Αυθεντικά και ρεμπέτικα!

Αφορμή για το άρθρο που ακολουθεί αποτέλεσε ο παιδικού τύπου ενθουσιασμός του Γρηγόρη, κάθε φορά που μου μιλούσε για τα ‘’Γιούργια’’. Από την μεγάλη του χαρά, προσπάθησε κάποια στιγμή να με πάρει αγκαλιά, αλλά τελικά δεν χώρεσα. Γυάλιζε το μάτι του κάθε φορά που μιλούσε για τις ώρες που περνάνε με την κομπανία τραγουδώντας, γράφοντας μουσική, στίχους, και συζητώντας μέχρι τα ξημερώματα για το ρεμπέτικο τραγούδι. Όταν έφτασε η ώρα για την ηχογράφηση του cd, νομίζω ότι κόντεψε να εκραγεί από χαρά. Πραγματικά νομίζω ότι είναι πολύ δύσκολο να περιγράψω με λόγια αυτόν τον ενθουσιασμό, αλλά τουλάχιστον θα το επιχειρήσω. Η αλήθεια είναι ότι δεν είχα σαφή εικόνα για την ιστορία ρεμπέτικου. Ως φανατικός όμως υπέρμαχος της άποψης ότι η μουσική δεν έχει επί της ουσίας σύνορα και όρια, θέλησα να μάθω μερικά πράγματα για ένα είδος, για το οποίο, το μόνο που γνώριζα ως τότε ήταν ότι σίγουρα έχει μόνο θερμούς και πιστούς υποστηρικτές. Από την πρώτη στιγμή που γνώρισα και τα υπόλοιπα ‘’γιούργια’’, τον Αντώνη και την Μαριάννα, κατάλαβα ότι τελικά δεν είναι μόνο ο Γρηγόρης που έχει πρόβλημα. Είναι ομαδικό το θέμα. Πολύ απλά, ζούνε για την μουσική. Κατευθείαν άρχισαν να μιλάνε για το ρεμπέτικό και το λαϊκό τραγούδι σαν να μην υπάρχει αύριο. Αγαπημένο θέμα της συζήτησης, οι ρίζες του και η πορεία του μέσα στον χρόνο. Από την ώρα που βρεθήκαμε, μέχρι να βγάλει η Χριστίνα την πρώτη φωτογραφία, πέρασαν δύο ώρες,ομολογουμένως χωρίς να το καταλάβω. Δεν φανταζόμουν ότι έκρυβε τόσα πράγματα μέσα της η λέξη ρεμπέτικο. Άκουσα πράγματα που μου έκαναν μεγάλη εντύπωση και η αλήθεια είναι ότι κάποια στιγμή που τα παιδιά έπιασαν τα όργανα και αυθόρμητα άρχισαν να τραγουδούν, μαγευτήκαμε και εγώ αλλά και ο κόσμος που μαζεύτηκε αυθόρμητα γύρω μας. Τα κομμάτια που ακούγαμε , ήταν κάτι σαν φυσική συνέχεια και μεταφορά στο σήμερα, μίας ιστορίας που ξεκίνησε πολλά χρόνια πριν.

κείμενο | σίμος παράσχος */* φωτογραφίες | χριστίνα βρύζα */* επιμέλεια | ιάκωβος καγκελίδης + τάσος θώμογλου
Γιούργια
Γιούργια
Γιούργια

