήκα ποτέ στην διαδικασία να αποκτήσω βραβεία και αυτό όχι επειδή δεν τα θεωρώ άξια λόγου ή τα σνομπάρω απλώς αυτό αποτέλεσε την προσωπική μου στάση.

Αλέξανδρος Αβραμίδης

rejected: Πιστεύετε πως υπάρχει μέλλον στον χώρο του φωτορεπορτάζ;

Α.Α.:Αυτή τη στιγμή υπάρχει οικονομική κρίση, αλλά και κρίση του τύπου παγκοσμίως. Αυτά τα δύο πράγματα συνδυαστικά καθιστούν ένα πολύ δύσκολο εργασιακό και ανταγωνιστικό περιβάλλον. Υπάρχει ακόμη το επάγγελμα του φωτορεπόρτερ, όμως -όπως και πολλά άλλα- βρίσκεται σε κρίση.

rejected: Ποια ήταν η πιο δυνατή στιγμή που είχατε ως φωτορεπόρτερ;

Α.Α.:Είναι δύσκολο να βάλω διαβαθμίσεις καθώς υπήρχαν πολλές δυνατές στιγμές. Η κάλυψη της προσφυγικής κρίσης σαφώς είχε στιγμές κορύφωσης, οι οποίες ήταν πολύ δυνατές. Για παράδειγμα, όταν έπεφταν χημικά από την Σκοπιανή αστυνομία κατά την περίοδο του τελικού αποκλεισμού τον Φλεβάρη, ζήσαμε απίστευτα έντονες στιγμές καθώς η ρίψη των χημικών έγινε ξαφνικά, αναπάντεχα και βίαια. Όταν, λοιπόν, εκείνη τη στιγμή λες “τα έχω παίξει” και βλέπεις δίπλα σου ένα παιδάκι, το οποίο, έχει δεχτεί τις ίδιες ποσότητες χημικών με εσένα, καταλαβαίνεις πόσο δύσκολη είναι η κατάσταση.
Όμως, καθώς στο ρεπορτάζ έχεις να κάνεις με ανθρώπους -και πολλές φορές με ανθρώπους που βρίσκονται σε οριακές καταστάσεις- είναι δύσκολο να μην συγκινηθείς και να μην ευαισθητοποιηθείς με όσα βλέπεις. Γι αυτό είναι δύσκολο και να ξεχωρίσεις κάποιες στιγμές.

Αλέξανδρος Αβραμίδης

rejected: Ποια είναι η άποψή σας για την συγχαρητήρια επιστολή του πρωθυπουργού προς τους βραβευθέντες με “Pulitzer” και για την δήλωσή του πως “ευαισθητοποιήσατε την κοινή γνώμη”;

Α.Α.: Ήταν ευχάριστο το γεγονός πως ο πρωθυπουργός της χώρα αποφάσισε να τιμήσει τους φωτογράφους που βραβεύθηκαν με “Pulitzer”, ανάμεσα σ’ αυτούς και εμένα. Από κεί και πέρα, κάθε φωτογράφος που ασχολήθηκε με το προσφυγικό, έβαλε το λιθαράκι του προκειμένου να ενημερωθεί και να ευαισθητοποιηθεί η κοινή γνώμη. Άλλωστε αυτός είναι και ο σκοπός του φωτορεπορτάζ.

Αλέξανδρος Αβραμίδης

rejected: Από δω και πέρα τι υπάρχει στο πρόγραμμα;

Α.Α.: Ο,τι προκύψει!

Πολλά συγχαρητήρια, λοιπόν, σε έναν φωτογράφο, ο οποίος μεταξύ άλλων- προάγει την ρεαλιστική ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των πολιτών και έχει σίγουρα πολύ μέλλον μπροστά του. Με την ευχή τα κλικ του να γίνουν αφορμή πολλών συζητήσεων και προβληματισμών!

συνέντευξη | νίκη ζερβού
φωτογραφίες | λευτέρης τσινάρης
επιμέλεια | τάσος θώμογλου + οδυσσέας κοσμάτος