_παρουσιάσεις_βιβλίων

«Η Μήδεια δεν χόρεψε ποτέ» της Πασχαλίας Τραυλού

Η σκοτεινή πλευρά της μητρότητας

«Το βράδυ που είδα την παράσταση Μήδεια του Σπύρου Ευαγγελάτου με τον Γιώργο Κιμούλη ξεκίνησα να γράφω τη δική μου Μήδεια»,

_μου είπε η Πασχαλία Τραυλού το απόγευμα που παρουσίασε το βιβλίο της «Η Μήδεια δεν χόρεψε ποτέ», από τις εκδόσεις 'Ματαίχμιο', στο πατάρι του Ιανού στην Αριστοτέλους. «Ο ίδιος ο Σπύρος Ευαγγελάτος, που υπήρξε καθηγητής μου στη Φιλοσοφική σχολή, στάθηκε και η αφορμή για τη συγγραφή αυτού του βιβλίου. Είχα ακούσει πολλές φορές τις εξαιρετικές αναλύσεις του για το έργο του Ευρυπίδη στα φοιτητικά μου χρόνια, ενώ ταυτόχρονα παρακολουθούσα πάντα κι όλες τις σκηνοθετικές προσεγγίσεις του έργου».

«Το βιβλίο παρουσιάζει τη σκοτεινή πλευρά της μητρότητας. Όλες αυτές, δηλαδή, τις αρνητικές πτυχές που συνήθως δεν αγγίζουμε και δεν αναπτύσσουμε», συνέχισε η συγγραφέας. «Και σίγουρα, Μήδειες δεν είναι μονάχα οι μάνες που εν τοις πράγμασι σκοτώνουν ένα παιδί, αλλά κι εκείνες που θα το ευνουχίσουν συναισθηματικά, εκείνες που θα το εμποδίσουν να ολοκληρωθεί ως άνθρωπος, εκείνες που δε θα αφήσουν το παιδί να φύγει από τη σκιά τους. Γενικά, στο βιβλίο παρουσιάζονται όλες οι εκδοχές της μάνας, και δη της Ελληνίδας μάνας, θετικές και αρνητικές. Όλοι σίγουρα θα αναγνωρίσουμε κάπου και τη δική μας».

Μάλιστα, το στοιχείο του χαρακτήρα της ελληνίδας μητέρας πάνω στο οποίο η Πασχαλία Τραυλού «έχτισε» αρκετούς από τους χαρακτήρες του βιβλίου είναι, όπως μου λέει η ίδια, η υπερπροστατευτικότητα. «Ένα χαρακτηριστικό που χρησιμοποιείται ως άλλοθι για τα «εγκλήματα» που διαπράττουν πολύ συχνά οι Ελληνίδες μάνες. Δεν είναι τυχαίο, εξάλλου, ότι πίσω από τη φράση «το κάνω για το παιδί μου» γίνονται οι πιο αποτροπιαστικές πράξεις. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ένας εκ των ηρώων του βιβλίου μου, ο Νικήτας, ο οποίος, ενώ επιθυμεί να συγχωρέσει τη γυναίκα που τον έχει εγκαταλείψει, η μητέρα του παρεμβαίνει στο συνειδητό και στο υποσυνείδητό του και δεν τον αφήνει να είναι ελεύθερος».

Το βιβλίο προχωρά ένα βήμα παραπέρα το γνωστό έργο του Ευριπίδη. Ξεκινά στην αίθουσα ενός δικαστηρίου, όπου στο εδώλιο βρίσκεται η παιδοκτόνος και κεντρική ηρωίδα Αιμιλία Στρατάκη. Η γυναίκα, έχοντας ομολογήσει ψυχρά το φόνο των παιδιών της, χωρίς όμως να εξηγεί τους λόγους σε κανέναν, παρακολουθεί όσα εκτυλίσσονται, αποστασιοποιημένη, χωρίς να θέλει να υπερασπιστεί τον εαυτό της, περιμένοντας την βέβαιη καταδίκη της. Τη δίκη παρακολουθούν τέσσερις περιφερειακοί ήρωες, ένας δικηγόρος, ένας ψυχολόγος, ένας ζωγράφος και μία συγγραφέας, καθένας από τους οποίους προσπαθεί να ερμηνεύσει την πράξη της παιδοκτόνου, ενώ ταυτόχρονα εξερευνά και τα δικά του σκοτάδια.

Αυτοί οι τέσσερις άνθρωποι παρατηρούν, ερευνούν και σχολιάζουν τα γεγονότα, όπως ο χορός μιας αρχαίας τραγωδίας. Σταδιακά, ο καθένας τους, μέσα από μία εντελώς προσωπική διαδρομή, θα φτάσει να ανακαλύψει τα σκοτάδια που κρύβονται όχι μόνο μέσα στη ψυχή της Στρατάκη, αλλά και στη δική του.

«Καθένας από τους ήρωες αυτούς εκπροσωπεί τη λογική και τη συναισθηματική αντιμετώπιση της πράξης της Αιμιλίας Στρατάκη», σχολίασε η γνωστή Θεσσαλονικιά συγγραφέας Μαίρη Κόντζογλου, η οποία συζήτησε με την Πασχαλία Τραυλού και τον κόσμο που παραβρέθηκε στον Ιανό, αμέσως μετά την παρουσίαση του βιβλίου από τη συγγραφέα. «Απαιτεί συγγραφικά κότσια το να καταπιαστείς με το θέμα της παιδοκτονίας», τόνισε η ίδια. «Η Πασχαλία Τραυλού κατάφερε να το προσεγγίσει απ΄όλες τις πλευρές κι αυτό είναι ένα από τα στοιχεία που κάνουν αυτό το βιβλίο εξαιρετικό. Το γεγονός ότι το θέμα του είναι ταυτόχρονα απωθητικό αλλά και ελκυστικό είναι άλλο ένα στοιχείο που με γοήτευσε. Ασφαλώς, σε βάζει σε σκέψεις κι αυτή ακριβώς είναι η ικανοποίηση που παίρνει ο αναγνώστης διαβάζοντάς το».

Η Πασχαλία Τραυλού μου είπε στη διάρκεια της συζήτησής μας ότι το βιβλίο ανήκει ταυτόχρονα και στην κατηγορία μυστηρίου και σε αυτήν των έργων ψυχογράφησης. Εγώ θα έλεγα ότι μάλλον πρόκειται για ένα βιβλίο που εξερευνά το αιώνιο μυστήριο της τόσο ιδιαίτερης σχέσης μάνας και παιδιού. Μίας σχέσης που μπορεί να ορίσει και να καθορίσει με τον καλύτερο και, ταυτόχρονα, χειρότερο τρόπο τη ζωή μας. Εκτιμώ ότι είναι ένα βιβλίο που ίσως θα πρέπει να διαβάσει κάθε μάνα και κάθε γυναίκα που θέλει να γίνει μάνα.