Ιστορία, η οποία έχει τρομερό ενδιαφέρον και άπειρες λεπτομέρειες, από τις οποίες ξεχώρισα κάποιες που μου έκαναν ιδιαίτερη εντύπωση. Μέσα στους πρώτους Έλληνες λοιπόν που έφτασαν από την Μικρά Ασία, υπήρχαν και πολλοί μουσικοί, αρκετοί εξ αυτών με σπουδές και μάλιστα πολύ υψηλού επιπέδου για τα δεδομένα της εποχής. Γνώριζαν από νότες, μέχρι και Βυζαντινή μουσική. Ανάμεσα σε αυτούς ήταν και κάποιοι που έφεραν μαζί τους όργανα, παρόμοια με το μπουζούκι. Μάλιστα, επειδή γύρω στο 1935, υπήρχε πληθώρα τραγουδιών που αναφερόταν σε ουσίες, σε τεκέδες, και σε άλλες παρεμφερείς δραστηριότητες… απαγορεύτηκε το μπουζούκι. Κι όμως σωστά διάβασες. Όπως επίσης απαγορεύτηκε και η κατοχή του και η μεταφορά του και οτιδήποτε είχε να κάνει με αυτό, καθώς θεωρήθηκε υπεύθυνο για πολλά και διάφορα κοινωνικά δεινά! Όμως η δίψα των μουσικών δεν έσβηνε με τίποτα, κι έτσι ανακάλυψαν τον μπαγλαμά, για να τον κρύβουν μέσα στα μανίκια, όταν ‘’έτρωγαν πέσιμο’’ στον δρόμο αλλά και στους τεκέδες. Δύο χρόνια φυλάκιση με συνοπτικές διαδικασίες παρακαλώ, εάν είχες μπουζούκι στα χέρια σου. Κάπως έτσι λοιπόν γεννήθηκε το ρεμπέτικο στην Ελλάδα. Δημιουργήθηκαν δύο μεγάλες σχολές. Η πρώτη, η σχολή του Πειραιά, (η οποία προυπήρχε αλλά σε τελείως διαφορετική μορφή) και η δεύτερη αυτή της Θεσσαλονίκης. Ούτι και λαούτο συνάντησαν τα αρχοντορεμπέτικα και τους μπαγλαμάδες, σε μια πολυτελέστατη μουσική γαμήλια τελετή.

Γιούργια
Γιούργια
Γιούργια

Η πίκρα του διωγμού και του ξεριζωμού ήταν αφορμή και αιτία για να αποτυπωθεί ο πόνος στο πεντάγραμμο. Αυτό το ρεύμα που ήρθε από την Μικρά Ασία, ενώθηκε με τις ήδη υπάρχουσες μουσικές τάσεις του τόπου, με αποτέλεσμα να γεννηθεί το λαικό τραγούδι στην πρώτη του μορφή. Βαμβακάρης, Τσιτσάνης, Καλδάρας και άλλοι πολλοί, αρχίζουν λοιπόν να βάζουν το ρεμπέτικο τραγούδι σιγά σιγά μέσα στα σπίτια και να τα κάνουν ευρέως γνωστό.

Γιούργια

- Τι είναι αυτό που σας ωθεί να ασχολείστε με το ρεμπέτικο με τέτοια χειμαρρώδη αγάπη;

Γ: Ο κόσμος είναι μέχρι και σήμερα ταπεινωμένος, τσαλακωμένος, νιώθει αδικημένος σε πολλούς τομείς και πιστεύουμε ότι το ρεμπέτικο είναι μια μορφή διαμαρτυρίας και έκφρασης. Γενικότερα το λαικό τραγούδι, μας δίνει την δυνατότητα να αναφερθούμε σε πράγματα τα οποία θα λέγαμε με φίλους σε μια απλή κουβεντούλα. Για παράδειγμα, για μας το κρασί, είναι ‘’γιατρικό’’ που σε κάνει να ξεχνιέσαι από την καθημερινότητα. Όπως επίσης και ο έρωτας είναι ένα θέμα που ο καλύτερος τρόπος να το εκφράσεις είναι το τραγούδι. Είναι μεγάλο καταφύγιο η μουσική, που χωράει μέσα δεκάδες συναισθήματα.

