"Πίσω από το κακό", μα ένα βήμα μπροστά

Τον γνώρισα στην πρώτη έκθεση φωτογραφίας μου. Εκείνος έπινε τον καφέ του στο μπαρ και ήταν χωμένος μέσα στο βιβλίο του και στις σημειώσεις του. Τον πρόσεξα. Είναι ο άνθρωπος που προσέχεις χωρίς να κάνει περιττό θόρυβο η παρουσία του. Σηκώθηκε και με πλησίασε. Μου ζήτησε λεπτομέρειες για ένα μου κάδρο, του ζήτησα λεπτομέρειες για το βιβλίο του. Και να, 6 χρόνια μετά, ήρθε η στιγμή της παρουσίασής του. Μετά απο πολύ γράψιμο, ανταλλαγή κειμένων και απόψεων. Η πένα του ωρίμασε, η γράφη του εξελίχθηκε και το «Πίσω απ’ το κακό» ήταν πλέον γεγονός.

συνέντευξη | χάιντι σεραφειμίδου */* φωτογραφίες | λευτέρης τσινάρης */* επιμέλεια | τάσος θώμογλου + ιάκωβος καγκελίδης
Παναγιώτης Περάκης
Παναγιώτης Περάκης

rejected: Παναγιώτη, τι υπάρχει πίσω από το κακό; Πιο πολύ κακό ή το απόλυτο καλό;

Π.Π.: Θα μπορούσαμε να μιλάμε για μήνες αναφορικά με το τι υπάρχει πίσω απ’ το κακό και πάλι να βρισκόμασταν στην ίδια θέση, στην ίδια ερώτηση, γνωσιολογικά, όχι πολύ μακριά απ’ το σημείο που είχαμε ξεκινήσει. Ίσως, μια απ’ τις αιτίες αυτής της, σχεδόν, αυτιστικής αναζήτησης, να είναι η απάντηση μιας άλλης ερώτησης που συγγενεύει με την προηγούμενη. Είναι η ερώτηση: Τι είναι κακό;

Είναι μόνο ένα αποτέλεσμα; Όπως αυτό της ρουλέτας ή του αριθμού που φέρνουν δύο ζάρια ή μήπως είναι ένα σύμπλεγμα γεγονότων πίσω στο χρόνο που αλληλεπιδρούν διαλεκτικά; Αν σ’ αυτή τη σκέψη προστεθεί το γεγονός πως ένα μεγάλο κομμάτι της κάθε ισχύουσας ηθικής επινοήθηκε στο μακρινό, έως πολύ μακρινό παρελθόν, από άτομα αναμφισβήτητα ανίκανα και ανάξια να επινοήσουν ηθικούς κανόνες -ασύλληπτα ευνοημένα απ’ τις συγκυρίες της εποχής τους- καταλαβαίνει κανείς πως η Ηθική, είναι ένα απ’ τα πιο ‘’ταλαιπωρημένα’’ θέματα της ανθρώπινης σκέψης.

Συμφωνώ όμως απόλυτα με το παρακάτω: πως πίσω απ’ το κακό ή το καλό -ό,τι κι αν είναι το καθένα- υπάρχουν δυνητικότητες από όλο το εύρος των δύο άκρων, στον κάθε ένα από μας, και απ’ τις οποίες οι περισσότερες μας είναι άγνωστες. Μερικές μάλιστα λογοκρίνονται αγρίως, πριν γίνουν πραγματικότητα…

rejected: Πιστεύεις πως ο ήρωας του βιβλίου σου θα μπορούσε να ζει και να αναπνέει στην καθημερινή ζωή της τωρινής Ελλάδας;

Π.Π.: Διαβάζοντας κάποιος το μυθιστόρημα βλέπει πως δεν αναφέρεται ο χρόνος ούτε όμως και ο τόπος εξέλιξης των γεγονότων. Θεωρώ πως αυτή και μόνο η συνθήκη σου επιτρέπει να μεταφέρεις τον κεντρικό ήρωα σε οποιοδήποτε μέρος του πλανήτη αλλά και σε όποια χρονική περίοδο επιθυμείς. Αλλά ακόμα και αν δεν ίσχυε κάτι τέτοιο, η νοητή μεταφορά σε χρόνο και χώρο θα ήταν εξίσου εφικτή.

Κι αυτό γιατί οι κοινωνίες, παγκοσμίως, δεν έχουν καλυτερεύσει όσο εμείς θέλουμε να νομίζουμε. Φυσικά, ο καθένας έχει το δικαίωμα να φτιάξει ένα παράλληλο σύμπαν όπου αυτοϊκανοποιείται υπαρξιακά, θεωρώντας πως ανήκει σε ένα πιο εξελιγμένο είδος -π.χ. σε σχέση με τον άνθρωπο του 12ου, του 15ου ή του 18ου αιώνα- ξεχνώντας πως οι όποιες βελτιώσεις στο γίγνεσθαι που ζούμε, έχουν έρθει ΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΑ και με το μαχαίρι στον λαιμό, κυρίως λόγω των οικονομικών δομών που άρχισαν να αλλάζουν ριζικά εδώ και δύο αιώνες. Αν φυσικά αναλογιστούμε τον 20ο αιώνα, ακόμα και το auto-da-fé μοιάζει πιο αναμενόμενο και έλλογο, αναφορικά με τις ευρύτερες κοινωνικό-πολιτικό-θρησκευτικές της εποχής του. Συνεπώς, αφού τα πράγματα δεν έχουν αλλάξει παρά μόνο στο τσόφλι τους, ο κεντρικός ήρωας, με κάποιες μικρές αλλαγές σε λεπτομέρειες του μυθιστορήματος, θα μπορούσε να είναι εξόριστος στοχαστής στην εποχή της αρχαίας Αθήνας, κυβερνητικά στιγματισμένος στην Αμερική του ‘50, αντιφρονούντας τρόφιμος στα γκούλαγκ της Ρωσίας, φυλακισμένος δημοσιογράφος στην Τουρκία του Ερντογάν, και γιατί όχι, ένας Τυχαίος στην Ελλάδα του 2016.

