R

e

j

e

c

t

e

d

t

h

o

u

g

h

t

s

Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος

Το δικό μου Κρατικό

O θησαυρός στη μνήμη

Το δικό μου Κρατικό είναι αυτό που μου έμαθε η μητέρα μου από μικρό παιδί να πηγαίνω. Εκεί που, λίγο πριν ξεκινήσει η παράσταση, μου εξιστορούσε στιγμές από έργα που η ίδια είχε δει όταν ήταν ανήσυχο, νεανικό πνεύμα. Το δικό μου Κρατικό είναι αυτό που με μύησε στο κλασσικό ρεπερτόριο. Που έκανε να ανοίξουν οι ορίζοντες, του μυαλού, της καρδιάς, της σκέψης, σε μεγάλες παραγωγές-πολυπρόσωπες παραστάσεις-επιβλητικά σκηνικά-μαγικά κοστούμια. Και όλα αυτά με ουσία. Σε ένα θεατρικό ρεπερτόριο που φάνταζε στα μάτια μου σα "Δημοτική Βιβλιοθήκη" κι ήθελα όλα τα "βιβλία" να τα γευτώ.

κείμενο |
γιώργος παπανικολάου

φωτογραφίες |
τάσος θώμογλου (από το αρχείο του γιώργου παπανικολάου)

επιμέλεια |
ιάκωβος καγκελίδης + αλέξανδρος κόγκας
Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος

Στο δικό μου Κρατικό έμαθα τι σημαίνει μια μικρή σκηνή να "αρθρώνει" λόγο ουσίας. Να συντελείται μια "επανάσταση Τέχνης". Να μυούμαι στο εναλλακτικό. Κόντρα στα μάρμαρα και τα "βελούδα". Να παίρνω την παράσταση παρέα στο σπίτι μου και να τη "μουρμουράω" για μέρες. Για νύχτες. Το δικό μου Κρατικό με έκανε "πτυχιούχο" ως θεατή. Δεν είμαι θεατρολόγος. Δεν σπούδασα σε καλλιτεχνική σχολή. Μα "ενηλικιώθηκα" μαζί του, πήρα μεταπτυχιακό και διδακτορικό μέσα από τα καλά και τα άσχημά του που τα κουβαλώ μαζί μου. Τα χαίρομαι και τα απολαμβάνω.

Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος

Στο Κρατικό έμαθα τι μπορεί να σημαίνει σπουδαία παράσταση, αλλά και "λάθος επιλογή". Το Κρατικό μου έμαθε να φεύγω από το έργο και να συζητάω με τους φίλους μου, τι έφταιξε και δεν ήταν καλό αυτό που είδα. Μου άνοιξε τη ματιά ως θεατή. Το είπα και πριν. Ανδρώθηκα ως θεατρόφιλος και αυτό του το χρωστάω.

Στο Κρατικό είδα το "αιχμηρό" -το "αντί" που πρέπει να φέρει ένας δημόσιος φορέας. Καμάρωσα Έλληνες ηθοποιούς που έπειτα έκαναν καριέρα "μεγατόνων" στην πρωτεύουσα. Άλλους που απαρνήθηκαν την Αθήνα και ξόδεψαν με χαρά χειμώνες και καλοκαίρια στο δυναμικό του. Και κάποιους άλλους που αφιερώθηκαν, εφ΄ όρου ζωής, από την πόλη στην πόλη, δεκαετίες ολόκληρες.

Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος

Είδα το μεράκι των ανθρώπων στην είσοδο του θεάτρου που κόβουν το εισιτήριο και με χαρά σου λένε "καλωσορίσατε". Το χαμόγελο του Ανέστη παραμένει αναλλοίωτο στην είσοδο, όσα χρόνια κι αν πέρασαν. Τίποτα επίπλαστο στο βλέμμα του εν ώρα εργασίας. Αγαπά με κάθε κύτταρο τη δουλειά του. Το δικό μου Κρατικό είναι τα νέα παιδιά, ηθοποιοί, σκηνοθέτες, φωτιστές, ταξιθέτες-σπουδαστές, που το έχουν σαν σπίτι τους. Δεύτερη κατοικία στα χαρτιά, πρώτη κατοικία στην ψυχή.

Άλλωστε, ένα θέατρο είναι οι άνθρωποί του. Βέβαια, κάτι λαμπερό έχει πάντα και "συννεφιασμένες" όψεις. Το δικό μου Κρατικό, από όταν ήμουν φοιτητής, ταλαιπωριόταν σε απεργίες. "Σκάλωνε" στο όνομά του συχνά. Με το Κράτος να μην μεριμνά, όπως του αρμόζει και τους ανθρώπους του να πρέπει να αναζητήσουν πέρα από τη Τέχνη και την επιβίωσή τους. Το δικό μου Κρατικό βρίσκεται σε μόνιμη κρίση τα τελευταία χρόνια. Ειδικά τώρα πια που όλα γύρω "μυρίζουν δυσχέρεια", εκείνο είναι μια πληγή που αιμορραγεί. Ταυτόχρονα, ο κόσμος του παλεύει. Με αξιοπρέπεια, ήθος, ταγμένο στη Τέχνη του. Αχ και να ΄ξερες, πόσο σπουδαία είναι η τελευταία πρόταση που σου είπα...

Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος

Πήγα να φύγω. Να κλείσω το θέμα. Και κάπου εκεί, με σταμάτησε στο δρόμο, ο Τέλλος Φίλης. Ό άνθρωπος των Τεχνών και των Γραμμάτων που ανασαίνει στη Θεσσαλονίκη. Ο "ημερολογάς" της πόλης μου. Με είδε να χαζεύω έξω από το θέατρο Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών και όταν του είπα "55 χρόνια Κρατικό" μονολόγησε τα εξής.

Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος

"Αν πρέπει να πω αμέσως κάτι, ακούγοντας τη φράση αυτή, θα ήταν το όνομα του Κώστα Ματσακά, ηθοποιού και δασκάλου, από τους πιο αγαπητούς στην πόλη, στη νεολαία και τους θεατρόφιλους. Μοναχικός, σχεδόν καβαφικός, με το πορτοκαλί κασμιρένιο του κασκόλ να μπαίνει διακριτικά από την πόρτα των παρασκηνίων και να μεταμορφώνεται, να ντύνεται ο ρόλος, να γίνεται ο ρόλος, να διδάσκει ήθος, σωστά ελληνικά, ορθοφωνία και μαγεία σε κάθε παράσταση που συμμετείχε. Ποτέ δεν έγινε ένα πρώτο όνομα, όμως χρόνια μετά για μένα, είναι ο μέγας πρωταγωνιστής αυτού του Θεάτρου. Μάταια αναζήτησα φωτογραφίες του στο internet. Δεν βρήκα πουθενά. Μια άλλη δυνατή εικόνα που κρατώ στη μνήμη μου, είναι η πρεμιέρα των "Βακχών" του Ματίας Λανχωφ. Αύγουστος του 1997, έτος πολιτιστικής πρωτεύουσας, λίγο μετά την επιστροφή από τις διακοπές του Δεκαπενταύγουστου στο Θέατρο Δάσους. Ένα ολόκληρο θέατρο να βρίζει, να φωνάζει και να λοιδορεί τον χορό των βακχίδων κι αυτές να επιμένουν να συνεχίζουν με βουρκωμένα μάτια, αλλά με μια απίστευτη δύναμη να εκτελούν το χορικό τους εν μέσω χάους. Θυμάμαι τόσο έντονα τα μάτια της νεότατης –ίσως να ήταν η πρώτη της εμφάνιση μετά την αποφοίτηση της από τη δραματική σχολή του ΚΘΒΕ- Αθηνάς Μαξίμου να τρέχουν δάκρυα αλλά η φωνή και το σώμα της, δυνατά, να επιμένουν στον ρόλο και πιο πίσω, της Αλεξάνδρας Σακελλαροπούλου, της Φωτεινής Παπαδόδημα, της Στέλλας Καζάζη κι άλλων που ξεχνάω, να σπαρταρούν, αλλά να επιμένουν να υποστηρίζουν τη σκηνοθετική γραμμή μέχρι τέλους. Χάρη στη δική τους επιμονή η παράσταση δεν διακόπηκε. Το Θέατρο νίκησε. Αυτό εύχομαι και τώρα, ετούτη τη δύσκολη περίοδο για τον πιο παλιό θεατρικό θεσμό της πόλης... Το Θέατρο να νικήσει!"

Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος

Το δικό μου Κρατικό είναι η περιουσία της πόλης μου. Η περιουσία της καρδιάς μου. Του γούστου μου και της αισθητικής μου. Που το προσμένω, τρεις φορές το χρόνο, με το καινούργιο ρεπερτόριο του. Που ανυπομονώ να γαλουχήσω και τα δικά μου παιδιά, σαν μεγαλώσουν. Να τα παίρνω της Κυριακής τα πρωινά σε παιδικές παραστάσεις, να τα μαθαίνω του Θεάτρου τα ωραία. Και έπειτα από πολλά χρόνια, να με πηγαίνουν εκείνα, ηλικιωμένο πια, αν δεν βρίσκω συνομήλικη παρέα, στη λαϊκή απογευματινή της εβδομάδας.

Στο δικό μου Κρατικό έκανα τα πιο ακριβά ταξίδια. Σε χώρες, συγγραφείς, κουλτούρες, απόψεις. Είναι και αυτός ο στίχος που λέει "δεν έκανα ταξίδια μακρινά. Ταξίδεψε η καρδιά κι αυτό μου φτάνει." Σε ευχαριστώ Κρατικό που υπάρχεις και ακόμα αντέχεις. Καμαρωτά δίνεις τον αγώνα σου και δεν ηττάσαι. Γιορτάζεις και σε γιορτάζω. Σου πληρώνω αντίτιμο εισιτηρίου και μου "πληρώνεις" φάρμακο στη ψυχή δεκαπλάσια. Με προβληματίζεις και με λυτρώνεις. Μου φωτίζεις τη ζωή, μέσα "στο σκοτάδι σου", σε ένα τρίτο κουδούνι που είναι το αντάμωμά μου με τη θάλασσα του ρεπερτορίου σου. Πυλώνας πολιτισμού που πολεμά ακόμα....

κείμενο | γώργος παπανικολάου / φωτογραφίες | τάσος θώμογλου (από το αρχείο του γιώργου παπανικολάου) / επιμέλεια | ιάκωβος καγκελίδης + αλέξανδρος κόγκας