- Στίχους ποιος γράφει;

Γ: Όλα τα κομμάτια είναι συλλογική προσπάθεια και δουλειά. Έτσι το βλέπουμε. Υπήρχαν κάποιοι γραμμένοι στίχοι, δουλεύαμε παράλληλα τις μελωδίες και έγινε ένα πάντρεμα απ όλους μας. Δεν έχει σημασία ποιος έκανε τί. Έγινε όλο πολύ αυθόρμητα και με πολύ μεράκι. Σκέψου ότι έχουμε πολλά ακόμα τραγούδια τα οποία πρόκειται να ηχογραφήσουμε πολύ σύντομα και κάποια άλλα που τα δουλεύουμε ήδη . Θεωρούμε ότι ο ένας συμπληρώνει την σκέψη και την ψυχή του άλλου. Τα τραγούδια έχουν αφορμή βιώματα της καθημερινότητας. Αγάπη, στεναχώριες, όνειρα, αφραγκιές, πόνο, χαρά, και οτιδήποτε άλλο μπορείς να φανταστείς.

- Για πείτε μου ένα παράδειγμα για το πώς προέκυψε κάποιο τραγούδι από το cd, έτσι να έχω πιο σαφή εικόνα

Γ: Χωρίς πολύ σκέψη θα σου πούμε για το dejavu. Ένα απόγευμα στην Καλλικράτεια ,είχαμε κουβεντούλα με μια φίλη μουσικό, η οποία κάποια στιγμή πάνω στην συζήτηση ανέφερε την λέξη dejavu και ζήτησε να γράψουμε στίχους για ένα κομμάτι με αυτόν τον τίτλο. Αυτό έγινε μέσα στην επόμενη ώρα και η μουσική ήταν έτοιμη το επόμενο πρωί. Ήταν τόσο όμορφη βραδιά και τόσο έντονη η συζήτηση που είχαμε , που όλο έγινε αυθόρμητα και με πολύ αγάπη. Τόσο απλά.

- Η λέξη dejavu σε ρεμπέτικο τραγούδι; Πρωτότυπο και ταυτόχρονα κάπως τολμηρό;

Γ: Παρόλο που η λέξη dejavu μπορεί στα αυτιά πολλών να ακούγεται ξενική σε σχέση με το ύφος του ρεμπέτικου, εμείς είχαμε αντίθετη άποψη. Αυτό σημαίνει για μας γνήσιο τραγούδι βγαλμένο από την ψυχή. Να βγει όπως ακριβώς το νιώθουμε. Μήπως το ΄΄γιαχαμπίμπι’’ δεν είναι ξενική λέξη; Δεν έχει καμία σημασία για μας. Όλα τα πράγματα εξελίσσονται, και η μουσική εξελίσσεται, γι αυτό και δεν είχαμε κανέναν ενδοιασμό να χρησιμοποιήσουμε την συγκεκριμένη λέξη.

Γιούργια

- Το "γιατρικό" ποια ιστοριούλα κρύβει;

Γ: Μπορεί να ακουστεί λίγο κοινότυπο, αλλά σήμερα υπάρχει στον αέρα μια σχετική απαισιοδοξία για το μέλλον. Δεν είναι άσχημο συναίσθημα να γνωρίζεις από τώρα ότι τα σημερινά παιδιά υποφέρουν από ‘’μελλοντική ανεργία’’; Είναι πολύ λίγα αυτά που μπορούμε να κάνουμε γι αυτό το πρόβλημα και αυτό είναι που μας ώθησε να εκφράσουμε αυτόν τον καημό στο συγκεκριμένο κομμάτι. Και ασχέτως που δεν το παραδέχεται κανένας, όλοι κρύβουμε μέσα μας μια σχετική αγωνία για το μέλλον.

- O στίχος "χαμένη η σκέψη μου να ψάχνω μες στο πλήθος, χωρίς ελπίδα έναν άνθρωπο να βρω" βγάζει λίγο πόνο ή μου φαίνεται;

Γ: Νομίζω ότι τα λέει όλα γι αυτό που ζούμε σήμερα. Είμαστε ο ένας πάνω και δίπλα στον άλλον, αλλά παράλληλα είμαστε εντελώς μόνοι. Ο καθένας έχει φτάσει να κοιτάει τον εαυτό του και να μην ασχολείται με τα προβλήματα του διπλανού. Όλοι ψάχνουμε ένα στήριγμα ,χωρίς όμως να έχουμε την τάση να βοηθήσουμε κανέναν. Και το οξύμωρο είναι ότι αυτά τα συναισθήματα και οι σκέψεις μας εκφράζονται μέσα από ένα τσιφτετέλι ,που είναι κατεξοχήν εύθυμος σκοπός και σου ανεβάζει την διάθεση. Κι όμως βρίσκονται πολύ αρμονικά οι δύο αντίθετοι αυτοί κόσμοι ,χάρη στην μαγεία που κρύβει η μουσική.

