_παρουσιάσεις_βιβλίων

Αναζητώντας τη "Σωστή Γωνία"

Στην παρουσίαση βιβλίου του Κώστα Μπραβάκη

Απόγευμα Σαββάτου στη Θεσσαλονίκη υπό την απειλή βροχής. Δυο κυρίες με χοντρά παλτό μπαίνουν στο καφέ- μπιστρό Bazaar και ρωτούν με αγωνία: "Εδώ γίνεται η παρουσίαση βιβλίου;"

_"Στον επάνω όροφο" τις ενημερώνει ο άντρας πίσω από το ξύλινο μπαρ και συνεχίζει να γεμίζει με καφέ τα πορσελάνινα ποτηράκια. Το απόγευμα αυτό, με αφορμή την κυκλοφορία του τέταρτου βιβλίου του Κώστα Μπραβάκη με τίτλο "Σωστή Γωνία", θα μας κρατήσει συντροφιά μία λογοτεχνική παρέα κι ένας κιθαρίστας. Η ποιήτρια και συγγραφέας Κούλα Αδαλόγλου και η ποιήτρια και δοκιμιογράφος Ευτυχία-Αλεξάνδρα Λουκίδου θα μιλήσουν για το έργο του συγγραφέα ενώ ο Θεόφιλος Μπίκος, φοιτητής μουσικών σπουδών και παλιός μαθητής του, θα συνοδέψει στην κιθάρα ερμηνεύοντας συνθέσεις του δασκάλου του.

Ο Κώστας Μπραβάκης γεννήθηκε στο Διδυμότειχο και μένει στη Θεσσαλονίκη. Γνωστός για την καλλιτεχνική του δράση στο χώρο της μουσικής, συνθέτης και στιχουργός, δάσκαλος και συγγραφέας εκπαιδευτικών βιβλίων για την κιθάρα, επιστρέφει στην άλλη του ιδιότητα, αυτή του λογοτέχνη/ποιητή με το τέταρτο έργο του, τη "Σωστή Γωνία".

Η "Σωστή Γωνία" αποτελεί μία συλλογή εννέα διηγημάτων "που τα ενώνει η αγωνία απέναντι σ' ένα σύστημα αξιών που καταρρέει". Ο τίτλος του βιβλίου, παρμένος από το ομώνυμο διήγημα, αποκαλύπτει το αγωνιώδες αίτημα των ηρώων του: τη συνεχή αναζήτηση της σωστής γωνίας θέασης της ζωής, ώστε να είναι ευτυχείς. Υπόθεση διόλου εύκολη, σύμφωνα με την κυρία Λουκίδου, μιας και τα δεσμά της οπτικής γωνίας των άλλων περιορίζουν την ελεύθερη επιλογή προοπτικής και μπορούν να μας εγκλωβίσουν. Έπειτα "η ευτυχία είναι κάτι εύθραυστο και μεταβαλλόμενο", συμπληρώνει η συνομιλήτριά της.

Η κυρία Αδαλόγλου επεσήμανε ως βασικά γνωρίσματα του βιβλίου τη μοναχικότητα ή μοναξιά των χαρακτήρων, τη συνύπαρξη του πραγματικού με το φανταστικό-μη πραγματικό — αυτό που η Λουκίδου ονομάζει "μαγικό ρεαλισμό", τον συνήθως ανομολόγητο έρωτα, την ποιητικότητα, το φανερό ή υποβόσκων χιούμορ που συχνά αγγίζει το σαρκασμό και τέλος τη μουσική. Έντονη και στα εννιά διηγήματα, η παρουσία της μουσικής "άλλοτε ως υπόκρουση, άλλοτε ως παράγοντας εξέλιξης" του μύθου, εντυπώνεται στον αναγνώστη και παραμένει στο μυαλό του και μετά την ανάγνωση.

Τα διηγήματα της "Σωστής Γωνίας" αποτελούν μία κραυγή άρνησης σε όσα παραμένουν επίπεδα" κι αμετάβλητα, τόνισε η Ευτυχία- Αλεξάνδρα Λουκίδου. Εν μέσω της κρίσης που μας θίγει ως άτομα, ως χώρα κι ως πολιτισμό, "ο συγγραφέας συνταγογραφεί τη βραδύτητα και την εξ' αποστάσεως παρατήρηση ως αντίδοτο στην ένταση κι επιτάχυνση" της σύγχρονης ζωής.

Ο τιμώμενος συγγραφέας χαρακτήρισε το έργο ως προς τη φόρμα του "μία σουίτα παραλλαγών", όπως καθιέρωσε τον όρο ο Μπαχ. Θεωρώντας από τη "γωνία" του μουσικού, εξήγησε με παραδείγματα την αγαλήνευτη υπαρξιακή αγωνία των — σύγχρονών μας — ηρώων του βιβλίου. "Η εποχή μας βρίσκεται σε ένα Σι που δεν έχει βρει τη Ντο της". Παρά την απαισιόδοξη ματιά όμως, όπως και στο βιβλίο, το αίσθημα που τελικά αφήνει είναι ελπίδα, παρηγοριά και προτροπή για επανάσταση, αντίσταση. Άλλωστε, συμφωνώντας με τους μεγάλους γκουρού, "Η ζωή είναι αρκούντως αστεία για να την παίρνουμε στα σοβαρά", είπε ο συγγραφέας. Τα λόγια αυτά μας ξεπροβόδισαν με τη σκέψη ότι το να ψάχνει κανείς τη "σωστή γωνία" είναι σαν να μαθαίνει να περπατάει σε τεντωμένο σκοινί: λαμβάνει υπόψη του τις γωνίες των άλλων, υπολογίζει τη σωστή ισορροπία κι αν πέσει, — παιχνίδι είναι — σηκώνεται και προσπαθεί πάλι από την αρχή.

