image_alt_text image_alt_text

Παίζοντας ‘Τυφλόμυγα’

Μια παράσταση για το φως, στο απόλυτο σκοτάδι

Μην περιμένεις ότι θα δεις μία παράσταση σαν όλες τις άλλες. Δεν θα δεις.



_Για την ακρίβεια δεν θα δεις τίποτα. Γιατί η «Τυφλόμυγα» από το «Θέατρο του Άλλοτε» είναι ένα έργο που παίζεται στα σκοτεινά. Θα βιώσεις όμως μία μοναδική εμπειρία κατά την οποία θα νιώσεις τις υπόλοιπες αισθήσεις σου να δυναμώνουν. Αν επιχειρούσε κανείς μία συμβατική περιγραφή της «Τυφλόμυγας», θα μπορούσε να πει ότι είναι μία περφόρμανς με το Δημήτρη Βασιλειάδη και τη Δήμητρα Σταματίου σε κείμενο της Μαρίας Ράπτη και σκηνοθεσία της Βαρβάρας Δουμανίδου. Μέχρι εδώ όλα καλά. Από δω και πέρα όμως όσα ήξερες για το θέατρο ανατρέπονται.


image01

Η παράσταση δεν παίζεται σε κάποιο ειδικά διαμορφωμένο θεατράκι, αλλά στο μυστηριακό χώρο του Μπενσουσάν Χαν. Τα πρόσωπα και τα σώματα των ηθοποιών δε φαίνονται, παρόλα αυτά γνωρίζεις ανά πάσα στιγμή πού βρίσκονται. Κι ενώ λογικά δεν χρειάζονται κοστούμια ή φωτισμός, όχι απλά υπάρχουν, αλλά η επιμέλειά τους έχει γίνει με ιδιαίτερη προσοχή. Κι έπειτα είναι το σκοτάδι, το οποίο φέρνει μαζί του υπαρξιακά ερωτήματα. Μπορείς να αποκαλέσεις «θεατή» τον άνθρωπο που δεν βλέπει; Τι σχέση έχεις με αυτόν που κάθεται δίπλα σου και νιώθεις τα μπράτσα σας να ακουμπούν ή με αυτόν που ακούς να βαριανασαίνει; Ταυτίζεσαι με το ρόλο του ηθοποιού ή τον αποστρέφεσαι σαν να ‘ταν εχθρός σου; Οι απαντήσεις σίγουρα θα διέφεραν από άνθρωπο σε άνθρωπο, επειδή το σκοτάδι είναι προσωπικό θέμα κι ο καθένας το βιώνει με το δικό του τρόπο. Για το λόγο αυτό προτιμώ να παραθέσω την αυθεντική καταγραφή της εμπειρίας μου από την παράσταση.


image01

Έχω μετρήσει –μαζί με μένα– τριανταεπτά άτομα. Με τη βοήθεια φακών, μας τοποθετούν στα καθίσματα δίπλα δίπλα ή τον έναν απέναντι από τον άλλο. Έχουμε απενεργοποιήσει όλοι τα κινητά μας και βρισκόμαστε ξαφνικά στο απόλυτο σκοτάδι και τη σιωπή. Ακούω το γέλιο κάποιων. Δεν είναι αστείο. Ούτε προκαλεί αμηχανία. Μυρίζω το φόβο τους στο χώρο και ξέρω ότι γελούν να τον ξορκίσουν. Δεν το κρύβω ότι φοβάμαι κι εγώ. Πολύ. Προσπαθώ να σκεφτώ κάτι όμορφο να πιαστεί ο νους και να μη χαθεί. Είναι αδύνατον να σκεφτείς θάλασσες και ανθισμένα λιβάδια μες στο σκοτάδι. Υπάρχει μόνο το κενό. Πλήρης απουσία ερεθισμάτων. Και τότε ακούγεται φωνή. Επιτέλους μία φωνή! Πόσο ανακουφιστικό. Το έργο ξεκινάει κι εγώ παλεύω να παρακολουθήσω από τη μία και να κρατήσω την ψυχραιμία μου από την άλλη. Δεν θα έρθει πανικός. Όχι. Μην κάνεις άσχημες σκέψεις. Είσαι εδώ για να καταγράψεις. Αυτό είναι! Το γράψιμο είναι η σωτηρία σου. Αν ο Τζόνι πήρε το όπλο του, εσύ θα πάρεις το σημειωματάριό σου. Αρχίζω να γράφω στα τυφλά και προσπαθώ να κρατάω μία υποτυπώδη τάξη στις άσπρες –τώρα μαύρες– σελίδες του. Σημειώνω και προβάρω χαμηλόφωνα μερικές φορές τη φράση που μας συμβούλεψαν να χρησιμοποιήσουμε σαν κωδικό σε περίπτωση που αισθανθούμε δυσφορία: «Θέλω να φύγω». Δε θέλω να φύγω όμως. Θέλω να μείνω και να παρακολουθήσω αυτό που συμβαίνει γύρω και μέσα μου.

