Πιθήκια. Πιθήκια παντού.

Σίγουρα θα σου ’χει περάσει από το μυαλό πώς θα ήταν αν ζούσες κάποιες από τις πρωτοπορίες των 60’s. Beatles, Gagarin, Rolling Stones, ακμή του Studio 54, Simon and Garfunkel, Pink Floyd, Martin Luther King και το όνειρό του, Κρίση του Κόλπου των Χοίρων, εν ψυχρώ δολοφονία αμερικανού προέδρου καταμεσήμερο, άνθρωπος στο φεγγάρι, Woodstock, Ψυχρός Πόλεμος, Nixon, κορύφωση της εισβολής στο Βιετνάμ, Μάης του ’68. Γεμάτη τρικυμίες αυτή η εποχή.

Τρικυμίες και αντίδραση: στον ρατσισμό, στη βία, στην καταπίεση, στη μισαλλοδοξία, στην ξενοφοβία. Όλη αυτή η αντίδραση, σε συνδυασμό με την επιστημονική υπερδιέγερση που διατρέχει τη δεκαετία, δε γινόταν να περνούσε απαρατήρητη από την κινηματογραφική δημιουργία.

κείμενο | ηλίας παπαδόπουλος / φωτογραφίες | τάσος θώμογλου
Ο Πλανήτης των Πιθήκων

Με αφορμή τις τεχνολογικές ανακαλύψεις, το «μικρό βήμα για εκείνον και μεγάλο για την ανθρωπότητα», τη διαρκή μα εντελώς ανθρώπινη ανησυχία για το αν είναι μόνος στο σύμπαν ή κάπου αλλού κάποιες άλλες μορφές μοιράζονται κοινές ταραχές, οι δημιουργοί στον κινηματογράφο και την τηλεόραση αγκαλιάζουν θέματα επιστημονικής φαντασίας, αφηγούμενοι ιστορίες ανθρώπων που προσπαθούν να βρουν διέξοδο σε έναν άλλο κόσμο, μακριά από αυτόν τον φλεγόμενο πλανήτη. Είτε στη μικρή οθόνη (με το Lost in Space στο CBS και τον Doctor Who στο ΒΒC), είτε στη μεγάλη (με το 2001: Η Οδύσσεια του Διαστήματος του τιτάνα Kubrick) οι ιστορίες ακολουθούν ανθρώπους που φεύγουν από τα στενά όρια της γης. Έτσι γίνεται και στον Πλανήτη των Πιθήκων του Franklin J. Schaffner που κάνει την πρώτη του κινηματογραφική εμφάνιση το 1968, σε διασκευή του ομώνυμου μυθιστορήματος του Pierre Boulle, του 1963.

H ιστορία ακολουθεί τον αστροναύτη George Taylor (ενσαρκωμένος από τον στιβαρό Charlton Heston) που προσγειώνεται σ’ έναν πλανήτη κατοικούμενο από ευφυείς πιθήκους, πολλά χρόνια μετά τη σύγχρονη εποχή. Οι πίθηκοι είναι έξυπνοι, είναι ευαίσθητοι, έχουν ανησυχίες, μιλούν (και πολλές φορές με επιχειρήματα) αλλά έχουν το ανθρώπινο είδος υποδουλωμένο, υποχείριο τους. Σαν αντεστραμμένη δαρβινική θεωρία, δηλαδή. Οι προβολές συνοδεύονται από την προτροπή «Μην αποκαλύπτετε το φινάλε της ταινίας καθώς εξέρχεστε από τις αίθουσες».