Παναγιώτης Περάκης
Παναγιώτης Περάκης

rejected: Φυλακές το βασικό σκηνικό του βιβλίου σου. Σαν να αυξάνονται οι «φυλακές» του κόσμου τελευταία

Π.Π.: Δεν γνωρίζω αν αυξάνονται οι φυλακές στις μέρες μας σε σχέση με τον προηγούμενο αιώνα ή την προηγούμενη χιλιετία –πάντα υπήρχαν, με διαφορετικούς όρους κάθε φορά. Αν μιλάμε για το πως ορίζεται η φυλακή σήμερα ή για το πώς αυτός θεσμός εξελίχθηκε, τότε ίσως να πρέπει να αφήσουμε το θέμα στον Φουκώ. Το ξέρει καλύτερα.

Το γεγονός ότι στα σωφρονιστικά ιδρύματα βρίσκονται, κατά κύριο λόγο, άτομα που για διάφορες αιτίες δεν άντεξαν σε φυλακές (καταπίεση) που τους είχαν επιβληθεί στο παρελθόν -φυλακές απ’ τις οποίες απουσίαζαν τα σιδερένια κάγκελα- νομίζω πως έχει να μας προσφέρει αμεσότερη τροφή για σκέψη.

rejected: Είναι το πρώτο βιβλίο που γράφεις;

Π.Π.: Είναι το πρώτο έργο που εκδίδω αλλά όχι το μοναδικό που έχω γράψει.

rejected: Ζεις στην Αθήνα. Σου παρέχει άλλες προοπτικές από τη Θεσσαλονίκη;

Π.Π.: Εξαρτάται. Σε ποιον τομέα; Στα περί συγγραφής; Στα περί ποιότητας ζωής; Ή μήπως γενικά; Γενικά λοιπόν απαντώντας, θα έλεγα πως οι ελάχιστοι μήνες που βρίσκομαι εδώ δεν μου επιτρέπουν να δώσω μια θετική ή αρνητική απάντηση, με σιγουριά. Νομίζω όμως πως σε μερικές περιπτώσεις μπορείς να πεις ότι υπάρχουν περισσότερες προοπτικές στην Αθήνα. Αν φυσικά τις δεις, μέσα σε όλο αυτόν το χαμό που υπάρχει τριγύρω, γιατί αν δεν τις δεις, θα’ ναι σαν να μην υπάρχουν.

Παναγιώτης Περάκης
Παναγιώτης Περάκης

rejected: Είσαι αισιόδοξος; Μπορείς να γράφεις και να εμπνέεσαι αν όλα πάνε καλά γύρω σου ή είναι απαραίτητη και λίγη απαισιοδοξία; Έστω της στιγμής.

Π.Π.: Το δίπολο αισιοδοξία- απαισιοδοξία συγγενεύει κάπου στο βάθος, με την έννοια της ελπίδας. Και τα δύο είναι πίστεις που σχετίζονται με το μέλλον, το οποίο φυσικά μας είναι άγνωστο, άρα το να λες γενικά πως είσαι αισιόδοξος ή απαισιόδοξος συνιστά μια -σχεδόν- υπερβατική πεποίθηση για την έκβαση του μέλλοντος -μια πεποίθηση με δύο αντίθετες όψεις. Δυσκολεύομαι επομένως να δώσω μια μονολεκτική απάντηση. Προτιμώ το δίπολο: θετικά σίγουρος-αρνητικά σίγουρος ή αλλιώς, τίποτα. Όσο αφορά την κρυφή διαλεκτική της έμπνευσης, νομίζω πως περισσότερο επιδράει το πώς αντιδράς, εσωτερικά, στα γεγονότα, παρά τα γεγονότα καθαυτά. Μπορεί υπό παρόμοιες συνθήκες να βιώσεις διαφορετικά πράγματα. Μπορεί η μια ερμηνεία να δώσει έμπνευση, ενώ η άλλη όχι. Κάποιες φορές ακόμα, η έμπνευσή δεν έχει σχέση μόνο με την παρούσα φάση, αλλά και με το πώς τη συνδέεις με το παρελθόν σου. Όσο αφορά το συγκεκριμένο θέμα, όλα είναι σχετικά.

συνέντευξη | χάιντι σεραφειμίδου
φωτογραφίες | λευτέρης τσινάρης
επιμέλεια | τάσος θώμογλου + ιάκωβος καγκελίδης