Υποθέτω ότι οι γύρω μου βλέπουν το ίδιο έρεβος με μένα, κι όμως βρίσκομαι σε πλήρη απομόνωση. Κανείς τους δεν μπορεί να με βοηθήσει. Κλείνω τα μάτια και το σκοτάδι είναι πιο φωτεινό απ' το σκοτάδι που βλέπω όταν τ' ανοίγω. Δεν ξέρω γιατί. Απλά συμβαίνει. Και σιγά σιγά το συνηθίζω τόσο, που το λιγοστό φως που μόλις άναψε είναι σχεδόν ενοχλητικό. Τελικά τι είναι το φως; Ελευθερία ή περιορισμός; Νιώθω απελευθερωμένη από την απατηλή αίσθηση της όρασης. Κι έτσι μπορώ και χτίζω τη δομή της ιστορίας. Αργά και ψηλαφιστά. Έστω.


image01

Ακούγονται αποσπάσματα από τις Γραφές. Το περιεχόμενό τους τρομακτικό, ο ήχος των φράσεων όμως θεραπευτικός. Οι ιστορίες αναπαριστώνται ανάγλυφα μέσα στο μυαλό μου. Η γέννηση του κόσμου και του ανθρώπου. Ο έρωτας και ο δόλος. Να τι είναι: προσπάθειες να διώξουμε το σκοτάδι από μέσα μας. Οι φωνές των ηθοποιών είναι τρομακτικές, αλλά ταυτόχρονα με συναρπάζουν με τη δύναμη και την υποβλητικότητά τους. Επίσης, αναρωτιέμαι πόσες πρόβες χρειάζονται, ώστε να χειρίζεσαι το σώμα σου με τόση ευκολία στα τυφλά. «Να θυμάστε το φως» λέει ο ηθοποιός και αυτόματα σκέφτομαι πως εννοεί «να θυμάστε την αλήθεια». Δε φοβάμαι πια. Τα βλέπω όλα ξεκάθαρα. Με ηρεμία και κατανόηση. «Μπορείτε να βγείτε έξω» μας ειδοποιούν. Πέρασαν κιόλας 50 λεπτά. Η παράσταση τελείωσε.

Η «Τυφλόμυγα» είναι ένα ενδιαφέρον πείραμα για όσους είναι αποφασισμένοι να μείνουν μόνοι και να κοιτάξουν κατάματα το μέσα τους. Το έργο «παίζει με τα νεύρα των θεατών», όπως λέει η σκηνοθέτις, Βαρβάρα Δουμανίδου, «γιατί τους δίνει μία δύσκολη συνθήκη, το σκοτάδι». Παρά τον κίνδυνο του εγχειρήματος όμως, αισθάνεται κανείς ασφάλεια. Φυσικά και λόγω του ότι η τεχνική ομάδα είναι «εξοπλισμένη με κυάλια νυχτερινής όρασης και φακούς», αλλά κυρίως επειδή η παράσταση είναι σπιθαμή προς σπιθαμή χορογραφημένη και χωρομετρημένη. Έτσι που ξέρεις ότι τίποτε δε θα εισβάλλει πιο μέσα στον προσωπικό σου χώρο από όσο η φαντασία σου του επιτρέψει. Αν παρακολουθήσετε την παράσταση, θυμηθείτε τα (έντονα) πρώτα λεπτά που θα ξαναβγείτε στο φως. Επίσης, μην παραλείψετε να επιστρέψετε για να δείτε τα πρόσωπα των ηθοποιών και να ελέγξτε εάν ταιριάζουν με την εντύπωση που σας έδωσαν οι φωνές τους.


INFO:

Μπορείτε να βρείτε περισσότερα για την παράσταση από το Δελτίο Τύπου, εδώ.



...ένα ενδιαφέρον πείραμα για όσους είναι αποφασισμένοι να μείνουν μόνοι και να κοιτάξουν κατάματα το μέσα τους