Η εμπορική επιτυχία της ταινίας τεράστια (περίπου 7 φορές τα έξοδά της έβγαλε η ταινία σε παγκόσμιες εισπράξεις). Η ταινία χαίρει επίσης καλλιτεχνικής αναγνώρισης. Εξυμνείται από τους κριτικούς, κερδίζει Oscar Καλλιτεχνικής Επίτευξης για το make-up των πιθήκων (John Chambers) και είναι υποψήφιο για Oscar Κοστουμιών (Morton Haack) και Μουσικής (άλλος τιτάνας ο Jerry Goldsmith). Η 20ieth Century Fox δεν αφήνει την επιτυχία ανεκμετάλλευτη. Δημιουργεί ολόκληρη σειρά ταινιών με τους πιθήκους: Beneath the Planet of the Apes (1970), Escape from Planet of the Apes (1971), Conquest of the Planet of the Apes (1972), Battle for the Planet of the Apes (1973) ακόμα και animated τηλεοπτική σειρά Return to the Planet of the Apes (1975) στο NBC. Η σειρά μάλιστα είναι πιο κοντά στο αρχικό υλικό του Boulle, με τους πιθήκους να παρουσιάζονται και τεχνολογικά εξελιγμένοι, οδηγώντας αυτοκίνητα, χρησιμοποιώντας καφετιέρες και άλλες σύγχρονες ανακαλύψεις.

Ο Πλανήτης των Πιθήκων

Το 2001 επισκέπτεται τον Πλανήτη των Πιθήκων ο Tim Burton. H ταινία είναι γεμάτη φλεγματικό Βurton-esque humor, πρωταγωνιστή τον συμπαθέστατο Mark Wahlberg, κακό τον θέλω-να-σου-σπάσω-τα-μούτρα-μα-σε-φοβάμαι Tim Roth (τιτάνας 3) και φυσικά παρούσα σε σημείο που να κλέβει την παράσταση την τότε σύζυγο του σκηνοθέτη Helena Bonham Carter. Η εισπρακτική επιτυχία δεν ήταν αρκετή ώστε να επανεκκινηθεί το franchise από το studio. Σαν να έλειπε κάτι από την ταινία. Το humour αφαιρούσε κάτι από την ψυχή.

Και φτάνουμε στο 2011. Με το Rise of the Planet of the Apes (Rupert Wyatt) μας συστήνεται η ιστορία του Caesar, ενός χιμπαντζή που γίνεται πειραματόζωο για τις ανάγκες ερευνών θεραπείας του Alzheimer και στην πορεία αποκτά συναισθήματα κι επομένως, ευφυΐα. Αυτή τη φορά πρωταγωνιστής δεν είναι ο άνθρωπος που θέλει να φύγει για αλλού. Είναι ο πίθηκος που θέλει να γίνει άνθρωπος. Σαν τον Πινόκιο. Που θέλει να καταλάβει τι πάει στραβά με το ανθρώπινο είδος. Να το διορθώσει. Να τον φέρει αντιμέτωπο με τα σφάλματά του. Απέναντι στον συνάνθρωπο, απέναντι στα ζώα, απέναντι στα παιδιά, απέναντι στον πλανήτη.

Ο Πλανήτης των Πιθήκων

Η ιστορία του Caesar συνεχίζεται στο εξαιρετικό Dawn of the Planet of the Apes (2014) και φτάνει σήμερα (2017) στο αριστουργηματικό War of the Planet of the Apes. Και οι δύο ταινίες σκηνοθετημένες από τον Matt Reeves (που εμπλέκεται και στο σενάριο του War), ο οποίος εκμεταλλεύεται στο έπακρο τις δυνατότητες της θεματικής των πιθήκων και αφηγείται την ιστορία με τρόπο που σε εμπλέκει προσωπικά. Ναι, εσένα. Σκηνοθετεί εξαιρετικά τόσο τον Gary Oldman στο Dawn όσο τον Woody Harrelson στο War. Φτιάχνει ένα σύμπαν παράλληλο με την Αποκάλυψη Τώρα! του Coppola (θυμάσαι ότι ξεκινήσαμε την κουβέντα μας από το Βιετνάμ, ε;). Έτσι εξασφάλισε και τη σκηνοθετική καρέκλα για τον επόμενο Batman (ναι, αυτόν με τον Ben Affleck).

Κι αν νομίζεις ότι η ιστορία δε σε αφορά, σε παροτρύνω να την παρακολουθήσεις. Θα δεις ότι αυτοί οι πίθηκοι ίσως και να σου μοιάζουν λίγο τελικά.

Ο Πλανήτης των Πιθήκων

κείμενο | ηλίας παπαδόπουλος
φωτογραφίες | τάσος θώμογλου