- "θα την κλέψω την καρδιά σου με σκοπό ρεμπέτικο"… (Ο Γρηγόρης εδώ το τερματίζει)

Γ: Ήθελα τόσο να τραγουδήσω αυτόν τον στίχο. Έβγαινε με τόση δύναμη από μέσα μου που τρόμαζα. Δείχνει νομίζω το τι πραγματικά σημαίνει ρεμπέτικο για μένα. Είναι τρόπος έκφρασης και τρόπος ζωής ,αλλά όχι με την τυπική σημασία του όρου. Είναι ο πιο δυνατός τρόπος για να εκφράσει ο άνθρωπος τα πιο γνήσια συναισθήματά του. Μπορεί να θεωρείται παλιό είδος μουσικής με καταβολές που χάνονται στο παρελθόν, αλλά για εμάς είναι μουσική. Όπως όλα τα είδη της μουσικής, απ όπου κι αν προέρχονται, ό,τι κι αν πρεσβεύουν. Αρκεί να είναι έκφραση ψυχής και όχι ένα απρόσωπο εμπόρευμα. Αυτό βγάλαμε κι εμείς με τα κομμάτια μας. Πράγματα που έχουμε να πούμε και να μοιραστούμε. Αλλιώς δεν υπάρχει λόγος να γράφει κάποιος μουσική, αν δεν έχει πραγματικά κάτι να πει μέσα από τα κομμάτια του.

- Η ηχογράφηση σαν εμπειρία;

Γ: Στην αρχή ήμασταν λίγο αγχωμένοι αλλά μόλις ξεκινήσαμε να παίζουμε, τα ξεχάσαμε όλα και το απολαύσαμε όσο δεν φαντάζεσαι. Παίξαμε όλοι μαζί live την ώρα της ηχογράφησης και αυτό ήταν κάτι που μας άρεσε πολύ σαν εμπειρία. Το προτιμήσαμε από το να γράφουμε ο καθένας ξεχωριστά. Επίσης αυτό καθρεπτίζει την πραγματική εικόνα των μουσικών. Αυτό που ακούει ο ακροατής στο cd είναι αυτό που θα ακούσει και όταν έρθει να μας δει. Απλό και γνήσιο, όπως βγαίνει απ την ψυχή μας. Ούτε διορθώσεις ούτε παρεμβάσεις. Όλα τα κομμάτια του cd είναι αυθεντικά, όπως τα πρωτοσκεφτήκαμε και τα δοκιμάσαμε. Ανυπομονούμε να ξεκινήσουμε να γράφουμε και πάλι. Ήταν πολύ σημαντική εμπειρία ,αν και πρωτόγνωρη.

Γιούργια
Γιούργια
Γιούργια

- Τελικά… λίγο οι ιστορίες για τους τεκέδες, λίγο οι παρανομίες, λίγο ο καβατζωμένος μπαγλαμάς κάτω από το μανίκι, λίγο τα ξενύχτια του Jimmy Hendrix στο μαγαζί που εμφανίζονταν ο Μανώλης Χιώτης, μου έβγαλαν κάτι. Νομίζω ότι θα μπαίνω με ντου στα στέκια που θα εμφανίζεστε τον χειμώνα.

Γ: Γιούργια φίλε!

=κείμενο | σίμος παράσχος
φωτογραφίες | χριστίνα βρύζα
επιμέλεια | ιάκωβος καγκελίδης + τάσος θώμογλου