...του ΛΕΟΝ ΧΑΓΟΥΕΛ, επιζώντα του ολοκαυτώματος

«Υπήρχε ένα τραγούδι που το τραγουδούσαμε εδώ στη Θεσσαλονίκη, στο γκέτο του Βαρώνου Χιρς . Τραγουδιέται στη μουσική του γνωστού τραγουδιού «Μπελαμί»

Un dia de Saba amanecio
no savemos lo que accontisio
La juderia ya fue asserada
en los guettos de la sivdad.

A Baron Hirs mos empessaron a cargar
y las concardas a sfragissear
el corasson ya mos empesso a harvar
tik, tak, tik, tak

El guetto no mos fue buena signal
ya mos trucho a todos al par.
No sevan a consolar
los que mos quizeron mal
A la fin lo van a gumitar.

[Σε μια πρόχειρη μετάφραση: Σάββατο ξημέρωσε, τι έγινε δεν ξέρουμε, τους Εβραίους τους κλείσανε στα γκέτο της πόλης. Άρχισαν να μας μαντρώνουν στου Βαρώνου Χίρς και να μας σφραγίζουν τις κονκάρδες κι η καρδιά μας άρχισε να χτυπά τικ τακ τικ τακ Το γκέτο δεν ήταν καλό σημάδι, όλους μας εξίσωσε. Δεν θα χαρούν για πολύ αυτοί που θέλουν το κακό μας, στο τέλος αυτοί θα χάσουν.]

Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης

Κι αυτό το λέγαμε στο Μπιρκενάου:

Θεσσαλονίκη μου γλυκιά
πατρίδα δοξασμένη
αχ, πότε θα ‘ρθει ο καιρός
να ζούμε ενωμένοι

Και να σου πω Τα βάσανα
που τράβηξα εκεί πέρα
στης Πολωνίας τα κελιά
στο Λάγκερ νύχτα-μέρα

Σαν τα ζουρλά μας ντύσανε
Με μπλε και άσπρες ρίγες
Κι απ΄ τον καημό τ΄ αδέλφια μας
έπεφταν σαν τις μύγες

Βαρούσαν άνανδρα σκληρά
ως που η καρδιά ματώνει
Και καίγαν γυναικόπαιδα
οι μαύροι δολοφόνοι

Κι εσείς παιδιά της λευτεριάς
που μάθατε το δράμα
ξοντώσετε τον φασισμό
Σας το αφήνω τάμα.

Το τραγούδι αυτό τραγουδιέται πάνω στη μουσική του τραγουδιού «Θυμήθηκα το δώδεκα» του Μάρκου Βαμβακάρη.
Όπως καταλάβατε το τραγούδι που τραγουδούσαμε εδώ στη Θεσσαλονίκη είναι στην σεφαραδίτική την ισπανοεβραική διάλεκτο, ενώ του στρατοπέδου στα ελληνικά, που τα μιλούσαμε περισσότερο στο στρατόπεδο συγκέντρωσης, γιατί νιώθαμε ξενιτεμένοι. Αυτό ήταν κάτι που συνέβαινε σε πολλούς Εβραίους της Θεσσαλονίκης, που όταν βρίσκονται στην Θεσσαλονίκη προτιμούν να μιλούν ισπανοεβραικά, ενώ όταν βρίσκονται στο εξωτερικό μιλούν ελληνικά. Η γλώσσα η ελληνική είναι ο δεσμός με την πατρίδα σου που νοσταλγείς.

ΤΛΕΟΝ ΧΑΓΟΥΕΛ
(επέζησε του ολοκαυτώματος, προφορική μαρτυρία στη Θεσσαλονίκη στις 11 Απριλίου του 1989 που έδωσε στην Έρικα Κούνιο-Αμαρίλιο)

Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης
φωτογραφίες | βλάσσης χρυσόπουλος */* επιμέλεια | τέλλος φίλης + τάσος θώμογλου