R

e

j

e

c

t

e

d

W

r

i

t

i

n

g

image

Πάλι το ίδιο τροπάριο;

Η ιστορία που σημάδεψε την υμνογράφο Κασσιανή

Η Κασσιανή πριν γίνει Αγία υπήρξε ωραίο μωρό.

Όταν αγιοποιείσαι και μετά γίνεσαι ένα με τους υπόλοιπους: θλιμμένο βλέμμα και τουρμπάνι αντί για μαλλιά, καλαμάκι για μύτη, προγούλι και φρύδι με το μέτρο. Πιο πολλές διαφορές βρίσκεις ανάμεσα στον Δρακουμέλ και τον Μητσοτάκη παρά ανάμεσα στην Αγία Κασσιανή και την Αγία Πελαγία, ας πούμε. Πάντως αυτή λένε πως real life υπήρξε καλλονή από τις λίγες, περπατούσε στο δρόμο και δεν βρισκόταν Βυζαντινός που να μην φωνάξει: «γεια σου τσολιά μου…» ή κάτι αντίστοιχο. Ήταν τόσο μεγάλη λοιπόν η γοητεία της που ανάμεσα σε όλες της γυναίκες της αυτοκρατορίας (τον 8ο μ.Χ. αιώνα ήταν ακόμη μπόλικες) προκρίθηκε άκοπα στον τελικό του casting που έκανε η Ευφροσύνη για να παντρέψει τον αυτοκράτορα Θεόφιλο.

single photo -Μαμά, μαμά μπορώ να διαλέξω όποια θέλω;, είπε ο μπούλης και τα σάλια του λέκιαζαν τον πορφυρό χιτώνα του.
-Θα στις έπαιρνα όλες ρε Τέο, αλλά είμαστε και Χριστιανοί. Διάλεξε τώρα μία και μη στεναχωριέσαι. Έχει η αυλή όσα φρούτα θες. Κόβεις και δαγκώνεις.
Ο Θεόφιλος κρατώντας το χρυσό μήλο της επιλογής (κάτι μου θυμίζει αυτό και δεν είναι ιδιαίτερα χριστιανικό…) έφτασε μπροστά από την Κασσιανή. Αυτήν ήθελε. Αυτή του την έδινε που θα λεγε αργότερα κι ο ποιητής, Στάθης Ψάλτης. Την ώρα λοιπόν που ήταν έτοιμος ο μπέμπης να πει «Μ’ αρέσεις, θέλεις να τα φτιάξουμε; Η μαμά μου με αφήνει», κάτι περίεργο τον έπιασε και σκέφτηκε να σκίσει τη γάτα από την αρχή. Ολόκληρη αυτοκρατορία θα της δώσω λέει, ας μάθει από πριν πως είμαι και ξύπνιος και ολίγον τι μισογύνης. Την πλησιάζει λοιπόν, τη χαλβαδιάζει καλά-καλά και της πετάει το ξεκάρφωτο:
- Εκ γυναικός ερρύη τα φαύλα… (δηλαδή από τη γυναίκα προέρχονται όλα τα κακά – μπηχτή για την Εύα, you know).

Πολύ χαρούμενος για την εξυπνάδα που πέταξε, άφησε να σκάσουν στον μυαλό του βαρελότα και καπνογόνα της εποχής για να το γιορτάσει. Τέτοιο καμάκι δεν ξαναπερπάτησε στα στενά της Βασιλεύουσας, σκέφτηκε και γύρισε για hi-5 με τον πιο κοντινό bodyguard. Αλλά η Κασσιανή είχε μάθει αλλιώς. Δεν θα της μιλούσε κανένας αυτοκράτορας έτσι, με υπαινιγμούς κι υπονοούμενα. Η Κασσιανή γεννήθηκε στην Πόλη. Αν και ήταν από πλούσια οικογένεια, είχε ζήσει τη σκοτεινή πλευρά της ζωής, στα γκέτο του Μαρμαρά. Στα μέρη που μεγάλωσε, το σεβασμό τον κέρδιζες κι αν δεν σεβόσουν, τότε φοβόσουν. Οπότε, καθαρίζει τον λαιμό της και λέει:
- Hey yoooo… Αλλά και δια της γυναικός πηγάζει τα κρείτω, μαδαφάκα (δηλαδή από τη γυναίκα προέρχονται όλα τα καλά - εννοώντας την Παναγία, η οποία γέννησε τον Σωτήρα του κόσμου Χριστό).