Ο συγγραφέας απάντησε στις ερωτήσεις του rejected.gr.
Στο δίσκο σας "Ο Παράδεισος μακριά" (2007) αναφέρετε ότι "ο Τσε δεν ήρθε στο ραντεβού". Γιατί απέτυχε η επανάσταση; Υπάρχει ελπίδα να πετύχει αλλάζοντας "γωνία";
Η επανάσταση είναι μια φορτισμένη λέξη και έκφραση, που περικλείει πλήθος κινδύνων παραποίησης και εκπόρνευσης του ήθους της. Ως εκ τούτου, πρέπει να χρησιμοποιείται με προσοχή. Αυτό στο οποίο πίστευαν ο Τσε, και ο δικός μας Άρης Βελουχιώτης επίσης, ήταν δικαιότερο απ' τη φύση του ανθρώπου και ακόμα φαντάζει ουτοπικό. Η αλλαγή πορείας του κόσμου θα πετύχει όταν ενωθούν οι οπτικές γωνίες. Όταν όλοι κατανοήσουν ότι οι κοινωνικές ανισότητες δεν συμφέρουν κανέναν. Γιατί αν ενωθούν, μπορούν να οδηγήσουν οπουδήποτε και να δημιουργήσουν οτιδήποτε. Ζούμε το τέλος της Ιστορίας, όχι μόνο στην Ευρώπη, όπως αυτή εξελίχθηκε μετά την Αναγέννηση. Τα πράγματα έχουν στριμωχτεί σε μία γωνία του ποταμού της ιστορίας και βρίσκονται σε περιδίνηση, μέχρι να σκάσει ένα μικρό ρυάκι που θ' ανοίξει το δρόμο για μία νέα ιστορική περιπέτεια της ανθρωπότητας.

Ποια ανάγκη σας έσπρωξε να γράψετε τη "Σωστή Γωνία";
Ο καθένας γράφει, ζωγραφίζει, κάνει μουσική, επιχειρώντας να εκφράσει τις προσωπικές του ανησυχίες με το δικό του τρόπο. Στην περίπτωση της “Σωστής Γωνίας” γίνεται μια προσπάθεια να ερμηνευτεί με πειραματικό τρόπο σε ό,τι αφορά σε ζητήματα φόρμας, η συγγένεια του κλασικού μυθιστορήματος με την κλασική μουσική και η συνέχειά τους, που προσέκρουσε στις μεγάλες ανατροπές που έφερε ο 20ος αιώνας. Μια διαδρομή από την παραδοσιακή γραμμική αφήγηση, ώς τη διάσπαση της συνέχειας, που αποκάλυψε η δυναμική της μοντέρνας σύνθεσης.

Ποιος αναγνώστης θα ταυτιστεί με το βιβλίο; Ποιος δηλαδή θ' αναγνωρίσει στους ήρωες των διηγημάτων κομμάτια απ' τον εαυτό του;
Στην εποχή που ζούμε, την εποχή της κατάρρευσης των αξιών, ίσως πολλοί να ταυτιστούν με τους ήρωες του βιβλίου. Δεν είναι η πρώτη φορά που περνάει μια τέτοια κρίση η ανθρωπότητα. Πολλοί άνθρωποι χάθηκαν, κι άλλοι τόσοι θα χαθούν σε μιαν αέναη ανωνυμία• κι όμως αυτοί οι άνθρωποι πάτησαν στη γη, έζησαν, πόνεσαν, χάρηκαν, ερωτεύτηκαν και οι σελίδες της ιστορίας τούς αναφέρουν ως πλήθος, μάζα. Για εκείνους έγραψα, τους άγνωστους, τους άδοξους και περισσότερο για το δράμα εκείνων που κατέπεσαν απ' το θρόνο μιας ψευδεπίγραφης επωνυμίας, σημείο των καιρών.

Είστε ένας άνθρωπος με τα δύο πόδια να πατούν στη γη και το κεφάλι στ' όνειρο, τη δημιουργία. Πόσο εύκολα συνδυάζονται αυτά τα δυο;
Ο άνθρωπος που καταφεύγει στην ποιητική φαντασία, δεν είναι φυγάς από την πραγματικότητα. Χτίζει μία δική του πνευματική επαρχία, μέσα στην οποία προσπαθεί να επιβιώσει, να παρηγορηθεί και να παρηγορήσει.

Μία συμβουλή, κάτι που θα θέλατε να μοιραστείτε με τους νέους καλλιτέχνες.
Θα συμβούλευα, καλύτερα, τον εαυτό μου: Στήσε το αυτί σου στην ανησυχία και την εκρηκτικότητα των νέων και μάθε απ' αυτούς.

Το βιβλίο του Κώστα Μπραβάκη "Σωστή Γωνία" (2014) κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ars Poetica.