Οι παρευρισκόμενοι σιώπησαν. Η ατμόσφαιρα ηλεκτρίστηκε επικίνδυνα… Σε λίγα δευτερόλεπτα οι σωματοφύλακες του καψερού του Θεόφιλου, κατάλαβαν πως αυτό το mc battle ανέδειξε νικήτρια την Κασσιανή. «Ω, τι σε είπε…», «Τα μισά να μου λεγε…» κι άλλες αντίστοιχου ύφους ατάκες ακούστηκαν από τη μεριά των σωματοφυλάκων του μπόμπου κι έκαναν τη μητριά του Ευφροσύνη, να χαστουκίσει με πάθος και κρυφή ηδονή δυο τρεις απ’ αυτούς για να ησυχάσουν.

single photo Από κει και πέρα η ιστορία είναι γνωστή. Ο Θεόφιλος πλησίασε την περήφανη και πανέξυπνη Κασσιανή και πλησιάζοντας τον δείκτη του στα χείλη του της έκανε ΣΣσσσσς! και άφησε το μηλαράκι στην Θεοδώρα από την Παφλαγονία που καθόταν δίπλα. Τιάρα, κλάματα, κορδέλες «Μις Θεόφιλος 830 μ.Χ.» και τα λοιπά. Η Κασσιανή αργότερα θα μονάσει και θα ιδρύσει τη Μονή της Κασσίας ή Εικασσίας ή Κασσιανής. Εκεί θα ξεδιπλώσει κι αυτό το εκπληκτικό για την εποχή ταλέντο, επιβεβαιώνοντας την καλλιέργεια και την ευφυΐα της. Ο πολύς Krumbacher θα πει για αυτήν:
«Η Κασσιανή υπήρξε η μόνη αξιομνημόνευτη βυζαντινή ποιήτρια, προσωπικότητα ενδιαφέρουσα για το άτομο και τη λογοτεχνική της θέση και συνδύασε τη λαμπρή συναισθηματικότητα, με τη βαθιά θρησκευτικότητα και τη δραστήρια ειλικρίνεια».

Τη Μεγάλη Τρίτη το βράδυ ψάλλεται στις Εκκλησίες ο όρθρος της Μεγάλης Τετάρτης. Το τελευταίο τροπάριο στην ακολουθία είναι αυτό της Κασσιανής. Αντίθετα με όσα πολλοί πιστεύουν είναι δεδομένο πως ο ύμνος δεν είναι αυτοβιογραφικός, δηλαδή η Κασσιανή δεν αναφέρεται προφανώς στον εαυτό της, αλλά στην άγνωστη εκείνη γυναίκα που ο Ιησούς έσωσε από τον λιθοβολισμό-ποινή για το αδίκημα της πορνείας. Δεν είναι λοιπόν η Κασσιανή, ἡ ἐν πολλαῖς ἁμαρτίαις περιπεσοῦσα γυνή. Γκέγκε;

single photo Σήμερα πάντως αγιογραφείται με ψαλμούς και μελωδίες μια από τις ωραιότερες σκηνές της θρησκείας μας. Η αμαρτωλή γυναίκα αφήνει τα βάρη της συνείδησής της να την λυγίσουν και γονατίζει ταπεινωμένη μπροστά στον Κύριο. Του πλένει τα πόδια με τα δάκρυά της. Τα σκουπίζει με τα μαλλιά της. Χρησιμοποιεί το σώμα της και το σώμα Του για να εξιλεωθεί και να δηλώσει έμπρακτα και εκκωφαντικά την ευγνωμοσύνη της. Είναι άξια να κρίνει. Κι αυτά που έχει κάνει κρίθηκαν από αυτήν και βγήκαν λάθη, πλάνες ανάξιες των καθαρών ματιών και των δυνατών μαλλιών της. Η κριτική ικανότητα γιορτάζει σήμερα. Μπορεί ν’ ακούγεται παράδοξο, αλλά είναι μια πράξη απόλυτης ελευθερίας και αποτέλεσμα ενός ορθολογισμού που ξενίζει. Κάνω την ενδοσκόπησή μου και βγαίνω σκάρτος, βγαίνω αμαρτωλός. Αμαρτία όμως όχι μόνο σωματική, φτάνει πια μ’ αυτό... Αμαρτία κοινωνική και συνειδησιακή. Το καργιολίκι δεν έχει φύλο, χρώμα και ηλικία. Όποιος δεν αγαπά με πάθος, όποιος δεν ζει με χαρά και ενθουσιασμό είναι αμαρτωλός. Είναι μέτριος και χλιαρός και το κακό είναι πως δεν βρίσκεται πάντα κάποιος να σε γλυτώσει από την ποινή που θα διαλέξουν οι άλλοι για σένα.

κείμενο | αλέξανδρος_κόγκας
επιμέλεια | πωλίνα_ταϊγανίδου+ιάκωβος_καγκελίδης